장음표시 사용
61쪽
qui se cum rebus , quantum cujusque natura petit a communicat , atque particI pae : ut homo innocens etiam a quod immortalitatem a imperturbationemque non accipiat, ut Angelus; non Deo sed propriae naturae ascribere debeat, quae corporeae faecis , atque admiXtionis eXpers non est , ut Angelica , breviorique
inclusa , Se comprehensa perfectionis ambitu , atque gyro. Et Angelus ipse , si errare , si peccare possit, id non in Deum referre debeata sed in propriae natur modum , quae,licet sit valde perfecta, e nihilo est tamen, ac certis limitibus definita, Ze circumscripta . Adest mihi hic opportune ante ocu Ios imago Moysis
aquas ictu virgae elicientis e silice et ex qua similitudo peti mihi potest ad rem
hanc declarandam , Se comprobandam, satis apposita . Hic en Im , ut aquas compotantium , & convectanti uni turba est consertissima ; sic poculorum, atque hydriarum est magna varietas : aliisque alii utuntur magis , minusve capacibus. Porro qui vasculum attulerunt angustius fonti ne ascribere poterunt a quod minus aquae perceperint, atque asportarint Scatebram ne, venamque illam
accusabunt, quod aliis quidem largam sui fecerit copiam ; ipsis vero se admodum restricte , de avare impertiverit Z se culpent Ipsos , quibus amphora non est parata capacior . A quae desectum non fontis inopia, aut parcitas fecit, sed urnae angustia. Huic est tribuendus z. Aquae quidquid habent est fontIs, quidquid non habent est vasis. Iam vero ista traducantur ad Deum . Est Ipse omnis excellentiae, de praestantiae, ac totius esse ineXhaustus quidam veluti fons. Quie quid oritur, ex hoc fonte haurit, de quantum haurit, tantum est : nec persectioinnis plus habet, aut minus , quam quantum fontis hujus particeps fit: nulia vexatrabitur aliunde , qua esse , ω vipere currat in nos: prster quam quod, is facis nos, Domine, cui esse , est sisere non aliud , αρπe aliud est, quia summe esse totque summe vivere , id ipsum es . August.cons l. I.c. 6. n. Io. Apud hunc sontem Igitur res illae, naturae que omnes, quibus liaec universitas constat, e nihilo evocari mihi quodammodo videntur ab eo , qui vocaν ea a stuae non sunt a tanssuam ea a quae
sunt. Tum ad illam ipsam imaginem , quam nuper descripsi, rem ita compono, ut ex hac vena vitae ducant omnes id ipsum , quod sunt: persectionemque suam inde hauriant, & quodammodo asportent et quaeque tamen pro conditionis suae mensura , & modo. Bibunt hoc ex fonte plantae et sed non supra quam quantum exigit ipsarum natura . Et esse, & vivere accipiunt: at rerum notitia appe. titione carent: nec quod careant sontis est , sed propriae ipsarum naturae : cujus modum ea facultas excedit. Verum a quo plantae carent sid bruta ferunt, senissum , Sc appetitum : at non praeterea mentem , consilium , liberam eligendi facultatem . Quare Unde in brutis earum persectionum defectus nunquid alante Z Minime vcro et ita est brutorum natura , ut nihil petat supra sensum , Scappetitum : quorum altero conatus habet ad necessarios pastus capellandos, a l. leto, secernit pestifera a salutaribus. Age jam tandem , homines, semis hujus ubertate Fompleti, quid referant, videamus. Maior In ipsis est, Ze latius patens naturalis capacitas, quo, quidquid brutorum conditionem, captumque supergreditur, tanquam In majus aliquod a diversaeque figurae , atque habitudin Isuas insundi potuerit. Bene est: habent id omne et ipsorum naturae cumulatissi. me satisfactum . Quicquid beatissimae copiae, illapsusque purissimi in alias rerum naturas hoc e X fonte manavit, id sere omne, parte saltem aliqua , ad certamque mensuram congestum , conclusumque est in hominibus . Sunt, vivunt, intelli gunt, volunt: ac multarum rerum , sicut in ipsis est plena efficientia , & potestas, se electio est solutissima . At iidem nec immortales, nec doloribus a &eupiditatibus liberi sunt. Angelorum propria sunt ista; quorum terrena a concretaque vasa non sunt a nec tam arcto loci, ac temporis ambitu a nec certis G ma-
62쪽
s materIae partIbus, proprIetatibus que determ Inata, & finita. in Id Angei I Ipsi, in quibus Iargior, ac plenior quIdam Numinis haustus ex summo illo, reperfectissimo Bono, quantulum est, quod referunti sunt illi quidem materiae ,
ac totius corporeae concretionis expertes: multimodis tamen limitati, ac definiti : eamque ob causam Boni illius,quod exhauriri non potest,quantumcumque percipiant, minimum est, perfectique particula valde imperfecta . Ab omniabus cupiditatibus soluti quidem sunt: at erroribus teneri possunt: immortales , at iidem mutarI, Immo ,& graviter delinquere possunt. Verum nec AngeIus, quod non sit αναμαρτιποις, nec homo , quod non sit απαΘῆς, si se Inspicere , si se metiri velint, referre possunt in Deum Perseetiones tantae , perisceptionesque summi Boni brevi sextariolo contiueri non poterant . Earum desectum naturae Humanae, & Angelicae modusa non fontis illiberalitas fecit. Prae. stantiae, atque excellentiae, quidquid habent est fontis; quidquid non habent est vasculi. At enim, inquies , hominem supra ipsi u naturae modum ditare cum
possit Deus, ut reIpsa principio ditavit; si id non secisset si ei Apathiam denegasset; quod homo eo hono careret, id ipsi Deo simputari videtur potuisse . Esto enim, Is est humanae conditionis modulu , eae sunt angustiae ; ut tantum hoc
donum In homine naturaliter esse non possis at Potest supernaturaliter . Modi- CD quidem gyro circumscprIpta est naturalis capacitaβοῦ at capacitas sive potentia a quam schola vocat obedientialem, cum quae movendi , atque essiciendi vim habet, tum quae accipiendi, & quasi patiendi; nullos satis certos , ac fixos terminos habent. Haec adversarii; qui imprudcntes, ut puto, id ipsum mihi ultro concedunt, quod rationibus obtinere dudum labolo: bonum nempe ilia lud , cujusquemodi tandem si, cujus ope apPctitus rationi semper obtemperet, supra hominem esset nec facultatis esse nsturoIis , sed obedientialis. Concedimus, inquiunt, neque enim id agitur modo: non quaeritnr in prima haeresponsionis tuae parte,naturalis ne sitia a vero supra naturam ista perfectio: sed,
cum prosecto esse possit in hominibus , si ea caruissent ab initio, utrum Deo tribuendus fuῖsset is defectus, necne Z Atqui hoc illud est , quod in praesens pugno et hae Ipsa de causa, quod supra naturam hominis est illa perfectio , ejus de .fectum non Deo assignandum fore , sed limitationi, ac determinationi naturae . in id enim p ut exemplis utar, quod opifeX, & tabernarius aliquis quinque milia non habeat, Hispaniarum regi nunquid istud attribues p Quid ita , ,
inquis, si pecuniam illam ipsi non debet Z At inopem ditare , & quidem facilli.
me posset. Posse quid resere 3 si nomine prorsu ullo non debet, ejus paupertas regi non est imputanda . Quid cum aulae munia, & minister Ia , pro cujuseque conditione distribu It; qui est ex infima plebe, atque faece, actum ne secum minus liberaliter putet, regique imputet a quod mensae, quod cubiculo praeseis eius non sit, aut i s muneribus destinatus, quae summo loco natis, regnique primoribus dumtaxat debentur Z Atqui etiam in homine isto duplicem quodam is modo facultatem distinguor ut est enim humili loco natus, non habet ex se ipso, natura , & conditione sua , ut id muneris obtineat: obtinere tamen potest indulgentias ac bene fieentia regis. Neque ei sua humilitas obstat, quominus eo locI, ac d Ignitatis evehi possit, beneficio regis; in quo alii locantur iure & commendatione familiae . Nihil refert, Inquis, quo evehi iste possier nisi dignitas illa ei debeatur a rege , quod ipsa careat regi exprobare non potest et nec quidquid incommodi nec effarIo sequitur, eo praefectura , & procuratione sibi non de mandata,In rege tanquam In authorem transferre.Id Ipsum tibi respondecide homine, quem immortalem, indolentem , imperturbatum condi debuisse
63쪽
31sa tuis. Opt Imatum , idest , Angelorum proprIa sunt ista bona: Homo, qui loco natus est humili , & abjedio, sumptusque ex iace materie, si sibi ista nos
tradantur a rege, expostulare, & queri non potest ἔ ac regem paupertatis, sordiumque suarum authorem Immerito dicat. Quantun vis enim duplicem po . testatem , habitudinem , aptitudinemque distinxeris , naturalem . ει obedientia- Iem ἱ quousque tamen immortalitatis, indolentIae , imperturbationis aliquo no mine debitorem Deum non probas; quod homo , innocens etiam , morti a dolori , perturbationibus obnoxius sit, Deo imputandum esse non probas . Quod si id non probas , Voluntarii tum directi a tum indirecti regulam quamcunque statueris , multo minus probaveris, Deo ascribendam fore mortem ipsam hominis, dolorem sperturbationes, motusque illos, quibus in statu etiam nudae naturae, appetitus adversaretur rationi. Manifestum est enim in artificem, in quem
D. Thomae sententia referri non potest , quod Gladius stantibilis fit, & rubigi
.em contrahens; nec referri posse , quod re ipsa frangatur, aut rubiginem trahat. At enim Deus, ut omnibus causis secundis generaliter praesto adest , motus hos adjuvat, ac,viribus suis,appetitui quodammodo asservit λ Quid tum inde λ Nonne concurrit cum Voluntate si uni quoque , cum peccat, ipsique pariter quo dammodo asservit, ut est apnd Isa. XLIII. 24. Num ipsi propterea Peccata hominum sunt imputanda e Ae dices a superiori appetitui deesse, aut eum constringere , Honestoque illigare, M assigere, contra ejusdem naturam foret: potestatem enim suorum actuum habere, ac liber esse debet , & ad Honestum ferri suapte sponte , atque nutu . Foret id ipsum contra naturam pariter inferioris appetitus, sed contrariam ob causam r nempe, quia liber non est, sed ita totus aptus, ac ne Xus ex sensu , ut impulsione aliqua sibi illinc oblata , superioris imperium , assensumve expectare non possit. Neque Illud dixeris, Deum hujusmo-- modi motus rationi contrarios prohibere posse in appetitu sentiente , quin ipsi vim faciat, aut ullum fraenum iniiciat: si nempe causam motus ab eo removeat: ac procul a sensibus arceat ea omnia , quibus ita incitatur: posset enim pariter peccatum omne impedire , quin hominis Voluntatem ulla compede obstringat: si nempe ei auxilia dumtaxat emcacia decernat . Nam, cuiusmodicunque ista e se ficacitas sit, Nutcuque explicetur, profecto nec Volutati vim asser re,neque ei suo. rum actuum usum , administratione inque liberam ad Imere debet. Sed nimi. ruma utriusque providentiae modus a gratuitus, liberalissimus, & plane supra naturam hominis foret. Ut igitur Deo licet non impedire peccatum , quin ipsi propterea sit imputandum ; ita pariter nec tristitiam , nec metum , nec perturbationes caeteras, quin propterea in ipsum possint, tanquam in authorem referri . Nunc quod secundo Ioco probandum recep I, etiamsi perturbatIones istae triabui possent Deo , nequaquam tamen consequens fore, quod Adversarii vo Iunt. Primo enim: non ii sunt isti conatus , atque impetus appetitus οῦ ut Voluntatem snon dico rapiant nolentem , ac renitentem ; sed neque premanes atque urgeant necessitate volendi , & consentiendi. Deus quidem , ut author est , & conservator naturae , sicubi res aliqua per sensum proponitur, appetitui sua ope non deest et motus hos esse sinit: ita tamen, ut in potestate , ac voluntate libera hominis esse voluerit iis annuere , aut repugnare : eamque In superiore appetitu vim,
& firmitatem impresserit , qua contra niti , seque ab assensu sustinere queat. . At enim adest a &, quoniam ita vultis , esto adsit a Deo in parte hominis inferiore, quod animam ad voluptatem inclinet Adest pariter In altera lance , & certe quidem adest a Deo , quod pondus istud, quantumcunque est,omnino vincat,ac deprimati gravioribusque momentis, licet non ejusdem generis, inclinet ad fio.
64쪽
nestatem . Quid illud est , si Gratἰae dona , quae supra naturam sunt , amoveas
Nonne data est homini rati ea , quam multa retegere , suadere , praescribere potest , quibus & elevetur voluptas, de magnum honestati pondus accedat: eaque duplici de causa Rectum , Dulci longe praeponderet. Quid si Deus superingerat ex copiis a censuque naturae cogitationes , affectionesque , quae animum a voluptate avertant, Se honestati concilient λ Dubium esse non possis ei etiam , qui rem hinc dumtaxat aestimet , de utramque inclinationem in Deum referat, quin a peccato quam maxime abhorreat, secus vero recth factum amet, pervelit, serioque , syncere , atque, ut de hominibus dici solet, vere, Sc ex animo, adjuvet . Animadvertendum deinde est, quod Deus appetitui id exigenti generali ope sua , communibusque subsidiis non desit , quid sibi proponae, quid spectet ;nempe hominis bonum. Hue pertinet illud Bernardi de Grat. Sc lib. arb. c. 7. ia. 22. Datum ha si posse peccare, ut non proinde peccaret, sed ut glarisor inde apparcret a si non peccaret , cum peccare possit, Ge. Neque fuit eu Ipa dantis, sed aθutentis, qui ψμπ sidelicet facultatem eonvertit in usum peccandi, quam acceperat ad gloriam non peccandi. Esto igitur esset a Deo haec hominis cum se ipso discordia, atque pugna x si tamen esset, ut ait P. Ripalda tom . I. l. I. disp. 9.sect.6. Ex intentione non primaria , sedfecundaria, nempe ordinata ad victoriam , nihil ex ea re seq ueretur, quod Deum dedeceat, ejusque sanctitatis alienum v deatur. Datus scilicet homini esset adversarius, ut esset victoria: utque augeretur hon storum operum laus, addita esset diis culeas. Quae bona cum Deus sibi proponeret, In stato purae naturae; eoque referret, quod appetitum , ut animalis natura petit, solutum, aut laxe in fraenatum relinquat; de si propterea ad ipsum ejus m tus , procursusque pertinerent aliquo modo I nulla certe eX parte in eum reiici posset hominis culpa : cu I paulo contumactor appetitus eo consilio datus sit , ut eum cum laude regat: parsque animi inferior rationi non per lacte subjecta , ut homo sibi ipsi imperet gloriosius. Denique, quo penitus cadat , quod ad ver sarii nobis ultimo opponunt, vera Dei peccata fore , quae minus proprie lio minum peccata dicuntur; illud tertio considerari velim , motus hos, ac stimulos appetitus, non esse consilia, suasiones, cohostationes, pollicitationes, mandatas aut alia ejusdem modI, quibus qui aliquem ad peceandum sollicitae; etiamsi minimum moveat, ac ne moveat quidem ἰ peccati, quod suadet, aut praecipit, reus est tamen . Cum igitur motiones diae , de impulsus, quibus ab appetitu ad jucunditatem ferimur, ac delectationem, non si ut generis hujus ; tametsi in au thoiem naturae ista ultimo revoces; si tamen ipse, quodcumque illud sit, pro pter quod non solum appetitus, sed ejus etiam actuum a te aut hor dicitur ; id in cum praestat, hominis agonem, G coronais tibi proponit, Trid. ses. .eoque ista dirigit, ut illi ampla , semperque parata sit victoriarum , ac meritorum Iego. , ac per hat di cultates, erudiatur a s exerceatur proficiens in agone justitis Hugust. l. a. de peccatomer.& rem .c. 33. n. 33. Si ipsi praeterea vires attribuit squibus pravam illam inclinationem vincere queat ; si inclinationi eidem judici.
um rationis opponit, aliaque naturalia momenta, & pondera, quae in contrariam partem animum trahant; non est Oppido , cur aut homInis peccatum velle s aut
ei, minus quam, quantum ipsius Samstitas postulat, alienus, & infensas judicetur. At appetitum hominibus daret ,& illum in propriis ejus actibus , ut alias
omnes causas, adjuvaret λ Utrumque, quantum natura peteret, cujus est auis thor, & conservator. Petat quantumlibet; appetitum daret,ia adjuvaret . Con e edo . Appetitus autem ille identIdem insurgeret, pugnaretque contra ratio nem . Concedo . Et hac e X pugna difficultas vitandi peccata , di exequendi-
mandata Dei . Concedo. Hujus igitur difficultatis author esset Deus. id qui--- dem
65쪽
dem non sequἰturr sed esto, ita sie; quid iam exeo Ergo Deus esset authoe
peccati . Hoc vero nego . Quid enim λ Creet hominem Deus ex nihilo : 8e , quoniam ita fieri oportere contendis, ornet illum dono Integritatis,dono Sanctitatis , donis aliis omnibus a quibus principio cumulatus est Adam . Nunquid eo consilio, ut ejus constantia , & amor in Deum probetur a exerceaturque: ac si ae ipsi copia promerendi ingens alici uod bonum, imperari eIdem non poterit o pus aliquod durum , arduum , perdissicile , cujusmodi praescriptum olim late Abrahamo Quod si imperetur, dissicultatem parendi praecepto, Deo utique tribues : quippe quae e X natura, praeceptoque ipso sit tota, utriusque autem causa sit Deus. Non tamen , si homo ille, quod jussus est,non perficiat, Id etiam Deo imputaris: nec, cui dissicultatem adscripseris vitandi culpam , eundem culpae feceris authorem . Superest igitur, ut, quemadmodum omnes catholici confitemur contra Manichaeos, Deum posuisse hominem , eique potestatem fecisse , optionemque liberam eligendi, quod vellet, bonum, aut malum ; sic etiam nec absurdum , nec ab ejus sanctitate alienum dicamus; si, natura hominis id postu. Iante, duas ipsi facultates attribuat: sic, ut duplex ex iis subInde existat inclinatio, & Impulsio: ad virtutem altera , altera ad vitium . Non uno tam ea ,
eodemque modor sed ita, ut ad vitium quidem pυβὰ solum, & materialiter,
, ut loquuntur, Inclinetur; neque ea intentione, de proposito , ut ad vitium inis flecti, incurvarique se sinat: contra vero ad virtutem extimuletur, inciteturque formaliter, intentionaliter quodam suasionis , de cohortationis genere: eaque mente , & consilio, ut virtutem optet, atque amplectatur. Articulum hunc totum apte concludit, quod de primo homineAugst. deGen .l. XI c. o. n. 8.ex eoque Bedat . . p. cit.scriptum reliquit in haec verba: Probatur,ω exercetur virtus;ω est paImas seri re ros eo en se tentatum , quam non potui,se tentari, Concedi reus me . : πIIuram , qua o Gnino peccare nosset: eoncedant,'ipsi non esse malamom , quaesie facta ely, ut posset non peccare ,si nouer . Concedimus melioremur' n , quae nullis cupiditatibus incitatur, ut est Angelica r concedant,d . non tis a malam , quae cupiditatibus resistere , ac dom Inari possit, ut est liu na- - la et Iam iis omnibus, quae supra ipsam sunt, Gratiae donis, at quae . statis. ut explIcabitur QU.a. I. Ad tertium quod attinet, non tam refellendi adversarii, quam ii omnes Theologi, quibus est persuasum natura lapsa nihilo robustiorem fore naturam puis xam , si haec a Deo conderetur. Certum est enim, dc , ut omitam rationes phy-scas , ac theologicas, tam multis , tamque disertis omnium Sacrorum script rum testimoniis comprobatum , naturales homInis facultates, etiam post Adae peccatum, in nobis integras permansisse; ut, si hoc testium satis non est, nesciam quid satis sit: de cui nondum id est probatum , non videam , quId ei satis
probari possit . Verum enim vero certum est aeque , de totidem testimoniis probari ponet, si opus sit , .ut opus suit contra Pelagium; certum est , inquam, Humanam naturam , culph primi Parentis, debilem , aegram , fauciam esse. Quid tum Inquiunt hi : Nunquid dissicile tibi videtur,duo ista componereidc quod Η minis natura nihil amiser It eorum , quae ipsi debentur; de quod saucia sit vere, εο proprie λ Ist huc quidem nihil negotii est , ajunt, de nodum hunc ita eXpediunt Vulnus a inquiunt, positum est in eorum , quae juncta , 8e continua sunt disiunctione : cum igitur, Adae crim Ine, lublata fine ab homine Gratiae dona , quae ipsi inhaerebanta atque erant intime coniuncta ; ex ea separatione , de discidio recte
dicitur vulnerata natura. Quod autem non solum vulnerata , sed vit Iata a corrumptaque dicitur asst primo, propter peccati maculam , qua omnes infecti nascimur; tum deinde, quia nobis erepta sunt ea bona; quorum,tametsi ea natur
66쪽
hominis non debentur; ipsa tamen est maxime ea pax, ab Iisque summe perficitur e sic, ut per ea corpus animae , animae autem pars inferior superiori, superior Deo ipsi,miro, & perfectissimo ordine,subiiciatur. Recte quidem ista omnia dicuntur: vereor tamen, ut satis sint . Nam illud axioma percelebre , Hominem non Ium Spoliatam gratuitu ; sed etiam vulneratum in naturalibus, quod aduersarii nobis obiicunt,ita sane est explicandum, ut alterum alteri aliquid addat: si enim duo illa spoliarit Muttis , εe miserari ia naturalibus, re idem sint plane non esset, cur vocibus ita distinguerentur. Quid tu vis ne ,homini ea non solum adempta a quae sunt supra hominem , sed ea etiam , quae ipsi debentur: quod contra a totius antiquitatis testimonio, tanto labore , ia contentione pugnasti Ist huc equidem nolo : sed tamen plus aliquid volo, quam quod dumtaxat est , hominem spoliatum esse gratuitis . Detracta ipsi est gratia Sanctificans,& Hahitus omnes virtutum ei divinitus inlecti,& infusi . Id est spoliari gratuitis r daeo aliquid aliud. Frenum illud subductum , quo appetitum maxime docilem , & ad nutum obsequentem semper habebat. Spoliatus glatuitis. Remotum ab eo id
omne , cuius ope morbo a dolores , senectam a mortem alcebat. Spoliatus gratuitis . Possum ne tandem aliquid aud Ire,cur verum sit hominem non solum sp Iiatum gratuitis . At quoniam ex vobis non audio ς dicam ipse , quod sentio . Et si naturae creatae aliae aliis , suis quaeque , terminis circumscriptae sint , & fi nitae is est tamen uniuscujusque is ambitus , atque modus ; intra quem magis sminusve perfici, nec supra, nec contra naturam dicendum sit. Sic in equis, alius est alio persectior, quin propterea, perseetus qui minus est, in statu sit violento ;qui magis, supra equi naturam assurgat. Et in aliis quidem naturis eorum , quae adesse , & abesse naturaliter possunt , gyrus forte est paulo angustior et in hominis vero naturas quae animo, & corpore coni; netur, tam lati patet a uel lle, cui negetur id omne , quod negari homini potuli, sine ulla vi, atque inici ria. ille, qui contra cumulatissime accipiat, homini quicquid In esse natu Iiter potest ; vix in eadem specie , & natura positi esse videantur. Atque ita telligi facile potest , quod modo non satis explicari dicebam ; Hominem , primi parentis crimine, non solum spoliatum gratuitis; sed multatum quoque, M vulneratum in naturalIbus et quem tamen , & authoritate, & ratione certo constat ,
nihil eorum amisisse, quae propria hominis sunt , ipsique innocenti debentur. Nempe in funestissimo illo naturae nostrae excidio, non solum nobis erepta, atque avulsa Gratiae dona omnias quod ipsum naturae vulnus gravissmum, acerbissimumque fuisse non nego; sed aio ptaeterea, ea nos de causa aliis quam plurImis destitutos,quae Deus ex ἱpso etiam patrimon Io, ac censu naturae in hominem large e rogasset et quae que supernaturalia ea solum de causa dici poterant, quod ad supernam hominis beatitudinem extrinsecus dirigerentur. At ista bona, licet naturalia , nonne tamen dici possent dona gratuita a etiam si non eo reserrenturpPossent utique, si singularem aliquem hominem spectes: non vero si totam naturam cum universitatis hujus , cujus pars sunt Illa bona ς tum etiam homInum Imsorum et cui pleraque illorum , ut schola loquitur, saltem disjunctiτὰ debentur . Haec enim, ut verius reor , in unoquoque singulari, atque individuo homine diversam quidem inesse pelle collectionem, complexionemque accidentium a quae propria si ejus veluti nota , atque insigne; non ita tamen,ut certam quamdam sdefinitam ,& fixam, aut unam, prae alia In quoquam ex sese desideret. Unam quamlibet ex infinitis magis, minusque persectis exigit ex se natura z quo fit, ut cui melior impressa est accidentium nota , tam nihil supra humanam conditionem a sortemque acceper It a quam nihil accipit contra , qui nota deteriore dI stinguitur . Naturae scilicet, quae alterutram postulabat,est sat Is factum ex aequo
67쪽
Id reto non tantiim de vultu IntellIgendum est a deque externa eorporis speeIe, atque habitudine ; sed etiam de interiore ipso totius hominis artificio , di structura i &,quod praecipuum est , de humorum temperationes de indole , de naturalibus quibusdam propentionibus, affectionibus, studiis r de Ipso quasi animi habitu. In quibus omnibus , sicut magna potest esse diversitas ; sic nihil certi
cuiquam est a Natura definitum . Et tamen, si natura omni culpa vacaret,etiamsi ad supernaturalem finem evecta non esset , Divinae bonitati consentaneum foret , persectIones illas, quae esse In homine , & abesse naturaliter possunt, hominibus potius conch de re, quam denegare : ac summum illum opificem dece. ret quam maxime, cum possit human I corporis humores varie miscere , ac temperare ἰ an Imaeque ad suos actus peragendos organa , atque instrumenta aptare valde dἱ versa ; deceret , inquam , quantum fieri potest, aliqua varietate servata , ea omnia omnibus attribuere, ad suos usus maxime idonea s atque perfecta . Quod contra videmus agi cum natura prImi peccati rea , in qua tam multi m a te apti, Se affecti , tardi , habetes, stupIdi , debiles , manci, deformes s m n strosi nascuntur . In statu Innocentiae infelices isti naturae abortus aut nu Ili et sent, etiam remoto supernaturali dono, aut admodum rari . Nempe , ut id pau cis comprehendam a duos inter naturae status innocentis, ac reae, universim hoc interest, quod , latra illos humanae naturae fines , quos dixi patere latissime, in hoc quidem statu homines infima teneant; in illo tenerent suprema et ut merito ex hoc etiam dicantur , ibi in naturalibus Integri , hic in naturalibus vulnerati. In statu purae naturae nemo quidem mortis expers foret et quos enis mortem ab homine perpetuo arceat, id omnino est supra hominem . In eo autem a nobis differrent . quod, ut essent mel orῖ corporis hah tudine, vitam & felicius transigerent a & diutius producere ne . Caeterum eos etiam tandem alIquando aut aliqua vis morbi, aut natura ipsa consumeret, Quod vero pertinet ad appetitum adequo hic praecipue agimus , nec si natura innocens, atque omnis macuta Pura foret , homInes, ubi grat am amoveas, a cuplaitatibus, ac perturbationibuF pla-nb IIberI essent: in eo enim statu etiam res obiectae sensibus suum ictum haberent, quo animum peIlerent in Verum , cum esse in homine possit temperatura corpo ris aut ardentior, aut magis quieta, & pacata ; in eaque appetitus sit ipse etiam esservescentῖor, vehemens s modi, fraenique misime patiens; in altera vero moveatur remissius, ac regi possit facilius p temperationem hanc potius, quam illam esse vellet , in homine Deus: cum is esset naturae status , in quo nec peccatum foret , quod naturali Illo hono nos indignos emeret ; nec Gratia, quae appet tum in ossic o contineret, si temperatio nobis inesset Illa ardentior, atque commotior . Essent IgItur homines in statu purae naturae, aut esse saltem possent, hoc enim ad rem meam satis est, persectius illI quidem temperati; sed tamen eorum similes aliquo modo, quos nunc vulgo dicimus sortitos cuimam bonam g quibus nec tam gravis , nec tam assidua cum appetitu solet esse luctatio et qui sunt sane non ita multi . Appetitum haberent quidem, ut nos etiam habemus inferiorem superior I pol Itice , non despotice sublectum . Verum , ut inter ῆngenuos , eosque, qui politice gubernantur a alii sunt contumaces , refractarii,
turbulenti , sedit Iosi ; alii contra faciles, &,quo libeat flecti, obsequentes , quIe-eῖ , tranquilli; sc quoque , cum corporis constitutio non sit in omnibus eadem; nec pariter unius indolis est appetitus et sed at Ius alii In suis motibus, atquc actibus aut lenis, sedatusque ς aut violentus, ac praeceps . Appetitus igitur iis DIerianque foret huius secundi generIs : quem visa quidem pellerent, & commoverent ; sic tamen s ut componi per rationem facile posset. Porro mansuetior
iae , N ad rationis disciplinam magis docilis appetitus, donum Dei oppido e D
68쪽
et, sed a natura homInis non plani distImitum : si quidem disjunctiτὸ saltem ,
ut d Icebam, Ipsi debitum foret: ut debita pariter foret humorum temperies persectIor, & qualitatum collectio note melioris . Adde his omnibus naturalis ordinis auxilia. Neque enim supra modum , & conditionem purae naturς donaret alἰquid hom Ini Deus si, praeter haec omnia, ipsi etiam cognitiones , affectionesque honestas adiiceret a copiasque alias , & subsidia promeret e Naturae thesauris, quibus humanς virtutis, atque honestatis cultus a vel nihil , vel parum difficultatis haberet . Debet enim etiam In statu purae naturae esse aliquid, quod Deus homini jam a se condito donare possit,omnino liberaliters quoque suam ipsi beneficentiam declaret, eumque In recte factis peculiari modo adjuvet, atque confirmet . En porro, quid sit,in naturalibus vulneratum fuisse hominem rn Ihil illi detractum, quod ipsum definite, &d Istincte natura hominis exigate sed, sicubi illa unum aliquod, e multis indiscrim Inatim, & confus E postulat,datur plerunque imperfectius. Imminuta praeterea , & magnam partem subducta naturat Ia praesidia , atque auxilia, quae licet nulli certo homini debeantur , na turae tamen ipsi , & statui naturae cum integrae , tum etiam purae, vel debeanturaveI donum certe sint, ejus status maximis proprium : nec naturam universam sa' ne su pervolent. Verum cum Augustini opus Imperfectum contra Iulianum attent E legerem malIa mihi venit in mentem hujus effati explicatio: quam quidem hic non de sen-do , sed tantum propono : eam repudiare paratus , nisi probetur. Id igitur pono et tantum pravarum affectionum, & pronitae Is ad malum superadditum naturae, vitio primi parentis, quanta naturae huic ipsi, quam sic depravatam accipimus , fit deinde pravitatis accessio, aut peccandi consuetudine , aut certe gravi aliquo , , nefarioque flagitio . Quare quod pertinet ad contumaciam , pervicaciamquδ appet Itus, eum tantum distare dico , qui sit in statu naturae purae, ab eo an quo sienatura vitiata a & corrupta ,solo primi parentis crimine ; quantum ab hoc ipsodisiat, qui propria intemperantia , & Iacontinentia, naturam, quae in omnibus est depravata, in se ipso fecerit deteriorem. Id autem, quod pono, videtur negari non posse: sic enim Augustinus memorati operis l. I. u.C U. Cur ergo non creditis tantum saltem saluisse illud primi hominis ineffabiliter grande peccatum , ut eo titiaretur humana natura universas quantum valet nune in homine uno secunda natura: sic enima doctis avellari consiuetudinem nos eommemorandos putasti. Adae peccatum fuit oppido gravissimum , & ad multa vitta pertinuit, ut docet idem S. Doctor In Enchir. n. I 3.c.q3. Suampia se in illa peccato uno possu7t intelligi plura pawcata:nam febuperbia est illicGe. GDerilegiumGe.ω homicidium Ge. Gornicatio spiritulis tac.
Itaque duo, quae subsequuta esse dico, nempe peculiarem conversionem s atque impetum appetitus ad voluptatem; peculiaremque aversionem , defectionem que a ratione; commode possunt referri cum Ini psam peccati naturam, tum in
Dei speciale decretum , quo primo homini tam graviter delinquenti paena illa siec opstituta . Praesertim eum Patres passim clament, factum esse justissime, ut, qui Dei obedientiam tam superbe abiecit, in eo appetitus animalis , qui natura servus est, invalesceret contra rationem, & quasi tyrannidem occuparet. His constitutis , sic breviter concludo. Quicunque se vitiis, ac voluptatibus dedidere , ii non solum statim exuti supernaturalium virtutum Habitibus; sed praeterea , vel ex prima illa animi inductione ad malum , vel certe peccandi consuetudine, ipsis effecta est a Itera quas natura appetitus,Incitatior ad oblectamenta sensuum sta magis aversa a praescriptionibus rationis: atque haec secunda natura longe di stat a communi natura, & conditione humani appetitus , ut est etiam depravata per primum parentem ἰ Probatum est autem , communem naturam , & condit ita
69쪽
nem hemini appetItus, ut est depravata per pHmum parentem, eodem sere intervallo distare a pura natura; nam primus etiam parens Deum voluptati postis habuit, & a recta ratione , non per errorem, aut imbecillitatem, sed animi proinposito, & voluntatis perversitate descivit et Ergo, sicut ea maxIma dissicultas moderandi appetitus, ac recte agendis quam habent homines incontinentes, ita est ex proprio ipsorum peccato; ut communis non sit aliis omnibus , qui Iapsi sunt in Adamo, nec omnium nostrum naturalis conditio; sic etiam ea non parinva difficultas regendi appetitus, colendaeque virtutis , quam expertus est A dam, admissa culpa, ex eoque nos ejus posteri, ita est ex Adae peccato ; ut communis non foret iis , quorum esset pura naturas nec eorum propria , & naturalis conditio . Atque ita demuin , reprimendi cupiditates, honesteque vivendi diff- eultis est maxima in statu incontinentiae, magna in statu naturae collapsae dumtaxat in primo parente; longe minor, ac fere minima esset in statu purae naturae .
Quod ipsum proponi potest etiam hoc pacto: Peccatum, si praecipuE gravius sit, non solum donis supernaturalibus hominem spoliat extemplo; sed in ipso praeterea tot adeo pravas affectiones relinquit; ut qui appetitum hominis Intemperantis cum appetitu comparet hominis frugi, qui nulIo unquam se proprio flagitio in-quiaaverit I putet hos duos appetitus specie Usa , & natura differre : ergo mirum non est, nec alienum aut a natura ipsa peccatI, aut a communi praesentis
hujus gubernationis , & providentiae modo; quod Adae crimen gravissimum , &ex multiplici malitia, & perversitate conflatum, ipsum ita ab honestate, & ratione aversum reliquerit , propensumque ad ea bona a quae sensibus cum suavitate blandiuntur; ut, ea tam prauli affectione in posteros deInde transfusa, videri merito possit appetitus noster alterius esse speciei, & conditionis ab eo longe diversae, qui foret In statu nudae naturae.Ipsius enim est rationem praecurrere, iisque omnibus tangi, quae, cum jucunditate percipiuntur, sensusque hilarant, atque permulcent: sed illuc fortasse maiori quodam pondere, atque impetu fertur, ruam, quod ipsi Indi eum sit, impressumque a natura . Ex suamet naturali coninitione subiectus est rationi non sane plusquam politice; sed addita Ipsi forte est ,
atque ex primo peccato relicta major quaedam aversio ab omni praescrIpto rationis , contumacia a pervicacia maiora quam quantam haberet , si, adempta tan ἀtummodo gratia, non praeterea foret in deterius mutata natura. Nec solum haee omnia leviora forent in appetitu sentiente , pro statu purae naturae; sed iis etiam multo minus assiceretur appetitus rationis particeps: hunc enim etiam ex primo IIIo peccato a recta ratione , & a Deo aversum pono : & ad bona sensuum pravὰ inflexum, atque detortum , Quae duo sunt hic seorsim paulo attentius conside randa . Quod enim ipse etiam inclinatus, incurvatusque sit ad ea , quae sensum de Iectant; in eo praecipue sita est illa vis, quam contra superiorem, penes quem Imperium saltem politicum natura esse deberet,caepit ex peccato famulus appetitus . In eo enim habet, non quod rationem praecurrat, hoc enim ei datum esta natura ; sed quod praecursionibus suis appetitum rationalem maxime tangat, &ν Ius quam servi rebus capi, delectarique dominum decet, assiciat . Atque haec ipsa videtur en illa servitus , & captivitas, de qua dolet Apostolus e nempe obediendi, non necessitas, sed propensio . Haec illa attenuatio virIum, de qua lo- u Itur Tridentinum , & magna quaedam imbecillitas in ipso met superIore homi-m Is appetitu, qui, etiam si caetera adessent, resistere cupiditatibus, ac dissentire, Me I ex hoc ipso iam minus potest , quia minus libet. Hae e illa Inclinatio liberi
illa Ierii r In quo relictum ex Adae culpa vitiosae affectionis pondus, quo motu in in ex equilibritate sua,& ad voluptatem propendet: non ut eam amplectatur ne-ressario , sed ut respuat dissicilius . Quod vero pertinet ad alterum vitium ratIo
70쪽
33 , . nalis appetitus 3 quem a propter Adae facinus a non ut eunque eonversum esse diis ximus ad voluptatem, sed aversum etiam a Deo; id enim vero ita est ex peceato ;ut a natura , Bc a Deo, authore naturae, nec sit ullo modo , nec esse potuerit . Iahae quippe aversione , de quadam quasi alienatione , quae caepit esse in hominis voluntate ex peccato, quo Adam a Deo se primum avertita ejusque obedientiam
reliquit; in hac, inquam a positum fortasse sit quicquid in homine ipso seram,fae
νropriam orIginalis precati rationem habet: quod, ex Tridentino, origine unum est, G propagatione, non imitatione reos usum omnibus inest, unicuique proprium . Sicut enim aversio a Deos si movens est a pezcatum est movens; sic,si manens est, peccatum est manens. Quod si haec ipsa aversio , aut alienatici manens, &stans, hoc praeterea habeata ut non relicta sit ex proprio, & pari Iculari cujus. quam peccato, sed ex peccato primi parentis; transfusaque in eos, qui naturali genitura, & propagatione ab ipso originem ducunt, iis omnibus inhaereae, unicuique propria ς jam ex his omnibus, haec aversio recte dicitur originale peccatur .eramque ,'propriam peccati rationem habet , manentis a & originarii : ac, quod consequens est, ejusdem Tridentini sententia , per Pesu Christi domini nostri gratiam, quae in Baptismate eo retur, tollitur tota: cum aliae pravae affectiones,at que habitudines, tum quae in appetitus tum quae in voluntate, de quibus singulat Im loquuti sumus, per baptisma non plane tollantur ; utque est in eodem Contcilii decreto, nobis ad agonem relinquantur : ita tam eas ut vinci possint facilius. In quibus enim est illa avet sici manens, & stabilis voluntatis a Deo; in iis sanheoncupiscentia plurimum potest. Voluntas quippe a summo, & vero Bono eo pacto alienata , & quasi abhorrens , cum appetitum boni non possie amittere, fit propensior ad alia bona creata , caduca, de corporeas iisque magis afficitur . Eo fere modo a quo illi, quorum stomachum, aut palatum qualitas vitiosa quae piam insedita melioris, atque electioris cibi gustu deperdito, vilissima quaeque appetunt :& stirpibus quandoque ipsis, carbonibus, calci etiam inhiant quam avidissime, rebusque aliis, quae alendis hominibus facta non sunt a natura. Selhaec hactenus: Sententiam hanc meam clarius aperiam a ac diligeatius expea indam quaest .seq. art. I. tunc praecipue , cum quaeram, quid sies quod cum Patres tam multis in locis, & eam luculentis testificationibus, coacedant Ethnicis aliquot actiones naturales honestas, pertinentes ad fortitudinem , ad iustitiam, actfrugalitatem, & alias virtutes ejusdem modi, nec unus quispiam eorum amo-xem Dei super omnia naturalem ipsis attribuat : cum tamen ipsi illi Patres distinis et ionem duplicis amoris agnoscant, naturalis a & supernaturalis e fateanturque apertissime, diligere Deum, supremum rerum omnium artificem a id esse hombinis maxime proprium a eique a natura Ipsa penitus insitum .
Utrum ridem debeatur perfecta iuris Naturalis notitia:
Quibut v sum est Id etIam eidem debetI, In hane Item sententiam se dicunt
Augustini potissimum authoritate compulsos, Primo, quod grande, & eur-Pς malum naturet ratioais Participis esse judicarit, in hoc errare, & falli-