Medicina hippocratica exponens aphorismos Hippocratis auctore Joanne de Gorter ..

411쪽

runctam habeant, opthalmiam vocant, seu Lippitudinem, quod etiam retinetur nomen in palpebrarum morbis. Quoniam hoc in loco absolute ponit ophthalmiam, innuere vult omnem oculorum morbum qui adiunctum habet dolorem, & rubedinem, sive fit ex humore acri rodente, sive ex Insammatione , sive ex Erysipelate , eo praeprimis scopo , ut demonstraret, in oculorum morbis externis visibilibus ratione partis conducere Alvi profluvium , quod antea damnaverat in morbis pectoris . Equidem non inter omnes partes aequalis est Consensus , qui enim morbi fiunt in pectore, iacillime liberantur per vias urinae , dissiculter per alvum,' morbi autem culorum dissiculter per urinam , sed commodius per alvum . Quare medicum oportet scire non solum quali eausa morbosa laboret aeger, sed eti1m in quali parte, quum eadem morbosa causa diversis in partibus saepe diver cam exigat curationem . Inde non sumit , ut accurate teneat copnitionem curationis cuiusvis causae morbose, sed insuper scire oportet, quid sit mutandum , fi cognita causa morbosa hanc, vel illam partem aggreditur. Itide in oculorum morbis frequentius ducenda alvus, quam in morbis pectoris, quum natura demonstret, hos morbos oculorum levari alvi fluxu.

in perfecta es vesica , aut rerebrum , aut cor , aut septum transve fiam , aut aliquod ex intestinis te itas, aur ventriculus, arat hepar , lethale . Qua -LI. , Ton omnia vulnera , post quae moritur vulneratus, breviori, vel Ion-- - 1 l giori tempore , ob errorem commissum , vel ex inscitia , vel ne-Σ. . 'glectu, quodam casu , pronuneiantur absolute Lethalia , sed quae inea

vitabilem mortem inserunt , etiamsi omnes cautelae fuerint adhibitae . Hoetamen in sensu non aecipitur vox θανατῶδες , quod etiam supra indieavimus, h. i93., I. sed quando admodum est periculosum, & saepe moristem insert. Talia vulnera in hoc Aphorismo citantur, quae non leviter headunt dims partes, sed satis late , & profunde ; nam διακοπῶ divisionem , incisionem, praecisionem , & separationem indicat, quae non est levis, aut superficiaria, sed fatis lata, prolanda, vel integra. Quoniam variae partes citantur ab Auctore , quae non omnes idem periculum inserunt , quamvis

omnia illa vulnera dieantur lethalia , videbimus quid fit de his partibus

uulneratis sentiendum .p II. Omnia Uesicae vulnera non esse lethalia , eomprobat caleuli sectio , qui educi nequit, nisi plaga facta in vesicae collo; & post altam dictain operationem Lithotomiae in vesiem iando incisio suit faπa , post quam operationem nonnulli fuere sanati . Ruysthius etiam observavit Uesteae vulnus sanatum . Non tamen sentiendum est , omnia Vesicae vulnera non esse te thalia : nam si eius magna quaedam arteria sit abscissa , quoniam medicamentum , vel instrumentum adhiberi nequit, ut compescatur haemorrhagia , inevitabilem mortem intulit . atque vulnera satis lata ita in Vesicae laudo , ut omnis in vestea colligenda urina effundatur in ventris eavitatem, quae ibidem sensim maiore copia collecta, & acrior denique iacta, compri mendo , & corrumpendo viscera abdominalia, mortem inferunt; parva autem punctura hoc in loco vescae, quae se contrahit, sanata fuit..,- eZ Μvlxu odissert. in assignanda lethalitate vulneris, sive dixerim Cere

412쪽

bet , vel εγκεφαλου vulnera , ut habetur in textu , nam per Cerebrum eam silam partem intelligunt Medici in encephalo, quae in ejus parte anteriore continetur, dura & pia matre tectam, unde nervi motus animalis, &Ωusulim suam originem habent: hac in parte levissima vulnera non attulerunt semper mortem: quς vero prosundiora suere, absciderunt aliquod vas cruentum , vel laeserunt medullam oblongatam , vel cerebellum , illa omnia nulla a

te curari potuere . Antequam ergo Pronunciare Possumus, num vulnus Encephali sit lethale, scire prius oportet, quaenam pars tu Encephalo fuerit laesa. Multi putast, omnia vulnera Durae matris lethalia esse, verum experientia probatur, talia vulnera saepe suisIe sanata. Nam si sanguis dura matre tectus invenitur post terebrationem cranii, non dubitant Chirurgi pertundere Duram matrem, ut evacuent sanguinem , & ita sanarunt hominem laesione Enee phali laborantem. Saepe etiam Cerebri langus , qui sine Durae matris lisone fieri non potuit, curatur, sublata satis magna portione Cerebri. Nimis latam autem conclusionem sacere non debemus de his iungis, quasi satis magna portio Medullae cerebri simul tolleretur, cum arteriae in cerebri cortice sustentaculo privatae, in satis magnam molem excrescant, ex cuius ablatione non sequitur simul ablatio medullae; neque fibrae medullosae istius portionis privantur sanguine

circulante , quum arteriae corticis cerebri tam frequentes faciant anastomo-ses, ut etiamsi quaedam portio tollatur, per alias tamen arterias anastomo-ses facientes suppeditetur sanguis. IU. Cor conitare fibris muscularibus in gyrum decurrentibus , nullus est qet qui nescit , istud quoque intus habere duas cavitates, quas ventriculos nomi- 'nant, dextrum scilicet, &sinistrum, quibus recipit sanguinem ,& dein eum extrudit magna vi, dexter nempe ducit in arteriam pulmonalem & sinister in aortam . Olim hoc in corde locarunt sontem Calidi in nati, quod exstingueretur vulnerato corde, unde eius vulnera lethalia erant. Hodie vero tri-huunt Cordi totam actionem circulatoriam , sine qua etiam vivere nequit nimal, & propterea eius etiam vulnera absolute pronunciantur lethalia . Ο

stupefacti tamen haerent, si observant in Cadaveribus relictam cicatricem vulneris consolidati in homine, qui satis diu post acceptum istud vulnus vixit.

In alias detexerunt, post vulnus acceptum, quod penetravit cor , Iocutos suis se, & per aliquod tempus vixisse : & quod captum superat , rana exenito corde saltat, & natat, atque partes insectorum dissectae diu viventes manent toto corde privatae. Quibus adductis experimentis multi haesitant, num Cor stin nobis organum ram necessarium , ut sine eo nemo vivere potuisset. Si autem rem ipsam perpendamus, luce meridiana clarius constabit, nos vivere non posse sine motore illo generali, nobis enim unicum Cor est datum , unde inchoamentum totius circumductionis sanguinis, istud enim non solum dat impetum sanguini circulanti, verum etiam suppeditat arteriae aortae sanguinem , qui ducendus est ad omnia organa , ut his Quin praebeat requisitum humorem , s ne quo sunctio nulla fit . Sed praeterea in arteriis est motus aliquis vitalis, qui receptum a corde sanguinem ulterius propellit, ad quam circulationem continuandam Cor solum est impos . Si ergo Cor ita laeditur, ut eius exstinguatur motus , veluti in absci Tione nervorum cardiacorum , Corde non amplius suppeditante a ortae sanguinem , necessario sequitur mors, sed non statim, dum Cor agere cessat, sed quando arteriae illae suo motu vitali suppeditarunt omnem Ruin sanguinem , nihil amplius ex corde recipientes. Hoc etiam fieri potest abscissa arteria coronaria, quo intercipitur sanguinis circulatio per cordis substantiam, quum experimentis constet , nullum musculum operari, cui denegatus est influxus sanguinis per suam arteriam . Quia vero ta

413쪽

Septi

46, MEDICINA HIPPOCRATICAE Aph. ign

tia vulnera nullum admittunt auxilium , & mortem semper inserunt, lethaialia absolute sunt pronuncianda, etiamsi vulneratus per aliquod tempus maneat superstes. Experimenta Insectorum hanc observationem dubiam non iaciunt quum non sit necesse in his , ut unicum generalem habeant motorem : atisque illa longo tempore facere possunt omni motu privata, & postea reviviscere, quod nobis non est concessum. Alterum genus vulnerum facere potest ex cavis cordis tantam sanguinis effusionem , ut homo talis sanguinis desecta pereat; si autem sensim introducatur sanguinis desectus, mirabile est observa- tu hominem vivere posse tunc cum exigua sanguinis copia in arteriis, & venis , sed si subito auseratur , quia vasa se tam subito contrahere nequeunt, vel moriuntur tunc de sema sanguinis, qui non amplius propellitur, vel a sanguine effuso ita opprimuntur partes, ut earum aerio omnino exstinguatur. Talia quoque vulnera absolute sunt lethalia, sive mors cito sive tarde veniat. Denique Cordis levissima vulnera num snt lethalia , vehementer disputant , quum inveniantur cicatrices in corde re time. Si Cor potuisset quiescere, uti reliqui musculi motus animalis, vulnus non penetrans in eius cava, facile

eon solidari potuisset, quum sit pars carnosa , uti reliqui musculi: sed propter

perpetuum num motum non nisi raro permittit consolidationem , unde sere semper post longas miserias mors obrepit. Quum vero nemo potuit apta meis

dicamina hute vulneri adhibere, si aeger post tale acceptum vulnus, etiam post longum tempus, moriatur, istud fuit vulnus absolute lethale. Hoc .lum praestare possumus in tali vulnerato , ut minuamus circulationem tantum , quantum fieri potest manente vita, ut ita concedatur husus partis con solidatio . U. Quid si Diaphrasma seu septum transversum , satis ex Anatomicis constat: ex quibus dicimus, Diaphragma istud esse sepimentum , quod thora- eis cavitatem a ventre inferiore distinguit, istud circum quaque nexum esse extremitatibus costarum , vertebris praeprimis lumborum & parti inferiori osiss sterni; habere figuram convexam versus pectoris cavitatem ; in hujus me dio habetur locus tenuior tendineus, qui deorsum trahitur, & complanatur ps fibrae carnosae huius Diaphragmatis operantur . Constrictione musculorum abdominalium viscera in dicta cavitate contenta fatis valide urgentur ad internam huius convexam superficiem . Vulnera huius partis ponuntur lethalia. Sed debemus maximam differentiam ponere, quaenam pars in Diaphragmate sit laesa , & insuper non solum diaphragma, vel & adiacentia vasa & viscera, quod frequentissime fit : denique a Diaphragmatis vulneribus homines diu manserunt superstites, qui tamen postea post multas miseri ac passas moriebantur . Si pars carnosa in ambitu Diaphragmatis laedatur, & vulnus non admodum fuit magnum , tale vulnus non semper attulit mortem p sed eoaluit cum visceribus adiacentibus t illa autem eon solidatio difficilius Et, & tardius, quam in reliqua carne propter motum perpetuum respirationis. Si veros mul alia vasa, vel viscera suerint laesa , incertum est, nutri Diaphragmatis, vel reliquarum partium vulnus mortem intulerit. Sed vulnera penetrantia , Pr eprimis in eius parte tendinea, si parva sint, lentam , sed tamen certit simam mortem inserunt: pars enim illa tendinea tensone Di aphragmatis sensim magis dehiscet, & si ad locum illum haereat ventriculus, aut intestinum Colon, hae partes me in aliose contractione musculorum abdominalium continuo pressae, per dictam aperturam sensim formant speciem herniae , quae prominet in cavum pectoris r illa hernia sensim increscens ita implet pectoris ea-vitatem , ut pro pulmonibus, & eorde non satis magnum spatium relinqv

tur s unuς xδndem aegri sine ullo auxilio pereunt. Talia suisse facta, restan

414쪽

tur dissectiones anatomicae in cadaveribus , in quibus invenerunt ventriculum, vel colon totum pectus sere implenς. Quidam ex his ultra annum post infitis tum vulnus tandem perierunt post intolerabilem cardialgiam , vel coli eum dolorem . VI. In testinorum tenuium non solum , verum etiam crassorum vulnera lethalia esse possunt, & interdum curantur, quare ita absolute lethalia pronunciari , ωα -ι- non pollunt. Quoties enim intestinum aliquod ita es laesum , ut sua contenta e -- .jiciat in ventris cavitatem , tu laesum intestinum se ita subducat, ut cum abdominis integumentis consui non possit, & cum iis consolidari, ut e corpore deponat sua contenta , omnia talia vulnera etiam fi lentam mortem inferant , sunt tamen lethaliar excrementa enim in cavum ventris effusa , cincta viscera corrumpentia , tandem mortem inserunt. Si vero vulnus sit parvum , quod se contrahere potest , vel & partibus adjacentibus accrescere , talis vulneratus servatus fuit. Si intestinum tenue autem abscissu ira sit prope pylorum , quo vulnere in-rercipitur chyli absorptio , etiamsi contenta intestinorum eiicerentur extra CO Pus , tale tamen vulnus inserret mortem post lentam extenuationem , proptere hyli ingredientis desectum .

VII. Uentriculi vulnera ratione periculi multum differunt, nam exigua vul- minimunera , quae ventriculo vacuo, & contracto clauduntur, consolidari possunt, si νω .r. modo Caveamus, ne ventriculus nimis impleatur , & ne alimenta duriora ingerantur . Latiora autem , quae suridunt recepta sua alimenta in abdominis cavi tatem , lentam mortem inserunt, partim desectu alimenti in toto corpore, par tim effuso humore in ventris cavo , vel comprimente viscera , vel ea corrumpente recepta putredine . Interdum vero accidit, ut docuerunt observatione ς chirurgicae , talia latiora vulnera suisse consolidata eum abdominis integumentis, emittentia recepta alimenta per apertum vulnus. Quandoque vero perfossis ventriculi vasis maioribus aegri brevi tempore perierunt sanguinis desectu , qui ergo ex ventriculi vulnere brevi tempore moriuntur, ii magis ex sanguinis effusione , quam chyli, vel alimenti desectu pereunt.

VIII. Hepatis magna vulnera perscindentia ramos venae portarum magnos, mparis brevi tempore interficiunt effuso sanguine ex hac vena in ventris cavitatem , & Vsi r .

dein post animi deliquium exstinguuntur', alia autem minora, quae simul laedunt ductum choledochum , inferre solent anxietatem , punctionem , quae ad iugulum , & scapulas extenditur, vomitum , & dejectionem biliosam , accenditur dein febris cum aestu ingenti, post quam moriuntur: unde discimus, hepatis assectiones interdum usque ad iugulum extendi, qui dolor perperam pro pleuritide habetur. Vulnera autem exigua non raro consolidantur, observavi enim, magnam copiam humoris corrupti per aperturam in integumentis abdominiς fuisse evacuatam , & hominem persecte curatum fuisse benignitate naturae.

184. T T B; dissectum fuerἱt os, aut earlἰlago, aut nervus , aut gena pars r nuis, aut praeputium , neque augetur, neque coalescit.

I. π Nter plantas, & eorpus nostrum illa maxima observatur disserentia, arei I quod ramus arboris amputatus renascitur, arbor ex suo trunco novosis isdu.emittit ramos, nostrum autem corpus si privatur quadam parte, non regene E e e a rat

415쪽

o. MEDICINA HIP POCRATICA Aph. 18 .

novam , si excipiamus pilos, & ungues: ideoque in nobis , & aliis animali- bus persectis eonstantem hanc legem observamus, paertem aliquam mutilatam

non regenerari. Ergo non est opus , ut solummodo annumeremus partes a Ueteribus spermaticas dictas: si autem portio media ex carne suerit ablata , regenerabitur, & quali modo, infra videbimus. Per Coalescentiam intelligunt, s duQ partes separatae sibi mutuo iunctae inter se ita concrescunt, ut verus sine glutine fiat nexus . Hanc non adstruunt sententiam ex vera observatione practica , sed ex quadam opinione theo retica , partes scilicet ex semine natas, qualescitantur in hoc Aphorismo , amplius increscere non posse , vel coalescere , quia deficit materia seminalis ; partes autem sanguineas putant augeri, & minui posise , quia sanguis etiam post nativitatem augetur . Qui autem perspectam habent subtiliorem anatomiam , bene sciunt, inter sabricam membranarum , & carnis nullam esse differentiam , nam eloto omni sanguine ex parte carnosa , pars residua mera pars nervosa apparet: & vicissim sortiter vasis arteriosis lymphati ei membranae impletis, membrana videtur rubra caro: quod etiam saepissime itimorbis oecurrit: tunica enim oeuli adnata si ophthalmia sit affecta , ita rubet, ut vera caro videatur. Quid autem sit sentiendum de partibus specialibus ire Aphorismo citatis, paucis videbimus. Ao os dis II. Miror sane Galenum, virum longo usu practico exercitatum , hanc sen- - tentiatri adstipulari, contendentem partes ossis fractas postea consolidatas vero

.ων Minis nexu non concrescere, sed per callum circum natum conferruminari, dum ho--us 4 diema observatio chirurgica constans sit, ita conjuncta os Ia vero nexu con-

serruminari , 8c quidem tam firme , ut si os bene consolidatum sit , eo italaeo firmiorem habeat nexum , quam in partibus nondum ruptis. Neque latere potest olsum incrementum , si quaedam pars media suerit ablata 2 o servationes chirurgicae multae exstant , in quibus fatis notabilis portio ossis fuerit ablata, qui locus dein vero osse fuerit impletus. Portio quoque cranii

fuit ablata, & locus dein primo membranosa substantia, dein cartilaginea , ultimo ost ea fuit impleta . Quare non pollamus diutius dubitare quin ossa

in loco tecto, molo extremitates eorum maneant viventes, possint post na-

. tivitatem ulterius inerescere, & consolidari . III Tria genera partium in corpore nostro inveniuntur. Durissima sunt Osi'. ' sa, quae neque flectuntur neque accurtantur, ut reliquis partibus praebeant firma sustentacula, & munimenta ; at rerum genus, quod permittit flexuram, & extensionem, & adductionem , & quod extensum se ipsum accurtat, se accommodat extensioni, & flexurae variae sine integra separatione, ut est caro, membrana, vase denique tertium genus est , quod permittit flexuram sine ruptione , sed sibii commissum se non accurrat, sed loca, quae munit, magis expandit, illa pars

proprie voeatur Cartilago ; in qua id speciale detegimus quod , si flectatur , vel

per causam aliquam extersiam , vel per actionem muscularem, quam primum fit . . .. sublata causa flectens, se iterum expandat . Harum ergo partium usus est egregius in locis, ubi canales debent manere aperti, & tamen contractiles, quod neque ab osse, neque a membrana fieri potuisset, uti in organis respiratoriis . Partes hae ut reliquae omnes pari modo cum corporis mole increscunt, & augentur , quare idem de Cartilagine sentiendum, quod antea observavimus de ossibus. Aliquis tamen inferre posset, si cartilaones narium suerint abscissae ,

istas non regenerari; regero autem, quod si hoc experimentum probet, cartilaginem non consolidari, vel augeri, tune nulla pars est in corpore nostro Praeter ungues, & pilos, quae regeneratur , & tunc una pars prae alia non erit excipienda: nam si membrum aliquod fuerit amputatum, nulla pars ira trunco remanente magis excrescit, sed omnes accurtatae man ut,

416쪽

IV. Latior Ueterum quam Hodiernorum est Nervi signi Matio e nos enim per a ς Nervum duntaxat intelligimus eam partem organicam , quae ex medulla oblos 'gata cerebri, & medulla spinali ori tur, distributa per omnia puncta corporis, ut sunctionem sensus, & motus faciat, sive illa sunctio concipiatur fieri a fluentibus per istos spiritibus, an vero a fibris suis , hoc in loco non est inquirendum . Ueteres autem non solam hanc partem Nervi significatione intellexerunt, verum etiam membranas, fibras, lipamenta, tendines , adeoque omnes partes tenaces, flexiles, & albicantes nomine nervi complexi sunt. Inde quando dicit Auctor, Nervus dissectus neque augetur neque coalescit, intelligit omnes has partes. Omnes hae partes admodum tensae sunt, si modo separentur, quam maximus fit hiatus inter istas, propterea non iacile uniri possunt. Experimenta Chirurgica in his sunt consulenda ; de membranis id accipi potest, quod superius in vesica, & intestinis notavimus. De Tendine observatum fuit, Tendines consutos coaluisse . De Nervis ipsis , non novi unquam abscissum Ne vum coaluisse, sed partem inseriorem semper factam fuisse inutilem , scilicet amisse sensum, & motum . U. Genas constare epidermide, cute , tunica cellulosa , & musculis, ut quin h. c... vis partes nostri corporis , res ita cognita est anatomicis, ut nemo inficias ire his , possit, Genam autem pericitam neque augeri, neque coalescere , observationi- nuis tbus chirurgicis est adstruendum , vel resutandum . Faciet vulnera suturis coLIigata brevi tempore ita consolidantur , uti in aliis partibus eorporis: si quis dubitat, perpendat modo, qualisnam sit curatio Labii leporini, quae natur iis separatio arte ita curari potest, ut post consolidationem parva duntaxat relinquatur cicatrix. Quia vero inter curationem vulneris faciei, & aliarum Partium in consolidando nullam invenio disserentiam, hanc partem ab aliis non exciperem, nisi quod in curandis vulneribus faciei, quia visui patent, majori cura studendum est pulchritudini cicatricis , quam in partibus reliquis .

VI. Quod statim monuimus de eon solidatione labiorum oris idem quoque pr 'sentiendum de praeputio, quo naturaliter tegitur glans penis, eo enim per ε' 'stilla, & dein consuto coalesceret: quia vero in circumcisone non requiritur consolidatio, sed ut praeputium abscissum relinquat glandem nudam, inferri inde non potest, eam partem consolidari non posse .

L I B. VI. Α Ρ H. XX. 283. I n ventrem sanguis susus fuerit praeter naturam , necesse es suppi

rari.

I. TLla morbosa mutatio, qua humores convertuntur actione vitae in materiem I albam, ponderosim, subpinguem , consistentem , vocatur Suppuratio . eis quid Quoties enim deest in morboso illo humore color albus, vel vocatur Ichor , vel materia lenta, corrupta , glutinosa , & nunquam puris nomine venit, vel dicitur Pus corruptum. Si humor morbosus natus levior sit aqua, ut supernatet, etiamsi omnes praeterea notiones puris praebeat, non tamen nomine puris venit,

sed vel mucus, vel pituita, aut phlegma vocatur ; interdum lac ex mammis

417쪽

ήιε MEDICINA HIPPOCRATIC A Aph. 18s

suppuratis stillans vix a pure distingui potest , nisi quod minus fit cohaerens , &speeifice levius. Pituitosi humores intime misceri pollunt aquosis. Puς autem subpingue magis renuit tui stellam . Denique nisi illa materia habe .it consistentiam mellis, bonum non est pus, etiamsi ex pure sit sermata, sed ad Iehorem eonvertitur, qui minus salubris est ulceribus, & abscessibus. Talem male riem purulentam generari sela amone vitae, & ex humore gelatinoso bono, vel prius commutato in lentorem supra h. 72. demonstravimus. Au D II. Sanguinem manere sanum , & fluorem conser vare in arteriis, venis, eaviς

μ' cordis, & quibusdam cavernis, & thalamis, id soli circulationi vitali est tri-

. .. , buendum , iisdem enim in totis stagnans primo concrescit, & si maneat in ea- Iemne lore. ut est calor nostri corporis, sensim superveniente spontauea putredine rea Dppv-- solvitur in liqua men foetens acre: hoc etiam verum est de sanguine retento iaquodam vase clauso, si foveatur simili calore per aliquod tempus . Itaque sanguis ex propria sua natura , si sibi relinquatur , nunquam transit in pus , sed , si adiunctam retineat humiditatem , convertitur in putrilaginem : s autem parte tenuiore interim privetur, compingitur in massam quasi solidam , & nigram Ex quibus colligimus, Puris confectionem ex sanguine non esse mutationem fanguinis spontaneam , sed esse liquorem productum per actionem vitae. Si ergo effusus fanguis haereat praeter naturam in cavo ventris , pefforis, vel Capitis, aucalicubi in ea vitatibus vi morbi factis, uti in parte contusa per propriam muta tionem in istis locis non potest commutari in pus , sed in ichorem . Hoc etiam experimur , si vulneratus effusum habet sanguinem ita quadam corporis cavitate, nunquam observaverunt Chirurgi, istum sanguinem abii illa in purulentiam , sea semper in humorem corruptum . Quod autem in parte inflammata sansuis abeat in Pus, illa commutatio non fuit facta , postqua ira fuerit sanguis effusus in ea tumore , sed dum adhuc haerebat in vasculis minimis magis dilatatis, & actione uitae validissime agitatis, quo sermato dein Pure vascula disrumpuntur ,& colligitur Pus in cavitate vi morbi facta . Contrarium autem videtur fieri in pulmo nibus post haemoplysin, quae dein generat puris sputum . Haec autem observatio non docet nec evincit, sanguinem in vesiculis pulmonalibus restantem abiisse

in pus; sed quia sanguis ibidem stagnando corruptus, ut & vasculum disruptum , Armant in eo loco pulmonis vomicam purulentam tectam , qua dein tu pia exspuitur pus. Neque magis adstrui potest sanguinis degeneratio in Pusita

Parte quadam contusa, nam vascula in loco contuso lacerata formant eo in Ioco ulcus tectum , quod Pus suppeditat. Ex his rationibus adductis consentirem Galeno, vocabulo suppurationis hoc in loco potius accipiendam esse omnem spontaneam sanguinis corruptionem .

io.. . I. T AN piis Delirii speties, exposuimus in particulari libro , quare non --Σ . , - ἹμL ' 'Rimus atque alii Commentatores hoc loeo existimant,

418쪽

lancholicis haemorrhoides supervenientes, bonum. Verum hos duos morbos omnino distinguit Hippocrates h. 99. II. Quare credere non possum . - - perspicacillimum , & in arte medica exercitatissimum virum Auctorem nostrum posuisse unum morbum pro alio , sed hoc in loco intellexisse eam Delirii speciem , quam Maniam vocant, minime vero Melancholiam. Neisque responderet observationibus practicis, quia melancholia non solvitur U rie ibus, sed Haemorrhoidibus : quia i vatur sanguine fluente ex vena portarum , non vero ex vena cava, in cujus ramis nascuntur Uarices . Quales

autem Uarices, & Haemorrhoides hoc loco intelli 3at , an clausas, vel ape tas , facile est hariolari. Si enim homo ex sanguinis abundantia, & impetu maiore ad caput adigatur in Insaniam seu Maniam , multum oonferret, si

sanguis flueret ex aliqua vena , tam ex vena portarum , quam ex Uena caVa 2 sed illae intumescentiae venarum, quae varices, & haemorrhoides etiam Voca

xur , parum conferre potulissent ad detrahendam eantam sanguinis copiam , quae sufficeret ad minueudam totius quantitatem, vel impetum. Sed si fluant eodem modo, ut iterata vente sectio, ita valent sistere impetum, & derivati nem maiorem ad caput, ut non amplius ex hac causa turbari possit aequabilis motus cerebri, qui Infamat huius est causa. Quotiescunque igitur coniicere possumus, Insaniam fieri maiore impetu ad caput , nihil praestantius erit, quam secare venam in pedibus , ut.non tantum minuatur impetus . veruin etiam ut fiat derivatio a capite ad partes interiores.

LIB. VI. A P H. XXII.

28 I. I P Enae sectionem in validioribus contusonibus summopere praevenire st*- DV doloris incrementum , & instantem suppurationem , res est notissma , quoniam sanguiniς illa evacuatione minuitur nimius impetus ad partem , o,isi, contusam , si ergo in hoc loco intelligatur quaedam species contusionis vel ex divulsionis, quod permittit significatio ρομα , res estet plana , Sed de huius infambigua significatione admodum disputant Commentatores, & ipse Galenus contendit, Ruptiones descendere non polle ex dorso ad cubitum, propterea dum tmavult hoc loco intelligere Dolores . Pace tantorum virorum ego tamen puto, Ruptionis significationem servari posse , & bonum servari huius Aphorismi sensum. Quotiescunque enim per causam aliquam distendente in solvitur vel membrana, vel fibra, vel caro musculosa , pars etiam talis rupta dicitur. Si igitur in palaestra vehementi conatu membrorum quaedam fibrae musculi vel tendinis in dorso fuerint ita ruptae, ut Dolor huius laesionis usique ad cubitum protendatur , signum est , Dolorem. per consensum etiam partes remotiores afficere'. ut nunc illa doloris propagatio minuatur , qui ex Ruptione fuit natus, admodum conducit sanguinem mittere , quo compescitur motus ex consensu tali productus. Qualis vena autem sit aperienda, non indicat Auctor, sed quia ad motum majorem Coinpescendum optimum est proximas venas aperire , ut ita eo in loco maxima fieret depletio , non inconveniens videtur, venam istius cubiti esse aperiendiam , ad quem dolor descensu in secit. Si vero esset humor tenuis, & acer, qui ex dorso descendit ad cubitum, uti in morbis catarrhosis, minus conducere arbitror venae se ctionem s

Uae ruptiones ex dorso ad cubitum descendunt, vena sectio solet it .

419쪽

462 MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 18 .

ctionem, quamvis Commentatores in ea sint sententia , tune venae sectione eduet humorem acrem, quum humor aeris non latitet in sanguine arte elotaso, qui rediturus est per eiusdem brachii venam , verum potius in Reconervoso, qui humor non facile evacuari potest sanguine evacuato ex aliqua

vena.

LIB. VI. APH. XXIII.

I. R N hoe Ioeo per Melancholiam sit intelligenda illa animi affectio, quam

' Melancholiam vocare solemus , an vero materia ipsa Atrabiliaria , non consentiunt Commentatores, vid. Aph. 99. II. & Aph. I 19. II. ) Huius dristio nis est ambigua significatio 2 nam qui metuunt vel tristes sunt longo tempore ex aliqua evidenti causa , tandem veri fiunt melancholici, id est pertinaciter eum tristitia delirantes. Hinc Metus ,& Tristitia multo tempore perseverantia Melancholicum est , id est melancholiam inserunt; sic solent medici saepe exprimere causas morbum aliquem inferentes. Itidem Melancholicum est, quando Metus , & Tristitia diu durant fine manifesta causa, hae tunc animi pathemata declarant , materiem melancholicam esse in corpore . Quomodo autem Tristitia , &Netus inserant materiem melancholicam , & quomodo materia melancholica inserat vicissim Tristitiam, & Metum , paucis videbimus. Inter animi pathemata,

& motum particularem venae portarum , atque motum organi chylopoletici maximum consensum detegimus, quoniam saepe observavi, ex oborto timore vel tristitia vel terrore intestina, & ventriculum ita inordinate moveri, ut venter distenderetur flatibus, concitaretur praecordiorum anxietas, colicus dolor, vomitus , & di arrhoea interdum bilis aeruginosae, ipso momento vigens appetentia convertebatur in fastidium, & multa similia signa indicantia turbatum motum peri- salticum , quae symptomata toties exacerbabantur, quoties novum tale ingrue bat animi pathema : quare dubitare non possumus , quin motus vermicularis se accommodet animi pathematibus . Illa igitur pathemata , quae motum minorem faciunt spirituum , ut Metus, & Tristitia, diu perdurantia tandem etiam fa- Ciunt , ut in vena portarum sanguis minus propulsus integre sere subsistat, atque ita stagnando produeat materiem melancholicam , quae nata ipsam animae melancholiam inserat ; adeo ut illi, qui antea per externam causam erant timen tes, & tristes, denique sine causa ea , sed ex naeta mala dispositione in corpore, maneant melanholici . Quomodo autem ex materia Atrabiliaria sanguinieirculanti tradita animae melancholia formetur , non nisi per analogiam probari potest , quum inveniamus, opto animam sopiri in his regionibus; Daturam in serre Delirium spe et alo; spirituosa indueere Ebrietatem ; morsum canis rabidi

in serre aquae timorem : quae omnia sunt mera observata specialis mutationis mentis ad certam mutationem in humoribus, quamvis nesciamus, qualis sit facta specialis mutatio , quae necessario inserat mentis degenerationem : atque su D fcιt in scientia medica pervenire ad talem regulam generalem nam inde scimus, nos non posse emendare Insaniam, nisi tollatur ea materia e corpo re. Nomo utique valet aliquem ab ebrietate liberare manente spiritu sermentato In Vasis Ita non valemus melancholiam curare , quocumque etiam modo ipsi aegri obnituntur , si in corpore maneat materia atrabiliaria . Propterea mo

420쪽

nemur per hune Aphorismum , aegros post Metum , & Tristitiam perseverantem lapsuros in veram melancholiam , quare dehortandi sunt , ut relinquant ea animi pathemata , ne in eum morbum incidant: atque scimus, nos debere Melancholiam natam curare evacuando , & emendando materiem melancholicam. IL I B. VI. A P H. XXIV. Σ8ρ. SI ex intestinis tenuibus aliquod dissectum fuerit, non coalescit.

I. AETUlnera tenuium intestinorum neque coalescere, neque augeri, supra

V inter aliarum partium laesiones h. 233. UI. annumeravit,

quare non opus eandem rem repetere.

num .

I. c Uidam morbi definiuntur ex causa, alii vero ex Phaenomenis, sed E diis quoniam causa ut plurimum Iatet, suis phamomenis detegenda , non δεμ arvitali in definitione nascuntur errores: alii vero ex phaenomeno appel- o .ati, quoniam medici ut plurimum unum phaenomenon proferunt , multi morbi idem phaenomenon habentes confunduntur , non sine multo damno sciemtiae mediere. Qui enim dicunt, Erysipelas esse Bilem adustam ad aliquam partem depositam , nihil equidem contribuunt cognitioni: nam si tiro medicus v cetur ad aegrum , talis aeger neque novit neque indicat, se laborare bile adusta aeri, & si proserat, hoc ex incertis principiis deducit: neque junior medicus tam firmam habet memoriam , ut possit statim ex conspectis in aegro signis ratiocinando invenire, ea signa ex Bile adusta acri provenire ; ideoque observat mgna, sed nescit, quale sit istius morbi nomen, & propterea non potes consulere Auctores practicos, quid sit in tali morbo agendum . Ideoque magis conduceret ad detegendum morbi nomen , solummodo ex phaenomenis definire modi bum ; ut quoties in praeticis inquireret tale phaenomenon, potuisset invenire morbi nomen . Hae autem in re duplicem detego errorem , nam qui volunt ex unico phamomeno definire morbum , multos morbos natura diversos idem phaenomenon habentes inter se miscent, eum magno aegri damno : alii autem tot phaenomena conserunt, quae vel propria , vel accidentalia sunt, ut onerent memoriam . Id equidem in Eryspelate definiendo eomperimus ; qui enim dicunt, bilem esse adustam , & acrem , herpetem , id erum , febrem biliosam , & multos alios morbos confundunt, & non praebent veram ideam morbi indocto,

quod per Definitionem fieri debebat. Qui ex Rubedine vocant Erys pelas, hi nullam faciunt inter Inflammationem , Epiphlogisma, Phlogosin , Maculam rubram , & Erys pelas differentiam . Quare Rubedo debet esse ad navedinem acceians , late dispersa , ut ita distinguatur a Maculis: quae cedit rubedo prementi digito, quo distinguitur ab Inflammatione : quae coniunctain habet intumescentiam aliquam , ut differat a Phlogosi , & Epiphlogismate h. ai 6. IV.

in quo calor est urens, sed non semper rubedo , neque tumoris elevatio . Si e go coniuncta signa Erysipelatis perpendamus,tunc tandem concludere possumus, tali in parte esse maiorem motum vitalem , qui partis calorem auget, impleti nem extremitatum arteriarum cruentarum , A lymphaticarum , ex qua pars ru-