장음표시 사용
81쪽
D MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 3
pravorum continuata vel aucta dejectione , cum tandem reliqui boni humores hac corrupte Ia commutati eliminentur .
tis non potest tanta suppeditari copia ea crementorum, ut semper similia maneant, quin ipsa alimenta, quae lactea intrare debebant, egerantur, ut in L enteria: conducit vero in hoc morbo excrementa mutari in naturalia, ut constet, chylum intrare lactea vasa si vero loco chyli emittantur humores corrupti, id est si in prava commutentur, id malum signum praebet, nam talis deiectio non emittit, quod retinendum erat, sed insuper designat chylum corrumpie melius autem est, ut bonus evacuetur humor , qui potest inducere debilitatem & desectu in humorum , quam ut bonus ille humor primo corrumpatur , & dein educatur, quia talis evacuatio non solum dicta quoque insertinata , sed insuper designat corruptionem , & facit corruptus ille humor, ut ce- reri liquores, qui boni mansissent, hac corruptela inquiuentur, & ad vitam sustentandam inepti fiant. Nec minus valet in ceteris morbosis alvi dejectionibus observare Excrementorum mutationes. Sensim debent ad consistentiam , colorem, & odorem naturalem redire . ut promittatur sanitas, ita enim constat , minui in corpore morbi materiem . Si vero morbosa continuantur emitti , certum est , se mitem ei Te intus continuo suppeditantem, vel bonos humores ad intestina delatos corrumpi & egeri, qualis evacuatio nunquam est critica . Ire Prava vero mutari, eo pejus est, quia quo morbus fit maior, quo corruptela, que magis intenditur, eo praviora generantur, & emittuntur . Qui vero ex pravis deiems bonam proferunt prognosin , non parum decipiunt aegros, quoniam signum est augeri corruptelam, bonosque humores etiam corrumpI.
o. T TBs fauces aegrotant, aut rubercula In corpore exor untur, excretiones is
picere oportet: si enim bili ae fuerint, corpus una aegrotat: si vero s- miles fanis fiant, tutum est corpus nutrire. I. 'E Excretionum inspectione in faucium morbis & tuberculis per corpux obortis hic agit Auctor , ut sciamus num illi morbi sint particula rege x vitio istius partis , num vero totum corpus una aegrotet, ut sciamus . tutum an sit corpus nutrire, veI medicamenta sint adhibenda. Faucium autem morbi & Tu hercula eorporis duplici modo accipi possunt, vel ut morbi ips particulares, vel ut metastases. Excretiones hic accipi possunt, vel prinsola alvi egestione, quia de ea in praecedente Aphorismo egit, vel simul hiet intelligi potest urinae inspectio . DM- II. Faucium morbi difficilem deglutitionem aut respirationem facientes spe- In Iesali nomine Anginae vocantur, sed si illa symptomata non adsunt, vel non
iste ., m admodum difficilis habetur deglutitio cum libera respiratione, uti in parotidi- mra. bus, atque tonsallaru in , vel palati mobilis, vel uvulae tumore , generali nomi ne hi morbi dicuntur ab Hipp. si fauces aegrotant . Pharynx est in rex tu , quo nomine intelligit totam partem posteriore in oris, quae oculis conspici pb
est hiante ore & radice linguae depressa ; hodie vero solum caput cessi agi vocatur Pharynx, & per fauces, plures adjacentes partes intelligunt. Hae se
82쪽
ces si vitio organico corripiantur, uti reliqui morbi particulares, 4ana reis Iinquunt extrementa, & urina quoque inde non mutatur; nutrire ergo liaeet, si deglutitio fieri possit, quia intus omnia sana bene subigent alimenta. Sed si bilis eorrupta haeret in ventriculo, illa eructans fauces comburit , tunc vero ex bile simul exeunte excrementa fiunt biliosa: in hoc casu magis a cibo abstinendum , quia bilis corrupta nova ingesta corrumpet, quare ab alimentis assumtis non generabitur corpori nostro nutritius humor , sed morbosus, qui morbum augebit, vel novum insuper pariet. Cons. Comp.
III. Morbi autem saucium ex generali causa duplici modo generantur . i Si morbus generalis vehementissima sua symptomata in faucibus exediceat, quemadmodum Inflammatio, Erus petas, Hydrops : tunc tota massa simili morbo insecta reddit urinam morbo convenientem . Ex his eligit urinam biliosam, id est quae intensiorem flavum colorem habet , Comp. T. 36., XIII. ad XVIII. nam in tali urina etiamsi non adessent morbi faucium, non esset licitum nutrire, cum morbi Inflammatorii, Erysipelatosi, Putridi, & Icterus, plura alimenta vetant. a Morbi saucium ex Metastasi, ut sunt Parotides Comp. T. 48., XUI. indicant corpus ab omni
morbi materia non esse liberatum ; si tunc redditur urina biliosa, summam cruditatum arguit, in qua non est licitum nutrire. IV. Alvi Excrementa biliosa indicantia , bilem corruptam esse in primis In Mis viis, largiorem nutritionem vetant, sive Phymata adsint vel non adsint: eo magis quia verisimile tunc est Phymata, sive postulae snt parvae, sive tuber- Ε 'cula maiora , ut furunculi, ex bile acri per corpus dispersa generari. α- μU. Talia autem Tubercula nata ex bile corrupta per totum corpus
persa, vel ex alia materia flavescente, ut est pinguedo colliquata, vel pus
in ichorem conversa, ex quibus redditur urina quoque biliosa, omnino non convenit nutrire corpus. Nam excretiones illae morbosae designant, totam massam circulantem materia corrupta insectam esse, cum tales evacuationes ex communi massa depromantur VI. Quando tale corpus nutritur, malum est, quia assumta alimenta pri-nsane
usquam in fanguinem veniunt, a cacochymia in intestinis , cui admiscentur ingesta alimenta, ita invertuntur , ut omnino laudabilem naturam suam exuant , vel per alienos admisios humores impediuntur in bonum chylum converti . Ita igitur cruda vel & corrupta cum chylo in sanguinem delata multorum etiam aliorum morborum causae sunt . Ergo non conducit, his .sgnis in alvi excrementis apparentibus , nutrire corpus . Neque prodesse potest, si bilis corruptae figna in urina apparent; licet bonus chylus tradatur sanguini , corrupta bile insecto, adulteriorem persectionem perduei nequit , quia a bile corrupta laudabilis coctio invertitur. VII. Si vero tam ex alvi excrementis, quam ex urina constat, prima siluamis vias non scatere corruptis humoribus, atque ex urina fana massam sangui- ut imi nis puram esse , etiamsi tubercula adsint, vel fauces aegrotent , nulla est' 'manifesta causa , quae nutritionem vetaret e nam morbi illi non sunt nati ex vitio generali, cui alimenta admiscentur, sed quia pars illa morbum in se fecit , reliquum autem eorpus purum nutriri debet, ut vires valeant, quae requiruntur ad morbi particularis subactionem . Praeterea morbi particulares diuturniores esse solent, quam ut posset tam diu serre inediam aeger ,
VIII. Regula haec specialis, magis generalis potest accipi quia fgna in
excrementis, ex quibus deduximus, num tutum vel non tutum esset nutrire,
83쪽
j, MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 4
non deducta sunt ex faucium aegritudine vel tuberculis, sed quoniam morbus alleuius partis, si designat totam massam insectam , vetat nutritionem , sed aliter permiti t. Hinc inferri potest eadem regula de omnibus morbis partiiseularibus ad dirigendam diaetam . Ex eadem quoque doctrina patet, frustra
saepe examinari ad eruendas morborum partIcularium causas excrementa pquia saepe sana prodeunt, etiamsi corpus laboret particulari morbo.
B. fames, non oportet laborare .
I. T TT huius constet veritas, examinandum rὶ quid faciat Laboe. a Qualis fames hie sit intelligenda. 3 Denique quam ob rem non
fit laborandum, ubi fames. boν II. Ulut corporis Exercitium moderatum saluberrimum habeatur ab omni- quid fa- bus, invenitur tamen tempus, in quo hoc saluberrimum ceteroquin damnum inferre potest. Constat omnibus, Exercitium peragi motu musculorum , qui voluntati obtemperant ; ad quem peragendum requiritur spirituum influxus , di hae actione consumuntur: si ergo eodem hoQ motu in nobis non fieret umorum restauratio & como, corpus necessario magis debilitaretur consumtione spirituum per moderatum etiam motum muscularem , quam si quiesceret. Ma s in nobis habentur humores crudi maiore motu ad persectionem deducendi, quia Exercitio fit motus major, maior proventus spirituum ex erudo suceo habetur, quam dispendium spirituum per hunc moderatum m tum , & inde saepe corpora moderato motu reficiuntur & robustiora fiunt. Itidem alimenta assumta in chylum conversa, cireulantibus, mista , solo m tu vitali minus debito assimulantur, verum accedente motu animali ad per- femorem concoctionem rediguntur: Quare praestantissimum est, ut assimul
tur chylus, exercere corpus ', maior enim bonorum humorum habetur pr uentus ex eo motu musculari, quam ex eodem habetur dispendium bonorum &spirituum : atque corpus persectius liberatur ab inutili humore per Iargi rem insensibilem perspirationem. GH. PD. I S., XI.
Pisisti III. Quid sit fames, ex Exercitatione Tertia satis constat, quare in hoc I a.ο-- co solummodo videndum, quotuplici sensu fames a Practicis accipiatur, &ν quali sensu hie si eapienda. Fames ex sanitatis & morbi causa concitatur. In sanitate & victu moderato tunc in nobis concitatur limes, si Alimenta ex ventriculo & intestinis tenuibus sunt depulsa, atque Chylus sanguini traditus commutatus suit in alios humores, his perams Deus voluit, ut in nobis
coneltetur sensias hune deseistum declarans, quem samem vocamus. In sanitatae Permanens quoque observatur fames in iis, qui ex voluntate inedia se macerant,& ut olim fiebat in rigidissima diaeta. At vero in morbis per varias causas vid. Exere. 3., XLII. fames concitatur, quarum quaedam subigerentur motu musculari, ut est aerimonia acida nimiam famem excitans. Quia vero Hipp. vetat laborem, satis constat, eum in hoc loco velle famem naturalem in sanitate , vel in risidissima diaeta, quia fames morbosa interdum labores exigit. IU. Corporis motu mustulari consumi spiritus, concoctosque humores de--ο , generare in excrementitios, atque chylum & erudum humorem in nostros δε- nos commutari humores, alibi demonstravimus. Igitur quamdiu ex Crudis' ' & Chylo major fit bonorum bumorum proventus, quam consumptio bono
84쪽
rum per exercitia eorporis , ipsa exercitia saluberrima sunt . Verum si in fanis excitatur fames, signum est, omnem chylum esse consumtum , aliter enim in nobis sanis non fit fames, itaque motus muscularis facit degenerationem bonorum in excrementitios humores , & fit spirituum consumtio; verum quia in tali corpore nulla est materia, quae eodem motu in bonos potest eommutari humores, necesse est, desectum fieri bonorum , qui mutati vel eolliguntur in corpore, & ita pariunt cruditatem ex alienis retentis svel expelluntur, facientes maiorem humorum bonorum desectum.
U. Quidam contendunt, ante Coenam & prandium corpus movendum es- - ω- se ambulatione; alii vero contrarium statuunt: quia vero ad sanitatem con-pπν
servandam hoc scire maxime interest, hanc quaestionem, quia ex praeceden-t7bus facile determinari potest, hoc loco agitare volui . Qui persecte sanus buistest, quique ex evacuato ventriculo & intestinis, atque desectu chyli in sanguine fit esuriens, non conducit huic ex superius allegatis rationibus suum
corpus ante cibum exercere: Qui vero antequam fames nova alimenta exigit, quique ventriculum & intestina alimentis semiplena habet , multumque chyli in sanguine, volens tamen, quia tempus est coenae vel prandii,
cibum capere, huic conducit prius suum corpus exercere , ut chyli viae exonerentur, & chylum in sanguine abundantem consumere, antequam nova ingerit. Quia vero mores saepius suadent nondum fame monitis ingerere alimenta his temporibus, ut plurimum salubrius est, ante prandium &coenam movere corpus. Illa autem rerula damnosa est concionatoribus publicis, non audentibus cibum sumere in prandio , cum sequens oratorius labor, si fiat cum alimenti desectu in corpore, maximam debilitatem inserat. Propterea non suadeo, ut corpus suum multis alimentis hoc tempore onerent, corpus enim cibo onustu in multo minus est agile, quemadmodum hoc in sequente Aph. explanabitur.
LIB. II. APH. XVII. I. TN hoe observanda veniunt Quinam sit Cibus copiosor praeter na-
stendiι fanatio, ut signum, vel curatio capiendum . II. De pleniore Diaeta superius h. s. IV. verba fecimus: in hoc au- cibus ει- tem loco examinaturi Cthum copiosiorem in Sanis , Morbo laborantibus, & Convalescentibus . Sani homines tantam exigunt Cibi quantitatem , sufficit ad restaurandum id , quod inevitabili actione corporis suit consumtum . Qui vero plus ingerit, id ingestum vel iterum redditur vomitu, aut alvi copiosiore evacuatione ; vel corpori traditum plethoram aut obesitatem generat, modo tamen actione corporis id ingestum in laudabilem suceum converti postit; si vero etiam a nobis subigi nequit, varia genera morborum parit, ut infra exponetur .
III. Morbo autem aliquo amictus, qui corpore est debilis , ipsam salubrem ris M.
caeteroquin mediocritatem non serit nam actiones corporis enervarae quae de- ει bebant ingesta alimenta in bonum convertere succum, nunc permittunt ingesta permanere tali indole , ut erant ingesta ; Vel permittunt corrumpi , ex quibus igitur non solum alienus generatur humor, sed copia maiore ingestorum vires pressae succumbunt : Quare aegris ne quidem mediocris sanorum Κ quan-
85쪽
j. MEDICINA HI P POCRATICA Aph. a.
quantitas est porrigenda, multo minus maior copia . Hinc patet , quam perverse multi agunt aegrorum corpora ultra farcientes , ut languentibus addant vires, cum cibo corpora onus a magis debilitentur. Mi IV. Convalescens ex morbo corpus obtinet sanum, omni morbi materia lib., . liberatum , sed tamen debilitatum ex morbo pr.ecedente : in hoc itaque corpore consumtus est ehylus ex massa sanguinis , ablatae sunt causae in ventriculo famem extinguentes, hinc fiunt famelici , quemadmodum observatur post febrem quartanam antidoto curatam p hoc corpus itaque debile &famelicum si tantum ingerit, quantum expostulat fati es, nimium assumet:
nam sames illa magnum e hyli desectum indicat , sed vires debiliores non
valent tam magnam subigere ingestorum quantitatem p quare si in Convalescentibus famem considentibus nimium ingerimus, quod abundans opprimens vires, & degenerans in alienam indolem, vel novum parit morbum, vel priorem recidiva re facit. Utile est igitur in Convalescentibus non indulgere fami , neque vulgi opinioni, qua statuitur, virium restaurationem ingestorum quantitati proportionatam , sed paulo minus ingerere , quam fames & communis victus ratio expostulat. Morbum U. Cibus praeter naturam copiosior in fanis Iὶ Sua multitudine oppri-r mit vires. sa Aelione corporis & humorum commutari nequit in bonum succum, nam si haec absint, non dicitur Cibus praeter naturam copiosior . Expositis his sequentia fiunt . i Corpus onere pressum se saepe liberara conatur per Uomitum , vel Alvi secessum et aut Cibus toti corpori traditus sudorem vel urinam copiosiorem parit. a Pars ingestorum abundans propriam suam servans indolem, tam in primis viis, quam in circulantibus, mole sua superat agendi aequilibrium, unde praecordiorum gravitas, oppletio, corporis languor, lassitudo, pigritia, somnolentia , quae omnia sensa evanescunt per subsequentetri inediam , & corporis exercitia , quia novo non addito, corporis continuata actione , id quod antea erat abundans, tandem facta evacuatione inutilium . ad mediocritatem redigitur, atque ita sola abstinentia & corporis motu tollitur abundantia , & praevenitur instans morbus. 3ὶ Non semper autem copiosior ingestus cibus tam diu suam bo , nam & commutabilem servat indolem , saepe eitius in corruptelam converritur per motum intestinum cibo proprium, priusquatri iterata corporis R-ctione id, quod abundat subigi potuit , praeprimis si continuetur in copi sore ciborum ingestione. Si Cibus ita fuerit corruptus in primis V iis, praebet Cacochyliam , in reliquo corpore Cacochymiam , imo Cach ex iam, illi
autem morbi non semper subsequente abstinentia & corporis motu superantur , cum actio corporis non valeat quatricumque corruptelam inductam
emendare & expellere . Ex hac igitur corruptela multi & varii fiunt mors bi, quorum vix potest exhiberi enumeratio, ipsa enim assumtorum varietas diversos morbos parit , & corporis partes variae phaenomena distincta. Praebent. Quales praeterea morbi fiunt in Moebo decumbentibus & Convalescentibus ex copiosiore Cibo, nimis longum foret enumerare. Ose irit VI. Ultimum est demonstrare i nutri verba Osendit autem fanatio ut signum 6 ς θ' vel curatio sint capiendaὶ si quis praeter naturam copiosiorem ingesserit cibum , & dein sequente usu alicujus medicaminis non corripitur morbo, ipsa curatio ostendit nimium suisse ingestum : sic saepe ex juvantibus & laedentibus, id est ex modo curationis expiscamur causas. Qui vero nimis ingesserit, &Perpendit deincepς, corpus suum non valere tantam copiam in laudabilem. humorem convertere , vel si sentiat corpus inde onustum, vel oppletum , ser-mat hanc indicationem curativam , corpus liberandum esse ab eo onere , node iu-
86쪽
deinceps in graviorem morbum incidat: ergo in hoc etiam sensit ostendit sanationem . Uterque modus ut Signum & Curatio admitti potest . Mihi autem magis arridet amplecti posteriorem sententiam, quia non est opus, tam anxie per ablationem sequentem examinare , num nimis fuerit ingestum, ipse aeger hoc facile indicabit e sed quid agendum , si Cibus ultra
naturam ingressus fuerit, id medici est perpendere . Sanare debemus illamabundantiam, ne supra recensita mala fiant , ergo suggerit indicationem Curatoriam . Quali autem modo curari debeat, alibi tradetur.
43. Lorum, quae eonfertim, O celeriter nutriunt, celeres etiam fiunt egesis
I. 'Ria in hoc Aph. exponenda veniunt. I uat consertim & celeri-I ter nutrientia dicantur. a Cur ea celeres quoque faciant egesti nes. ualem inde mediet in dirigenda diaeta usum habeant.
II. Vocabulum αΘραις, quod hic Confertim exponitur, a Commentatori e seri; isbus & assatim & universim exponitur , reduciturque vel ad quantitatem, nutrien-
vel qualitatem ingestorum . Sed quoniam scopus est res ipsas , quae in A- phorismis proponuntur, ad majorem usum medicum redi 8ere, minime auatem ad eruendum verum Auctoris sensum , Commentatoribus de vero sensu huius vocabuli relinquimus suas sententias. Hoc loco conabimur adstrue re, alimenta facilis coctionis, id est quae celeriter nutriunt, magna copia, brevi temporis spatio, assumpta, Celeres quoque facere Egestiones. III. Quae alimenta celeriter nutriunt, earum partes tam laxe inter se co- Celms e haerent, ut brevi actione separari possint, & adaptari ad ingressum vasorum Iacteorum . quae vero tarde nutriunt, earum partium firmior est cohaerentia ,& diutius in ventriculo & intestinis morantur, antequam in lactea intrare possunt: quae itaque celeriter soluta sunt, brevi tempore massae circulanti tra-ὸuntur , & quae tarde sosvuntur, longius tempus insumunt, priusquam circulantibus permiscentur . Sed Circulantibus tradita alimenta non tamen statim evacuationibus sunt adaptata , in hoc quoque organo ulterius sunt elaboranda ; non est fine ratione adstruere, quae in prima ossicina facile potuere a ctione corporis subigi, eadem quoque in sanguificationis organo celeriter adaptari posse , quare facilis digestionis alimenta non solum citam nutritionem Praebent, sed actione eorporis quoque celeriter ad egestiones faciendas adaptantur : haec mediocri copia assumta largam non faciunt egestionem per urinam , vel insensibilem perspirationem , aut sudorem , sed consertim ingesta , id est, magna copia simul brevi tempore copiosas evaeuationes faeiunt ; cum hoc tempore multum suppeditetur materiae. Sed disse ilis digestionis alimenta mediocri quantitate assumpta, non possunt augere Egestiones, & majori copia ingesta vires opprimunt, ut corpus non valeat se liberare ab opprimente onere , neque talia patiuntur tam brevi temporis spatio excretionibus adaptari. IV. Quibus itaque debilibus post confertim ingesta celeriter nutrientia o Britur urina, vel sudor copiosior, talis evaeuatio neque est colli quationis signum in Chronicis, neque crisis in Ae uti , sed ab assumtis indueta: sed ea - .dem evacuatio sine tali assumti ὀ ne alimentorum , praecedentia indicare potuisset. Si morbi acuti materia evacuationi adaptata propter corporis siccitarem
87쪽
j. MEDICINA HIP POCRATICA Aph. 43.
les, exhibere consertim alimenta celeriter nutrientia, suppeditato enim humiao, tanquam vehiculo, sicilius eliminatur ii Iaconcocta materia, & corpus desectu alimenti languens refocillatur. Quibus ob susceptum externum frigus prohibita fuit insensibilis perspitatio, cum ex materia illa retenta aeri sebricitant, suminum quoque auxilium experiuntur, si consertim celerite e nutrientia cubitum ituri assumant, subsequens in aurora largior perspiratio, vel sudor, id acre retentum simul per cutim vel renes eliminans, specificum febris antidotum praedicatur .
M. A Cutorum morborum non omnino certae sunt praedictiones , neque mortis , neque finitatis .
I. T Raedicere posse in morbis aliquid Divinum esse , veteres existimarunt, 1 & quam maxime in hac parte laborarunt , ut ita non solum apud aegros, sed & adstantes ti amicos honorem, fidem, & auctoeitatem aucuparentur . Equidem eximia est pars in medica scientia, in qua nemo plus Praestitit, quam Aultor noster ; totum enim ejus opus Praedictionibus est Plenum, sed in hoc Aphor. statim monet, etiamsi in sequentibus absolute dicat, haec vel illae secutura, ita esse accipienda, ut interdum fallant; nem
Pe omnes praedictiones non sunt tam absolute certat , ut nunquam alite
evenire potuissent. Ut isitur constet , unde petatur in morbis Praedictio certa , sontes Praedictionis rimandi. II. Quidam morbi, inter quos excellunt Acuti, certum sequuntur ordinem , quem omnes fi)eles Practici graphice depingunt : V. G. experientia constat, quarto die ab invasione morbi variolosi incipere stigmata rubra ; septimo omnia stigmata in pustulas mutata esse , quarum quaedam incipiunt suppurari; undecimo omnes pustulas suppuratas esse, & quasdam exarescere ; decimo quarto omnes Esse in crustulas mutatas, & jam incipere decidere . Sed insuper observant, victu& medicatione refrigerante haec stad la longius insumere tempus ; sed victu & curatione calefaciente stadia illa citius absolvi ; addunt praeterea phaenomena , quae in his stadiis fuere observata , tam in iis, qui convaluere, quam qui moriebantur. Hucusque medicus s lam fidelem historiain exaravit, ex qua deinceps formabit Praedictiones: nam si in morbi cursu detexit constantiam, intrepide audebit in morbo iam praesente praesagire eadem, quae antea coostanti observatione didicit, in antecedentibus semper fieri. Quod enim in antecedente morbo erat observatio, ira sequente commutatur in Praedictionem . Ex hac doctrina facile liquet, quinam praedicere possunt & qui non valent: nam solus is novit praesagire, cui historia certa istius morbi est crinita, indoctus vero si hanc artem e Xerceat, mirum est, si res praedictioni respondeat. Udi tam eo & doleo , hanc artem aeque ab indoctis quam expertis ad magnum vituperium scientiae exerceri, MKuia aegri nesciunt, num praedictio ex constante observatione vel figmento cerebri sit petita , docto & indocto aequalem praebent fidem , donec tandem suo
detrimento experiantur, quisnam horum ex Arte Praedictionem formaverit .. III. Si omnes morbi semper fimili modo decurrerent, ut nunquam a tr mite eo secederent, Praedictiones tandem aeque certar potuissent formari Pez. longam seriem observationum , ut quaevis alia in rerum natura res certa; sed
idem morbus uno tempore aliquo alio ordine absolvitur , aliaque profert phaem
88쪽
nomena, Sc exitum habet, quam alio tempore aut in alio homine . hoc mutabile per artem immutabile fieri nequit, & magnam in Praedictione praebet
difficultatem . Hinc recte statuit Hipp. Praedictiones non omnino sunt certae , sed propterea non sunt semper fallaces & incertae , ut omnem Praedictionem debeamus repudiare . Mathematicum certum in his rebus nullus iaquaerere debet, sed quod sere semper ita observatur in morbis , pro certo admittere tenetur. V. G. Si quis assumsit mediocrem dosin purgantis, & eius non laxatur alvus , de hoc medicamento non dicet , incertum est purgans, quamvis semel, aut bis in speciali casu fallit, habetur tamen inter certi Ismaepurgantia, modo sere semper talem praestet operationem e simili quoque modo deducimus praesagium certum ex apparentibus aegrorum phaenomenis. IV. Morborum generalis divisio est in Acutos & Chronicos . Cur autem D in Hipp. selesit Acutos , quam maxime se torquent Commentatores, quasi Auctor hic vellet innuere , Chronicorum Praedi mones certiores esse . Uerum Hipp. longe plures Praedictiones habet in suis operibus de morbis Acutis, quam Chronicis , quae certum exitum ad salutem vel mortem complectuntur, ne igitur in his quae praecipua sunt & videntur certissima, aliquis judicaret, has Praedi mones nunquam fallere, hoc aphorismo indicare voluit, ne deinceps
semper haec verba repetere deberet . Forsan ad selos morbos Acutos attendere voluit, non indicans Praedictiones Chronicorum certiores esse , nam hic quoque Aphorismus esset verus, si dixerat, Acutorum & Chronicorum
morborum Praedictiones sunt non omnino certae , cum veritatem praximexercentes passim experiantur , Chronicos non minus quam Acutos interdum recedere a consueto ordine.
U. Opportunus hic mihi videtur locus , reserare difficultates , quae in Acutis praebent Prognosin incertam . Morbus Acutus non est unicum morbi genus, nam Inflammatorius, Eruspelatosus, Putridus, & malignus , uno
nomine Acutorum morborum recipiuntur . Quum vero inter hos magnumst distri inen , non est mirum , si quaedam phaenomena conspiciuntur morbi putridi, & inde formatur Praeὸictio, ac si orirentur ex morbo Inflammatorio, quod talis Priedictio non respondeat exitui. V. G. salubre est in acutis , si oboriatur haemorrhagia Iarga, quia compescit impetum , temperat calorem, minuit capitis dolorem & pulsationem : At eadem larga haemo 'xhagia in morbo putrido martem praesagit, designans tantam corruptelam in humoribus , quae vasa perrodit , tantamque fluiditatem , ut undique effluant. Id quoque verum est de sudore & alvi egestione copiosiore, quare medicus etia in peritus saepe anceps haeret, an bonum vel malum ex sensibili evacuatione si praesagiendum , non satis attendens ad discrimen, quod est inter dictos morbos, qui tamen omnes dicuntur Acuti. Ex hoc sacile tanquam fundamento multa loca Hippocratis, quae sbi invicem obstare videntur , nos facile & cum scientiae incremento conciliare posse autumo. Hipp. enim noster se ubique fidelem gessit observatorem , non ex ingenio depromsit sententias, sed hausit istas ex observationibus eoram aestis. Noa
est ergo mirandum , si plures morbi natura distinm eodem nomine proserantur , quod post eadem phaenomena bonus & malus exitus fuerit secutus. LIB. Diqitig Corale
89쪽
I. I duo sunt Iuvenex eodem victu utentes, quorum unus aIvum magis o constrictam & siccam habet, alter vero alvum humidam, magisque Iubri eam, hi si senescunt, sere semper hanc mutationem subeunt, ut alvus seca mutetur in Lubricam seu humidam, & quae erat humida , mutetur in Siccam si vero talis fiat mutatio ex mutato victu , non debet referri ad hanc observationem, ut recte monet Galenus : qui etiam dicit , hanc
observationem sufficere , licet nulla adiiciatur ratio. Commentatores tamen varias inquisiverunt huius mutationis rationes, quas non sumus examinaturi , ne refutando consumatur tempus , nostram solam proferemus rationem, quae num sit valens, aliis diiudicandum relinquo Alis; si II. Quoties per alvum egeruntur saeces compactae, durae, paucae , Alvus M is n dicitur sicca a medicis; talis fit, vel quia ab ingestis alimentis & deglutitis in in is & confluentibus in intestina humoribus nimis cito absorbeatur omne humidum, ut nihil nisi crassum, quod lactea intrare nequit, in cavo intestinorum relinquatur: vel ita fit, quia minor humoris eopia in intestina confluit, nam si tale fiat ex parciore ingestione , vel victu exsiccante, talia sicciora excrementa ad hanc observationem non pertinent . Ergo in tali juvene vel est promtior humidi absorptio, uel parcior ad intestina confluxus.
Alii Η ι- III. In cuiuς autem intestinorum cavitatem plus humorum confluit , veImi i r iii quibus parcior fit absorptio, huic fiunt alvi laces humidae , liquidae M copiosiores. quales quoque fieri possunτ per victuna humectantem, sed tunc
ad hunc titulum non reseruntur.
IV. Causae mutantes alvum siccam tu humidam , humidam in sceam ,-iaisis. sunt eaedem . nempe sola mutatio juvenis in seniorem, quoniam eadem cauta tu eode in suoiecto eundem effectum edit, sed in diversis subjectis saepe contrarium effectum, ita igne liquescit cera , sed argilla in Iapidem commutatur , per se igitur patet , nos huius diversi essectus causatu quaerere debere in corporibus iuvenum , quod nempe causa alvi siceae per senectutem serae semper convertatur in causam alvum humectantem ; & vicissim cavsa alvi
humidae naturaliter commutetur cum aetate in causam exsiccantem .
A uis V. Quibus juvenibus est corporis robur , quo humores quam maxime com-
inpinguntur, & qui compingi nequeunt, per insensibilem perspirationem dise- flantur, hi ς earo durior, compactior, corpus gracilius , sed tamen viribus milens , quoniam talis iuvenis confluentes in intestina humores promte absorbet .& derivatio ad cutim pro insensibili perspiratione Iargiore est major, quae in intesti is restitant, seca esse debent & compacta . Talis autem iuvenis robustos senior factus, naturali lege naturae istius corpus sensim fit minus potens minus igitur compinguntur humores, absorptio ex intestinis languidior, perspiratio minor, ergo ab eodem victu nunc, & in intestinis, Ac in reliquo corpore, plus humidi colligitur, inde saepe ob abundantiorem humiditatem alvus sensim incipit magis humectari, & corpus pinguescit. ιώ-υ - 0 .m Vero iuvenum eorpora sunt humida, succulenta, mollia, M .fitiati . tamen valςntia, facile haemorrhagiam serentia , qualia corpora taminarum soleat
90쪽
lent multum sanguinis menstrui fundere, & copiosum post partum generare lae . Talia autem corpora iuvenum cum aetate debiliora facta, minorem humorum consessionem faciunt, quemadmodum quoque tales sceminae sensim parciores menses habent, & minorem lactis copiam generant. His igitur, quia parcior succi pancreatici , hepatici, ventriculi copia in cavum intestinorum serri incipit, contenta intestinorum minus diluta , siceiora &magis compacta debent reddi, atque hoc solummodo ex naturali mutatione, quae omnibus hominibus accidit: nam si ex morbosa causa hae mutati nes inducantur , observatio haec non deberet restringi ad sanam mutati
mem, ut fecit Hipp., sed ad morbosam. L I B. II. A P H. XXI.
Γ praeternaturalis in morbis, quia vero hic absolute ponitur, vide dum, quomodo fames tam naturalis, quam morbosa solvatur vini potione. II. Famem naturalem in nobis concitari, si ventriculus sit vacuus, Chy- μωυIus fere omnis in reliquo corpore consumtus, quando Vel a proprio succo, vel naturatir succo pancreatico refluente, vel bile excitetur quidam in ventriculo sensus,
quem alimentis solemus placare, demonstravimus Exere. m. si vini potio potest tollere istas causas famem concitantes, Hipp. veritatem dixit. Uerum si quis vinum bibat, quod confectum est ex succo uvarum , sermentatione mutatum , aliquid ingerit nutrititii, itaque post vini potionem ventriculus non amplius est vacuus, atque vini dilutione temperatur naturalis acredo in confluentibus ti iam collectis humoribus in ventriculo, quare sensus huius affectionis redditur minor. sed quia eo maior est fames, quo maior fit affectio, inde necesse est in persecta ianitate, ut vini potio minuat famem. III. Huic sententiae quam maxime obstare videtur, multos homines ante quia Prandium & coenam potare vinum, ut desidem appetitum erigant. si enim et vini potio solvit famem , hi homines perverse agerent, cum tamen experian--adtur, a vini potione augeri appetitum . Qui ita sinpliciter haec dicta perpen- fam-dit, existimaret, haec sibi invicem omnino obstare , verum qui animadvertit, nos posuisse persectam sanitatem, & in eo casu agitur de quadam in nappeten- 'tia, si ergo quidam fit innappetentiae causa , qut vini potione tolli potest, certe in hoc homine vini potione ad prandium vel coenam intendetur fames. U. G. Qui laborat ventriculi laxitate & visciditate , ita ut ventriculus a mei non possit muco obsessus a refluente bile in ventriculum ; huic, s ingerat vinum, vel & spirituosa, quae solvunt mucum , & ventriculum vi calefaciente& constringente exagitant, fiet fames maior; cuin post assumptionem vinosi. vel a vinoso aut spirituoso ipso , vel validiore applicatione laterum ventriculi ad contenta, aliquis in ventriculo concitatur sensus, quem famem Vocamus νά-, IV. De fame morbosa non tam certum potest serri iudicium , illa enim ex
multis causis potest generari, quarum quaedam minuuntur , qua dam Vero non an solum Per vini potationem . Eligamus ex multis unicam causam excitantem famem tur Vmi
non naturalem , ut in j imo, quod ventriculi contenta acriora inter plicas rq 'ventriculi hqrentia priteritaturalem famem excitent: quecunque id acre appli