장음표시 사용
421쪽
Aa μου in Quoniam qua is fraudem legis, vel pacti fiunt, menti l fraudem le- gislatoris, Vel paciscentis repugnant isa a. ; ea let sta or,gi, sum D. ves qui cum altero pacta; es, seri noluit I. 439.).ri noluerit Patet hoe ex lege Corinthiorum , ad quam modo r. 6. legislator. sat. definitionem nostram applicavimus, idemque elucescit. ex ceteris quoque exemplis, quae in medium asserre libuit. Legislator vult legem, qui cum altem paciscitur, vuIt pactum servari, consequenter Velle nequit, ut id fiat, quo lex, vel pactum eluditur. I. sa 3.
Da in Quia legislator, vel qui cum altero pactus est fieri no-f.uiam le- luit, quae in fraudem legis, Vel pacti fiunt h. saa. , legem iste acti vero non servat, qui facit, quod legislator fieri non vult g. fiunt,contra I 3 8. par t. r. Phil. Pra I. uniν. , sed potius transgreditur s. 139. legem vel para. I. Phil. 'act. univ.2, nec pacta servat, qui quidpiam fa- pactum fe- cit, quod qui cum ipso pactus est fieri noluit g. 43 o. et 88.ri. pari. 3. Furi nat. , qui legi, vel pacto fraudem facis, legem vel pactum non servat, sediliam transgressitur. N contru actum agens sim datam fallis ac perfidus est β. 79O. pari. 3. Pr. nat. .
Sane de fraude legi, vel pacto faciendo non cogitant, nisi qui legem vel pactum sereare nolunt, illam tamen nec trans. gredi, vel contra hoc secisse videri volunt. Haec enim unica ratio est, cur de fraude cogitent. Nemo ante de fraude cogitat, quam animum habuerit legem transgrediendi, vel contra pactum aliquid faciendi. Exempla fraudium, quae commemoravimus cnor. f. sa I. , abunde hoc loquuntur. g. sa 4.
a liteas Quoniam lex c . 333. I 38. pari. I. Hic 'act. Enis. &fraudem fa- pacta servanda sunt g. 789. pari. 3. 'λ. nat. , legem veroeere pacto, non serVat, qui in fraudem legis quidpiam facit, nec pactum vel sedi scrvat,
422쪽
De Interpretatione. 383 servat, qui in fraudem pacti quid facit I. sa3. ; in fraudem
legis, vel piari nusera E et . Ta z. 8ara. ι. Fur. nat. , adeoque fraus omnιι bo, vespacto facta Hucit a. Uidemus itaque, ipsa lege naturali, quae pacta servari praecipit, fraudem pacta faciendam prohiberi et immo cum no- , tioni legis repugnet transgressio, si lex positiva naturali non repugnat ἔ non minus patet, legi quoque naturae prohibitum esse, ne illi fraus fiat. Sed haec magis elucescent. ubi obligationem, quae inest legi postivae, ex ipsa obligatione naturali,
quae a lege naturae venit, deducemus.
. Ia I. Fraus legi, vel pacto facienda reprimitur per interpretatis' mia bianem exten am. Quoniam enim quod in fraudem legis fix, oriis, vel pacti, verbis legis, vel pacti minime repugnat I. I. .), tarex verborum significatu ostendi nequit, hoc heri non debere t Quoniam tamen fieri minime debet I. sa 4.)', extra verborum significatum hoc ostendendum. 'Quamobrem cum legislator, vel qui cum altero pactus est hoc fieri noluerit f. saa. , adeoque necesse sit, ut detur ratio sufficiens cur idem fieri noluerit 887. 889. PII h. empiri), haec vero ratio eadcm esse debeat, ob quam lex data, vel pactio facta est; quia aliunde mentem legislatoris, Vel paci Icentis, cui fraus adversatur cf. sar.), conjectare non datur, ob bdentitatem rationis suffcientis volinonis, vel nolitionis mens legislatoris, vel paciscentis ad factum, quo fit fraus legi, vel pacto, ultra significatum verborum extendendum est. Iulus- n. odi interpretatio extensiva est g. si 6. . Patet igitur fraudem legi vel pacto faciendam reprimi pur interpretationem
extentiuem. Recte igitur Gotius lib. a. c. I 6. I. IO. n. I. ad interpretationem extensuam refert, quae Icti tradunt de his, quae in fraudem fiunt. Per interpretationem extenisam reprimi ea, quae in
423쪽
in fraudem fiunt, exempla, quae sit pra dedimus mi. g. sar. .
abunde loquuntur. Sane cum Dianius Stolo lege sanxisset, nequis amplius , quam quingenta agri jugera haberet , non alia ratio ipsi esse potuit, quam ne aliis deesset occaso agros sibi
. comparandi, qui comparare volunt. Eadem non minus eripitur, si quis mille sibi comparet & dimidiam partem filio emancipet, quam fi ipse totidem possideat , quippe substituta filia persona plura postidens, quam debebat. Per hanc itaque rationem patet, factum istud fieri in fraudem legis. Idem non absimili modo ostendi poterat in ceteris quoque exemplis: Sed vix opus este videtur, ut in hisce prolixiores simus. s. 326.
Inrerne ais Interpretatis restrictrua est , qua calus aliquis stib verbis toro S- legis vel pacti equidem comprehensus, ob defectum tamen ma quisbam rationis susticientis, cur legislator vel paciscens hoc fieri vo-
m. luit, vel noluit, excipitur. GratiaJ IIb. 2. c. ι 6. za. inter pretationem refringentem vocat. E. gr. Si quis alicui leget domum, alteri hortum, ad quem nonnisi per domum aditus patet, is, cui domus iugata est. aditum quoque praestare debet, licet nihil a testatore si lautum, L ult. issi de servit. praed. urb. Etenim qui alteri legat hortum, ad quem nonnisi aditus patet, quam per domum, quam alteri legavit; is utique volitisse intelligitur, ut illi ab hoc aditus praestetur. Nimirum quamvis qui domum simpliciter legat, non dicat do-' minium legatarii restringi debere, id quod fit servitutem imponendo g. I 274 para. s Jur. nat.); quoniam tamen deficit ratio lassiciens, cur dominium domus servitutis impositione diminu- . tum esse non debeat, quin casum hunc, quo aditum praestire tenetur, excipere voluerit, dubitandum non est. Equidem juxta Grotium dicendum .erat, defecisse ab origine voluntatem testatoris , ut dominium ejus, cui domus legata -est , sit iraestrichium, quia milias absurda volui siet, dum legavit alteri hortum, ad quem adire non posset; facile tamen patet, defecisse voluntatem, quia deiecit ratis sciliciens volitiorus, sine qua
424쪽
mus hoc exemplum, ut appareat ex desectu rationis suffciem ti Wolitionis semper deducendam esse interpretationem restriis ctivam , quemadmodum ex eo , quod ratio sussiciens adis, deducitur interpretatio extensva I. sI6. , cui restrictiva Opponitur. Atque hoc modo non minus interpretatio restrictiva. quam extensiva naturae voluntatis conveniens est, quam exir verborum signiticationem conjectare debemus. r g. Iaz.
Quoniam interpretatio restrictiva procedit ex de- mando u- sectu rationis susticientis volitionis , vel nolitionis cum iaseissa 6. , ratio autem haec deficit, tum si in aliquo casu nulla interpret prorsus adsit ratio, cur hoc voluisse, vel noluisse dicendus, iis restrια- qui locutus est, quod verborum significatus seri, vel quia va. ratio, cur quis quidpiam Voluit, vel noluit, ad casum aliquem applicari nequit sive saltem in genere , sive etiam in specie
spectata ; interpretatio restrictrua locum habes, si in casu quodam sab verbis ejus, qui locutus est, comprehensio vel Ea adst ratio sufficiens volitionis, aut nolitionis, vel ea descit aut generatiter saltem,
Ita omnis ratio deficit, seu nulla prorsus adest in exemplo. quod modo dedimus t. 3. sa 6. , cur qui uni domum, alteri hortum legavit, ad quem nonnisi per domum aditus patet, voluerit domum legare sine servitute, ac ideo legatum domus restringitur, ut legata intelligatur cum itinere concedendo alteri legatario. Deficit ratio in Senere spectata , quatenus in casu aliquo illicitum foret, quod faciendum , si verba praecise sequi velis, veluti s depositarius deponenti rem restituere vellet, domino eandem repetente Desicit ratio etiam in specie specta. ea, si patronus prohibetur juramento adigere libertum, ne uxorem ducat, aut liberos tollat, & patronus libertum castratum ad tale juramentum adigit, quia ratio legis est, ne patronus avaritiae suae velificando sobolis multiplicationem impediat.
425쪽
Iiam parra Similiter quia interpretatio restrictiva procedit ex dese- evexatiar. ctu rationis sufficientis volitionis ac nolitionis .s a 6.), ratio autem, quae plures simul sumtas comprehendit, non amplius sussiciens est, quando una vel altera deficit; si rario sumens
et utiturus vel noluionis plures simul sumtas comprehendit, fi afla, visi altera earam descit, inurpretatione refrictrea utendam. Nimirum quoniam volitio, vel nolitio non ponitur, nis p sta ratione lassiciente F. II 8. Ontia. , si ratio illius sumiens Plures simul sumtas comprehendit, volitio , vel nolitio poni nequit, nisi fingulae istae rationes smul adsnt, quemadmodum
in rerum natura essectus non sequitur, ad quem producendum Plures causae concurrant necesse est, s una, vel altera abst.
s. sa9. 'Md inde sequatur aliquod absurdum, quod eam mentem 2 ectas -- tali, Pi locutus es, tribuere velis , quam verba generaliur pista Iastatis oris indisor , hac ira refringenda sunt, ut absurdum istud eviterariolarias in- Quoniam nemo sanae mentis absurda velle praesumitur, nec ulligatur ex illi, qui locutus est, eam mentem tribuere licet, quam verisalsuria. ba generaliter posta indicant, ubi inde sequitur aliquod a surdum. Quoniam itaque sine motivo, adeoque ratione sufficiente volitionis I. 88 7. PBch. empiri , nulla datur volitiO f. 889. Ich. empiri) , consequenter ubi volitio defici ibi quoque deficit ratio sessiciens volitionis; si inde sequatur aliquod absurdum, quod eam loquenti mentem tribuas, quam
verba generaliter posita indicant, ratio sussiciens nulla adest, cur ea voluerit, qstae verba generaliter posita insinuare vide tur. Quamobrem cum restrictiva interpretatio locum haheat , quando nulla adest volitionis ratio g. sa7. ; tunc quoque restrictiva interpretatione utendum, consequenter ea sunt addenda, quae ad vitandum absurdum requiruntur, seu,
verba ita restringenda, ut absurdum istud evitetur.
426쪽
Exemplum , quod paulo ante in medium attulimus t. s.f26. propositionem praesentem illustrat. Etenim si quis uni
Iegat domum , alteri hortum, ad quem nonnisi aditus per domum patet; cum nihil dicatur de servitute domo imposita, ficam mentem testatori tribuere velis, quod absque servitute Iegata fit domus, sequetur inde hoc absirdum, quod voluerit eum. cui hortum legavit, ad eundem accedere non posse. Nulla igitur adest ratio, quemadmodum jam ante monuimus not. g. sa7. , cur testator domum sine servitute legare voluerit, conis sequenter nec dici potest, quod sine servitute legaverit. Uer. bis igitur generaliter positis , lego Titio domum , addenda haec sunt, eum servitute itineri, ad horιum, seu, ea lege, ut adstum ad horaum praester. Ita enim evitatur absuraum. Sane si testator praesens esset ac ipsemet mentem suam explicare deberet. dubium non est, quin dicturus sit, velle sese ut Titius alteri le- . gatario aditum ad hortum praestet, consequenter metuendum' non est, ne verba ejus perverse interpretemur cf. 439. . Haud
raro contingit, nos non omnia, quae volumus, verbis exprimeo
re, sed quaedam tacite insinuare, quae aliunde intelliguntur, adeoque generaliter loqui, etsi verba nostra generaliter sumi fine ulla restrictione nolimus: id quod etiam subinde accidit nobis non cogitantibus. Ita in exemplo nostro testator nullam facit mentionem servitutis, vel quod putet, Per se patere, ut aditus . ad hortum praestetur, vel quod de aditu ad hortum non cogitet, quando uni domum, alteri hortum legat. In hoc casu Gottin I. c. interpretationem restrictivam peti dicit ex defectu Originario voluntatis, qui intelligitur ex absurdo, quod alioqui evidenter sequitur. Nimirum si is, qui locutus est, statim interrogaretur, num velit verba sua ita intelligi, ut inde sequatur hoc absurdum: extemplo utique responderet nolle sese, ut ita intelligantur, sed restrictionem esse addendam, qua absurdum
Si rationem addit qai locutus est , eis quid volueris, vel ne- ne defectatierit, ant de ea altande constet, es essensu vorbis generaliter ρω istumaris C cc a sitis striginario
427쪽
ex tegatio, sitis comprehensus occurrat, in quo Aia deficit ἔ casias hic excipienne rationis. dus es ter interprerationem res ictimam. Etenim qui aliquid vult, vel non vult, propter hanc rationem, is idem neutiquam
vult, vel non vult absolute, sed quatenus id sub ista ratione venit. Quodsi ergo in casu aliquo sub verbis generaliterpositis comprehenso ratio illa deficit, nec qui locutus est in eo casu id voluisse, vel noluisse dicendus, quod verba generaliter posita indicant g. 889. 'Ich. empiri . Quamobrem
dubium non est, quin casum istum exciperet qui locutus est, si praesens esset ac interrogaretur, num eundem quoque sub verbis suis comprehendi velit. Quoniam itaque interpretatio ita facienda , quemadmodum eam faceret qui locutus
est, si praesens esset j. sis. , di interpretatione restrictiva utendum, quando deficit ratio sufficiens volitionis, vel nolitionis 3. sar. , si qui locutus est rationem addit, cur quid
voluerit, vel noluerit, aut de ea aliunde constat, casius, in quo deficit ista ratio, etsi sub verbis generaliter positis comprehensius sit, per interpretationem tamen restrictivam exincipiendus. ' . . . Proposinonem praesentem optime illustrat exemplum in L6. g. a. ssi de Iur. Patron. quod supra jam attulimus not. g.
i s a . , scilicet si patronus prohibetur auramento adigere libe tum, ne uxorem ducat, aut liberos tollat, excipiendus est e sua, quo patronus libertum castratum ad tale juramentum adtingit. Quoniam enim ratio prohibitionis est, ne patrianus aVM titiae suae velificando sobolis multiplicationem impediat; legi lator non absolute prohibuit, ne patronus impediat libertum, quo minus uxorem ducat, sed quatenus hoc modo sobolis mestiplicatio impeditur: quod eum non fiat, si libertus castratus est, dubium sine non est, de Iiberto castrato verba sua ut accipiantur noluisse legislatorem, licet de eo nihil expresse dixerit. Illa igitur ratio cum verba b. sis statim rc stringat ad libertum, qui liberoa tollere potest ἔ quoad libertum castratum statim
428쪽
ssatim quoque deficit voluntas legislatoris. Hinc Gratius dicit l. e. in hypothesi propositionis praesentis interpretationem rein strictivam peti ex delectu originario voluntatis, qui intelligitur ex cessatione rationis, quae sola plane & essicaciter movit voluntatem. hoc est, rationis lassicientis volitionis, vel nolitionis. Quodsi Titio promisi, quamdiu in Academia studiis operam
navaverit, dare quotannis centum thaleros, ob hanc rationem,
ut feliciores in iis progressus facere possit; promissum meum extendi nequit ad hunc casum, quo neglectis studiis pecuniam pudendo luxu consumit, consequenter statim ab initio noluisse dicendus sum pecuniam dare Titio , fi in Academia neglectis studiis luxuriae indulget, quamvis de eo nihil expresse dictum fuerit. . 33 . Si materis, de qua agitur , ρ rum convenis, ut verba tam l. De defectute sumantur, quemadmodum parere viaentur I per inrerpretatio. voluntatis nem re λυ- eidem comemorer refringenda sunt. Quo- orernarianiam enim materia , de qua loquimur , semper obversatur ex maseria animo nostro , Per verba, quae proserimus, non signi care v o- defecta. lumus, nisi quod in idea rei, quae animo obversatur, continetur , omni quippe attentione in ea defixa, ut, num latius pateant verba, quam quod dicere volumus, non considere mus. Nulla igitur ratio est, cur id voluisse, vel noluisse dicamur, quod verba latius patentia indicare videntur. Quam. iobrem cum interpretatione restrictiva utendum sit, quando ratio sussiciens nulla adest volitionis, vel nolitionis 3.3 a 7.Inec verbis significare intendamus, nisi quod in idea animo obversante continetur g. 36. . I per interpretationem restrictivam materiae, de qua agitur, convenienter restringenis da sunt verba, quae latius patent, si illi parum convenit, ut tam late sumantur, quemadmodum patere videntur.
E. gr. Pomanus seuda usu recepta non admittere Reeesi res, rus in linea agnatica a primo acquirente descendentes.
429쪽
Quod si dicam, concedo tibi & destendentibus masculis seudum idi quamvis nepotes ex filia etiam sint destendentes masculi, materia tamen, de qua agitur, ex hypothesi minime patitur , ut sub masculis destendentibus comprehendantur. quia scilicet laudum per naturam suam non admittit nisi ma- sculos destendentes in linea agnatica. De seudo nimirum qui cogitat, non aliud sibi repraesentare intelligitur nisi ordinarium, quamdiu diversum non dicit. Quods contra naturam seudi successionem in eodem ad masculos quoque in linea cognatica deseςndentes extendere velimus, nulla adust ratio, cur haec voluisse dicatur qui locutus est. Cumque ratio haec statim deficiat, quando loquitur; Gret,ur l. e. in hypothesi quoque propositionis praesentis interpretationem restrictivam petidicit ex defectu originario voluntatis, qui intelligitur ex desectu materiae. Quod vero pulla adsit ratio, cur quis velit ea, ad quae verba ipsius extenduntur ultra substratam materiam, iacile patet. De quo enim non cogito, ea nec velle possum. Quod vero velle non possum, ejus nec datur aliqua ratio, cur
velim. Pertinet huc, quod vulgo dicitur, verba intelligenda esse lacundum substratam materiam , 3c talia esse praealcata, qualia permittuntur esse a suis subjectis.
I. S32. De ratione Si res,qua ratiosus sie comprehendis, spectentar non secundum res secu- existentiam ,sed quatenus existere possunt; ubi certum non est. ea dum pote exrsere non posse, refractio facienda non es. Etenim si res, quaetiam mora- ratio sub P comprehendit, spectentur non secundum existen-bter co ι' tiam, sed quatenus existere possunt; qui locutus est, omni-deratam sus no hoc fieri voluit, vel noluit, non quando certum est, resse compre- istas extituras, sed etiam quando non certum est, eas existe- .endente. re non posse, adeoque metuendum , ne forsan existant I. 36. Omot. . Quod si ergo verba ejus, qui locutus est, rc- stringere velis ad eum casum, quo res actu non existit, aut
probabiles non prostant rationes, quod sit extitura; contra
430쪽
mentem ipsius hoc fieret. Quamobrem cum per interpretationem inquiramus in mentem ejus, qui locutus est I. 4 3 9. ; si res, quae ratio sub se comprehendit, spectentur non secundum existentiam, sed quatenus existere possunI; ubi certum non est, eas existere non posse, restrictio facienda non est.
Goliau I. c. 3. aue. dicit, res sub natione comprehendi non secundum existentiam, sed secundum potentiam moraliter non physice consideratam, dc hoc in medium affert exemplum. Si cautum fit, ne exercitus, aut classis aliquo ducatur, non Poterit duci, etiam animo non nocendi, quia in pactione non certum damnum. sed periculum qualecunque spectatum est. Quamdiu nimirum certum non est, fieri non posse, ut aliquid hostile moliatur classis, vel exercitus, vel alia quacunque de causa contingat, ut damnum aliquod ex eo emerstat, quod classis,
vel exercitus eo ducatur,quo ne ducatur conventum erat; nec licet
conventionem restringere, ut classis, vel exercitus eo duci possitsne animo nocendi. Vix autem unquam fieri poterit, ut certus sis, abesse animum nocendi, vel nullum emergere posse casum, quo, qui animum nocendi nunc non habet, eundem
mutet. Afferri etiam solet exemplum sequens. Si prohibitum fuerit famulis arma gestare; nec gestare licet, etiam fi
non habeant animum nocendi. Unde enim certus esse pol
ris, haud quaquam dari posse occasionem, ut ferro noceat, qui animum nocendi nunc non habet. Valet hie illud pervulgatum: emfici facit fures Exemplo huic geminum est alterum,quam do lege prohibetur, ne quis noctu cum facibus per plateas am-haeet: tum enim non licet excipere, se tam circumspecte facibus uti, ut damnum nemini inde emergat. Grativi distinguit inter existentiam & potentiam , seu, ut scholastici loquumtur, inter actum & potentiam, quatenus scilicet quid vel existit, vel existere saltem potest & hanc potentiam moraliter confiderari dicit, quando probabile, aut saltem non improb
bile est, id existere posse. Ita quando prohibeur, ne quis noctu eum facibus per plateas ambulet, non ideo prohibetur,