장음표시 사용
101쪽
ntiacisCaetani S. R. E. Cardinalis Legati,ut parum absit, quin dici a nobis possit, Rauennate coelum innoxium esse, veluti de suo tempore testatur Strabo, qui Augusti,4 Tiberistemporibus vixit. qui quidem miratur non parum quomodo palustribus in locis, ubi
Vrbs maxima ita ille vocat Rauenna posita est, tota ligneis compacta aedificijs,aquis dit Tuia pontibusq; ac lembis peragrata , aer ipse innoxius sit. Verum salubritatis aeris illorum temporum ratio, cli causa alia prorsus erat, quam sit nostrae tempestatis. Existimo enim ego eam omnino fuisse, quam aliqui nunc de salubritalccoeli Veneti in medium afferunt quidem, ut etiam Cardanus ait, quod est humidi natiui minus conlumitur in humidiore coelo, nec facile ob salsedinem corrumpiturisic Auer. in Paraph.de Ong.& breuit vitae scribit eos,qui marina loca incolunt diutius vivere , ob caloris,& humidi abundantiam. Q iod si Plato in lib. de Re p. fugiendum esse mare censuit,non salubritatis ergo, verum quod existimauit mare esse improbitatis magistrum, iuxta etiam rabo ηnis mentem, quo proditum lagitur, mare attingentes caeteris esse deteriores, sed haec ut non semper, in omnibus vera relinquamus. Dicunt a Catari ho minus infestari, qui loca inhabitant umilia colli Tabiensi, nunc vulgo la Torre de Greco , quo olim Galenus phthisi obnoxios mittebat, cuiusmodi est etiam mons Sancti Iuliani inter Pisas in Lucam. Quicunque itaque distillationibus laborant, sub humido, nebulos aere minime degant oportet, aut si loci mutatio, ut saepe contingit, fieri
non possit,saltem excessus qualitatis in aere, c terarum rerum non naturalium contrarietate corrigendus est, de Galeni pr.ecepto in Arte parua. Ad aerem venti reseruntur, quia, si creditur Stoicis,
quibus pariter assenti utur Hippocrates in librae Flat.& Seneca .
Natur.quaest.ventus nihil est aliud,quam aer commotus su fluxus aeris . Huic autem morbo contraiiantur potissimum venti a strales, loreales, qui ambo cerebrum alterando Catarcturr
promouent,illi quidem calefaciendo, is agis humectando, hi vero nimis refrigerando, di, quemadrrodum tradit Hipp. de Sac. morbo, cerebit humidum,veluti nos manu spongiam aqua plenam comprimendo . Radij etiam solares vitandi sunt,sd mulio magis
102쪽
Iunares,ed quod illi suo calore liquando, hi nima humiditate cum
replendo, tiim laxando fluxiones a capite pror ueant Solares c vero tunc maxime fugiendi sunt, quando Sol ipse commouendi vim maiorem habet, quam discutienda resoluendi, quod potissimum euenire experimur, in mense Martio,in primis etiam diebus Aprilis, quo tempore Sol de Astro: tomorum sententia circa medietatem signi Piscium,& Arietis vertatur. Tunc enim primu terrae humiditates prae frigore congelatas soluere aggreditur, quas cum penitus disijcere nequeat, quia breuis etiamnum eius
mora est, in crassos vapores commutat,necnoa in pluvias Unde vernum tempus inter caetera pluuiosum cernitur. Idem autem in parvo,quod in magno mundo Sol operatur, corporis scilicet nostri humores tempore hyemis accumulatos, ac intra venas, partes
alias capitis latitantes debili calore eliquando,& ad fluxiones magis idoneos efficiendo. Quaeret aliquis hoc in loco, an etiam mensibus Septembris,&O tobris illud idem Solemiat, in quibus versatur circa postremos quindecim gradus signi Virginis, praesertim dum in signo Librae reperitur. Quandoquidem tunc Sol mouere magis solet, quam re luere . Dicatur quod ex parte Solis illud ipsum eueniret, quod de mense Martio scriptum est, quia vides icet parum potenter calefacit, ut qui a nobis iam discedit,
verum ex parte corporum, ac terrae quominus idem contingat, efficitur, propter corporum siccitatem, ob aestus, ct squalores pretet 'ritae aestatis,4 ipsius terrae empyreuma a calore Solis relictum , dum per Cancrum, Leone, signa verticali nostro puncto admodum propinqua, transiret. Non tamen negatur, quin in autumno distillationes fiant, sed aliam habent causam mempe aeris inconstantiam, modo frigus, modo calorem quae res, ut inquit Celsus lib. t.cap. a. maxime grauedines distillatione' concitat.
Similis fere ratio est de radijs Lunae. Huic magno syderi maxima vis inest in cerebro adliciendo,& Catarrho in primis promouendo. Noctu siquidem nos eius radiistriunt, dum aer frigidus, lumidus, achalitibus multis redundans est,qui corpora nostra ab omni parte circundant, eo quia a tepido illius calor nec ita disgregantur, nec ita in altum uti a Sole attolluntur Vitet vero praeser- tim
103쪽
tim Patiens noster Lunae radios ab eiusdem orti, usque ad primae
quadraturae augarentum , in prima quadratura, usque ad pleni- Iunium. Cum enim eius distillatio a calida simul, & humidissima
capitis intemperie nascatur, verisimile se tunc temporis non minimum adaugeri,nam Luna vi ab Crtu usque ad primae quadraturae incrementu in humiditatis magas est effectit x,sic a prima quadratura, sique ad plenilunium maiorem caliditatem sublunaribus inseri Verum de vi Lunae in cerebrum, is humores abunde ego
in Libro de Epilepsia , ubi quaero an in Lunam re ijciendata, sit illius magni morbi caula . Quare hoc in loco de Luna nihil aliud dicere Uecreui, nisi quod Ptolemaeus scriptum reliquit in is lib.Apotelesin.cap.de Planet viri Luna inquit vir ille lapientissi. mus plus habet rirtutis in humectando, quia videlicet terrae propinquissima ob humidorum exhalationem,& dispositionem,e vestigio corpora emollit, di putrefacit, particeps quoque virtutis est partim calefaciendi, propter Solis illuminationem Avicenna subiungit, siquidquid aeri adnectitur;quibus verbis caelestes influentias intelligit quae per medium aerem corpora immutandi m gnam possident lacultatem . Quod pariter consessus ante eum fuit Philosophorum Princeps cum alibi,tum libro Phys. 8 dum in hunc modum loquitur. Necessarium est multos motus fieri in corpore a continenti, hoc est ab aere,in caelo Clarissime tamen omnium Ptolemaeus ipse opere citato histe verbis . Quod itaque
transfundatur, ac pertranseat vis quaedam ab artherea, sempite naq; natura in omnem circa terram mutationi obnoxiam regionem, primorum videlicet elementorum ignis, aeris,quae sub Luna continentur,4 a caelestibus motibus commutantur, quaeque continent,4 commutant reliqua omnia terram, aquam,& in
eis existentes plantas,in animalia,omnibus euidentissimum est,&paucis demonstrari potest. Hucusque Ptolemaeus, ego me ad alia transsero.Post aerem, cibus, potus corpora nostra alterant, immutantque, ut iure dixerit Hippocrates lib. de Inter affect. Qui parce edunt, sarce bibunt nunquam humoralibus tentan- ur morbis Quam auream sententiam si Catarrho laborantes non contenerent,de alijs medicinalibus auxiliis cogitandum no esset. Reple-
104쪽
Repletio enim est,quae distillationes parit, eodem Hippocr. aucto re 3 de Diaeta tex. 8. quam rem similiter significare nobis volute Plato 3 de Rep. qui sub Socratis persona affirmat tempore Homeri cognitum Catarrhum non tuisse , sed primo aetate sua inno tuisse,postquam tot gulae blandimenta reperta fuerunt. Hinc meri to apud Persas, Xenophonte auctore, puere turpe habebatur , tanquam crapulae nota. In Cyri namque Institutione haec habee verba Persae turpe existimabant spuere, quia sputi materiam exercitio, frugali vita consumi volebant. Hipp. 3. de Diaeta mox adducto; Mucus,inquit, saliua repletionis indices sunt, signa. Nemo itaque non videt hoc in morbi genere victum d bere esse tenuem, exquisitum, non autem plenum,imo de Celsi sententia, demenda assueto cibo pars dimidia, cibitq; qui concoctu faciles sint,& minime excrementitij, ac sicci magis, quam humidi,&quam minimum varii,& dissimiles Ita namque praecipit
Hippocr.de Loc. in hom. tex. q.&lib.de Flat. tex. 9. Cibi, inquit, sunt osterendi ea copia,qua corpus,cui iseruntur, haperare valeat, sic enim neque morbus, neque contrarietas fiet ex his, quae offeruntur;ubi exceditur, contrarium fit. Et eodem in loco de Flat colato scribit Dissimiles cibi seditionem mouent,quia sunt inaequa-ks,& alij citius, alij difficilius concoquuntur. Idem auctor lib. a.de Diaeta damnat obsonia ex varijs intritis praeparata, utpote aestuosa, humida,& propterea quod pinguia, tosta, calida, Mina quales inter se vires habentia, in eodem cohaerent. Vnde merito Celsus lib. 3. cap. 6 negat esse verum, quod Asclepiades dicebat: facilius concoqui cibos varios Laudatur propterea cibi illi ex lib. de Affeci. tex. q. quos venter superat, corpus suscipit,quique celerrime coquuntur,4 concocti secedunt,& per omnem diem intra ventrem ingesti minime molesti sunt. Inter carnes itaque Patiens caueat omnino a vaccinis,bubulis,caprinis,& vcrvecum antiquorum,qua omnes ab Hippocr. in a.de Diaeta te X. 9 damnatur, quia
pesiime conficiuntur, se quam graues sunt, in lib. de Vic. acui. similium carnium naturam insuperabilem csse affirmat, sub dens non cuiusuis ventriculi esse ipsas elaborare. Vtatur vero carnibus haedorum, vitulorum, caponum, perdicum, colimbarum. a pha -
105쪽
phasianorum,turturum, lauicularum montanarum, quae omnes
siccant,nec difficulter coquuntur,de mente ipsius Hippocr. eodem in loco Suilla caro etiam si a Galeno tanquam probi succi Jumanae carni admo diu similis laudatur, prae nimia tame,qua scatet, humiditate,d quia grandinosa, non solum in Catarrhis videtur esse deneganda,ied in alijs quoq;morbis non ita facile permittenda. Fugiat patiter quantu potest pisces iam molle quam tenace carne habente omnes enim frigidi , de humidum praebent alimen tu licet mollas pisces pituitam proprie dictam magis gignant, corticis vero duri, Greci ostracodermata vocant, crudos humores seu cruditates. Quae dilliinctio legitur apud Galenum et de Alim. Dcul a 3.de Alim. a 3 miod si idem lib. 3. de Temper.& Comm. in lib. Hipp. e Natura hom prima coctionis cruditatem nominatim appellauit pituitam ct manifettius in lib. de Atra bile dum ait; Prima coctione fit pituita in ventriculo ex at mento crudiore, quam cum calor in sanguinem mutare possit, non fuit necesse,ut bili,& melancholiar, ita pituitia repurgandae proprium instrumentum a natura fabricari dicatur idipsum de veterum more fecisse quibus usitatum fuisse scribit idem Gal. lib. a. de Diiser.febr. c. 6. omnem humorem frigidum,& humidum pituitam vocare,id quod superius de Aristot etiam dictum fuit. Praecipue autem caueat apiscibus illis, qui lutosis in locis alimenta habent, uti sunt capitones,mugiles, anguillae,propterea quod ab aqua, luto, in his nascentibus alimentum hauriunt, quibus etiam spiritus in hominem ingrediens ipsum laedit, grauat. Imo de capitonibus, anguillis Hippocr.de Inter afrect.scripsit ambos pinguedinem habere hominis naturae infestissimam. Conceduntur pisces petrosi,
aut saxatiles vocati, quia leuiores sunt erronibus.Nam errones,&vndas verberantes laboribus fracti solidiorem carnem habent, saxatiles vero ut quielaentes raram, ac leuem auctore Hippocrate a. de Diaeta.Conceduntur,dummodo parcus sit eorum usus, aurata iunior, cuculus, vulgo capone carnem enim albam, firmam,
Habilem habet , succiq; bonitate a paucis piscibus superatur. Lupus, quis gola vocatur,queadmodum mullus a nobis quasi voce Graeca traglia dictus, iunior tructa fluuialis, soleaq; aut lingulacae
106쪽
gulaca dicta, rubellio, 'aliter fragolinus tutius iunior, in aquis lunpidis currentibus captus, gobius, qui in arenosis littoribus, aut saxosis promontorijs vicit , quae demum passim alice vocatur tum recens, tum salita cum ratione a Medicis permittunruta Cale usus quam sit perniciosus omnibus, nedum Catarrhum patientibus, rijs poti Ismum, qui sedentariam vitam ducunt ac multiplicibus vescuntur edulijs, docuit Hippocrates de Viciacui. hisce verbis . Caseus flatum, adstrictionem, ciborum accensionem facit, cum crudum δε incoctum sit edulium Galenus pariter in lib. de Alim. Caseus omnis, inquit , crassi succi est, vetus etiam mali . Vel igitur omnino prohibeatur, vel non nisi modice sumatur, sitq recens, modice salitus dummodo Catarthus acris non sit Panis debet esse ex tenuissimis farinis recentibus compactus, recens, aliquantisper salitus, ac mediocriter sermentatus, quoniam talis leuis est, 'uam facile secedit, quemadmodum nos docuit Hipp. a. de Diaeta Vbi rationem aD serens, tradit ideo leuem esse, quia a sermenti acore humiditas consumpta est, quae sane alimentum existit, secedere autem, quia cito concoquitur. Vnde ii vera est haec Hippocratis doctrina,quae etiam habetur apud Galenum I de Alim Facui, cap. 2. non equidem video , qua ratione excusari possit alter Latinus Hippocrates, qui lib. 2. cap. q. in stomachi valetudine panis non fermentati usum commendat Ratio siquidem a Mercuriali procelso excogitata in sua Praxi cap. de Cardi algia, ne scilicet huiusmodi panis humorum acrimoniam adaugeat, mihi neutiquam pro batur. Quandoquidem maius imminet cuique periculum ex cruditate panis non elaborati, qualem non sermentatus pro gnit, quae cruditas admodum perniciosa censetur, iuxta vulgare dicti quod legitur etiam in Epigrammate Graeco, omnis replestio mala,
panis autem pessima, quam ex acrimonia, quam fermentatus panis humoribus impertiri possit Praeterea si ellus ad acros humo res euilados sciminium in pane timet, cur sale modicocci tacta eodem in loco celebrat Ex fructibus conuenire vidcntur pyra ,
aut mala cocta anisis saccharo coopertis asperIa, nuclei pinei, pistachia amygdalae. Qui fugaces dicuntur, di horarit, inter-
107쪽
dum suo tempore concedantur, saltem ad aluum stypileam subducendam . Quaeri solet an in Catarrho assinibus, vel obnoxijs coena breuior esse debeat prandio, aut e contra, qua in re multa eL sent dicenda, sed ego breuitati studens , aliorum praetermissis argumentis, existimo in distillationibus omnino esse faciendum, quod communiter de cunctis eskrtur illo in versiculor Visis nocte leuis , t tibi eaena breuis Ita enim distillationis materia felicius consumitur, me noua gignatur prospicitur. Dumamq;natiuus calor circa multum cibu non occupatur, ipsam mei distillationis materia proptius absumit,omniaq; cerebri excrementa desiccat.Et quonia vapores ab alimento eleuati ad caput distillationi pro materia inseruiunt, ideo verisimi, Ie omnibus fit, ubi tenuior coena erit, melius actum iri cum ijs,qui Gaiartiis patiutur.In somno siquidenon ita difflatur halituosa excremeta, ut in vigilia, propterea quod omnes corporis meatus oc- elusi sunt, corpora omni prorsus motu carent . Vnde recta in cerebrum ventriculi evaporatio sertur . Huic nostrae assertioni repugnare viderur quod Galenus in Conspro Puero epileptico laudat oppositum , qua de re alibi. Interim qui plura de proposita controuersia nosse cupit,adeat Paternum, Curtium, Vallesium Oddum De potione vero cum aegris ingens pugna est, ut ait Celsus lib. 3. cap. 6. mihiq; cum Patiente proposito,dum praesertim febre laborabat, ingentissima fuit, cum scilicet eiusdem Celsi praeceptum lib. a. cap. Is insequi in animo foret. Initia morbo rum primum famem, sitimq; desiderant quod similiter tradit lib. q. cap. de Distili dicens: siti quanta maxime sustineri potest pugnandum est. Quod quidem ut medio tempore, nempe quietis,
ac intermissionis , exacte obseruandum putamus,ne maior in capite, lentre cumuletur materia, ita dum urget accessio , pectu' ac pulmones a fluxis iam crassis humoribus exonerari opus
habent, non utiq; amplectendum a nobis est. Ex Hippocratis enim iussu in lib. de Loc in hom ubi de curanda pleuritide loquitur,
Potu tendum, aut aceto mulso, aut aceto,in aqua, haec quamplurima osterre oportet, quo humectatio fiat, eaq; facta excreationem faciat. Qui pariter in lib. de Vic acut scribit quod dum
108쪽
ost umectatur,& a pulmone prodeuntia, qualia oportetiunt, sorbitionis copiam augere debemus. Quod etiam alibi ex Gal. deis monstraui qmo Gat ipse in Comm. mox adducti libri in peri. pueumonia , ac pleuritide , concocta materia is calore sebrili diminuto, vinum ipsum summa cum ratione propinat, quod prae .sertim si subdulces , pulmonem humectando tussim lenit,4 sputum potenter educit. Idem legitur apud eundem lib. 9. cap. 6 de Placitis Hippocr. de Platonis,& id totum ante eum tradidit Hipp. Quaeritur modo an Patienti vinum, aut potius aqua in vivendi regimine conueniens magis sit.Celsus lib. I cap. q. cui caput infirma est, bibere assidue vinum dilutum, leue,quam aqua magis expedit, ut cum caput grauius esse caeperit,sit quo confugiat:eique ex toto neque vinum, neque aqua semper utilia sunt,medicamentum viruisque est,cum inuicem assumitur. Vinum tamen melius semper est habitum aqua in omnibus,nedum in senibus Caduersus cuius aetatis duriciem quasi remedium vinum a Deo hominibus datum fuisse scribit Plato a.de leg.ut senes quoquo pacto reiuuenescat,eOR;
maestarum rerum obliuio capiat non ad concoctionem solum, verum quoque id coctorum distributionem, sanguificationemq,ο nutritionem, ac mictionem, ad sanis in corporibus transpirationem,Galano auctore 6. Epidem Comm. q. Zeno Stoicorum princeps natura seuerus in conuiuio rogatus cur hilaresceret & lupini, inquit, amari, ubi madauerint dulcescunt. Vnde recte Homerus. O Menelae , dy vium fecere beati,
Vt curas animi pellat mortalibus acres.
Attamen error quia cunctis fere in illius usu committitur,mfinita corpori mala inseres, quae postmodum vino ipsi adscribuntur, de quibus legendus est Plato lib. I. de Legibus sed ne longius discedam M volumen texere voluisse dicar , Patiens noster, inuicunque a similibus causis Catarrhum patitur, copiam potus vini vitare in primis debet , non oblitus versiculorum Euripidis, quos PIutarchus in lib. deauen. sanit alsert. Us mihi sed mediocris, reque me deIJituas. Non etenim recte dictum ab Asclepiade prirnum cyathum bibendum esse ad necessitatem, secundum ad voluptatem , tertium ad
109쪽
ebrietatem, quartum ad insaniam. Potus enim definitur ab euentis
Est nimirum liquor, qui sitim sedat, alimenta permiscet, termissa distribuit. Hinc constat quam salubrius sit partim in saepe
bibere, quam ha uitu Germanico uti, qui facit ut in vetriculo cibi fluctuent. Erasistratus apud Plutarchum I. Sympos potum p pellat,cibi praesertim solidioris vehiculum Prosecto sanguis cum sit coctione incrassatus , ne tardius venas permeet,potu diluitur,ac attenuatur, sicq ad nutritionem partium omnium citius peruenit Celsus vinum meracum , ct copiosum concedit in distillationibus Sane pro ventriculo alimentorum coctioni inepto tale vinum conuenire videtur,iuxta Hippocratis mctem de Vic acui. tex ari Partibus,inquit ille,circa intestinum vinum magis proderit,quod meracius fuerit, calen memoriar mandauit dilutum vinum ventris robur exoluere. Quoniam vero vinum quodcunq; sit, auctore Alexandrosect. Probi. a. probi. 2.Vapores in caput,&cerebru mittit;Vnde idem Hippocr.citato loco partibus capitis vinu dilutu magis couenire prodidit, ne dicam quod hepar vini usu
magis accenditur propterea non citra rationem aqua ex corian
dris,qui stomacho grati sunt,ex Hippocr. in lib. de Atlact. teX.q8. vinum dilui in Patiente libuit Dioscorides aegris, in quibus vini
noXam timet Horam concedit . Galenus tamen et de Aliment.
facult. capite proprio, scribit secundam Ioram minus ferire caput, quam primam , licet Rhasis in capitis dolore merum concedat, quod intelligitur de dolore inclinante, aut a frigida causa exorto, iuxta illud Ophthalmias siue oculorum dolores meri potio luit Sed quid est lora nihil aliud nisi aqua pura super uuam extracto vino ei suis , atque ad ignem feruefacta. Cuius ideo usus tutior erit , si distillatio cum febre fuerit, vini potu in aegrotantis gratiam utendum sit. Quod nulla alia de causa dico,nisi quia huiusmodi crama,ita enim cum Celso vocare libet vinum copiosiore aqua dilutum,in frequenti usu est apud Rauennates, Malias Vrbes huius Prouinciae . Veruntamen ego pro Patiente magis laudo vinum tenue, album in subausterum, de Celsi sententia lib. I. cap R Quale omnino abunde prouenit non longe ab hac rhe in agro,qui Sancti Petri in Vinculis dicitur. Huiusmodi enirnia vina
110쪽
vina ad robur 4 siccitatem commoda sunt, velut elicitur ex Hi p. pocr.in lib. de Affect non longe admodum a fine. Quinimo Celsus lib. 4. cap. q. in spirandi difficultate vinum tenue, ac austerum commendat, quod tamen cum adstringendi vim possideat , pa Ium ex arte praescriptum videricuipiam posset. Nihilominus di. cerem Celsura de austero tenui, non crasso loqui, cuius vis dua in thoracem peruenit, partium, quae ibi sunt, substantiam den, sando, efficit, ut inutiles succos aliunde transmutas non arria prompte excipiant. & quos ianuitae susceperint contrahendo sese valentius propellant. Sic puto nos posse tueri Mesuem a quibusdaacerbe reprehensum,quod rosaru stillatiliu liquore syrupo suo eglycyrrhietae addiderit,quasi re adstrictoriam in ea posuerit,quae dilatando pectori adhibetur . Sed hi nesciunt modicam adstrictionuetia in morbis pectoris necessariam,nedum utilem esse. Ita namq, expultrix melius suo fungitur officio,& modica adstrictio penetra
tione adiuuat.Sic Gal. 7.catat.miscet una crocu i&myrrham,quia adstrictio croci iuuat penetratione: myrrhae.Legat inter alios Ma .
nardu,ω lutum.Nec putent Celsum primum fatue, qui vinu austerum proposuerit in assectionibus thoracicis , quoniam Hippo crates ipse multo ante laudauerat in libia de Loc in hom quando in suppuratis, ubi excreationem facere oporteat, pluribus cibis salsis,' pinguibus utendum esse ait,nemon vino auste.
ro . Caueat omnino a vetustorum, novellorum vinorum potu . Illa enim plus , quam par est, calenciunt. Haec vero concoctu dissicilia, statulenta, crassari, Id solum recentia bonitatis habent, quod ventrem subducunt, quo euentu si priuentur ma gnam noxam pota afferunt'. Vinum quoque dulce pro consueto potu damnatur, quia pituitosum est,de mente Hippocratis lib. de Alf& a.de Di artes Verum dicet aliquis cur vinum dulcepituito in sumξRespondeo, quia quod dulce est, neque tenui substantia est, neque intenso calores Scribitur enim ab Arist. q. Meteor cap. 9.quod dulae est pinguis siquid habere in propterea crassi , ac lenti non parum,d haec etiam est causa,quamobrem dulce vinum minus, quam reliqua capiti insestum sit ' Antequam vero me a potione expediam, unum remanet discutiendum, an videlicet pro