장음표시 사용
181쪽
mihi magnopere arridet,& aliquado ego etiam id ipsum volui ex .
periri, ut contigit olim Venetij in Patritio Genuense Lucio M nelia vehementi febre cum Phrenitide atrabitaria detento, qui crin omnes a se calcitrando,&mordendo longe reijceret,& sorbitiones quasdam tantummodo admitteret,ut non solum nutrimenti,sed etiam medicamenti,M medicamenti purgantis vim ha aent,puluerem interdum diacrydij,interdum soliorum senae illis immiscebam Vnde non ita post biles varias, sed omnino aridas,
exsuccas,seu meras, ut vocat Hippocrates, emittebat, quarum .
excretione mire subleuabatur,tandemq; sanitati citra spem omniu fuit restitutus. Sunt qui parant pilulam ex trochisc. alliandat scr. sdiacrydisgr.ij. pul.caryophyl. gr. iij succo rosarum, qui modus ut ingenue dicam quod censeo,nilhi non probatur.Omittens enim quod pitula haec licet paruae sit molis, maximς tamen activitatis est, illam deglutire recusabunt Phrenitici continua vexati dementia Addatis quod medicamenta informa pitularum improbantur in Phreniticis duplici ex causa, una quidem quia cum morbus sit biliosus,& calidus valde,ac siccus, de ulteriori exsiccatione timendum,quae exsiccatio a medicamento liquido,' humido non ita causari solet: quam rem si expenderent Medici quidam alma Vrbis non adeo prompti serent in proponendis pitulis in febribus etiam vehementioribus ac aestiuis temporibus: altera quia pitularcum diutius in ventriculo morentur, ad illum trahunt acres, li-liosos succos,qui in caput evaporantes Phrenitidem augent, quae noxa ab hutnido medicamento cito ad intestina dilabente nullo pacto est metisnda. Quantum ad secundam dubitationem maior Medicorum pars tenet,& ante, post coctionem soluentia medicamenta Phreniticis posse propinari,si materia turgeat, ac furiosa sit, ita ut bilis admodum vehimenter, & insigni impetu in caput
moueatur. Quo in casu statim,& nulla interposita mora exhibere oportet medicamentum,quod luxuriantem, ac veluti furentem hu morem prius educat, quam in cerebri partes infigatur, inflammationem progignat. Nec desunt inter Practicae Medicinae scriptores,qui tum etiam scammoneata,& omnino valida medicamenta laudant, quorum opinio sortasse contemnenda non est, quia
imminet,& iam prae laribus est morbus velicinens,&,ut plurimum exitio
182쪽
Liber Secundus Is Iexitialis , qui a valentiori medicamento tenues illos, ac turgentes humores evacuante praecaueri potest Tutius tamen erit blandioribus uti,& imitari Hippota Gal. qui lib. .de Rat. vict in acui. in ardente febre, quae ad instar Phrenitidis maximus est δε acutiusimus morbus,si oris amaror una suetit, potu lactis asinini copiosi vel seri eius utuntur ad redundantem bilem in ventriculo purgandam. Vnde nobis in Phrenitide solent in usu esse quotidiano syrupidicti, aceus,& rosaceus solutivi,quippe quia etia ipsi refrigerat,
ac leniunt,i sertim violaceus;sed misceus in capitis morbis magis conuenire videtur.Nam Aetius, Alexanderq; commendant iapolirho mel dilutum ex aqua,quia rosa addit ad robur capitis, praeterquam quod leui sua adltringedincultate fluxu humorv,im petumq reprimere aliquantisper valet. Conueniens etiam medicamentum er l, quod accipit Elect. lenit. unc. s. rhab.el. pul.drac. ij. se. ri caprini unc.v.mis Vel accipiatis Pulps tamarindorum uncisthabar.drac. ij.cum aqua hordei fp.Ite accipere potestis amat optimae unc. ij pulpae tamar.unc select.de succo ros drach. i.& haec omnia diuoluantur in decocto prunorum. Demum non est omittenduquod proponitur a Nicolam hunc in modu Recipe flor nymphaeae,
violaruaa, borraginis,buglossi, sumiterr ana p.Vnum, pruna nu. X.
seminis endiuiae, set maiorum fligid. an uncis coquantur omnia simul in aqua, colentur,4 in colaturain.f. dissoluatur tamarind.
vero non esum impossibile est aliquando medkamenta haec peros Phrenitidis osserre, sed ei iam quia licet a principio medicamentum ebiberint, postea tamen sicca illis remanet aluus,ideo ad illa auxilia deueniendum a vobis est, quae per sedem inij cienda sunt, quorum usus valde utilis est in omni capitis assectu, quia dum pursant ventrem inferiorem , subtrahunt omnino aliquod fomentum capiti,& trahendo deorsum successione quadam revellunt humores ad caput ascendentes,4 propterea videtis Galenum a. Catat. summopere laudare Archigenem , qui clystere plurimum commendabat . Sint vero elysteres nec omnino acres, nec omnino leues,non illi, quia creduntur infirmare iecur, corpus totum nimis conturbare , non hi, quia vel nihil , vel certe palum conserunt. Accipiatis itaque maluarum, mercurialis , florum viciarum , L nym
183쪽
nymphaeae lactucae,animis. l. hordei urae j loquantur omnia lata, aqua sentis, colaturae accipiatis lib. . olei violati Vnc.uj sa
mercutialis, vi larum,lactucae, scariolae an .m.j.coquantur in aqua
hordei, colentur, cuius decocti accipiatis lib. . acch. violati, olei violati anainc.ij.elect.delac.rosar. drach. iij m. Suppositoria aliquando in Phreniticis facilius intromittuntur,nuntq; ex speci bus hierae Ga melle, sale, interdina,quando valite sopita ap- paret virtus, ex speciebus hierae logodiorus, ex puluere centaureae cum mella , in sale, non raro immiscentur trochise alliandat. Post medicamenti exhibisonem, succedunt alterantia, inter quae serum optime depuratum, aut etiam lambicatum non infimur tenet locum Passim praescribuntur aquae stillatitiae acetola, lactu- caliendiutae,nymphaeae, borraginis, aut aquarum loco exhibeturiusculum pulli gallinacei alteratum nymphaea,borragine, lactuca, acetosa,vna cum sympo de limonibus,de granatis,de acido ci-- tri, de omphacio; Quae quidem alterantia,ac humorem praeparantia quolibet tempore praebeantur, cum res agatu cum non minus mente, quam corpore aegrotantibus. Sed qui obsecro sit bilios rum humorum praeparatio eorum demuleendo feruorem. impetum cohibendo. Quemadmodum ethnim videmus nos succi num vento agitatam paleam non trahere,in magnetem serrum non nisi quietum, sic per se, suapteq natura mobilem, inqua tam bilcm cholagogon minime trahit, nisi prius a suo contrario alteratam Tandem propinetur medicamentum, quod ita praescribatur,4 valet non solum ad Phreniticos , sed ad omnes alios capitis actctus calidiores,d ad febres tertianas, ardentes: Recipe radicum graminis,& acetosae ana drach.ij.tot cichorij en' diuiae cusculae ana man.sem. quatuor sem frigid maiorum ana drach.j. Istor.violar nenupharis ana p. j fiat decoctio Incolaturae unc. iiij,insundantur rhab el.drach. isd in leui expressione dissoluatis svr.rosati solutivi, iij.& fiat potu Echec de medicamen-
184쪽
Lae Secvngarit. Im ratione totius , licet aliquibus non probetur in Phrenitide piri gatio, quae per medicamentum purgatorium fit, in fine scilicet,
ac declinatione morbi, quia tum materia in cerebro contenta per proprios cerebri meatus educenda est. Quantum pertinet ad caput, vel loquimur de vacuantibus caput persensibiles meatus, dico per os per nares, tunc maxime probantur quae sine masticatione vacuare possunt, quia Ph enlticus n6n obtemperat, ut est
apud Galenus I 3. Meth.cap. LI.Vnde Galenus ipse ungebat palatum: vos, ubi opus erit, adhibeatis hoc linimentum . Recipe succi betae, maluae, lapathi, ana Vnc. s. oxymes Dunc unam misValidiora non desunt, quae ad libitum parare nusquisque potest. Licet etiam cuare per nares sternutatorijs, quae tamen ut facilius operentur, adessicacius perillam partem capitis materiam educant, postponi debent sutnmigio ex thymo, pulegio origano coctis in aceto. Ita namq; materia in capite praeparata prompte cedit stemutatorijs . Vel loquimur de vacuantibus insensibiliter&per latentes poros, atque meatus iuxta quam intentionem conueniunt di repercutientia , ct digerentia, seu resoluentiata, prout tantarum materia nondu influxit, aut iam omnino fluxa,
ct impacta est. In quibus quidem administrandis accuratE attendere oportet varia Phrenitidis tempora, veluti cuiuscunque inflammationis. Quandoquidem a principio morbi apocroustica , idest repellentia,quae stigida sunt, adstringentia probantur, sicuti di in incremento, sed ion qua lance, ut audietis, in statu,&declinatione calida moderate, ct discutientia. Ab initii iure reprimentiai,in validiora, quam in augmento, in quo aliquid digerentium cum reprimentibus miscendum in declinatione digerentia tantum,& resoluentia,eaq; valentiora,quam in vigore. In principio enim morbitica materia adhuc in motu est, ideo sola repercutientia capiti applicanda, in augmento eadem materia iam fluxa,sed non impacta, de cedit moderat reprimentibus,& ali-uantisper digerentibus. In statu iam imbibita est, iccirco aut solis digerentibus tendum, ut d gerendii magis,quam reprimedum In declinatione iam valide Lupacta est materia, quae in inflammata parte relicta est , post calidae, tellioris iresolutionem, solis digerentibus, hisq, valentuoribus dis ipanda erit . Conuenit 'a enim
185쪽
enim hoc tempore Phrenitis cum Lethargo , amboq; hi affectus similia requirunt auxilia. Quae singula cuiusmodi esse debeant, qui modus in eorum usu seruandus,dicetur in sequentucta adminiΠratisne repellentium, ac Egerentium in P5reniliae, deq; huius morbi per consensum idiasbragmate curatione . Lect I.
N fine pressiabiti sermonis ad topica in Phreniticis deueni, quibus hoe modo utendum esse dicebatur Ab initio quidem,cu materia moue ri primum incipit, notae apparet impendentis potius quam praesentis Phrenitidis, reprimendum.In augmento, cum materiae pars aliqua mixti, non solum repellendum, sed modice etiam discutiendum.
Sunt tamen qui hanc laudant intentionem in quacunque alia inflammatione asserentes in reliquis inflammationibus licere tria. augmento cum repellentibus admiscere digerentia,sed in Phrenitide refrigerantia tantum,in virtutem principem sopientia conu nire:quibus videtur fauere Gai. a. ad Glauc. I.Vt vero morbus procedit, minuenda quae reprimunt,adaugendaquς digerunt Unde in fine validis resoluentibus utimur, quemadmodum in Lethargi cis Non tamen excidat vobis e memoria illud Gal. I 3.Mcili. a I. scilicet in inflammatione partium nobilium nunquam deserenda esse medicamenta repercutientia, quia semper oportet illas partes tueri,& robur ipsarum,ab humoribus, di vaporibus ingruentibus. Nunc ergo Elum remanet vobis ostendere cuiusmodi haec omnia esse debeant , quomodo applicanda sint, praesertim repellentia, de quibus controuertitur Debent autem reprimentia, quae Graecis apocroustica dicuntur, frigidae esse, crassar substantia ;contraria enim sunt attrahentibus calidis maenuis substantiae. Debent praeterea repellentia esse adstringetia, ratio cst,ut partem, cui applicantur, postini densare,ne propter Iaxitatem facile suscipiat. Quoniam tamen quae huiusmodi sunt, dico frigida, & crasti vias sibi prae ludunt, nec ad intimiores partes de hi, ac
186쪽
penetrare possunt, ideo eorum imbecillitati occurrendum per ea ., quae reprimentia ipsa vehunt, nec tamen eorum vim frangui, qualia sunt tenuia,& frigida,vti acidum citri, succus granatorum acidorum, praecipue acetum, quod Galenus omnibus alijs anteponit lib. I Catat. 8. Sed ex alia parte improbari posse videtur aceti usus in curatione Phrenitidis, quod acetum neruosis, ac membra in nosis partibus,imo cunctis inflammationibus aduersatur,ne dicam quod acetum inimicum est ijs,qui immoderate vigilant , ut euenit plerunq; Phreniticis Dicatis acetum in horum repellentium m
dicamentorum compositione non habere vim medicamenti principalis, sed pro vehiculo tantum ac faciliori penetratione inserui in re,qua ratione omnino conuenit,nec ulla inde pertimescenda noxa Vnde videmus etiam Galenum lib. 2. Simpl. I9. auirmare ace-
tu dolorem progignere, quia acrimonia sua morsum facit,& nihi-- lominus praxi exercentes illud in cephalalgia, di in omnibus oxyrhodinis ad inflammationes usurpant. Si tamen vigiliae nimis intendantur,vice aceti poni iubebitis succum vel Emonum vel au- rantiorum,vel citri . Si quis autem vestrum nosse cupiat, qua nam mensura praescribi acetum debeat, idipsum docet Trallianus , qui hac de re loquens, notat in Phrenitide quinta parte aceti alijs rebus adijcienda esse. Insuper in his oxyrhodinis institue dis ab oleis, quantum fieri poterit, abstinebitis, quoniam in inflammato cerein bro tacile est,ut oleosa magis flagrent, ipsius cerebri incendium adaugeant. Exemplum autem Oxyrhodini in Phrenitide ita sit. Recipe olei rosati omphacini unc. i. s. aquae ros. v .ij decoctio nis nympharae,iactucae, plantaginis unc. iiij. s. aceti unciij. m. Et cum pannis lineis, aut spongia synciput ad suturam coronalem irrigetur. Alij contenti sunt oleo ros aqua ros Maceto, simul omnibus commistis, agitatis. Quidam parant decoctum rosa r. vi Iarum,lactucae,nymphe , portulac ,&capitum papauerum,& huic
addunt rosaceum,& modicum aceti in sic caput irrigant i quibus quidem non solum repercutiunt, sed facile quoq; somnum conciliant; Rhasis praecipit saepius inde ungere caput ex oleo violato, Iacte mulieris. In hoc remedij genere queritur, utrum adhibcndum 'capiti sit actu frigidum, an vero potius tepidum qua in re determinanda parum concordes inter se video esse Medicos Alij siqui-
187쪽
dem actu frigidum,ali contra tepidum applicandum esse coistendunt . Rhasis dicit solum oxyrhodinum admouendum, qua nam vero qualitate non explicat. Hoc diffidium censeo dissoluendu ex natura rei. In vera,& exquisita Phrenitide, qualis potissimum in biliosis naturis, ac tempore aestatis gigni solat, statim a principio morbi,quod principiu , si morbus mediocriter moueatur,duos vel tres dies occupabit, puto xvrhodinum actu frigidum conu nire,nec temere quosdam cum Avicenna illud vel niue restigeratum commendare. Affectus enim erysipelas est, ut audivistis, eumq; propria ratione multum mitigerari poscat,cur amabo optima actu frigida non erunt malanus, Meth. verum erysipelas non aliter curare docet, 4 . Meth maiori egere ait refrigera tione,quam phlegmon, quod plurimum ardore molestet Accedit quod hac actuali refrigeratione bilis acrimonia retunditur, unde minus infestat. Sic videmus Galenum in se se usum frigido,ut sentiret apertissime penetrasti lib. I 3. Meth. In cephalalgijs ab acriori fuligine, calidioribus vaporibus, in pseudodelirijs febrium ardentium frontalia actu frigida praescripta millies sum expertus iuvamen euidentissimum asserre,nec ullum unquam inde aegrotanti detrimentum accessisse obseruaui . Ideo cum Galeno dicatis , dum hoc remedium capiti applicatur, habendam esse rationem
temporis anni, naturae patientis,& causae morbificae . In aestate siquidem,quo tempore Phrenitides maxime vigent, frigidum conuenit, quod quide aestas indicat duplici nomine,& per se,&ex accidenti:Per se quoniam cause morbificae rationem habet, per accidens,quia affectus biliosiores nobis demostrat.In hyeme vero contrario modo agendum est,medio in medij temporibus.Corpora mollia,& humida, qualia puerorum sunt,4 albarum mulierum non adeo valide refrigerantia postulant, quoniam nec ita vera,&exquisita Phrenitide capiunto,uti iuuenes propria natura calidi, siccique. Idem patet de natura humoris . In legitima siquidem Phrenitide quis non videt alia conuenire,quam ubi multu aut sanguinis, aut pituitosi humoris admistum sit ξ Quicunq; vero oxy- rhodinum semper actu tepidum admouendum censent, posthabitis quae mox dicebamus, diacem habent Aetium, qui excrementorum difflationem ex frigido prohiberi affirmat in iij addunt non
188쪽
serre inflammata cerebri meninges stigidi occursum. Primunt
nihil est, quia tunc quaerimus aliam vacuationem per reprimentia, ut simul inhibeamus augmentum,non autem digestionem per halitum, quae solum in fine congruit Secundum vicintelligo An membranae frigidi occursum minime serunt, quia inde dolentZAn quia natura frigidae, eceo aliqua articiuntur laesioneξNemo noto videt meninges , licet natura frigidae sint,cum iam calidiorem in temperiem,insignemq; ardorem conceperint, si quidem in sui naturam redire debent, multa refrigeratione opus habere, quia scilicet per immodicum caloris excerum a propria natura longe distant,quas propterea sola refrigeratione sanare pol sumus. Ne dicam quod cerebrum in vivente,& suis partibus conuestitum, noest adeo frigidum,quin frigiditatem rosacci perferre possit. Nar . Gal. 8.de sipari. a. asserit omni tempore aere calidius inueniri, praeterquam quod in transitu oxyrhodini vim, facultatem re mitti necesse est Vnde si Gal. II.Meth. i8. in inflammatione intra crantu probat castorium,quamuis sit calidius,quam coire iat materiae phlegmone producenti, nulla alia de causa, nisi quia vi me dicamenti in itinere, ac transitu frangitur, quanto magis hoc di incendum in Oxyrhodino actu frigido applicandi Ab initio igitur
usquequo morbus augeatur, huiusmodi oxyrhodinis utendum erit in Phrenitide,quam dixi. In hon vera Phrenitide, aut etiam in vera,sed progrediente morbo, temperandum a frigiditate , praeter repellentia addenda sunt discutientia Tunc laudandum Aetisconsilium, quia rarefaciendum simul ac digerendum, alioqui negligatur, quia tepidum minime repelleimeque id praestabit quod fluxio humorum,d inflammatio exigere videntur. Proce dente affectu ad discussoria deueniendum, quae digerentia vocant, incipiendo I imbecillioribus, ct ad valentiora gradatim ascendendo. Vnde in incremento morbi, usque ad medium status, seu post quatuor,aut etiam quinque dies peractos, rarefacientia simul cum repellentibus admucenda erunt, vos poteritis tu pra allatae irrigationi addere flores chamaemeli, anethi, melilo- rii, postmodum vero etiam serpyllum, pulegium,calamentitura Lia, quae pariter in aceto coquuntur pro suismigio balamiora ponuntur in Lethargo, quae locum quoque habent in Phremtide
189쪽
iam euidenter inclinante. Duo remanent enucleanda in ipsismet digerentibus, de animalibus quibusdam,&partibus eorum, quae ad maiorem rarefactionem atque discussionem capiti applieantur. Quod remedi genus non ita pridem scit inuentum . An ex rei natura sit excogitatum,in adinventum tale auxilium, δε an , alio in tepore,quam declinationis locum habeat,quando sunt, qui ante hoc tempus eo utuntur, ad semnum quoque conciliandum
Sunt e Medicis recentioribus, qui ideo putant hoc ipsem rem dium absolute non conuenires quia antiquiores Medici etiam . Arabes, qui in praxi docenda Graecis videntur fuisse locupletiores, nullam de illo mentionem faciunt . Ad haec materias ad caput trahere magis possunt animalia illa,tum proprio actuali calo re, tum virtuali, quia calidi sunt temperamenti, vigestus . co- clumbus Scitote Auditores, quod experimento saepe obseruatum fuit, hoc praesidisgenus Mutare esse,&antiquiores Medicos non omnia, Ingula nobis ad unguem tradere potuisse.Verissimum etenim est quod Seneca scribit': Artes nastentes rudes sunt, sed harum in processu subtilitas creuit Medicina a principio paucatum fuit scientia herbarum, postea vero in immensum excreuit Quare non ablegandum a Medicinae usu propositum auxilium , quod illo veteres Medici usi non sint. Conuenit enim quam maxime, quia licet animalia illa calida sint, calida nihilominus sunt calore nativo,qui blanaisianus est, iisceribus nostris per quam, amicus. Quare calor ille natiuus non solum blanditur cerebro, sed etiam placidissime discutit. Propterea accipiunt alij pulmonem vervecis vel pecudis, ubi primum ab animali extractus est , di capiti ita calidum adhibent ubi refriguit, ponunt in decoctione calida chamaemeli, rosarum. Ali probant magis catulum
per medium scissum, alij gallum, alij columbum, alii pullum gallinaceum; In tempore ita procedendum. Abiailio dum solis m-- digemus reprimentibus omnino abstinendum,in augmento, statu vos uti poteritis, sed alijs additis. Novi ego Mediuos celeberrimos , qui his temporibus utebantur cum puluisculo superspersorosarum, nympi eae, sentatorum rubeorum is consimillum resti erantium. Quidam alij decoquunt in aceto , alij tandem infindere solent in decocto facto capitum papaueris , rosarum violarum s
190쪽
Liber Secundus. 69larum, nymphaeae, hordei, chamaemeli. In fine status in in ta declinatione tuto illis sere solis uti licet, aut imbibitis. infusis
in decoctis discutientibus, resoluentibus, qua de re satis. In Phrenitide illa per consensum diaphragmatis orta conuenit statim vena sectio internae brachij, ut in pleuritide Insuper sanguis mittendus ex harmorrhoidibus, ter cucurbitulas in dorso scarificatas, id nates, coxas Purgatio facienda magis per clysteres, ne pars ossendatur. Praecordia uenda,& pertunde da oleis violaceo, iosaceo. Quinimo si magnus sit aestus, non desunt, qui utuntur succo semper uiui actu frigido, sol ijs cucurbitae impositis Caute nihilominus in his procedendum,ne laedatur anhelitus Morbo progrediente relaxantia,& resoluentia adhibenda , oleum amygdalinum dulce , anethinum, chamaemelinum, addito etiam rosaceo. Sunt qui parant cataplasma ex lini semine,& hordeo cum hydrelae, Aliqua alia videatis apud Hippocratem a. de Morta&de AtDct. Hic enim per me finis est Phreniti-di,4 ad Lethargum me