장음표시 사용
121쪽
Catarrho concubitum auxiliari demonstrat . Nam coitus, lata, Hippocratis sententiari de Diaeta tex. a. duplici nomine calefacit, primo propter laborem, secundo propter frigiditatis ex cretionem is ne Aristotcles quaerens in Problematis,cur mila cholici a venere iuuentur, soluit respondendo, quia plurimo flatu, Silurinis pituita abundant , quasi calor eo incongressu magis excitatus utrumq; discutiat. Excrementa tamen capitis, ii mporis figida una cum semine vacuari impossibile vidctur ijs, wii seminis naturam tenent, spiritus potius calidiores una cum migredi non ignorant 'Imo hinc maciat hera secta asti mantium Catam hos,distillatione' venere non modo non curari, verum magis augeri, ac rcuiuiscere. Quod inter alios scripsit R.ibis Moyie 9. Aphor de mente Galent . Quiqtladem Galenus in a. Epidem. Coin. et .in Adclascente in Melibaea astetit, venerem neruos, eorum principium cerebrum satis laedere, vires' omnes elidere . Quo etiam . ni fallor, speciat Dcmocriti dicturr , ab eodem Galeno repetitum in 3 Epidem in Pythione , concubi tum paruam esse Epilepsiam melius in distillatione venerem damnat, nec Hippocr. m historia Timocharis eam laudat, cum non dicat morbum fuisse sanatum, ted potius maiorem factum , quia subdit successisse lalsitudinem, calorem,capitis grauitatem, quae sunt valde maiora, grauioraque in nares distillatione, quam ante veneris usu resiccatam tradit. Quinimo nisi copiosus subsecutus fuisset sudor, qui humorem per totum corpus it fusum vacuauit , forsitan non euasisset . Dirimatur iis haec respondendo cum ipsomet Galeno 6. Epidem Comm. . non omnibus expiatu ta laborantibus auxilio venerem esse, sed ijs, qui robusta sunt virtute Q. Nam si imbecilles ad summam debilitatem ex ipsa peruenerint , magnopere laedentur . Qui vero robusta sunt virtute, neque dissoluentur, sed iuuabuntur, exsiccante pituit ala sup ei mittat in venereia . Resiccare etenim venerem veluti vigilias didicisti evaporando amplius humores imo de corpus roba tum habetibus facultatem calefacit venus, debilibus vero protimi sta idem calefacit, sed tari dem strenue refrigerat Iapostrema serie,&numero eorum qui laeduntur dubio procul re-POncndi
122쪽
ponendi sunt senes omnes, sed hi maxime, qui siccioris stat habitus cuiuimodi est Viri,de quo in praesentia sermo a nobis habetur. Nam Galenus 6.de Tuen sanit humidis tantum, calidis natu- is, quae copiose abundant sanguine, consequenter permat , venerem conserre testatur . In quibus quidem cum semine vasa abundent, necesse est, ut vel excernatur, vel eius multitudo moderate, ac religiose vivendo minuatur, vel in alienam qualitatem demigret, quae grauitsima illa *mplomata inuehere interdum solet, quorum Galanus meminit 6. de Loc aff. Retentum siquidem in his praesertim temperaturis putret, ac veneni vim adquirit, iuxta illud Galeni Quo quid persectius est,cu integram naturam seruat, eo deterius fit, cum ab ea degenerat. Nam quaelibet muta tio fit a contrario in contrarium, ab optimo ad pessimum. Quae Medicorum placita utinam de numero eorum no sint,quae diuinς cognitioni contraria a D. Ambrosio vocantur super Psalm II 8. vii illa sunt, quae a ieiunio reuocant. Nam M. Augustinus super Ioann trac2.47 persectum ieiunium de abstinentia ab illicitis voluptatibus seculi interpretatur. Caput, pedes primariae totius corporis extremitates in Catarrho sedulo sunt conseruande verissimumq; est hoc in mali genere , quod vulgo is passim dicitur,
pro tuenda sanitate admodum conferre, si una cum capite pedes calidi foueantur . Sane Plato a. de Legib. scribens quomodo a prima aetate duro victu, di cultu corporis inculto corroborandi sint iuuenes aduersus labores, incommoda militiae, haec habet verba. Ob eandem causam assuescere debemus a cibo,& potu abstinere, frigus, aestumq; iubilis duritiem pati in in primis capitis pedumq;virtutem alienis tegmentis non corrumpere, nec pi-Ieorum, calceorumq; ale. eratione datorum naturam perdere Nam extremitates hae cum naturam conseruant suam, maximas oti corpori vires praebent contra vero contrarium . Ex hoc Platonis loco facile est colligere, laudandam esse illorum consuetudianem, qui pueros ab ipsa infantia denudato capite incedere assu faciunt. Qui mos seruari maxime debet apud illos populos,qui frequenter, trauiter a morbis capitis,in praesertim a Cata rho infestari consueueiunt. Scimus enim etiam ex Avicenna capitis tegaei caput ipsum uitii mare, ut est pr.terti Canonis. Nec alia ra-
123쪽
De catarriatione apud Herodotum lib. 3. Synesium in caluitio Persarum. capita adeo fiagilia sunt ,ut si velis se ire,vel selo calculo per rare possis Aegyptiorum autem ita firma,ut ea vix ictu lapidis eIidas Isti enim a primis annis puerorum capita radere incipiunt, quae ad Solem redduntur admodum compacta, nec aeris postmodum alterationes ita facile sentiunt. Persae contra a principijs imbuuntur cooperire capita, gestantes pilea tiarasque . Nihilo ta-mcn paulo supra dicebamus auctoritate Xenophontis Persas mi-n me expuere suisse solitos unde verisimile fit neque Catarrho,aut a capite fluxione humorum laborasse, ab hac enim potissimum causa prouenitityelismus , sed facilis est responsio ex eodem Xenophonte, quia Persae sputi materia,exercitio, frugali vita consumebant Partis siquidem imbecillitas non lassicit pro generatione morbi in ea, nisi una accedat materia aliunde transmissa. Id ipsum quotidie cernitur in podagricis, alijs, qui ex humorum afluxu ad aliquam partem per interualla aegrotare solent . Sed tandem huic Consilio finis imponatur, in quo de curatione Ca tam hi, ab eodem praeseruatione, pro ingenismci modulo sermonem feci, in gratiam tum aliorum, qui Catarrho obnoxij sunt,tum propositi Patientis,qui Dei pri-mlim auxilio, deinde etiam medicinae adminiculo,hoc ipso tempore,quo haec scribuntur,ac typis mandantur,pristinam salutem consecutus est:-
Libri Primi de Catarrho Finis.
124쪽
Desinitio Phrenitidis Pio LAM absoluimus , Auditores honestissimi ,
morbos illos capitis , qui ad communes actiones,tum ipsius capitis,tum cerebri spectare videbantur, nempe ad sensem tactus,& nutritionem. Quod idem est,ac si dicer tur, abunde nos hucusque de omni capitis dolore, de Catarrho pertractasse, nune vero ad morbos descendere constitui, qui cerebri ipsius magis particulares actiones vitiare solent. Incipiam autem, ut par est, a nobilioribus,seu a morbis nobiliorem animam, hoc est animalem facultatem ot sidentibus. Quare de Phrcnitide nunc primum loqui aggrediar, quae quidem inter eos numeratura flectus,qui,ut scribit Gal. a. Meth. a.& confirmat Auiccn. a.primi c. 8.asymptomate nomen accipiunt,nimiru a delirio,nam in Phre. nitide mens perpetuo laeditur. Vnde Gai. I. Pror. q. ex communi
hominum notione probat Phrenesim eam esse assectionem, in qua phrenas, idest mens laesa est. Per Phrenitidi igitur scitote delirium veluti iurens intelligi ad ditferentiam alterius delirij, quod in melancholicis obseruatur, necnon illius, quod maniacis contingit, de quibus in praesentia ne verbum quidem, quoniam de Phrenitico delirio proprie sumpto, nunc solum verba facere decreui Phrenitis itaque, ut patet ex Galeni loco Pror. citato, duplici modo intelligitur a Medicis,communiter, proprie . Primo modo sumitur Phrenitis pro quocunque delirio cum sebre , testispissime videre apud Hippocratem in libris Epid. in quibus etiatyphomaniam sub Phrenitidis nomine comprehendi videmus, quae est delirium, cum propensione ad somnum. De qua sermo
125쪽
Nullus Phreniticorum vehementer insanivit, ut in aliis, sed alia quadam veternos in somnum delatione, capite grauati moriebantur. Et tex. a. Sopiebantur in primis Phrenitici De Phr nitide hoc modo sumpta sermo noster intelligendus non est, sed de altera Phrenitide proprie accepta, quae, ut nos clare docuit
Gai cum alibi, tum .Epid. Comm. a. tex. 3. inflammatio quaedam cerebri est,& membranarum eius; quae Phrenitis exquisita
dicitur quam quidem exactius definientes , nihil aliud esse asserimus, quam delirium perpetuum cum acuta febre,vel synocho homotono propterea symptoma in actione principe deprauata, dependens a calida, siccaque distrasia, seu ab inflammatione cerebri, ac membranarum eius. Huius definitionis partes singulas eXpendamus Oportet,cum praesertim tota ferme curatio methodo instituenda ex illa cpendeat Delirium igitur genus erit, quo Phrenitis cum alij dclirijs supradictis communicat, dictione illa, perpetuum, clara fit disterentia,quae inter Phrenitidem est,&sa- raphrenitidem, videlicet delirium illud, quod in brium ardentium accessionibus quotidie cernitur, &e vaporibus calidis ab alijs partibus ad cerebrum ascendentibus non infrequenter contingit. Postrema definitionis parte Phrenitis a mania distinguitur, amelancholia. Subnectitur autem maioris elucidationis gratia, in hoc affectu actionem cerebri principalem deprauari potissimum inquam discursum, imaginationem, ut distinctio fiat Phrenitidis ab amentia, fatuitate, in quibus praedi facultates imminuuntur,& auseruntur, quemadmodum scripssit Gal. lib. a.de CausSympi cap. vlt licet memoria, quaein ipsa ad principalem cercbri functionem spectat, in Phrenitide non deprauetur, sed potius auferatur, ut ex eo constat, quod Phrenitici matulam lapissime petunt, quasi mingere volentes, postmodum ingere omnino obliuiscuntur. Reliqua & causam etficientem,& subiectum Phrenitidis respiciunt. Velum Domini,ex dictis non leues insurgunt difficultates, quae nisi tollantur, caliginosa erunt Omnia , . In primis enim, quod dictum est Phrenesim ita enim vocat Samonicuso esse delirium continuum, ut vera Phrenitis distinguatur a Paraphrenitide, falsum esse cuipiam vestrum videri potest,
ex eo quod Gal. 3. de Locis assect. . dicebat delirium factum a se
126쪽
Liber Secundus. IGIpto transuerso, pulmone, pleura, Morificio ventriculi in eo di
ferre, quod a septo factum sit continuum, ab alijs autem partibus excitatum, intermittat Ergo dabitur etiam delirij continuitas in Paraphrenitide, cuiusmodi esse solet delirium, quod ab alijs partibus per consensum cerebro communicatur. Accedit quod Franciscus Vallesius 3 Epid. sect. I. Comm. vlt manifeste scribit de essentia Phrenitidis non esse delirium ccntinuum, quoniam scilicet in Phreniticis aliquando delirium interrumpitur, neque semper codem modo fit, cum aeger ad mentem redeat. Probat hanc suam sententiam ex aegroto Hippocratis in Dealcis horto habitante, qui quidem, inquit, quarta die vigilauit, delirauit aliquantulum, quinta non dormiuit, delirauit septima,similiter octaua dormiuit, intelligebat. Hic homo siquidem Phreniticus erat,&ante solutionem morbi intelligebat, ergo non est necesse, ut Phreniticus semper deliret. Pro Gal. autem, qui in Phrenitide delirium esse continuum scribit, respondet continuum ideo dici, quia reditus ad mentem certas intermissiones non habet, statasque perio dos Ad primam dissicultatem dicatis Gai ibidem at firmare, deli. rium ex septo non esse vere perpetuum, sed parum a continuo distare, quasi non ita continuum sit, ut in exquisita Phrenitide con tingit, ut comparatione facta cum delirio a pulmone, pleura, orificio ventriculi continuum dici possiit, ob rationem inferius adis ducendam, sed si comparetur cum delirio ex cerebri inflammatione suborto, profecto a continuo distare recte scribit Gal. Nam in Phrenitide, quae in cerebro ex primaria at sectione oritur, statim apparet delirium, sed in illa, quae ex septo pendet, primum febris ex inflammatione, deinceps delirium sequitur. Ad alteram. obiectionem ex Vallesio, dicatis virum alioqui doctissimum non recte considerasse Phrenitidis naturam. Quandoquidcm si delirium ex inflammatione oboritur, perseuerante iniflammatione , quomodo delirium non erit e Insuper si in Phrenitide delirisnon adest continuitas,quae nam obsecro dit serentia erit inter Phrenitidem ipsam, ac Paraphrenitid&Vertim ad Hippocrate quid respondebimus: Dicendum mea sententia nunquam voluisse in hoc mombi genere delirium intermittere,& si id voluit, non de vera Phretunde,sed Paraphrenitide locutum fuisse , imo dato etiam quod de
127쪽
vera Phrenitide loquatur Hippocr.non propterea concludendum erat ipsum velle dari Phrenesim citra deliri continuitatem, quoniam dictione illa, intelligebat, significare nobis voluit aegrotum illum parum delirasse. Id colligitur non obscure ex die undecima,
in qua aeger omnino mente constitit si omnino ergo antea delirium remissum futile videtur, sed non penitus . Quod ante nocti. teris mandauit Pereda;& de his hactenus A quonam morbo cerebri pendeat Phrenitis . Lect VI.
VOD Phrenitis symptoma sit in actione principe
laris , abunde conitat ex praemissic quoniam vero huiusmodi symptoma necessario morbum aliquem, velut umbra corpus, insequitur,4 cerebrum hoc in assectu triplici morbo laborat, nimirum in m gnitudine, in intemperie, in soluta unitate, licet non desint,qui auctoritate Gai in lib. de Diff. morb.cap. II. conintinui lutionem in inflammatione reperiri negant, nisi quando ulcus una coniungitur merito vestrum aliquis nosse desiderab ein Phrenitides, quinam sit morbus animales functiones potissimum assiigens, lardens. Quod genus dubitationis ad remi stram valde necessarium est, pendetq; solutio illius ex praeciarata, sed obscura simul quaestione, ratiocinetur ne cerebrum, & phan lasmata speculetur, quia tali praeditum est temperamento, an quia adeo mirabili compositione fabrefactum est . Hinc inde probabi-Ies afferuntur rationes, nec desunt magni roboris auctoritates Quandoquidcis qui a sola structura, conformatione principes fac ultates edi existimant, id ipsum Gai loco confirmant ex lib. 7. de Plac in quo scribit, causam prudentiae in homine esse variet lcm structurae cerebri, magnitudinem illius. Apud eundem Gal. a. Art med. Iq. quemadmodum apud Hipp. 6. Epid. Comm.2.capitis figura,si naturalis existat, sphaerica,oblonga, anteriore, posteriore parte protuberans, utrinq; ad latera depressa, signu est prudentis hominis. Contra acuminatu, & turbinatu caput, quale Thersitis fuisse apud Homerum legitur, stolidum, cimen intem hominem arguit . Insuper structura, tonsormatione vitia
128쪽
Lin Secundus, Io Tta, statim principes facultates & ipis vitiantur, temperamento nondum lael, quemadmodum apparet in amplexia, epilepsia, nec non in vulneribus capitis oppletis,in compressis cerebri ventriculi, nam in tam exiguo temporis momento alterari non potest cerebri temperies, est racto cranio, tumore ventriculos replente. Qui vero contrariam tuentur sententiam,facultatum principum propriam, immediatam causam temperiem substantiae medullaris cerebri, spirituum animalium agnoscentes, afferunt Hipp. I. de Diaeta ita loquentem Cum in corpore pars ignis sic-ciis ima aquae humidissima aequaliter temperantur, prudentis. simum quid nascitur. Et Platonem, qui ita scribit in Theaeteto. Non recte anima se habet in denso, aut lutulento, molli nimis,aut duro cerebro molle enim celeres quidem ad percipiendum etficit, sed eosdem obliuiosos durum diu memores, sed ineptos ad percipiendum, densum simulachra obscura continet Deniq; etiam Gal. lib. 8 de Usu pari cap. 3 ubi ait Melius Brte ex illi mare intellectum sequi non varietatem compositionis, sed corporis, quod cogitat, laudabilem temperiem;neq; enim perscctio intellectus, quantitati spirituum tam attribuenda est, quam qualitati. Sic disputans aduersus Erasistratum, qui putabat ideo cerebrum humanum nobilissimas edere operationes, quia summo artificio fabricatum est, subiungit si id minime verum esse, quoniam cerebrum bruti animantis artificiose factum est is nihilominus ignobilissimas edit operationes. Vnde conesudit ipse cerebrum humanum propterea nobili imas agere actiones, quia nobilissimo ternperamento donatum a natura fuit Congruit cum hac re, quod stribunt Anatomici, veteres , iecentiores omnes, cerebrum bovis a cerebro hominis neutiquam differre, imo ei quam smilimum esse in operationibus autem animalibus quantum ad inuicem discrepent, ac inter se dissimilia sint, unicuiq; vestrum vel ex eo constare potest, quod cum aliquem tanquam ignauum, stolidum notare volumus, ipsum bovis cerebrum habere passim dicimus. Quo pariter respexit Gai. dum in Anat cerebri bovis ita Iocutus est Cerebrum bovis simila est cerebro hominis, praeter
Tra quod intellectu, cogitatione caret. Quod etiam confes- est 3.de sipari.cap. 6 in quo scribit noa admodum dit ser-
129쪽
re cerebrum bruti animantis ab hominis cerebro, tametsi complexione clifferat. Idem Gal. lib.Quod animi mores sequunt. anima vocat concentcm qualitatu δε ea non videtur a teperie separare. Comm. aute in o.Epid.& in Aph. 6.sedi. a. lio. 3. de Locis aff6. cerebri temperiem mentcm appellat. Enarrans enim illa Hipi verba: Melancholici flut Epileptici, Epileptici fiunt melacholici,tra
dit prout in hanc, vel in illam cerebri partem humor repit,sic viriusq;affectus fieri transmutat; one ex humoru videlicet metastasi nasi in corpus, ventres cerebri effundatur humor,fiunt Epileptici: si in mentem,melancholici Vbi per mentem dubio procul temperiem intelligit, quoniam melancholia intemperies est frigida, sicca cerebra In hac controuersia Andreas Laurentius in suis Oper. Anat. lib. q. Quaest a putar, , meo quidem iudicio,rectis sime, functionum omnium efficientem causam,nec solam esse tem periem,nec mirabilem cerebri structuram, sed animam iri ligentem, quae tamen utramque causam admittat organicam, amplitudinem cerebri scilicet, ventriculorum, spirituum, di similarem temperiem substantiae medullaris, spirituum. Hinc colligit ratiocinationem nec absolute esse organicam actionem , quia lard, tur in melancholicis, threniticis, illaesa structura cerebri nec pure similarem, quia collisis, compressisq; ventriculis,illaesa temperie vitiatur, quin etiam addit, a sola temperie nec inchoari, nec perfici, nec a qualibet partis particula edi sed mixtam eta actionem ex organica, similari, qualis est actio cordis, ruentriculi. Mouetur enim cor, pulsat insita vi,propriaq; temperie, sed non contraheretur, nec distenderetur,nisi esset sinibus excavatum Attamen si in Phrenitide de morbo quaeratur, qui potissimum vitiat operationes, existimandum est solam intemperiem ca- Iidam,& siccam cerebri illam esse, quae in eo animae actiones primarias oblaedit,atque deprauat. Vallesius in suis Cotrouersijs disputat an Phrenitis semper sit inflammatio, ut eius essentia in inaflammatione perpetuo consistat, concluditq; posse esse Phrenitidem absque inflammatione, cum sola redundantia humorum pu- trescentium in cerebro, ita ut calida,& sicca intemperies in Phre Mide semper adsit, inflammatio non semper, sed tunc solum. cum morbus progressus est, & firmata apparet Plitentus,non autequando incipit; sed hac de re uberius in Lethargo
130쪽
Qua anima potentiae laedantur in Phreniticis , O argumenta n gantium in Benitide stibiectum esse cerebrum LecP. III.
RINCIPALEM cercbri actioncm in Phr
nitide vitiari a morbo in intemperie, nempe a calida,& sicca distrasia, in hesterna Lectione demostratum est; nunc vero quaeritur, cum ad ipsius cerebri actionem primariam reserantur discursus, imaginatio, atque memoria, quae nam ex his facultatibus hoc in morbo potissimum laedantur. Multi enim id in cuiatione magni faciunt, quia pro varia illarum facultatum laesione varijs capitis locis adhibenda esse localia existimant, ut laesa vi imaginatrice anteriori memoria posteriora , discursu media capitis parti admoueri debeant quasi Gal. cum alibi,tum lib. Moth. a. 4. Catat. non clare dixerit, quaecunque pars capitis assiciatur perpetuo localia sincipiti esse applicanda . Altius enim p netrat anteriori parti admotum medicamentum ob crani tenuitatem,& sutura coronalis raritatem. Interdum itaque in Phrenitiis de sola alucitur imaginatio, interdum sola ratio interdum utraq;
simul, denique sola aliquando amittitur trie moria , alijs illaesis ficultatibus . Cuius quidem rei elegantes historiae extant apud Gai de Dim*mpi cap. 3.&q. de Loc ais a. Nam Theophilus cum alioqui prudenter dissererct tibicines tamen arbitrabatur esse in angulo cubiculi,& assidue clamitans iubebat eos a cubiculo expelli. Alius Phrcniticus obseratis intus ianuis , singula vasa, quae proprijs ncminibus designabat, ad fenestras dc serebat, prae-t i intes ad unum interrogans, iuberent ne ea proijcere. Narrat Thucydides eo tempore,quo per Graeciam,&icloponnessum tam immaniter utebat pestis, quam plurimos ita eorum omnium, qPaeante nouerant, fuisse oblitos,ut nec familiares, nec parentes agra
scerent. Vnde in his bilinac moria in Theophilo sola imagina io, in alio Phrcnitico sola latiocinatio laedebatur. Cum ergo haec ita sint, facile si intelligere praedictas facultate conare hoc in mor- Iolla Gi laci, di vitiari, pro maioris scitasse, aut minoris ince- Iubii