장음표시 사용
51쪽
Ad Seeunddm tespondeo , quod Augustinus contendit contra Iulianum, concupiscentiam esse malam a Sc pactndam , intellige uduin non de facultate Ipsa ampetendi, sed , ut ipse S. Doctor saepe declarat. de iis appetitionibus , quibus
modi appetitionibus non penitus vacua, ac libera foret pura natura a in ea etiam fore concedo , in quo homines erubescerent; malamque fateor non solum me ualcis , sed etiam primordiolem concupiscentiam et malam, inquam , n cd a et materiali , ut schola loquitur, non vero morati s N formati malitia r Hanc unam enim excludere dicendi sunt Patres illi, qui hos animi motus malos esse negantοῦ neque aut ita accipiendus Augustinus, qui malam esse dicit concupiscentiam squasi velle eam esse moraliter malam , ac veram peccati rationem habere δ nomina quidem concupiscentia non est peceatum in regeneratis, quando siti ad illicito onara non consentitur. l. I. de nupt. 6c concup .ca 3. n. as. aut ita accipiendus Iulia
nus , qui contradicit , quasi eam velit esse moraIDὸr bonam , e Ique vim recthfaucti, ac meriti tribuat: ita vis intedigamus , libidinem bonam , sicut bona est creatu ro panis a ac vini, quamuis ed male utendo peccetur. l. 3. cone. Iulian .perfecto c.acis NMI. Mala igitur esset primigenia quoque concupiscentia phume, .& materis ter tantum: uti etiam peccabilitas, atque inortalitas . Malique hujus tunc quoque pudor s ac rubor esset aliquis: nec sane mirum ζ erubescimus enim non morumsatque animi solum , sed etiam corporis vitia, quae a culpa sejungi potuisse jam ostendimus et ac rerum sane quam plurium ingenuum quemque suppudet, in qui bus nec peccatum inest , nec tam es, aut illecebra ulla peccati . Hic vero a quo Planius fiat, Deum esse posse naturet illius, atque appetitus authorem , in quo identidem existant hi motus, atque affectiones , quibus earo concupiscit Odversm Spiritum s ae libet id, quod non Istet; animadvertendum est , quam in istis malivationem , ac turpitudinem Augustinus agnoscit 3 utcunque concedatur de con
cupiscentia primordiali, ac primigenia I eam tamen longe magis, & potiori quodam iure convenire poenali, ac rebelli, de qua loquutus est S. Doctor . Haec enim id habet pejus, ac turpius, quod nim Irum est ex peccato a quod ha bet rationem poene , & vindictae: quod rebellio dici verὲ potest , ut supra nota
vi mus,depravario, distortio perversio naturet et quod effraenatior est,&, rationi vallidius, ac contumacius resistit, ut manifestum fiet in altera quaestione artic. I.
quod a ut ibidem explicabitur s ante baptismas conjuncta est cum eius peccati φδtus quod origine u um est, et propagatione, non imitatione transfusum omiis ins s ποι euique proprium, Trid. ses. s. & hominem omni plane , non modo su Pernaturali, sed etiam naturali Dei auxilio indignum constituit, in eoque im
becillitatis, ae desperationis statu figit, ubi ne illam iptam quidem beatitudi
nem assequi possit, quae naturae finibus continetur. Profectos quae tam mala squq tam pudenda est concupiscentia,naturalis dici no potest: meritoque ab Augu itino Iulianus reprehenditur, quod eam ita appellaret . At enim Iulianus paeaa lem esse negabat Quid tum , si scripturarum , quas PelagianI recipiunt, in thoritate ita convincitur , ac redarguitur ab Augustino, ut negare non posset e Ita enim S. Doctor ratiocinabatur : Deus fecit hominem rectum : hona autem Dei sunt sine poenitentia, quod igitur modo rectus non sit, peccati supplicium est . Praeterea nec concupiscentia , quae poenalis non sit, naturalis dici tamen potest, si ea vox ad Iuliani mentε explicetur: is enim Illam non quoquo modo ad naturam , sed ad primam hominis conditionem referebati nec naturalem tan tum modo concupiscentiam , sed naturais bonum nuneupabat. Naturalem es
52쪽
Iem esse, O vinei posse ambo dicamur; utrum bonum vincamur an marum; ipsa internos vertitur gusistis .cynt Iul persect.c.7.n.27 Nos vero,quos Iuliano penitus cosen. tire,crIminantur Adversarii nostri,cum aliis pluribus capitibus;tum his et Ia duo. hus ab Ipso maximὲ dissentimus I primo, quod concupiscentia maetiamsi poena. Iis non sit, naturale tamen malum esse dicamus, &phvsicam hominis impers ctionem , nec fas esse Ipsi assentiri , aut sola sensuum delectatione , & voluptate duci , quod contra asseritur prop. 8. & s. prostr pta ab Innocen. XI. Secundo. quod eam ipsam naturae primordium , non re ipsa fuisse, sed esse potuisse affirme. mus : N ad hominis naturam, non ut primo condita , & Gratiae donis instructa , persectaque est a sed ut primo eundi potuies atque ut& est Ia se ipsa a ratione quidem , ac meate , sed prius sensibus utens.
I: Idem Saerorum omnium Scriptorum , ae Romanae In primIs Ecclesiae aut ho
ritati tres praecIpue rationes obiiciunt. Ajunt primo praeposterum s perverinsumque esse , & contra rectum naturae ordinem, quae pars est in homine Inferior, ei repugn/re , quae supra est a carnemque adversati spiritui. Secundo I Deum fore eorum omnium scelerum authorem , quotquot homInes, aut ita , aut cupiditate incitati patrareat. Immo vero Ipsi tribuendos,ac vera Ipsius peccata lare pravos omnes istiusmodI animi motus , etiamsi voluntatIsassensus minimὲ accederet a quo soIo ab homIne vere peccatur. Tertio, hominem, non solum spolIatum gratuitis a sed etiam vulneratum in is naturalibus et &, quod consequens est , pugnam hanc carnis ad verius spiritum snon proprietatem , sed vulnus esse naturae .
Ua duo, ut validIus resutem, sententiam meam prius declaro, eiusque crationes omnes dIstinctὰ , atque explicate propono. Λ at,3, hoc esta
perturbationibus vacuum primum hominem dicimus , cupiditates non quod nullas , sed quod sibi plane obsequentes , ac minime turbulentas haberet τut neque prius, neque contra a quam ipse vellet, In ejus appetita motio, muta
tioque esset ulla . Porro quid illud esset a quod Inferiorem animi partem superiori tam perfectὸ subiiceret; num quid unum s ac simplex ; an vero mixtum sti multiplex; inclusum ne, ac penitusinsitum in ipso homine, an vero positum
e Stra ipsum ς sepra naturam ne , tantum quoadmodum; an vero , ut ajunis etiam
quoad substantiam; Seholastici, quibus vacat, sedulo , ac diligenter exentiunt τnos cuicuimodi isthuc foret,omnino liberaliter,ac nullo prorsus debito,primo ho mini datum fuisse asserimus, atque Ita defendimus. Quoniam nihil est cogno scens, quod idem , & appetens non sit; sicut est in homine vIs cognoscendi du plex , sensus, & ratio ; Ita duo lane appetitus: ita illi quidem inter se aptis de connexi ; ut in alterum, q ui sensum sequitur, alteri, qui ratione dueItur, pote. stas, imperiumque aliquod attrIbutum sit a naturae sed, ut ArIstoteles I. Polit. 3. aliiqne sapientes docent, dominationis genus id omne politicum sit, quo li' beri , non dupoticum, quo servi tenentur . Neque enim ex propria ipsius coosti tutione, vi datura usque adeo appetitus inferior devinctus , mancipatusquς si
53쪽
4rs ecloia; non Ita eius vi s nutus de tenetur; ut, quae duo sunt prδprῖ a serWorum , neque antes neque contra ipsius Imperium moverI queat: ec, postquam res in externis objecta sensibus , atque Inde per interiores sibi rite proposita ; eam ssi bona est , prosequi a si vero mala , aversari per se Ipsum non valeat. Quod ne sola philosophorum authoritate nixus affirmare videar ; qui duo mancipiorum propria esse dixi, ut ne quid agant sive contra , sive etiam ante a quam Domimus velit , invicem se ungo: ac de utroque seorsim ostendo, quam sit, & contra naturalem habitudinem, aptitudinemque appetitus sentientis ista servitus; ti supra vim , atque efficacitatem appetitus rationalis dominatio tanta Primo quidem , non est in potestate hominis, quid in externos sensus semper incurrat. Tum, si quid quemque percusserit , impedire non potest, quo minus Ipsius species ill batur animo a ad sensusque perveniat, qui intra hominem sunt. Horum autem co*nitionem , & judicium , quodcumque illud sit , statim sequitur appetitus z quis ne moveatur a utque ait Augustinus, ne visis tangatur, adeo
prohiberi non potest; ut antea quam pars animi sublimior quicquam deliberet, ante etiam , quam rem cognoscat, suamque de illa sententiam ferat; in ipso iam mutatio facta sit alIqua , turbatioque , & commotiuncula quςdam semper extiterit cupiditatis o aut metus, istitiae , aut maeroris . Quippe illa, quae dixi. mus, aliud ex alio, ita inter se neXa, & colligata sunt omnia ; ut in homine situm non sit, ea disiungere: &, uno admisso , quς consequentia sunt, repudiare is Horum quippe natura est ipsa necessarium principium : principium autem ne cessarium ita definiunt philosophi: quod, positis omnibus ad Mendum praerequisitis, non agere non potes . Iam vero a postquam boni, vel mali species aliqua sensus extimos, intimosque pulsavit, nihil appetitui deesse , quominus in rem illam ex templo feratur, cum ipsa brutorum simili rudine ostenditur, cum quibus nobis est facultas illa communIs ; tum iis etiam rationibus , qnibus probatura quidquid cognoscens est , appetens ipsum esse. Cum igitur humani animi pars inse-xior vi quadam praedita sit percipiendi res singulares, materia concretas; &suus eidem inesse debuit modi ejusdem , atque ordinis appetitus. utque ei a superiore animi parte nihil est expectandum , quod si absit, sensus non plane Valeant res sibi rite objectas , & admotas percipere a se ei pariter nihil ii videme X peetandum , quod appetendi virtutem compleat: sed illi ex se Ipsa apta , M parata esse omnia debent , quae utrique muneri fungendo sunt necessaria.. Id ipsum conficio alia via. Sciscitor enim : postquam mali cuiuspῖam renibis lis sjamque adventantis species sive aures, sive oculos pepulit; postea etiam squam ad interiores ipsos sensus ea Impressio manavit; tantum ne virtutis, ac vi
rium hominis appetitui naturalIter inesse putas ; ut solorum sensuum iudicio a Nadmonitu, ex se ipso extimescere valeat Z an vero aliud quidpiam ad timorem adhuc requiris si potest timere, atque inpromptu jam sunt omnia , quare nod timeat, cum causa isthaec sit necessarIa Quid ei expectandum dicis nutum pulsumque partis at terius, quet rationis partieeps, & libera est si petii 'mescere nondum potest a dic; age , ecquid illi deest , quo minus posse λ Deest, lavi es a iudicium rationis, atque imperium voluntatis et sic enim hic appellare
necesse est altiorem hominis appetitum . Verum eodem recidIs: Itane inferior hominis appetitus , natura sua , mancus est x ac debil Is ; ut In eo tota , atquia id tegra non sit extimescendi vis , & facultas Ita prorsus , respondes : si nat ram spectemus hominis, ut est In se Ipsa, appetitui nostro non eam v Im esse In ditam reperiemus, ut, ante quam res ad rationem deseratur, & Voluntas annuat, aut etiam impellat; ex sola sensuum notitia, incitarI, aut quoquam moveri pose sit . Atqui, inconsulta ratione, nec expectato voluntatis assensu a movetur ta'E men
54쪽
impendere nuntiatur a sensibus a certe a superiore appetitu non praestolatur , aut accipit, quo expavescere , metuque contrahi valeat z immo vero persaepe ipso metuit prorsus invito, ac repugante. Quid igitur in hoc naturae statu natura.
Iem illum supplet virium defectum. quem in appetitu modo ponebas p Quid
ipsi , & unde accedit, quare, ante etiam rationis sententiam , integrum , & unis dique aptum , completumque existat timoris, aliarumque affectionum principium Expecto iam , dum dicas, appetitum nostrum a supra suam mei natura lem conditionem, evehi a Deci , ut partis altioris motum praevertat s quem ex
naturae instituto subsequi deberet: vires illius suppleri, integratique divinitus reumque adeo rationi bellum indicere,gratia posse , natura non posse . Quae cum ab sui diis me dicerentur, fateudum est, quoniam mali illius instantis imago , antequam mente exprImatur, e Xprimitur sensu;& appetitus , qui sensu trahitue. principium est timoris iam satis paratum , idemque necessarium I fatendum est, inquam , in hoc metum prius existere , quam appetitus rationalis quicquam de illo praecipiat , aut deliberet . Hi e vero illud est observ indum: Inferiori superiorem appetItum non ante imperare, quam meas intelligat: rem autem esset a mente, aque intelligi non posse , quin prius in sensibus sit: in sensibus vero cum est, jam inferiorem apis petitum ejus praesentia moveri: ante igitur, quam superior appetitus imperet Inferiori, esse hunc jam is motu . Profecto naturaliter duci ista simul e Teii senissus: appetitum movet a rationemque excitat: ut igitur voluntatem ratio ante
cedit, ita Ec appetitus. Praeterea, quemadmodum rationi non est Voluntas expectanda,quoniam cum ex eo, quod habet per sese a tum ex eo,quod accipit a sea insibus, cognoscenda par est , ac probe lassiciens s eademque est suorum actuum causa necessaria; sic et Ia in neque est expectanda appetitui ἰ postquam appete a di facultas pi nas atque integra coaluit a cum ex ea virtute, qa a praeditus est ipsemet, tum ex impulsu sensuum : si qua tamen in hoc est essicientia et sed, tas essicientia non sit, vilatique est aliqua, cum causaque conspirat, ac timorem ipsum , caeterasque affectiones, si non essicit, proximitatem , ac necessitatem timoris , & affectionum reliquarum essicit quidem certe . Itaque a scut contra mentis, & rationis naturalem habitudinem , atque aptitudinem fiat , si iis omni hus r Ite paratis , ipsa tamen nihil agere , aut intelligere unquam possit, nisi vo Iuniat Is consensus accedat ; ita pariter appetitui contrarium foret, fi , cum omnia praesto sunt, atque in promptu; ejus omnis motio a appetitioque distinenda, differendaque eatenus sit, quoad altior animi pars inquirat s consulteis decernae , quid agendum sit . Ex quo illud etiam sequatur Ipsi sane violentum necesse est et appetitui saepe non modo cunctandum , sed omnino supersedendum et motumque illum , cujus omnes causae praesto adsint, rite , atque ut opus est expeditae, non modo dἱει- rendum , prorogandumque ad aliquo a tempus, sed planὲ omittendum . Fae enim aliquod hortibile malum offerri sentibus: fac arcanum illum sensum , qui in ipso residet capitis vertice a atque estimator dicitur, quia penes ipsum est ni , malique ad lensum pertine n lis judicium ; fac, inquam , sensum hunc a prasuo Captu, atque modo, de malo illo ita iudicare ; rem esse a sensibus sum inhalienam, ac vitae maxime noxiam e quae tamen vitari, sine dissicultate , ae pv. gna, non possit. His ita constitutis , en tibi paratissimam , & undique compleis
tam , atque perfectam timoris causam, non liberam quidem , sed necessariam: quae nempe , his omnibus positis, non agere non potest . Non agit tamen , otia
tur . Qi tot sum ita λ Consulitur ratio . Age, quae est rationis sententia Z De re
55쪽
Illa Ipsi alIter omnino videtur, ae v Isum est sensibus Quid Voluntas sequitumue par est, iudic Ium rationῖs sappetitum metuere vetat. En Igitur , s metus In appetitu Inseriore , antea e Xortus non se s quam superior deliberee s effectum causae necessariae non modo positum in ancipita, atque suspensum a sed iam pIane sublatum . Hoc autem , ut contra Ipsam causam est maxime ; sic naturalem vim, & essi. eacitatem voluntatis longe superat: quae causae necessarIae effectum , quando illi omnIa suppetunt , quae opus sunt, iique jam In proximo est, prohibere non valet. At enim Voluntati subiectus est appetitus λ subjectus, esto, diacatur e sed eo fere modo, quo subiectum est ipsi cor , aut stoniachus: sane minus multo , quam subiecta sit ipsi ratio: Hanc enim Voluntas obedientem habet in multis ,
ut docet D. Thomas I. 2.q. IT. a. 6. eamque ipsa per se gubernae, & movet: se- eus Vero appetitum , quem perse ipsam non regie , ac flectit, sed alien Is mini- , steriis. verum esto sit in potestate,ac voluntate libera hominis mens non magis,& ratio, quam appetitus : ae,sicuti mentem ab una re quapiam saepe avocat , S abducit, ad aliamque convertit; ita & appetitum ab unius boni complexu abis strahere , atque a Vellere valeat, alioque traducere . At , t quemadmodumi mentem potis non est in unius, eiusdemque rei cogitatione usque eo defigere, ac dist Inere; ut non passim subinde a volet a & oblatam sibi improviso veri speciem aliquam non illico arripiat: nec fieri potest a ut ipsam In omnibus ita semper praeoccupet a & antevertat , ut nihil quicquam intelligat , nisi ex ipsius prsser,pto ; sic etiam appetitum , vel si moveat ipsa per sese , non tamen ita cohibete, di constringere valeat; ut nunquam, nisi immissus, aliquo excurrat: nec fieri pariter postit, eam ita omnia antecapere a & prs venire a sensuum foribus excubias tam fideles, tam diligentes apponere ς ut, ne quid extrisecus in Inferiorem animi partem subito irrumpat, quo commotus appetitus, partis superioris injussu , non aut efferatur laetitia, aut moerore concidat .
Sed , age, Voluntatis nostrae propria sit ista vis r quod quIdem Iongὰ abest aveto: sed fac ita esse ; homini in appetitum suum ea potestas attributa sit a natu ra , ut omnes hujusmodi assultus , praecursiones, occupationesque subitas impedire possit, si velit. Quid autem, si non velit. Fac cylindrum , sphaeramque
aliquam deorsum protrudi , & impelli: tu sis quidem iis viribus, ut, si adsis in
tempore, manumque admoveas s molem contineas , Iapsumque prohibeas.
Quid, si vel procrei absis, vel nullo pacto adnitaris , ac,ne digitum quidem,ex tendas ; stabit tamen ne moles illa λ Quod si fiat , ut stet , receptoque impulsu , tamen haesit et, & expectet quod mamodo , quid tibi videatur, quid velis Nun quid tibi, tuisque viribus mora, cunctatioque ii Ia assignabitur λ Haud quaquam saae . Nam , dum nῖhIl agis, ac ne tantillum quidem conaris; immo, dum nihil plane vis , moli illi per inde es, ac si procul abesses , atque adeo , si plane
non esses: qui autem non est a is nec repugnata aut contra nititur; cum igitur ei solu m , qui contra nitatur a aut aliq uo pacto repugneta tribui posse, quod ea moles non ruat; tribui tibi non posse consequens est. Et quidem , cum nec tri-hul possit illi ipsi corpori, quod, quoniam figura est maximE volubili, atque
insuper positum in proclivi a motui utique non repugnae ἰ Sc adsit externa, uὶ ponimus, ac vehemens impulsio ; sequitur, ut a superiore , di occulta quadam vi esse, dicamus: quae utique, si abesset , aut Ita se habere es ac si penitus abesset, omnibus vel motum cientibus, vel juvantibus , resistente nullo, procul duuhici motus existeret. Iam vero trasserantur haec ad rem nostram . Hom Inis , ut est sensus acerrimus , ita est appetitus facile mobilis , & quas positus In proe i vi . Adsit igitur impulsus , ac motio vehemens ex aliquo bono a vel malo ex F a terno o
56쪽
ν terno , quam apti md proposito: moVeb Iturne appetItus p Nisi Voluntas prohibeat , movebitur , dices. Tantum ne tribuis voluntati, ut in ea situm esse diis cas, appetitum contineres tantae mobilitatis s& proclivitatis, talibus rebus, tantisque , tam vivide objectis, tanta vi, Se impressione motum cientibus p Ied plane , ut libet et esto , ita sit: eo bono , vel malo praesente , atque impellente, motus in appetitu prorsus nullus existet, si Voluntas prohibeat: nisi prohibeat, existet. At motum illum a Voluntat reipsa prohiberi Iidem ne putas, ac prohiberi posse Negas , & merito quidem negas. Esto enim , quoniam ita vis, voluntatis tanta sit essicacitas , atque virtusa qua si utatur,appetitum omnino contineat, at certὲ tanta non est, ut , vel si non utatur anihilo tamen secius id ipsum praestet. sic quantum in quoque sit roboris, & nervorum ; is tamen globum illum , in declivi, ac praecipiti loco positum , magnoque Impetu deorsum propulsum non sane sustineat, si contra , ne digitum quidem s nedum nervos omnes, cocintendere , si nullo modo se ipsi obiicere, atque opponere velit . Qua propter ad honi, malique, quantumvis licet sit vehemens s appulsum, stabit appetitus, prohibere motum Voluntas non si tantum possis sed si praeterea velit: si nimirum imperet appetitui, si, ut opus est, adnitatur, si vim , potestatemque, quam Ipsi tribuis, penitus otiosam esse non sinat. Atqui in eo temporis, ac rerum aristiculo , quo appetitus moveri Proximὶ petit, ac bonum, malumve objectum sensibus , sibique certo in lumine oblatum amplecti, vel repudiare; Voluntas nec quicquam agit, aut imperata nec quicquam Vult, quod appetitum inhibeat,
atque contineat et immo nec ageres aue imperares nec velle a nec suis, cujusque.
modi illae tandem sint, uti viribus potest . Ista vero qui probas Eo , quod a me dictum est saepe , nituntur omnia. Etenim s res uti sunt prius in sensibus, quam sint in mente ; ita iisdem rangitur, pulsaturque prius inferior appetitus , quam superior, qui mentem sequitur, quicquam de illis praecipere, aut decernere valeat: appetitus autem inferior, simulatque iis rebus tunditur, & impelis litur , extemplo & moveri petit, ic nisi retineatur a ut tute faterῖs , reapse movebitur. Tunc igitur, cum appetitus idem moveri proxime postulata moveturque primo δ superior appetitus motum illum nec Velle a nec nolleo , nec imperare, nec prohibere potis est adhuc . Neque vero , quando inferior appetitus est eo loci, ut ipsum & naturalis propensio, di res objecta senis sibus urgeat; fieri potest, ut anceps ibi tam dio pende aes cuncteturque,dum V Iuntati expeditum sit, ea de re aliquid ipsi praescribere , lapsumque decreto , ininterdictoque suo, velut admota manus inhibere . Nam quae ipsum interea natu. xalis causa ita suspensum teneret Quae vis illum nativo pondere, atque impetu trah I, rapique non sineret λ Nunquid voluntas at haec a antequam promptum ipsi sit velle, vel nolle, ad rem illam perinde se habet, quasi non sit . Certe nihil agit: nihil agendo autem,potius permittit, quam prohibet. Num ne ipse appetitus at hic, praeterquam quod operi suo ex se ipso impar non est, plenamque
habet, atque integram actuum suorum effcientiam, ut ostensum est lupra ; ejus est tanta mobilitas , ut motui non magis repugneta quam volubilitas eorum
corporum, quorum similitudini insistimus . Adde ipsi etiam naturae momenta occulta quaedam s quibus ex sese eo semper inclinat, atque propendet, quo
sensus agit. impellit: ut Illi obsequi, tam sit ipsi proclive, quam lapidi pro
num est ferri deorsum . Superest Igitur, quoniam non est in naturas quod appetendi facultatem jam satis undique paratam, & Instructam distineat, quom, nus in suum actum erumpat; ut id Gratiae dono ascribatur et concedaturque, tam conua Petitum , quam supra Voluntatem fore , si quoquam verti, ferrique
-aequaquam illi solutum, atque eXpeditum sit, ante hujus imperium . An vero,
57쪽
non ante solum, sed contra etIam Ipsius praescrIptum , Is alla uid sequI , vel su.
gere naturaliter posse , quod erat secundo loco propositum, videamus . lAppesitum sentientem adversus appetitum rationalem nunquam moveri s de contra naturalem illius habitudinem , & supra naturalem huius potestatem fore assirmavimus . Utrumque seorsim probandum . Primum ita e Tamdiu causa necessaria persistit in actu,quoad integra permanent,ipsique ea omnia constant sac suppetune , quibus in actum perducta est. Voluntas autem, non simul ut, appetitum moveri nolit , statim ipsi subducie , ac subtrahit aliquid eorum, quibus omnibus factum est, ut moveretur: non continuo igitur, si nolit Voluntas appetitum moveri, is propterea ab actu , motuque suo cessabit, & absistet: sed contra etiam ipsius imperium movebitur . Nam quid est, quod Facultas illa,1uae movendis, regendisque corporis membris, m Inistra , & satellex, ut vulgo
erunt, Voluntati data est a naturas ad eiusque nutum partes omnes tot modis flectit, contorquet, porrigit, contrahit; quid est , inquam, quod ea Facultas, Ipsam in motu esse Voluntas si tantum nolit, subito cessee, ac dicto pareat Illud est et motus causam , vel causae partem tollit Voluntas, imperium si tantum
revocet suum : revocat autem s eam moveri si tantum nolit. Contra vero, si
eadem stomachum , ac subinde alvum, quae pars subjecta stomacho est , cibum illuc depulsum recipere vetet, aut mitificare, & concoquere; si sanguinem nolit aut in arterias a corde protrudi, aut in eas propulsum alendis , reficiendisque corporis partibus quaquaversus deserri, & distribuis ac tandem, quod sanguinis superesta minus coctum, perfectumque iterum in officinam cordis revocaris ac referri per venas; si haec , inquam a omnia nolit; nolit autem tantum a &, quo niam , nec subito, nec per se solam auferre ista potest, cum stomacho, de alvo stum cordi calorem, virtutemque suam relinquat, ac motnm inprimis illum duinplicem . quo haec fere omnia peraguntur; procul dubio causae eaedem, iisdem adjumentis, in eadem materiesidem prorsus efficient. Id ipsum in appetitu continget , in quo si nihil decedat eorum, quibus omnibus primo effecta est cupiditas, vel metus, si eadem se in appetitu mobilitas,& propensio, si a sensuum perceptione , seu verius a re ipsa, quae percipitur sensibus, motio sit eadem a quam. tum libet contra velit, atque imperet voluntas;eaedem prorsus affectiones nihilominus manebunt: ac ne remitent quidem s aut languescent, nedum plane co-cidant, atque deficiant . Haec quantum ad naturam , & aptitudinem appetitus: cui certe vis inseratur, si omnibus , quae ipsi prius aderant,apud ipsum manentibus , ex iisdem non idem sequatur. Ut contra naturam , atque aptitudinem aurium foret, vel narium et si , ipsis integris, nec iis rebus amotis, unde & idem tremor in aere, eademque essi uvia, atque halitus essens; non Idem tamen sive sonus, sive odor, ut ante perciperetur.At sorte,postVoluntatis Interdictum, vis eadem in appetit fi , atque efficientia non manet: sic, ut iisdem honis, eodemque
In lumine oblatis, aut incitari cupiditate, aut efferri gaudio nἰhilo segnius queat. Novi equidem rerum causas , quae integrae,ia paratissim et nuper erant; ubi Deus essectum nolle; tam subito mutilas, debiles ,& quodammodo imparatasa atque In Rcundas fieri, uiuiuamvis ipsis nihil ad speciem decedae, ac verὲ maneant cae tera omnia; sedem tamen jam plane nec sint,nec dici possint.Mihi vero cetterisque
omnibus, qui ita sentIunt, sive illos aut horitas tantum , sive etiam. ratio persua deata compertum pariter est, causas secundas , quas vocant, ex prima Ita apta ssuspensasque necessario esse; ut ipsas,per se solas, quicquam praestare possibili non sit. Neque ipsis Dei nutum tantummodo , sed opem quoque eXpectari, ut quid quid efficiunt, una cum Ipfis , atque conjunctim a Deo fiat: sic quidem 3,
ut ipsarum actio, atque vis suppleri plerumque possit, Dei verus nunquam. Nun
58쪽
mirum est igἰtur, Intam et*am, Ze plane Ineolumi caua seeunda, eT eadem
idem interdum non posse existere et cum sit exploratum in ipsa totam gignendi effectus non esse virtutem : atque , ubI vel solam Dei voluntatem illam detraxeris , qua ipsi opem ferre statuae, eique vires suas adiungat; ea licet nihil muteturs maneantque citera Omnia, quae causarum adiuvantia dicuntur; non
illi jam tamen amplius id omne constare , quo effectus in proximo sit . Itaque nobis ista nihil ossieiune , qui & supra ostendimus, Hominis appetitum natura sua non Ita pendere ex voluntate , ut eius nutuma atque opem expectare necessario debeat; de mox ostendemus, non eam esse vIm, essica cieatem a potestatemque volantatis, ut ad ejus Interdictionem,uelut exectis nervissis bito elangueat, ac pene concidat appetitus . Ne multa:
Appetitui sentienti rationalem proculdubio natura praesecIt: superIor enim dἰcitur ,& est: nec ordine tantum , sed vi , potestate, iurisdictione: quae tamen dominationis potius politicae, quhm dispoticae similitudinem , & fomam habet. Dispotice quidem dominatur in eam facultatem,cujus est loco movere corporis membra ; quippe quam non aliena ope , & ministerio , sed ipse per se proxime
gubernae , ac movet: eamque propterea obedlentem habet ad nutum :& cum
ipsam a tum , ipsius opera, corporis partes, quo collibuerit , inflectie , agit s ac Versae. secus vero appetitum sentientem , qui pariter non fertur in incognitums pse, qui cognoscens non est , per se non inovet: sed per alias facultates s in quibus vis est cognoscendi: maxime vero,adnitente ratione: quae tamen nec ipsa per se, suamque intellectionem Id ipsum praestat, rationis enim cognitio, cumst altioris ordinis , ea duci appetitus sentiens non pote ct . Illum igitur Uoluntati obedientem essicit, sensusinterioris operatione. Quamvis enim, ut dictum jam est, cognitio incipiat a sensu,plurimum tamen luminis in sensum ipsum ex men. te retunditur. Atque hoc illud est , quod aiunt philosophi , sensus omnes hominum multo antecellere bestiarum sensibus . Hinc oculos in pictis, fictis , caelatisque formis tam subtiliter cernere: nec alia de causa in cantibus, atque in omni sonorum varietate , esse humarum aurium delicatissimum sensum , & fastidici. sum , ac superbum planir ju licium . Adeo natura, cum in reliquas omnes facultates cognoscentes rationi dominatum dedit, dedit etiam , quo iis prodesset. Quae enim ad ejus dumtaxat, qui prς est, commodum refertur, tyramnis est, non principatus. Iuvare autem ratio potest quam maXime eam,quae sibi magis amnis , & conjuncta est, facultatem cogitantem , ac boni, malique ad sensu mapertinentis estimatrIeem . Nam cum res altius ratio penetret, ac penitus intro spiciat , ei persuadere, quasi aperiendo, Sc commostrando potest a in ea re , quae
ipsi est objecta, boni, vae mali, commodi, vel incommodi plus aliquid inesse ,
quam illa per se sola detegere, & assequi valuerit . Ea vero persuasione faculta. tis hujus judicium saepe corrigitur: quod, quoniam seu uitur appetἰtus , de ipse Paulatim moderasor, ac Voluntati obsequentior essicitur . Ita igitur inferiori appetitui alter imperitat: rationi mandat, ut, conquisitis hinc, te inde suasionibus, errorem sensui detrahat: ratio paret: sensum admonet , condocefacit a persuadet; ac, postquam is de falsa aestimatione deductus est , rationique consensit, tum denique appetitus ab actu discedit, & voluntati acquiescit. Quae si ita se habent, falsum est,quoad adversarIj afferunt, in homine, ut homo est,sejuncta cul-ph, eam vim esse debere intelligentis appetitus; ut sentientem omnino in potestate habeat; de quantumvis incitatum,itatim reprimere a & coercere nutu solo s m per loque possit.Siquidem non eum ipse per se gubernat moderatur , ac tem perat: sed consiliario ad eam rem , & administro indiget; non eum vi , & νο- testate,sed arte quasi,&industria:no i inpelludo, atque adstringe do,cogedoque Ised
59쪽
suadendo , &, quali eonsillum praebendo regIt. Qui dominatus Iax Ior est , 8e politico similis , quo a suis Regibus liberi , atque ingenui habentur .
Haud quaquam tamen , quoniam gurbernat o politica in eorum , qui sebie. Cil sunt , libertate fundamentum habet is id perInde accipi velim , quasi piarem . in appetitu sentiente speciem, formamque esse ullam verae, & propriae libertatis.
Fuit haec opinio Cajetam, qui ad I 2.q.74art.Α.docuit appetitum ex se ipso tauritum libertatis habere , quae ad peccatum , si minus lethale . at certe veniale tussiciat. Quod cum a velitate , tum etiam a mente D. Thomae , quem Ipse eius senten' ae magistrum , & au horem sequi se dicit a sunt maxime aliena : ut eviis denter probat Franciscus Suarer in Tract. de Anima l. s. c. 6. n. 3: Nec modo D. Thomsm Caietanus, sed Patres , Doctoresque universos contrarIos habet: praecipue vero Augustinum , cujus illa sunt:Solam uolantatem ese, qua N peceatur
lib. de duo b. Anῖ m. c. Io.n. I 2.& q.aliisque quam se tutibus in locis . Quin immoe Iansemus ipse, etsi liberum hominis arbitrium uni contrariorum semper affigat, cumque Insuperabili necessitate libertatem componat; in appetitu tamen , quod
consequens esse videretur , veram ullam , culpae parem, aut merito, libertatem
esse negat. Idemque Baii theses n. Uuod volantariὸ fit, etiam si neeegarib fiat, Iibere tam fit;& 67 ola violantia repugησι Itbertati naturala quet ipsi lsima est Iaseis
nil quoque doctrina,ut Ecc esiae ictum declinet , ab ea proscriptas proptet ea diis cit , non quod libertatem cum necessitate conjungant; sed, quod e mente auis thorIs, eo spectant , ut persuadeant , quod quἰdem abii irrere fatetur a vero, aepe cultare Baii dogma fuisse , Goncupiscentιae motus verὸ liberos esse , ac Iege prohi-hitos . Nos igitur, quod appetitum a voluntate politice regi, admini lirarique diximus , sic intelligi volumus, non quidem, ut libertatis compos sit appetitus 3 sed ut in potestate voluntatis non sit penitus: non ut actuum suorum sit ipse do. minus; sed, ut ne voluntati quidem sint planὲ liberi . Atque illud praecipue contendimus , si quando appetitus boni, vel mali notἰtia commotus subito efferves-Cat , atque in actum eXiliat s non posse a voluntate statim reprimi, & cohiberi:
non quod liber ille sit,suique iuris; sed quod eum voluntas non per se proxime
regat, ac moveat: totque ipsi adhibendi sine adjutores , ut it in m ab actu deducat , tam multa movenda , ac pertentandas tanta mole laborandum ; ut id neu semper quidem , nec facilὲ , certἡ non statim obtineat . Sed & alla causa subest , quamobrem ad coercendum appellium mInus etiamst efficax voluntas , & ratio , quae pars est animi excelsior . Etenim appetitus non solum sequitur sensum , sed innatum quoque pondus , propengone ins in clinationemque , quibus unus alio magis ad tristitiam ,ad metum , ad iram, ad libidinem trahitur . Et sensus quidem motio , & impulsio , adnitente ratione sfrangi, atque infirmarἱ potest aliquo pacto e proclivitas autem ista non siet sane vincitur operiosius: sita quippe est in iis humoribus, quibus concreti sumus. Ho'rum autem admixtio , temperatioque , cum sit a natura a non aeque corrigi potest, ut falsa aestimatio sensus is Quid praeterea , cum vel ex ipso motu appetitus s et ante etiam commoventur,turbantur, utque ajunt philosophi, istiusmodi humores. Num sedari, componique subito poterunt Ad nntum ne volun talis aestus, agitatioque illa actutum residet p Tumor omnis, elatIoque concidetpExemplum sit in ita , quam Damascea us l. a. Fid.orth.c. 26. Fersorem esse dicit ejus , qui eirea cor est, sanguinis,ex RIIis epaporatione: si qua igitur hominem prooclivem ad iram contumelia pupugit, aut alia pepulit insignis iniuria, cum exardescit sanguis , cum tumet,atque exestuat bilis, magnum quiddam praeitabit Voluntas, si tantum se abripi ab ira non saae,si resistat, si facultatem illam,quae mois
60쪽
4η - νtat corporIs membra s appetItu qzantumlibet Imperante vindIctam , atqne utogente, contineat In officio,neque ipsi obedire patiatur. Ardorem verδ,flamm amisque illam statim restinguere; motum iracundiae omnem In felle , in sanguine illico sistere ; hoc enIm vero Voluntatis naturalem vim , atque eis caciam longe superat: cum praesert Im rationis consilio a atque opera innc uti non admodum valeat . Ut enim ait Gregorius i. . Mor. c. 3I. Ira intelligentiae larem Iubtrahit acum mentem permoveado confundit. Quod est etiam in Psam. XXX. o. his verbis Conturbatus est in ira oculus meus. Atque haec ratio valet in aliis etiam perturbationibus, quae corporis humores Vehementius commovent. Etsi enim mens pro prios actus non exerceat Organo aliquo a instrumentoque corporeo, quia tamen ad inos indiget , ut ait D. Thomas 1.2.q. 48.a. 3.quibusdam .iribus sensitisis, quo rum actus impediuntur eorpore perturbato, necesse est,perturbationes corporales etiam judicium rationis impediant z fur paret in ebrietate, ει Iomno . Ratio antem, cum in nubilo est, sensum collustrare non potest: si tunc enim bonum a malo vix
diudicat, de distinguit, suum sensui errorem quomodo eripiat p Quod si Is iudicium no corrigat nec condocefiat,cum appetitus perse indocilis sit, voIutati conistumaciter retillet, atque obluctabiturs eiusque imperia non audiet. sed pro nostra sententia satis multa: Vel plura potius, quam necesse suit: nunc ea refellea.da , quae contra disputantur ab adversariis .
ITaque ad primum respondeo ν praeposterum a perversumque fore, si caro Ita adversaretur spiritui, ut is non posset resistere,nec a quod honestum est, sequi. N asciscere, eo repudiato , quod sensus tantum delectat. Quod autem ita aia versetur, ut illum vincere, nisi ipse velit, non possit; velle autem, & nolle eidem solutum , ac liberum sit , ut alibi planum fiet is id profecto non est praeia posterum , aut perversum , nec contra rectum illum naturae ordinem , qui homini debetur,natura sua et quae oppido est imperiecta a N ita rationis particeps , ut simul sit animalis: esto, sie contra ordinem illum, qui a Deo primitus est institutus, utique singulari quodam Gratiae beneficio : Gratia quippe Dei mogno GEreat, tibi terrenum, est animala corpuι bestiolam libidium non habebat 4 contJul.
Ad secundum duo respondeo:primum,in statu et Iam purae naturae lare, ut De imputari non possent ii motus, quibns tunc quoque appetitus rationem sive anteverteret , sive oppugnaret: secundums etiam si Deo tribui possent,nequaquam tamen ex eo consequens fore,qnod hic adversarii nobis opponunt. Utrumque seorsim ostendo. Quod ad primum attinet: Rerum naturae cum non sine omnes atque persectae; Immo , quae perfectiores habentur, quoniam omnes e nihiIo ductae sunt, ipsae etiam a perfecto, Se optimo multi fariam deficiant ; Deum propterea , qui illas condidit, rerum imperfectarum, & quarum, si praeserrim cum ipso comparentur, sunt oppido multi, de varii defectus,authorem dici non veto: imperfectionum vero, defectuumque ipsorum authorem dici veto . Ista enim, ei, qui rem condi. dit,imputanda non sunt: nisi forte res illa iis deficitur, quae ipsi debentur, iisque persectionibus caret, suo sibi quas jure vetidieat, atque exigit ipsius natura : tic , ut docet D. Thomas I. a. b. Ss .a. G. Iuod gladius fit frangibilis, εν rubiginem contrahens, quod ex naturati ferri dispositione eonjequitur , artifici tribuendum non est:nec animali, quod animal gignat obnoxium morti de dolori, quoniam animalis Naturae ea est propria sors, de conditio. Atque id maximὲ valet In Deo,