장음표시 사용
81쪽
iebri excrementa liquari , eiusdem intemperiem calidam magis seueri, Pro quibus acriter pugnare videmr Galenus . de Tuen sanit. 9 ubi medicamentum. quod ex thapsia 'desinapi paratur vi fluxione ex calida capitis intemperie velis menter improba ., de arbitror, sumpsit occasonem Alexan. Trallianus lib. 7. cap. I. increpandi ipsummet Galemannia, quoniam in nobili illa Romana lib. Meth. I. cap. Iq. pro in hibenda, ut ab eo, Malijs creditum est, acri,at belliq; distit. latione, , ab ulcere pulmonum eam praecaueret,sinapismo ex- thapsi, vssis fuerit, ac stercore columbino, quibus ignea vici est , affirmans Vitille in materia calida, medio calido non taetra utendum, quasi Galenus hanc doctrinam, quam millies in suis operibus lanculcauit, prorsus ignoraret, ac oblitus esset. Qui vero alterius sunt ophatonis ducem in primis habent eundem Galenum loco Methodi allato, quorum ratio nullo pacto ne senda , quoniam dato etiam, quod ibi de calida, ct salsa diu ialatione ser sat nean non videt talinin medicamentotum suditullationem calidam & salsam in pesinones ruentem mani stetintercipi atque inhibrii, humoresque foras prolici, eum cari , ut maius utique comparetur aegio beneficium ex fluxi misimpetus cohibitione, quam ex admoto calido dropace detrimentum . Sane in curandis morbis , in quibus praeceps, di imminens periculum impendet, non rantum inpendenda sunt remediorum pericula , quantum utilitates, quae expectantur, em magis,'i oscimus ex Galeno cap. de Oxymelite Nullum in tota Arte inueniri auxilium posse , quod citra aliquam noxam magnopere prosit; multa, ut inquit Celsus lib. 3. cap. I 8 in praecipiti peticulo recte fieri, alias omittenda . Eapropter Galenus voluens animo quanta in angustia versaretur Matrona illa Romana, ex praecipiti fluxione in pulmones , relicto morbo , qui inducias dabat ad symptoma quod ad se curationem trahebat, oppugnandum se totum contulit,cuius exemplum nos in consimili alii
sequi debemus, post habita Alexandri sententia. Non minimum enim refert in magnis malis, siquis morbi impetum trahendo
82쪽
Galenus vero de Ture sanit loco eitato intelligit quando adeo praeceps periculum non impendet, tunc enim ipse huiusmodi medicamelo neutiquam teretur,quod unicuique constat. Qilam obrem, ego in Patiente proposito ad huius generis praesidium descendere decreueram, quo quidem duplici modo uti soleo, nempe aut in forma solida,aut in liquidiori. In prima serma ita paratur: ecipe Cerae uncias octo, terebinthinae quantum uiscit, misce ad ignem, donec adquirant emplastri substantiam . Circa finem adde pulueris radicis thapsia uncias tres. Huiusmodi ceratum,debita illius quantitate super alutam extensa,ad formam media cu-cusae, sincipiti rase apponi mando. In forma unguenti erit, si una cum oleo unciae quinque cerae liquenturi, quoad consistant,deinde pulueris ex thapsia unciae duae misceantur. Quo utendum usque dum in cute vesicula excitentur, quibus apparentibus, ab iterata unctione cessandum, ne dolor conciretur,4 sanguis attrahatur, a quo phlegmon. Alisex Iberide, lepidiove, nasturtio cerata conficiunt. Alij vero caput in iam dicta parte abradunt, postea vel panno aspero, vel scylla fricant,inde emplastrum de sinapi χponunt, vel sermentum cum cantharidibus in aceto sorti, ier decem, aut duodecim horas super locum dimittunt. Quibus ablatis vesicas aperiunt,&selia caulium ad ignem parumper calefacta cum axungia porcina, ut locus apertus conseruetur,applicant, affirmantes quinto quoque die vesicationem usque ad quadraginta dies reiterari oportere. Quidam hoc adhibent emplastrum . . Recipe nigellae torrefactae unc.unam, sinapis torrefacti,thuris anadrata quinque,mastichis drach tres, stercoris columbini, farinae hordei ana unciam unam, Oxymelitis scyllitici quantum satis, fiat
emplastrum prouutura coronali. Decreueram,inquam, hoc uti valido, Maxime praesentaneo remedio, verumtamen cum non deessent,qui illud increparent,nulla alia ratione,ut mihi relatum fuit, permoti,quam quod magnum esset remedium,& a nemine propositum, nedum usurpatum, adeo sunt amusi quidam in exercenda arte versati, ipse ne,nisi seruassem aegrotantem, occidisse dicerer, pessime namque se habebat, ad leuiora descendere constitui,nempe ad emplastrum,quod a nonnullis Catarrhi suspensorium appellatur γ
83쪽
6a De Catarrho latur, paratum videlicet ex mastiches, emplastri de betonicata
singulorum uncia cum modica terebinthina, malaxatis omnibus cum oleo mastichin, In quem usum alij conficiunt ceratum ex carnium conchilliarum exacte contusarum uncij quatuor , thuris uncia media, myrrhae electae drach duabus,addito oleo ipso mastichino quod quidem & cerebrum citra calorem siccando roborat, superuacaneos humores trahendo euocat . Ad cauteria me confero , in quibus nullam aliam inter Medicos discrepantiam versari obseruo, quam de loco, nimirum dum a capite in subiectas partes praecipitatur fluxio, sinciput, an occiput inurendum magis i t. Nam qui cauteriorum usum damnant, eo quia Graeci, ut ipsi
autumant, nullibi de hoc genere praesidii mentionem faciant, magnopere arguendi sunt, veluti qui eadem de causa in febribuspestiferis , malignis ph nigmorum usum negligunt,atque reijciut, quasi Ars medica a prima ipsius origine omnibus numeris absoluta δε ab omni parte perfecta incaeperit,non autem paucarum herbarum scientia fuerit, quae deinceps annorum curriculo, cingeniorum quae singula quaeq; aetas protulit, cultura, ad eam excreuit amplitudinem δε persectionem, ut nostra hac tempestate,quae in ea desiderentur,sint prope nulla rartes enim omnes nascentes rudes sunt, sed harum in processu subtilitas creuit, ait Seneca . . Ne dicam similia medicamenta a Graecis primum fuisse praemonstrata, posse a nobis a firmari Hipp. enim lib. de Sacro morbo scribit ulcera capitis, si in pueris fiant,eos ab Epilepsia praecauere. Et in lib. de Atacti tex. a. in vertigine laudat ustiones in capite. In tertio etiam de Morb. tex. 3. in syderatis sectionem in capite
exercet Vlcerum autem, ac multo magis inustionum specimen
cauteria reserunt, quemadmodum abscessuum quoque infra morbum, quos tantopere commendat idem Hipp.in Epid ijs Ges. etiam . Meth in pestilenti quadam constitutione faelicius actum cum illis fuisse tradit, quorum corpora ulceribus scatebat,eo quod internum virus per ulcera illa erumperet, ut taceam quod sinapse simi, rubificantia, & caetera meta sincritica medicamenta, quibus ipsi utebantur, cauteriorum4 vesicantium usum satis superque
confirmant, garriant quidquid velint Neoterici quidam hac in re
84쪽
nimium nasutiri superstitiosi Maior enim Medicorum pars oppositam habet sententiam. Cauteria itaque, ubi opus est,alacriter imperanda sunt, in m Irbis praeshrtim a fluxione pendentibus, tantoq; alacrius , quanto a capite distillatio manat Subiacent enim membra vitalia, ac spiritalia, a quibus nisi fluens materia avertatur, saepe phthisis, saepe sui lacationis,& mortis periculum affert inodaliquando ne huic Viro contingeret, vehementer suspicatus sum, utq; pro ingenij mei modulo hanc ruinam ab eo longe arcerem, , praeter alia,de inurendo etiam capite cogitaui Solum mihi in eligendo loco anxium iudicium . Nam sunt, qui magis laudant in sincipite, sunt qui magis in occipite, a quibus probabilios utrinq;
adducuntur rationes,& experimenta; sed tamen omnibus, quatum potui,examinatis, in eorum tandem sententiam libenter veni, qui ceruicem inter primam,in secundam vertebram adurendam magis esse contendunt. Et si experimento pro hac roboranda opinio ne pus est,praesens sane erit instar omnium Vix enim facto illa in parte cauterio, euidenter sisti fluxio visa est, eiusq; utilitas in dies magis, magis', a Patiente percipitur,ut nisi de sutura fluxione timeret, nullo prorsus nunc alio egeret auxilio . Verum ne a posteriori una cum vulgo hac de re iudicare velle videar,triplici potissimum ratione permotus in occipitio emissarium, seu sonticulum excitari iussi . Vna est,quia ab hac parte idem emolumentum patientibus accedit, quod a sincipites. Quandoquidem & a ceruice inusta cerebri superuacanea humiditas exsiccatur, euocatur, atq, intercipitur Dicet aliquis dum revulsione subita opus est,citius,&commodius hanc e sincipite haberi,quia scilicet e recta region supraponitur membris illis principibus, in quae fluxio decumbit. Q a dato,& non concesso, saltem ob grauitatem miseriae,quae difficile admodum ascendit, hoc in Viro distillatio nullam praeseserebat acrem qualitatem , qua pulmonum corpus, aut venulas exulcerandi vim possideret, nec ea in copia unquam fluxit, qua suffocationis tam euidens periculum minaretur Altera est, quia licet iuvamen ex inusto sincipite celerius esse quibusdam videatur, attamen quod ex occipite expectatur,valde tutius est,&cumcidi nori patientis molestia,nemine penitus reclamante Asclepiadis autem
85쪽
64 De Catarrhasententia suit apud Celsum citd quidem esse curandum, sed tute, etiam in iucunde: Securius vero, nec ita molestum esse cauteriuceruicis, patet omnibus, qui capitis anatomen vel ruditer obseruarunt, in Hippocr. Galeniq; doctrina versantur . In sincipite enim rarissimae sunt suturae, per quas etiam abunde vaporosa cerebri excrementa transpirant, raniumq; ipsum tum tenuissimva istum maxime fistulosum existit Sensu insuper praedita corpora, in quit Gal.6 Epid. com I. ubi de mulierum dolore in sincipite mutero disputat, in suturis complura sunt, nempe pellicula quaeda
villos noliri Anatomici nuncupant, quae panniculum crassorem pericranio coniungunt,penetratq; tenuiorum vasorum copia.Cum autem magnitudine aequalia fuerint pathemata, partes,quae natura sensu magis participant, sentiunt magis, quae vero magis sentiunt , caulae dolorificae his molestae magis. Quare Hipp. in lib. de Vuln capit vulnera sincipitis multo periculosiora esse scribit, quam occipitis,ubi crassius est os, nec ita foraminibus peruium, sensu adeo exquisito praeditum, ideo ibidem vulnera capitis curaturum commonefacit,ut in perseratione, ac terebratione suturas omnino vitet. Sunt e Medicis, qui fatentur vidisse qui ab inustione supra commissuram coronalem in phrenitidem eadem die inciderunt. Hanc pariter putant fuisse causam, ob quam Melae cap.de Aegrit neruorum, in quo de Catarrho agit, quando post alia omnia auxilia ad sincipitis ustionem deueniendum est,ut suturas euitaret, eam inurendam esse partem mandat, ad quam medij digiti summitas immediate attingit, manus radice summis naribus,non autem supercilijs admota. Addunt quod si Hipp. vlla tete lib. de Inter affec prope finem in cura schiadici doloris, omnibus aliis prius tentatis auxilijs, ad inustiones tandem confugiens, eam, quae ignito ferro fit , in ossibus coxendicum timet quanto magis in sincipitis osse & praesertim in sutura. Haec enim sunt verba Hippocr.Vrito pluribus profundis inustionibus in parte quidem ossea perfungos,in carnosa vero per serramenta. Quamuis putem ego Hippocratem alia ratione, quam quod per ferramenta ossa coxedicum adurere extimesceret, verba illa protulisse. Non enim rationi consenum videtur, ossa tam valida, ubi exsiccatione
86쪽
tione per ignem indigent, ignitum ferrum citra noxam sufferro
minime posse, nisi compagem simul neruorum iuncturae coxae in.tellexerit . Ad partium siquidem urendarum naturam potius respexisse videtur, dum in parte carnea urendum esse ferro vula, in ossea vero &ier a nequaquam,sed sungis. Vbi enim urenda . caro est, medicamentis magis exsiccantibus opus est, quoniam pars carnea mollis, lumida est, sed ubi rendae sunt partes osseae,aut etiam neruea , cum siccae partes existant igne minus ex sic
cante uti oportet Polirema ratio est, quia non latum ad praesentem fluxionem , quae pariter non admodum impetuosa apparuit, quo in casu scio Auenzoar, Paulum,& recentiores sere omnes siniscipitis inustionem multo magis commendare , respiciendum mihi fuit,velum quoque ad imminentem, ad magnam capitis intem. peraturam, ob quam continuo superflua in cerebro accumulaturpituitosi humoris copia, ad quam minuendam, i subiectis par. tibus auertendam, perpetuo opus fuit emissario , quod citra controuersiam ab omnibus in occipitio inflictum, decliuioris situs ratione, approbatur Nam quae in brachio sinistro, crure dex. tro multis ad hinc annis Patiens aperta desert excrementis, quae assidue male alsecta viscera progignunt, expurgandis minime esse idonea, symptomata praedicta, a quibus persaepe affligitur, maniseste ostendunt . Qui plura ad cauteriorum usum spectantia desiderat, legat inter alios Mercurialem in suis Consilijs Tomos. in Praeleci. Pisanis, claudinum in Respon Medicin Interim vero quispiam non miretur , si hac in materia aliq)ram internos discrepantiam inueniet, nec inde calumniandi Artem occasionem arripiat. Neque enim protinus crimen Artis est, si quod proseia soris est, ait Celsus lib. a. c. s. Quamquam rectius dici poteti, non
'committi a Medicis errorem sed controueisbs esse potissimur . pro vario cuiusq; experimulo non aliter forsitan,ae cima dixit Gad. in de Vict rat in acut com I tex. qa hisce vcrbis. Quare contingit, ut interdum praestantes Medici de curatione disti an Quod scilicet in nonnullis expertum conuenire omnibus putau tunt , sic sane& in victus ratione in morbis acutis fuerunt controueti Alliqvidem aegros ad mulcat licta, qu p. isanae cre-
87쪽
De Catarrho more seruantes, alij ptisanam ipsam exhibentes , alij autem neutrum horum administrantes, ex parte autem verum quid c dixerunt omnes, sed ex parte falsi,circumuentiq; sunt. Nempe quidam
in acutis morbis piis an indigent, alij cremore, Mithorum neutro ad iudicationem usque. Haec ille;Et ego ad Pharmaciam descendo,
in qua sunt lenientia,praeparantia, euacuantia, haec qi, duplicia uniuersalia,& particularia,nec non roborantia tam admota, quam assumpta Leniendo evacuant manna,cassa, electuarium vocatum Imitiuum, strupus vioIaceus, rupus rosaceus solutivus,mes rosaceum solutiuum,dia prunum si inplex, dia cassia, di aliena lenitivum consimilia.Ego autem ab lectuario lanitiuo cum hiera Gai non discedi rim, ibi parandum sit medicamentum in iis,hoc nimirum modo. ecipe elect lenit unc j hicrae picrae drach ij. m. Si v ro potius in sormaliquida exhibendum Lat, alijs anteponerem melrolacet mci aut violaceum cum dia pruno . illud quidem quatuorun iarum pondere, hoc autem mediar uncia una cum decoctione
P. cetorali Rhasis . Praeparantia vocata fiant magis in iure pulli, quam aqua,ekbetonica, stoechade, tussilagine,cichorio, en diu lata, mentha, di borragine,cuius unci, quatuor addantur binae cum di-ntidia,Oxymelitis stilicet una, strupi deletonica, de tui ubis, ac mellis rosace s. singulorum uncia media . Quo tempore hamiorrhoidales venae per hirudinum morsum aperiri poterunt Syrupis autem praeassumptis medicamentum uaperbibendum est , ex eius-dcm mellis rosacei, aut violacet uncij quatuor,cum gallaO tro, chiscato. rha barbaro in fusis , ct expressis , singulorum strupulis duobus , aut eius loco assumat pilulas de agarico M. mastichinas simul Cochiae etiam, assaieret, aggregatiuar, aureae, de hieracum agarico, huius generis similes commendantur . Conserti riter electuarium indum maius epotum mediae unciae pondere 4 cum cillis rosacei manna sing. v ijs duabus in aquis scabi
is, letonicae. Hac peracta purgatione iterum per dies aliquot assumat singulo quoque mane cochlearia duo praesentis syrupi Recipe strupi de hyssopo, de myrto, deletonica, singulorum Vnc j oxymelitis 3 meli ros col. singuLunc. s. deinde vero sequentes pilulas deuoret . Recipe Pitularum aggregat de agarico
88쪽
Liber Primus. rico sing. scrup ij trochisc. alhandal. r. iiij. m. decum melle
rosaceo sol. f. p. v. Mirabilis etiam est vis pitularum illarum, quarum descriptio legitur in nostra Consultatione de Althmate Cardinalis Bonifaci, Caetani huiusce Prouinciae de latere Legati . Verum hoc in loco , priusquam ad alia transeam , tria sunt enucleanda. Primum quia dubitabit sorsitan alimiis de agarico trochiscato , eo quod Practici nonnulli scripserunt agaci cum non trochiscatum pituitosos humores aqueos trahere, quales potissimum esse eos, qui in Patiente e capite labuntur , superius dictum est, quemadmodum in trochiscos coactus cuin vino infusionis gingiberis,crassos educit Alterum deinde quonia quaeret alius quona tempore medicamenta a capite vacuantia propinanda sunt, cu inter Medicos reperiantur multi qui statim a caena, vel paulo ante i pilam soluentia medicamenta in catapotijs exhibent Postrem an Catarrho ad pectus tquere incipiente,purgantibus utendum sit, quo tempore Medici quidam leuioribus tantummodo procedendum esse contendunt . Ad primum quod attinet, dicatur agaricum licet medicina domestica sit, quam propterea Democritus familia medicinam vocabat , atque si fides habetur Avicennae, cardiaca vcntriculo tamen infirmo, nauseabundo, vomenti, di doloribus obnoxio tuto, ac sine periculo non dari, ideoque trochiscatum magis esse amplectendum, utpote qui Mesue affirmante, idem agit quod agari is pie, sed tutius, & minori cum ventriculi noxa , ut sileam quod crassi etiam humores pituitosi hoc in corpore peccant, In secundo , hic istis, hic velo illis gaudet, ut est in prouerbio, pro vario cuiusque Aperimento . a cuius varietate dubio procul haec inter nos diuaercntia ortum ducit. Sed si hac in re libere quod cntio pronunciare possum , medic
mentacum. cibo admistenda neutiquam sunt, loquor autem potiis imum de propolriis qui vadida sunt catartica, non de hyp latis, eccoproticis, seu tercoris educti uis, ut aloe, Mila. aris haro, in exigua praesertim quantitate . Nam similia succos prauos a longinquis partibus non trahunt . In quani sententiam pluribus rationibus adducor, in primis vero, quia fortia illa me illis camenta ad locum, tu quo reperiuntur, prauos corpotis humo-
89쪽
res attrahunt, hinc ex prauorum succorum misce latium cibo, eiusdem cibi corruptio. Praeterea agitatur cibus, antequam O
coquatur a ventriculo truditur. Proritatur enim natura a medicamenti qualitate, di ab humoribus, qui confluxere. Adhaec inna - tus calor , quo pluribus obeundis actionibus incumbendum ipsi est, eo minus quod aggreditur perficit . Itaque cum,ventriculo vacuo,naturalis calor nihil aliud habeat in quod agat, praeter medicamentum, concludatur hoc ipsum Delicius purgaturum esse, a cibis vacuo, quam ijsdem pleno ventriculo . Demum,quia minus operatur quod fusum cibo commistetur. A superingesto enim alis mento vis medicamenti exolvitur, de mente Hippocr. II. de Rat. vict in acut ubi etsi ptisanam brbendam praebet ijs , qui medicamentum sumpsere, nihilominus inde deducendum non est, ergo admistet. Nam medicamentum illud sorte satis erat ex heste --ro, aut peplo , quod est tithymali genus is cum dicat ibidem Hipp. consueta potione minorem esse exhibendam, antiqui in is acutis circiter uncias tres in una cibatione osserre solerent, iccirco a tam exigua , ac leui potione impediri nullo modo potuit . a lus Aegineta lib. .cap. de cholagogis hanc ipsam opinionem com firmat. Qtiod si Cellus lib. 3. cap. i8.ubi de vetatro infanis quia
busdam exhibendo loquitur , scribit in hunc modum Idque si in potione non accepit iani ad ijciendum est, quo facilius sal lati Galenus in muliere illa, quae herpete laborabat, sero lactis diacridium immiscebat ad bilis purgationem , sciendum est saepe Med,
cos prae manibus habere coactas curationes, in quibus parum regulariter operantur ,- meliori quo possunt modo medelami
rant . Quare iudicent alisquam recte operentur, qui pitula,ncn longe a cibo oro capite expurgando propinant, mox scilicet dormituris, meliorem sic fieri purgationem existimantes . Ego certe cum bona Mediuorum parte expectandum esse censeo, donec ven ter cibo exinanitus sit, irima concoctio persecta. Roborantia quidem caput statim a caena tuto, cum ratione assumuntur, uti conseruae cephalicae dictae; de quibus infra. Nam una cum cibi euoporatione in cerebrum esseruntur,citra ullam ventriculi molestiam in concocticulis noxam . Poltremo loco dubis
90쪽
taturamultis , an in distillatione inchoantes, illico ab euacuatio. ne auspicandum sit, an prius disponenda ladaequanda materia, quo facilius educi possit, iein vacuandum, iuxta Hippo
cratis sententiam I. Aphor a a Concocta medicari, cruda
non mouere, neque in principio, nisi turgeant. Haec dubitatio varia in se capita habet,& ideo no vno tantum modo responderi debet, sed per determinatas limitationes, id quod generaliter, ab eo quod speciatim verum est, seiungere oportet. Quamobrem dicatur ex illa defluente materia , vel praeceps quodpiam periculum ex iam relatis impendere, vel nullum. Si quidem nullus immineat repentinae ruinae timor, ut blande operando, Catarrhi si quae est saeuitia demulceri, atq; ab eo contractum vitium corrigi, ac emendari possit, tunc paranda omnino prius erit materia, interim tamen reuellentia, ac derivantia administrando per clysteres acriusculos,vincula dolorifica, validas frictiones, di balnea infimarum partium, tandem ad euacuationem per medicamentum puringans deueniendum, nisi tamen sanguinem magis mittere opportunum aliquomodo videretur, quae vacuationis species tot praeparantia non expostulat Verum cum a distillante materia valde o
praeceps periculu impendet, alia via procedendum decus prorsus agendum est.Sed antequam res haec diffiniatur, unde obsecro sit,ut distillatio aliquando magis,aliquando minus periculosa sitὸ Respondeo tribus maxime de causis distillationem periculosam magis euadere. Primaquidem,ob eius multitudinem in capite, di reliquo corpore,quae propterea statim potest strangulando perimere. Secunda,propter ipsim malignam qualitatem,qu' idelicet acris,& erodens rit existat, ut quamcunq; partem 4erit, hanc ipsam exulceret, velut nares,columellamictuces, aspera
arteriam,pulmones,gulam, ventriculum.Tertia, ratione membri,& partis ad quam decumbit, sicuti si ad fauces, suitur, ibi anginam fieri suspicio sit,uel ad pulmones, thoracem, cinde m tuenda aut peripneumonia, aut pleuritis,aut phthisis . Cum his omnibus considerandum est etiam, num distillatio tenuis, vel crassa sit, eo quod tenuis distillatio suapte ac propria natura velocemotum habet,& praecipitem magis, quam habeat crassa, quae non