장음표시 사용
31쪽
Alia ratio adeptisan somniorum
. Vonam pacto ex communioris hilosophantium selitentiar somniorum generatio procedat, proximo αι p.disseruimus: ubi etiam Ollendi inub , putasse Aristot Iem , fieri insontilia per descensum Tecuriumve imaginum ad principem sensu in; licet num etiam in cogitatrice perficiatur, iiihil omnino ex illius dictis elicuerimus. Verum alia nobis in re proposita occurrit opinio, quae fortasse non dulicuerit. In primis namque regressio illa im Uinum minime itecessaria videtur; sive fiat per reperciissionein, siue spirituum vehiculo . Repercussio enim tunc datur. cum aliquod corpus, veluti pila, impingit in aliud cuius duritiem & repugnantiam , quia vincere nequit, neque progredi ulterius valet, retro comeat, aut dissultat in latus. Quod similiter accidit,cum qualitas ab aliquo agente citus apropter obstaculum, id quod impingit . explicare se amplius per lineam rectam non potest, sicque spaci; longitudinem, per
quam porrigenda esset. in se redeundo , seque intendendo compensat et quo modo fit lucis reciprocatio, productio echus. At quod neutrum norum in somniis accidat, probatur. Nam prima illa repercussio contienit solis corporibus : ima-ines au- Non esse tem non sunt corpora. Quo ita quis
opus re- respondeat, non rcpercuti imagines
gressu ima per se, sed ratione spiritu uni, quibus ginum ad a sensu externo in internum prouei omnia. huntur: id ex eo facile coarguitur, quia spiritus non adeo vehementi Seiurbida agitatione in interna sens ria impingunt, ut ab ijs eos retrogredi necessum sit. Praeterea, si talis r flexio detur, utique iuc dabi tur, cum imagines ab externis sensibus ad in.
ternos commeant: at inter dormiendum, ut facultates externae seriantur, ala omnis commeatus simulachro
rum, qui ab his ad internos invigi A lia fi ,omnino cellat. Vnde etiam Imquc t. non rei ter rari species ab inremorum sensuum officinis, eo pacto quo lux aut somnus a corporibus, quae offendunt: si uidem nunquam ea reciprocatio neri incipit; nisi cum accidentia incurrunt don tib in corpora, a quibus reflectuntur. At cum somniamus, non tunc incidunt imagines in interna sens
ma , sed iam ante iiiijs insculptae
B fuerant. Si quis dicat , non redire simulachra ad senium communem, siue adaellimatiuam, ex repercussione saeta ad sensoria a sed reduci vectoribus spiritibus , qui sonant tempore per internorum sensuum ossicinas diuagantur quae ratio tuendi praedictam regressonem communior est,acloii-
ge quam prima veri si nullor id etianon parum habet dissicultatis. Sed C aduertendum primo est, quod in libris de Anima ex professo ostendemus, videlicet: phantasiam & mem riam sensitivam non esse duntaxat potentias passiuas . quasi nihil ipsae
operentur, sed latum modo adas cruandas rerum imagines destinatae a natura sint i alioqui deterioris notae essent quoad hoc, quam sensus externi, quos constat non solum obie. clarum rerum species accipere, sed D earum interuentu in opere&atiione ver sari . Deinde, quia nemo inficias ibit, nos per inraginatricem vim siue phantasiam multa imaginari Sees fugere, ac per memoriam sensiti-uam recordari. Tertio.quia receptum
est in Philosophorum scholis , en Squi bona sui it phantasia, id est, qui
celeriter & acute imaginantur,celeri ingςmo praeditos esse, facile lite discurrere: &qui aestimatiua pratiant, E hoc ell, aestimatricis potentiae functiones excellenter admi nistrant, iudicio eminere. Praeterea supponetadum est: omnia,quς apprehendit sensus communis , percipere etiam phantasiam ,
itemque omnia , quae cogitatiua cognoscit, percipi a memoria sensiti-ua. Quod ex eo sane patet, quia pha tasia scruat typos omnium rCrum, quae Phanta sa
riam sensititiam noesse pote-tias passi uas duia ta
32쪽
quae eadunt sub communem sensum, iisque ad notiones suas utituri cum non sit tantum facultas patiens, ut ostendimus: similiterque memoria seruat imagines omnium rerum, quae sub notitiam cogitatricis p tentiae veniunt ,&eisdem pari m
His ita constitutis,qubd ad eigne-da somnia nullo pacto necessarium sit ab ulteriori ad priorem sensum
cies redire, ita probatur: Phantana cognoscit omnia quae sensus communis; imo & plura,cum etiam pro, Prio ingenio multa imaginetur, de eis nRat. Item,omnium eiusmodi r
rum i ecies in se cohibet, tam eas quae sibi a communi sensu demand tae sunt,quam alias quas sibi ipsa per
. . proprias notiones implessit. Prael . rea, inter dormiendum non impedi- . tur ab usu talium imaginum,cuin no. . minus quam sensus communis sol
. . ta sit. Nihil igitur opus est, somnio- . . . rum gratia mitti species a phantasia ad sensum communem . Sed si somnia esiageda sint,circa res ad phantasiam vel ad sensum communem spectantes,in ipsa phantasiam, non autem in sensu communi perficientur. Eodemqire modo somnia circa obie , ad cogitativam di admemo riam sensitivam pertinentia, administrabuntur in memoria sensititia.
obiectio. Quod si quis obi jciat, nos inter
dormiendum nonnunquam discum rere ab una re singulari ad alia: hoc autem ad nullum sensum internum, ' Praeterquam ad cogitativam pertinere: proindeque in somnijs operari Di Iutio. cogitatiuam. Occurrendum erit,iameis non inficiemur , cogitatiuam hominis circa sngularia discurr restio constare tamen. v trii somniat tuim discursus, etiam cum non versatur in rebus uniuersalibus,ab aliquo sensu interno,an ab intellectu proficiscatur.Sed esto,fiat a sensu ; dicendum, memoria sensitivam hominis componere, si uidere, & discuirere, ut ait D. Thoinas in I. pari. quaest 78. art. . ad D proindeque tρlem discurium e uici a memoria sensitiva. IIoc igitur modo se habet nostra Par. Nati A sententia de somnionam generati
ne. Concedimus tamen ,ne ab Artitotele videamur omnino recedere voluisse, interdum commeantibus hue illuc spiritibus, & imaginibus fieri somnia, non solam in pnantasia , de memoria, sed simul etiam in sensu communi & cogitat tua: sic enim iulius verba explicari possun0 praese tim cum non docuerit,gigni lbmnia tantummodo in sensu communi sed B indefinies locutus sit: alioqui negasset, fieri quoq. illa in coaltatrici potentia, ius oppositum in schola. ripatetica receptu est. Aduerte,quod
hic asseruimus de duplici potentia, ad quam somnia pertineant, intellia
gendum esse, si praeter sensum com- . munem ponamus plures facultates internas sensiti uas,quam unam. Nasi unam tantum constituere placeat quod suo loco expendemus ad eam C tota somniorum ratio deuoluenda Grit:adhibita tamen illa, quam diximus , consideratione, circa sensum communem in doctiina Aristoteli
C A P v T III. Auctor libri de spiritu 3: anima
siue is si Hugo Victorinus, Φsue alius cap. 1 F. eius operis, qui que somniorum genera enarrat: via delicet oraculum,uisionem. somniu. insomnium, phantasma. Oracutam,
euenturum aliquid aperi vel non euen vel euitandum,n-
riar. visum est,eam id. quod vide aquis, eodem modo quo apparuerat euenitii Soni uest quidsiguris rem, se quo 1- ne intertretatione intelligi n3 potes. Insomni u est,cum id quodfatigaueras vigilantem, ingerit se dormientirui cibi eum,telaudium. Phantasma est, qua do quis dormire expιt, adhucse vigilare exictimauaspicereque videtur irrueres inse.et elpasim vaganterforma μμι Alia pene Di asinut turbulentas. ra somnio
D.Gregorius lib. z. Moral, c. rrum.
33쪽
somniorugenera tracit Tertul. in lib.de inm. c. I.
chus in ii. goraculis abolitis. Xenophoin sympo
.lib. dies. e. 48. sex*enera somni A. nicando,si ita opus sit. Angeli ver&,rum ex totidem causis orta comm quia neque species,neque lumen permota autenis inquit, explenitudia se in animam hominis transfundur, in ii- eorporis somnia exi, quoties aliquid inter dormiendum stulis; ut ex antece tiavi durenis em edocent aperiunt ve, id praestant e rii;aut muli si ne D moti P endo illis species, easque appΘDamovistia site coordinando ministerio spiria sat naui ex reuelatisne mi laut deuia tuum,qui ipsis,uti cetera corpora quem cogitatione homoras mulo μ' motum totalem obteinperant: Vt D.
Hippocrates in libro de somniis, de etiam; sicutii in vigilia, ita Minait somitium duplex esse videlicet di B somnijs mouere non nunquam AI
uinum,&naturale. Diuiuum vocat, gelos corporis rumores,aa excita suod a Deo iniicitur, ut praenunciet dum utilem alicuitas rei assectum ,&insignem aliquem euentum ad isti- cogitationem. Habet.n. ad id non pAtiam vel maerrorem, felicitatem vel rummoinenti humorum eicitatio imiseriam; siue alicuius priuatspe sonae, siue totius Reipub. pertinentiem.t turale appellat, quod ex in mone ipsius dormietitis,le causis in eo latatibus ortum habet. Qua de reio progressu plura.
C A P v T IV. . a obis videtur, perqi iam apposi-1 te diuidi somnia, in Diuina,
Daemoniaca,Naturali 3d Ahimalia. Diuina sunt,quae a Deo inspirantur: sitis id fiat immediate a Deo siue gelorum interuentu, ut plerumqiis accidit.Horum musta con ti nent exta pia diuinae literae, ta in veteri,quam in Nouo testamento. In Veteri: ut somnia Iacob. Genesas. Iosephic 37.eiusdem lib. Pharmi is eap.41. IaNouis: ut Matth. v.&a. ubi legimus admonitum missi D. Iosephuni rivsomnis ab Angelo. ut puerum Iesum re matrem in Aegyptum deferret Pdeinde iterum , ut eo in regionem Israeliticina reducerer . Solet Deus tu ob alios fines semia nia imminere; tum saepenumero, vetrerum latentium & futurarum pri
notione homini, impertiar. Quod facit,vel nouas imprimedo species siue intelligibiles , siue sensibiles: vel eonipotiendo & coordinando eas , quae nobis antea inerant 3 M. iii super intelligibile lumen cor cuti & ipsum primarum qualitatum
temperamentum et utprogressu pat
Daemoniaci somnia dicuntur ea , pae a Daemonibus inducuntur. Potiunt vero ab illis induci eo patio;: quo ab Angelis; cum utrique simile
naturam ac virtutem habeanta eos non eundem finem spectent. Ampelienim gloriam diuini numinis,sominumque salutem in iis,ut & in
ceteris rebus ς qua mini: Daemones autem his omninoi contraria. Aeduo potissimum sunt, quae illi inihi
ri &nefaris spiritus lamniorum materuentu assequri nituntur . Ait rum est:hominum si mentes no pos sint, saltem corpora, obscoenis cogutationibus, & voluptatis illecebra contaminare . a de re pio conque ritiar D. Augustii .litaro. Confoso. Idemque luculenter pertractat Iusti nus Philosophus & Martyr,in libet lo quaest. quae Christiahisa gentibus proponebantur. q. 2I. Alierum est ignaros homines vanas superstiatione imbuere, si eos aliquorum somnioru euentu ad irroganda in fidem E pellexerim. Quo artificio constat Ethnicos multipliciter fuisse deliin sos,&in impietate obfimiaios . . V que cetera huius rei omittamus eae. pla,narrant Philostratus, Pausanias. α Strabo et eos , qui variis oppressi morbis Aesculapi j.Serapidis.& Amphiarai templa adhibant, omnium aegritudilium remedia inquiete , dum eisdem somnia obscruarentur,
34쪽
. i Mespere consueuisse. Quod iccirco Λ non es faciebant, ut vel sibi qui ς remedia suppeditabant,vel tribus illis hominibus in Deorum ninneis relatis, diuinus honor tribueretur . Alia multa commemorat. Tullius Γ.raee Divin.&I. de Natur Deor. ge etiam Herodotum ii. i. valerium Manlib. I. c.6. Aloandrum ab Aleralitas cap. 11. --- B
CAPUT RNAturalia somnia dicuntur, quae
ex assectione corporum, te perameto,hunti tum incursionibus,
aliisque eiusmodi nascuntur. Namia, quos melancholia infestat, somniant tristia: ut funera, caliginem, nebras. Qui flauabili redundant, i- cxas,iurgia,inimicitias. In quibus est sanguinis redundantia, videre sibi videntur rubentia, ignes, vitioncs. In quibus multum insidet pituitae, aquas, Portus, natationes. pluuia di id genus. Similiter qui, animalii vis humorum multitudine premitur, grauia quintam ferie onera sibi videsur: de contra,qui tenui leuique teperamento sunt,nunc tranare pop. tibus pennis aerem, nunc velocis D simo cursu ferri se putant. Hinc Medici, teste Aristotele in lib.de Diuinat. per somnia, capit. I. praesertim Hippocrates in lib. de in asom.& 6. Epid. admonent, notanda,& expendenda esse aegrotantium insomnia , ad eorum morbos dijudicandos,curandosque. Ex ea namque obseruatione satis probabilem de qualitate morbi coniecturam ineunt,&qui humores intus lateant, Equi eorum desectus , vel exup rantiae sint, dignoscunt. Qua dare extat liber Galeni , qui inictibitur insomniys ubi narrat, eum quidam inter dormiendum crus sibi alterum factumi Iapideum cerneret , praeter omnium opinionem crus ei paralyti obtori, Piliae. H. Quo autem n odo tales corporis affectus vel sui, vel cognatarum r rum i ta somnia exciter, disquirit Galenus loco cit. statuitque. animam somni te ore corporis . prosundum ingresiam, & in se collectam , ac nullo aduentitio pulsu Vitatam, quid inretius lateat pus lucere, sedereque atque inde praedicta somnia Mngere. Haec tamen explicatio superficiaria est. Quare dicendum, fieri posse,ut humor exuberans, ve bi gratia, pituita, apprehensa tunc aliquo sentia externo , ut tactu vel guliatu nec enim in talibus somnijs oportet omnes sensus externos omnino ligari , ut reuera interdum non omnes prorsus ligari superius
diximus ) immittat sui speciem ad phantasiam; ex qua fiat apprehensio
uorundam coniunctorum & con- .nmilium: ut ex specie pituitae , qstae actura est, &dulcis , nunc memλria seu cogitatio imbrium,nunc dulcium ciborum. Atque ita in ceteris rebus suo modo res habebit. Adde etiam,fieri posse, ut absque transmis. sonet pecte faba in somniis, ex cretur in phantasia aliqua talium in. rcuri apprehensio ex specie iam ubi inita , modificati tamen per hum rem in cor et e dominantem. Animalia somnia dicuntur, quae versantur circa res eas , quibus per diem occupati fuimus. Harum namque simulachra vi sunt recentia, taplerumque magis mouein. Unde is, Lucretius: cretius lib. . sui poematis:
Ad idem genus pertinent Dinnia
rerum, aut personarum, in quas dio, amore, timore, aut spe, veli
meatur asscimur. Cum sim licet de C x horum
35쪽
horum species, ob assiduum ipsarum vium, valde actuosae sint, & ad excitandam poten tiam effraces. Hi nc
liberales , & benefici somniant, se
alijs largiri: mendici, petere: canistores,canere: Philosophi, disputare: auari, pecuniam congerere: ali 1 alia similia. Ideoque Aristoteles t.Et hic. eapit. II. bonorum hominum somnia meliora esse inquit, quam ali rum: propterea quod constra, uae ad virtutum ossicia exercenda sollicite agitant, eadem eis in somno o
I A Ccedanius nunc ad enodanda problemata , ad somniorum rationem spectantia. Primum sit: cur dormientes multiplici varietate fallaciae videntur sibi audire, intueri , legere, colloqui, ceteraque huiusmodi, cum non ita res habeat Responsio: Quia imagines, quibus
ad hasce notiones formandas utuntur, per naturam suam agunt: earum veto natura est , repraesentare tam res ipsas, quam eis coniuncta; videlicet loca,sormas,figuras acti
nes: quae proinde simili ter, atque invigil a & in veris rebus, sotiano obij-ciuntur . Ob id autem maxime insomnis hallucinatio contingit, quia iunc sensus interni ligati sulit, nocest,imperfecte, & quasi per umbram operantur , nec rationis vi corri
1 Quid causae est, cur insomniis
tam in ta, noua,extranea, portent O
sa animo obuersantur, ita ut aliqua. do nec pes, nec caput uni reddatur formaeὶ Resp. Qi va tunc vapores,&spiritus inordi nate de tumultuose i ncerebro di uagantur . & simulacra obturbant, commiscent, hebetant. Prieterea, quia ipsa anima, quasi milum agens, ad usum specierum s gniter se applicat , & intentionem
negligit. Quo fit, ut aliena multa &Α inter se minime cohaerentia corruiungat, Se modo haec, modb illa, ut
ouidque obuium est , apprehende do,rerum ordines, situs, magnitudines, loca miris modis euariet. Unde simulacra, teste Aristotele 3. capita huius lib. similia sunt nubibus inae, re pendentibus, quae nunc in hanc, nune in illam figuram transeuntis ne ut ex eisdem literis multifariam compositis diuersa fiunt nomina, B quaeres alias,atque alias significentrita ex eisdem speciebus variE coagmentatis multipllicia idola, dissimiles repraesemationes existiant. Haec igitur causa est , cur nihil tam praepostere, tam incondite, tam mota
strose cogitari queat, quod non possimus somniare ; etsi nullae imagines internis sensibus de nouo a
cedant .s Cur haec ipsa vigilantibus a C cidunt Resp.Quia, utrumus vapor ria, si qua egreviatur non inueniat, caligine domum circumfundit Sc ipnebricosam reddit: ita halitus & spiritus , quia somni tempore occlusis
meatibus qua foras excurrant non habent: cerebrum quasi nube obi gunt, ac sensus praepediunt 3 ita ut nee sibi ipsis constent, nec vi rati nis,quae tunc etiam ligata est, emendari queant. Talis cerebri perturba- D tio in vigilia, integra sanitate de vΡletudine,non datur: esto, similian nuquam obueniant insanis de phreneticis, qui commeante in cerebrum
copia praecalidi sanguinis, aut disi
Iuta ob aliam causam organi temperie , non minus absurda de inepta cogitant, ac loquuntur, quam do
4 Quam ob causam aliquado dommientes grauiter conflictantur, quasi E oppressi incubatis, de vocem .ac spiritum intercludentis Daemonis, aut alicuius rei similis pondere: quod Ephialtem. quasi sula ultorem, vocant
Res. Quia, poli stimum post affluentem satietatem . multus sanguis, aut spiritus , ob desectum coctionis p rum defaecatus, proindeque obscurus, de tetricus, in cerebrum euadit,
36쪽
dio terrificam illam moueti marine: Ze quia in somnis parua ut o se uat Aristoti lib. de Dium . per somnis cap , 1 magna apparent, videtur sibi qui ita est affectus superiniecta mole prem i, au t sui cari et uso phant sae sensu: a quo labore ut se expediat,& ut lemures illos, aut striges ,
quibus se opprimi imaginatur . excutiat , conatum facit, ac nonnunquam diu luctatur de suspiria gemitusque plorabundos edit, & succlamat. nec excitare se omni no potest, multo halitu spirituum vias obli te, inab&prauo humore cor, pectoris musculos. deorsum.&tedones Gmul Occupante. Viide illud poetae:
- Io mesis coσπιιbus arri retrimusmee lingua Iet,nec eorupora nota . Ocius vires. nes vox, aut verba sequuntur
Quoniam autem istiusmodi astectio ex stomachi incoctione & humorum colluvie originem habet, solent incubi graurum morborum anteambulones esse. s Cur somno percepta mulio m lora de vehementiora iudicantur, quam ipsa sint γ nam exempli gratia Iutuitae defluxus ad linguam, quia a-iquantulu dulcis dormientibus nael videtur: de fulminasse, tonuisseque putant,cum soni exigui aures eorum pulsant: & per ignem incedere, culncalor exiguus aliquam partem corporis occupat Res p. Quia obtusus dum nequit sensilium differentias exacte internoscere Se discernere,c fert se ad id. quod in quouis genere notissimu est, qualia sunt in iIs , quae sub sensum cadunt, obiecta maiora
ε Cur hoc potius quam illud somniamus, cum tam huius quam illius imago in nostro sensu haereat Resp. Quia non queuis imaV qque tentiam lacestit, & acroperandum
mouet,sed interdum ea, quae recenistior est; ut cum somniamus,quq paulo ante egimus: iionunquam ea, quae rem tritiem repraesentant, ut morte, cum is qui somniat melancholico humure 4bundat. Solent enim ind-
A ctiones corporis , QDpersiis diximus , mouere simulam earum reiarum, ad quas inclinant. Denique huiusce rei causa reddi certa non potest scam pro tempore, loco. uitaiecto,temperamento,alI'. eiusn di circumstant as , varietatem in gnam habeat.
et Quare sub lueem clariora habemus somnia . m: nusque distorta de inepta Resp. Quia minuta iam1bm. B ni decursu vaporum copia, factaque remissior spirituum agitatro , non ita sensuum internorum sui ones
s Nunquid homines tantum , an etiam bruta somniant Res p. Et si homines plusquam ceterς animantes somnient, ut asserit Aristoteles A. de Hist. anim. capit. io. Cuius rei causa videtur esse, quia homo magna ex parte tenuiores halitus in C cerebrum mittit , & acuti ores, a que ad operandum promptiores habet internos sensus et tamen etiam bruta somniant , ut eodem loco Etiam brii Philosophus docet. Somniare, in- ta sonania qui t, sitim homines ,sed Giam e- re. quos Plinius I.
D quam de iIs quae ova pariunt, inceristum hoc eii. Licet ver quid deo nibus persectis animantibus assere. dum sit, num videlicet cuncta somnient. haud constet: illud tamen procerio habendum,ex imperfectisvius memoriae vicarent, nullum somni res ctam haec non seruent in interno sensu imagines, e quibus elicienda sunt somnia.
9 Cur ineunte somno,praesertim si E illico post obii dormire incapimus,
no confestini loinnia apparet 8 Resp. Quia vehementior vaporem agit tio non sinit, uti iam duximus, exhibere sese imagines,sed ut in aqua mora evanescunt.
Io Accidunt ne etiam insantibus somnia Resp. Negat Aristoteles
37쪽
suentissum potius rantrahitursia elurimis anno circito quarto aut
quinto aratis dis incipiunt. Oppositum docet Galen. lib. 3. Aphor. 23. Plinius lib. io.cap. 7s.Tertul. in suo Ii,de Anima, cap. s. hisce verbis:
Infantra.qui non putantsomniare, cum omnia anzma pro modo atatis experiammae in vita,animaduersant succussus, o nutus,streetidentias eorum per quietE,
H ex re comprehendant , motus anima
smutantis facile per earnis tenerituri nem erumpere insuperficie.
Haec dubitatio ita exoticanda via detur, ut dicamus accidere quoque insontibus somnia: ut probant indicia illa 1 Tertulliano adducta, quae etiam alii autores afferunt. Verum quia et iis modi somnia admodu o scura sunt, S: vix apparentia , ob redundantiam humoris,& organorum deiectum in ea aetate, iccirco Aristo
A que rei exempla constitisse.
11 Si somniantes liberum ratio- Lege sumnis usum non habent, quonam pa- tomum incto I. Reg. cap. I. petitio Salomonis Nerone c. in sis innii tantopere Deo placuit, q6. vi sngulare sapientiae munus ab eo inpreca obtinuerit Resp. D. Thomas i. z. tione Salo
quaest. 1I3.art.3.&2 2.quςst. I .aris monis inti c. . ad i. securias D. Augustinum α. somniis. super Genes. adiit. cap. I S. D. Bona uentura in a.dist.2 . quaest. 6. nu. 72. B Alensis 4. par. q. io I. memb. art.3. Richarisas quodl. ι .quaeu. II. aiunt ,
illam Salomonis petitione non suis se Deo gratam in somni; s iter se; sed ob aliam eiusdem rei invigilia postulationem, ex qua illa in somno ortum habuit. Secundo respondent faliter i: dem doctores. D. Thomas sentit illum somnum no filisse naturalem,sed vaticinii, & in istiusmodi somno dari usum liberi arbitri j: de
teles,nolens ea vocare insomnia,n C quo dicitur Num. Ita quis suant in-gauit infantes somniare. Quare idesib. 7. de Hist .anim cap. vlli infanti hus somnia concedit. Iosanies, inqui primis quadraginta diebus neque radent eum vigilant, neque lac man-runsed noctu oeper quietem virumque inter umfaciunt i somniare etiam eos actat ,se fero memini siensiunt i
ii Cur aliqui tota vita non somniant γ Resb. Quia ita agiles habent spiritus , tantaque expirationum
vim in cerebriam eiaculantur, ut ostendendis per quietem imaginibus lacum non dent Refert vero Aristo- reles lib. .de Hut.anim .ca. Io.qu Ddam,qui nunquam somniarent,cum eis proces tu aetatis somnium accidi Lset,liabitum corporis,vel in mortς, vel in aegretudinem mutasse. Quod etiam confirmat Plinius lib. io. cap. τ .aiens, mortiferum filisse sanum contra consuetudinem somniu eniDεer vos Propheta Dominι,persomnium , auris visione loquar ad eum. D. Bonais
uent.ait,meruisse Salomone insomnias ex priuilegio. Alensis illum non simpliciter tunc do ijsse, sed ut invisione & ora Io viguisse in eo rationem , quo adactum superiorem, praeter ordinarium naturae cursum. Richardus , habuisse solutum liberum arbitrium supernaturali dono Is Cur temulentis & helluonibus, aut nulla somnia, aut confusa apparentλ Resp. Quia in his ob tu bulentum motum vaporum,s vino, ciboque in caput ascendentiu , perplexae admodum sunt imagines; nec ut oportet elucent: quemadmodum cum citatissima vertigine rota ci cumvehitur, radii nulli a nobis peracipiuntur; Se ut cum multi lapilli dimittuntur in itagnum , circulorum orbes anfractus suos inter se inis pedium.
38쪽
De hae re m E arte diuinandi seu pre-Plat. dia. s. u ' sagiendi fiatura ex inde Retu. v s somni;s, quam somni-
Cic. in lib. n spiciam vocant, diue de Diui n. iae tepugnantes fuere veterum Lact. in ii. Philosophorum sententiae Nam E- de opiti. picurus, Metrodorus Chius, Xeno- Dei, c. 18. ph ines Colophonius, & ex Rona D. Grego. nis Tullius in libris de Divinati Nyss in ii. ne, eam de medio sustulerunt: conde crea ho tra Orpheus Pythagoras, & Plat nain 1s.c. 14. nici, ac Stoici, non parum authori Tertuli. in ratis eidem irrogarunt: et si diuersal: l . de ani. ratione. Stoici namque omnia somnia aliquid portedere arbitrati sunt; Alacro li. Platonici quaedam falsa esse, atquei I. in son. inania vitae ludibria censuerunt , a-Scip. Div. lia vera & utilem futurarum rerum I ho. in a. praedictionem continentia. Credia q-OD M. dit enim Plato, ut ex ijs,quae ab illo sub persona Socratis in Politia disputata sunt,colligit i . de Diui .Tullius cum quis se quieti tradit,ea parte animi,quae rationis& intelligentiae est, saturata bonarum cogitati num epulis: quae autem voluptatis V petitum coti iret, nec inopia en cia, nec immoderatis obstupefacta cibis, & potationibus sutrumque enim praestringere aciem mentis solet, siue naturae deest quidpiam, siue redundat. praeterea, illa parte animi, in qua ira effervescit, sedata atque relii nota, ita ut nihil sit, quod errorem, perturbationemque an
A rari euenire,ut tertia pars rationis Sementis eluceat, sopito corpore ipsa vigeat, seque ad capessenda ins-nia aciem praebeat; &Quae ei tune visa occurrunt, tranquilla esse atque veracia. Habuit autem haec Plat nissententia originem ex alio eius dogmate, quo statuit humanos animos . antequam corporibus illab rentur . omnuam rerum scientiamidearum influxu accepisse ri sedeam B contagione corporis obliteratam , ac pene extinctam iacere. Quare cusomno auocetur animus a consuetudine sensuum,&mens, licet non a corpore,a corporis tamen brutis officias, pura ambulandi, sedendi, currendi, quasi in recessum quendam ,& libertatem subditeta, tota sibi suasit: putauit reuiuiscere tunc mea congenitas disciplinas , nieminisse praeteritorum, praesentia cernere, prouidere futura. Cum etiam Ita
C tonici tria posuissent animanti iangenera, intellectu & rationis vi pollentiunu Deos, Dς molieS,Homines: asseruerunt Daemoncs . velut inlcr- medios, ultro citroque commeare Iatque horum etiam munus esse praedicere res futuras , idque vel oraculis , vel Augurumi& Aruspicum portentis, vel Insomnioruni visis. Posidonius quoque, ut loco cita Sententia refert Tuli: iis, aiebat alaim uini nil in Posidonii. tu altatuque Deorum somniando C atru
39쪽
vaticinationem, acci pei et vel quod praesentiati ei e per sese. ut qui cum D ijs coenationem habeat; , et quod spirabilis hic aer magnam in sec hibeat turbam immo malium anim
rum,in quibuS taquam insignitae notae veritatis appareat,quas mens nonia inspiciat; vel denique,qubis ipsi
D i cum hominibus se monem conferant,utique somni j ia suroris oracula, ac rerum su iurat iam praenoti nem ini; ciant. Porro iis, qui totam somniorum rationem aspernati sunt . illi ut modi argumentum suppctebat. Nam vel
somnia diurni numinis aifatu secudum aduentillam visionem animum pulsante obueniunt f xciduntaxat temerario motu imaginum in cerebro dii curre iuni: quorum neutrum
assi ratari poteti. Non primum: quias Deus suturorum praesensionem hominibus tribuere vellet , mi illo dignitas videbatur eius beneficentia, clariora visa dare vigilatibus, quam obscuriora per s omni uin; praeliabato que directo absq. circuitione & an- Iractii , quam interpretum coniecturis,eam scientiain impertiri. Ma- somnioru xime cum istiusnodi coi ectu rae tam interpreta lubracs ac versatiles sint,ut ipsiquq- No qua sit que somniorum interpretes dormi-lubr. ca. re videantur. Cuius rei praeter alia duo sunt peruulgata exempla . Cursor, ad Olympia proficisci cogitans, visus eli iii somniis curru quadrigarum v chi. Mane ad conicctorem dij t. At ille, vinces . inquit: ident in celei itas signi ficat. & vis equorum. Poli idem ad Antiphontem : Isaii est , vincare, inquit, ne te cil: Annoniiuelligis ante te quattuor cucurrisse. Alius ad interpretem detulit, aquilam se in somnis visum este factum. At ille, vicilli: ista enim aue volat nulla vehementius. At huic Antiphon, tu vero. inquit, te victum esse non vides pilla enim, au is insectans altas & agitans , semper ipsa potirema est. Hisce ergo exemplis patet, quam flexiloqua . &obscura lint tum insomnia, tum eorum con- . lectationes. Quod si quis ad secundum modum,quo so milia gigni pos- A sunt, confugiat, hoe est, ad ipsarum
rus , liquido constat, quam ridic tum sit , in talata leuitate&inconstantia diuinatricem vim constia
Qui autem cunctis somniis auctoritatem de diuinationem dabanti eam potissimum rationem pro se habebant: quod constaret, eorum multa in rem veram exissse. Quare idem B quoque illis de toto somniorum g nere univcrsini pion unctandum via debatur, si peritum. idoneumque interpretem. vel coli lectorem iii ueni- reiit. E quibus somnijs, quae nimi- rum vera evasis e constabat, multa reserebant: nos duo tantum hoc Ioco proponemus. Detulit ad conte Ex Cie., etore in quidam, somniasses Duum de Diuia. pendere ex fascia lecti sui cubicula ris. Respondit interpres: thesauri irriC defossum esse sub lecto. Quaesiuit: inuenit auri aliquantulum , idque
circu insusum argento: misit interis . preti, quantulum de argento visum est. Tum ille. nihil ne de vitello id ienim ex ouo vidcbatur aurum signi- ificasse , siculi & album oui argentum Alterum exen lum. Cum Ptolem us, Alexandri familiaris,m prς-jiu telo venetiato ictus esset, eoque vultiere summo cum dolore morer lD tur , Alexander assidcias somno est consopitus: tum secundunt quietem visus et drcitur draco is,quem mater Olympias alebat.rad culam ore semre, de simul dicere quo illa loco na- .sceretur neque longe aberat locus
eius autem esse , ini tantam, ut Pt loen sum facile sanaret. Tum Alexander cxperrectus narrauit amicis sonium , 3 demisit qui illam radicula
L sanatus dicitur, de multi milites qui erant eodem genere icti vulnerati. Cum igiti it rii haec sollinia aliaque Somnium non pauca ita ceciderint, ut: que di- Nexadtr. cendiim vi letur, quod reliqua sinii- Iem exitum do habeant, id non somniorum van tali, sed ii terpretu inscitiae ascribedumi aut cerae causam es.se,quia nos ipsi vel somnia obliuiscimur, vel pro nihiloliabuli ducimur.
40쪽
Aristiniis seni Da. CAPUT II. . Vod ad Aristotelem attinet , ius dogma est,in primis nulla videri a Deo somnia proficisci: tu in ob alias caulas; tum quia oporteret, inquit, ea immitti optimis viris, de sapientibus , & tamen Baliter se res habet : quandoquidem
in discriminatim , ac sine iche vlla abiect ssimis hominibus & de faece
a gene vulgi obueniunt. Deinde asserit tri-ra somnio partita inueniri lomnia r alia esserum. quarundam rerum signa,alia causas, alia omnino temere ac vice fortuita contingere. In primo genere cense
tur, quae corporum astiationes,mo bos, temperiem indicant, aut praesignificant, uti superius explicuimus. CQuo etiam pertinent ea, quibus no- nulli ex impressione corporum coelestium praesaeiunt temporum namtationes ἔ vi f.iturum imbrem, serenitatem .aut aliquid huiusmodi. M netque Aristoteles, nihil mirum esse, quod harum rerum imagines nocturno potius tempore, quam diu no, in animos irrepant,ac potentiam excitent: siquidem cum noctes tranquiliores sint, magis tunc expedi- Dius ac liber est aer ab omni motu,&perturbatione, & dormientes paruos etiam motus agitationesque interiores facilius percipiunt , quam ' vigilantes; quia occultae motiones Phantastae, quae secundum vig liam fiunt,obscurantur incursu,& adumbratione maiorum , quae tunc persevius palam inseruntur. Ob quam etiam causam istiusmodi praenoti Des ircauentius plebeis & obscuris Ehominibus, quam ceteris incidunt; quia illorum mens cogitationibus
vacua facilius praedictis fluxionibus
Aduertit quoque Aristoteles, non raro haec praesagia irrita fieri , quiaris illa, qua natura, verbi gratia, ad inuehendam pluviam inclinabatur, alia ossicaciori causa impedita quodammodo pedem refert, ceditque.
Quemadmodum praesentiones, quae . . .
a corporum asteti: bus oriuntur ut cum Medicus ex somnio 4 pituitae a- itatione orto conicetat fututam f rim) non semper aci exitum perducuntur, superante atq; aliorsum deflectente natura, quo a iani iam imminere videbatur.
Secundi generis somnia dicuntur rerum futurarum caulae ; quia sunt principia siue incitamenta,
ducimur et ut se quis diurna cogitata coeptaue somniet , S ei tunc aliqua ratio occurrat, qua ad nego- rtium aggrediendum in vigilia in
Denique in tertio genere somniorum constituit Ar illotcles ea , quae non ad aliquam diuinam aut physicam rationem , sed ad casum vel fortunam referri debent , quae maiori ex parte in nihilum abeunt. eis nonnulla interdum effectum sortiantur . Ut enim is , qui to- Sonia D tum diem ludit . aliquando lucra- tuit
tur quia, ut est in prouerbio. si se pe iacias aliud alias ieceris) ita fit,
ut e multis somniis nonnulla ii terdum vera evadant. Haec fere
sunt , quae in hoc libesto de diuin tione per somnium ab Aristotele
CAPUT III. EX dictis collat, quae suerint Ethnicorum Philosophorum placita, circa sismnioru diuinationem, I. pro ci& vaticinia. Nunc quid de iis reuera sentiri oporteat, explicemus. Sit primum pronunciatum : Negari non potest, aliqua somnia immitti a Deo, siue immediate, siue tute uentu Angelorura. Huius α' pr nunciati veritas patet ex Sacris literis, qirae multa somnia diuinitus
iniecta commemorant; quorum nonnulla supervis retulimus. Ncc ratio, qua