장음표시 사용
201쪽
tanto artificio sinum, plexuum, neruorum,d camerati corporis opus erat Supersunt adhuc pauca quaedam decere bli pallium cos nitione , quae penitus absoluam in equenti. eadem materia, ct an cerebri facultates incipes sedibus
luter sedisssinctae Antia , faecP. III.
D calcem,leu ad extremuirehabitae Lectionis, in qua omnium ferme capitis partium quandam veluti et tigiem delineaui, ad cerebri substantiam deueni, quam etiam dixi esse is milem glandulae potius, quam medullae, quae in ossium cauernis continetur, idq;Hippocratis, Galani,& Aristot Iis testimoni j abunde probatum fuit ubi similiter causas attuli, cur mollis,&alba facta sit a natura, ac tandem cur oportiuit cerebrum frigido,& humido esse temperamentoaeiecta Principis philosophorum sententia, quod huiusmodi membrum antummodo fabrefactum sit ad cotemperandam cordis caliditatem. Nunc autem ad rem institutam,& iam inchoatam perficiendam redeo, ut
ei fine imposito, morbos ipsos quam primum aggredi possim . . Sunt igitur qui cerebri figuram tenuioru intestinorum gyris aequiparant ea de causa , quia scilicet cerebrum infinitos habet anfractus, circumuolutiones plurimas, quς licet in exteriore cerebro conspiciantur, attamenin multae quoque in cerebri substantiam intimius penetrant, in quarum quidem usu hallucinatus cst vehementer Erasistratus, dum ad intelligendum fuisse constructas a tum auit. Si hoc enim verum esset, utique boues,&asini saperent , ac intelligerent, quod sapiunt, ac intelligunt homines,& nihilo tamen Galanus pie, quo icco docet anatomen in cerebro bovis: cerebrum,inqt it,houis simile est cerebro hominis, praeterquar aquod intollactu,& cogitatione caret; Et 8. de sipari. 6. non admodum dictrre ait cerebrum bruti animantis ab hominis cerebro tametsi complaxione differant . Ideo cum eodem Galeno dicatis cerebrum tot maeandris, totque gyris constares, ut cum spiritui aditus ad omnem eius partem patefectus esset, tum vero etiam,vipia, ac tenuis membrana cerebro nutriendo destinata in penitio-
202쪽
Liber Tertius. ITI res cerebri sinus sese insinuare posset. Vastissima siquidem cum sit
cerebri moles,si venae: arteriae per externam tantum superficiem excurrerent,dubio procul ipsi nutriendo,& natiuo caloricoserua
do nullo pacto sulficerent. Sunt qui alios comminiscuntur usus,&fines,sed nihil ad nos in praesenti. Subter hac cerebri partem exteriore distantia crassitiei duorum, vel trium digitorum, iacet alicra pars cerebri durior,& candidior, absq; venulis, arteriolis, quae saltem sensu cognosci queant, absq; tenui membrana Qua pars obduritiem callosum corpus ducitur, qu0d geminis ventriculis dextro,& sinistro excavatum cernitur,' hi sunt priores cerebri ventriculi,quos Gal. anteriores nuncupat, sed rectius per Laurentium, vel priores, vel superiores ratioq; ab eo adducitur, quia in medio cerebro morantur, a fronte tanto interuallo,quanto ab occipite distantes,tantumq;sere a basi,quantum a vertice;Figura horum ventriculoru Luna falcatae coparatur, alij humanae auriculae magis libenter assimilant. Magnitudine capacissimi sunt oi tum, maximi fortasse quia spiritum non adeo purum, elaboratum,led crassiorem continent. Cur gemini)Quonia alterutro lars ni malis functio adeo necessaria no penitus intercinitur, unde etiam leuius co tingit periculum. Quam rem Gal. 8. de supar.c. Io historia illius adolescentis confirmat, cui ventriculus tantum dexter vulneratus fuerat,& sanus euasit. Quod si vieiq; sinus sauciatus fuisset, neutiquam incolumis c uasissi 't Neo sibi co tradicit Gai .dum 6. Aph. 8.scribit vulnera in cerebro,si ad ventriculos ' penetrent, lethalia,si vero non penetrent sanabilia euadere, quia de nutire eius de Galeni loco a me nuper adducio,organorum,quq gemina instituta sunt a natura, haec letisse maxime communis utilitas, ut si alterum ipsorum patiatur,alterum simuletur, idco addit Gallii quod Smyrnatus ille adolescensio vixit sit, si ambo illi vcntii ut simul vulnerati fuissent. Vsus horum ventri ulorum no vnus iness,tur, princeps tamen, primarius est pro animalium spiritiuim e laboratione,ac ulteriori praeparatione, in illis etenim adhuc sunt cras.siores,in ideo ibi plexus choroidc siti lacriit;praeterea inscruiunt dicti ventriculi pro inspiratione, expiratione cerebri, necnon pro suscipiedis odoribus,d hinc est quod ab illis adnarium ossa cit bii instar persorata, proccisus mammillaret cappellati scrutui, per quos M cere
203쪽
cerebrum inspirat, Modorum species accipit, propterea odoratus organa vocantur. Tertius ventriculus statim apparet ablato corpore illo camerato, nempe camerae modo extructo, tribus
quasi columnis suffulto,quod cerebri amplissimam molem sustentat,ne hunc sinum comprimat; Hic nil aliud eli, risi comunis qua dam cauitas, in quam ambo superiores ventres humiliori sui sede dchisicunt. Hunc ventrem Gai vocat medium a quo duo statuit ut ductus, alter ad cerebri basim descendit, teluim,ac infundibula nuncupant,eo quod per iasium veluti per manicam vocatam Hippocratis cerebri transcolantur humiditates,& ideo huic pelli su sternitur glans pituitaria, quae, ut diximus,carne sua porosa spogie instar cerebri pituitosa excrementa excipit, ter cunei foramina sensim in palatum instillat alter vero ductus priore maior ad quartum ventriculum diligitur,& est via quaedam a tertio ad quartum sinum. In eo l. inere obuiam fiunt conarium, nates,testes,de quibus videant ipsi met Anatomici. Nostra enim intentio no est sigillatim quas uiscerebri particulas expendere . Hucusque ergo de pari i-bus cerebri runc breuiter disquirendum, num principes animae functiones, quae celabrantur in cerebro, loco,in sede dist erant inter se, an promiscue in tota cerebri substantia contineantur; qua stio hinc inde varijs,& rationibus, auctoritatibus iam pridem agitata inter Galenicos 4 Arabes, tine licet ad curationem p rum conserat,si Galeni doctrinam insequi volumus, attamen quia Arabes in ipsa praxi admodum accurati contrariam habent lantentiam,& pro varia Lesione in principibus facultatibus, ita varijs, ac diuersis capitis partibus topica admoueri debere contendunt, idcirco breuibus ostendam vira, me iudice, amplectenda sit opinio Fuere ergo qui singulis facultatibus singulas sedes assignandas esse voluere, phantasiam in anterioribus ventriculis, rationem in medio,memoriam in posteriore locantes . Ita censent Aulaen. Fen. I. tract. .cap. s. Aueir. in principio Cantici, in Com. de Memori ad reminiscentia cap. a.&4. Coll. i.Cum quibus consentiunt Iacobus de partibus in suis Comm ad Avicen. Nico laus Florentinus in tract. de Animi potentijs Rationes multae aia fiuntur ab illis, desumpta a rei,quam vocant,natura,quas videre poteritis apud eos,qui data opera hanc cotrouersiam pertractant,
204쪽
inter quas quidem rationes, illa non minima esse videtur, quia cre dibile est in anteriori parte, ubi vigent sensus, o mollitiem fieri
imaginatione,in posteriori parte ob duritie, memorandi potetiam residere,in nudia discursum seu rationem,quia egeld sensibus,&memoria.Quinimo afferunt in medium quendam Galeni locum exi. Pror. 27. ubi haec legitur Hippocr. sententia. Permutationes in Phrenitide conuulsiones indicant. Quam explicans Galenus dicit permutationes fieri in Phrenitide,quando modo imaginatio, modo distursus, modo memoria ditur , exponens ulterius qua nam ratione modo una ipsarum facultatum tedatur, modo altera, inquit hoc fieri, quia humores modo in unam,modo in alteram
cerebri partem mouentur. Quamobrem si morbitica materiar motus in diuersas partes cerebri, modo imaginationcm,modo discursum, modo memoriam labefactat, necessario cum Gai concludendum, huiusmodi operationes no promiscue in uniuersa cerebri sub statia,sed disiunctim,& varijs in locis celebrari;Nihilo tamen mihi multo magis probatur alterius sectae opinio, ita ut praedicta facultates nullo modo sedibus distinctae sint, ac separatae, sed omnes in
toto cerebro fiant. Sic enim etiam cum Gai .censent quamplures eneotericis primae nota Fuchlius, Fernelius, Altomarius, Laurentias, Malli,qui similiter rationibus,in argumentis, veluti auctoritatibus ex Gal. caeteris depromptis facile respondent, in quibus ego non diutius immorabori, quia singula apud illosmc quiuis vettium videre potest; Interim scitis omnes animum primarum qualitatum ministerio varie operari,& ideo fieri posse,ut una qualitas a suo contrario offendatur,alia illaesa, propterea haud mirum esse,si unam amittat functionem,caeteris manentibu . Ad haec anima ubique in qualibet parte tota, omnes ctiam principes sunctiones in qualibet cerebri parte eXercere potest, sine discrimine imaginari, dis urrere, iecordari. Sed tamen quia euidentius in anteriori parte imaginatur,in media discurrit, in postrema me-niinit, id o cuiusque facultatis sedccita distingui sint. Exemplo ad id valde accomodato aliqui visitatur, de Deo nimiri i qui licet ubiq; sit,in Sole nihilominus residere dicitur, quia illis manifestius operatur Essentia enim per actionem dignoscitur. Vtcunq; sit, iam dixi vobis in praxi hoc parum referre. Nam etiam si topic synci-
205쪽
piti tantum admoueantur, ut voluit Gal. quavis laesa facultate, eorum tamen vis per futuras illas ad interiorem omnem cerebri partem desertur, licet Arabes,& Practici nonnulli malint imaginati ne laesa sy cipiti, mc moria deprauata occipiti, discursu mala ais Dcto vertici applicari.
iesinitio Lethargi an Lethargus t insummatio. LeeP. IIII. V DIVISTIS iam integram sere cunctarum capitis,&cerebri pari iam anatomem, depromptam a me cum ex alijs insignioribus Anatomicis, turn praesi nim ex Andrea Laurentio,qui hanc materiam inter reccntiores omnium exactissime enarrauit, nec non quaestionem illa a seculis inter
dicos disputatam, nimirum de sede principum facultatum in cerebro; quando Arabes aperte assirmant sedibus in locis ad inuicem distingui, contra Galenus,& ex eo aliqui id mordicus,& costanter negant; omnes in tota ccrebri substantia promiscue celebrari asserentes,quorum sententiam ego quoque libentius insequor. Pro curatione in morboru capitis parui fiat a vobis huiuscemodi cotrouersia,quoniam, siue haec, siue illa admittatur opinio,absque dubio anteriori parri capitis, Vbi coronalis reperitur futura,vtilius applicantur localia, quippe quae per viam illam ad qua suis cerebri particulas intim usi cnetrant. Vnde tam in Lethargo, in quo,ut audieii ,praecipua laesio est in hosteriori cerebri parte, ubi viget memoria,quam in Phrenitide, subrida sine dia pars cerebri, ubi discursus est,& ratiociniissi potissimu laborat docalia medicamenta bregmati ad comis iura dictam adhibentur a Medicis Gal.doctrina sequentibus. Sed age aggrediamur tande hunc ipsum: itectu, in cuius essentia tradenda no minorcs sunt ambiguitates,& cotrouersiae, quam
in aliis. Qii id ergo est Lethargus)si de nominis ethymologia quaeritis, scitote nomen hoc deductu ab obliuione. ἀργης , captura, aut vel, ut vult Aurelianus,o . otio, quia nimidium hoc in at fictu aegri stupidi iacent cum sopore, obliuione , Minertia,ob de tentem, di infirmum facultatis imaginatricis motu. Latine veternus,licet Plinius Lethargum a veterno separet lib.
206쪽
28. c. I 7.Rhasis comuni nomine subeth vocatiquod seporem significat. Ab Avicenna Sirsen frigidum appellatur,estq; affectus e dia- intro,ut aiunt, Phrenitidi oppositus, specie, symptomatis, de Gai. sententia I 3. Meth. c. a I. quia scilicet in Phrenitide homines dormire, in Lethargo autem expergisci non possunt. Vnde Celsius lib. 3. c. 2 o. In illo, inquit de Phrenitide loquens, difficilis somnus,
prompta ad omnc audaciam mens est .at in hoc marcor,& inexpugnabilis pene dormiendi necessitas, Lethargo Graece nominat. At si Lethargi essentia magis assequi velimus,petenda haec omnino est ab ciu sic finitione,quq multiplex afferri posset ex veterum, ac recentiorum scriptorum comentarijs, sed ego breuitati studens, asDram tantummodo, quae mihi huius affectus natura clarius exprimere videtur. Lethargus itaq;, siue etia Lethargia, por est pretter natura, cotinuus, cum febre lenta,& obliuione, a pituita putrescente, quae locum in quo princeps animae pars residet, humectat, ac diluit. Quae quidem definitio vindicanda est a multis, qrre aduersus eam excogitari possunt,obiectionibus. In primis enim sunt qui Lethargum ex pituita non putri irrigante cerebru fieri colendunt, ita ut pituita, que Lethargum facit,nulla patiatur alterationem ad cotrarias qualitates, sed multitudine duntaxat exuberet probatq; hac sua opinionem Gal. auctoritate Pror.seci. I. Com. 2.ubi scribit Lethargum tunc coni ingere,cum pituita diluerit,d humectauerit cerebrum Alij vero Arabum scholam sectantes tatum abest,ut velint ab imputri pituita generari Lethargum, ut ab ea quantumuis putrida minime fieri posse existiment, nisi una oriatur inflamatio. Quare altera insurgit difficultas virum Lethargus inflammatio sit genita ab humore pituitosis cerebrum distendente,ac in tumorem eleuante. Sane Avicenna, reliqui Arabes,quos pariter multi recentiores insequuntur,volunt Lethargum frigidum esse apostema, Vt patet . 3. tractί .cap.7.&apud Auer. lib. 3. coli. c. o. ubi ripse vocat Lethargum complexionem materialem apostematosam. Et hanc opinioncm corroborare nituntur Gai ipsius testimonio 33. Meth. quo in loco dicit Lethargum secundum speciem contrarium quodammodo esse Phrenitidi. Necessario enim addunt genere conuenire , quod si genere conuenit,cum Phrenitis sub inflammatione tanquam sub genere c6tineatur, Lethargus quoq; sub eodem
207쪽
dem genere comprehendatur, Minflammatio sit oportet. Reserunt similiterces . at firmare Lethargicos febre cotinua,& leta detineri, sed hoc ,illi inquiunt,fieri n6 posse videtur, absq;inflamatione,unde in mania,quq est morbus biliosus,nulla febris, quia ibi nulla adest inflammatio. Sic tande afferunt etia in dolore capitis a pituita excerni quandoq. putrida pituitam,ctim tamen ulla adsit sc biis, quia nulla scilicet inflammatio. In hac itaq; tanti momenti cotrouersia quidna decernendu In primis sciendu a vobis est pituitosam materia,quae Lethargu facit, aliquam subire alteratione,quoniam per putredine incalescit quae tame putrefactio leuis admodu est, ita ut magis obesse materia videatur refrigerando,& humectado, quam cali faciendo, queadmodu ex actionu laesione,& symptomatis facile unusquisq;colligere pot;Propterea nulli miru esse debet,si apud Galenu, Malios Gradicos minime legitur quod Lethargus inflamatio sit,aut ad inflamationu genus aliquo modo reduci possit. Quinimo 3. de Loc. affect. 7. ipse Gai. aperte docet ex sola inteperie frigidiori cerebri Lethargu excitari,cotra quam eueniat in apoplexia, in qua humor frigidus,& crassus ventres potius replet,quam quod totius substantia intemperie immutet. Accedit quod a. Aph, 3. scribit Lethargu fieri a sorti refrigeratione cu humiditate coniunctar amobre in hac dirimenda lite multi multa respondent. Quidam. n. volunt a Lethargum, quam Phrenitide vitiu esse inflamatoriu, sed Phrenitide inflammatione esse vehementer calida, Lethargum vero inflamatione remisse calida,ob diuersitate nimirum materi ,
que in Phrenitide est valde calida, in Lethargo exiguae caliditatis. Ad Galeni locu ubi dicit Lethargu generari ab humore frigido, respondent ibi GaIloqui respectu ad Phrenitide,que admodu facit Auic quando uccat Lethargum postem frigidii;cumq; ide Ga Lalibi tradidit oriri Lethargu a forti refrigeratione coniuncta cum humiditate, putant ipsum respicere non ad exqu situ, ac veru Lethargu,sed ad nothu, ac illigitimu;Nonnulli alij dicunt in Lethargo colligi quide pituita in cerebro,sed minime tumore facere: imo
adurunt in inedium Serapione, qui aduersus Auic. probauit neque cerebrum, neq; etia ossa pati postema vel tumore. Qui tamen,ut Auic tueatur, lubdunt apud ipsum saepe aposlcma vocari qualibet replatione alicuius partis facia vel ab humore,vel a vapore. Franciscus
208쪽
Liber Tertius . IT Tciscus Vallesius in suis Controuertaib. s. c. I 2. docte, ingeniose
demonstrat,non solu auctoritate, ac testimonio Galeiit,loco a meia adducto I. Pror. Com. I.veru etiam ratione a natura rei depro
pia,satis esse tam adPhrenitidis, quam ad Lethargi generatione, litui cerc brutile, aut pituita, absq;quo fiat illo in mento infliinatio. Cuius summi ct Medici,& Philosophi verba omitteda nullo in dosunt. Quo sit, inquit,Phrenitis latis est esse perpetuu deliriu cum febre perpetua, quo Lethargus sit, esse somnu profundum,cu perpetua febre. Sunt. n. horum morboru haec signa propria,tame pos. sunt haec adesse sine inflamatione Nari, ge imbutum esse cerebrupituita,atq; illam putrescere. Quid .n. prohibet haec ita fieri an non pol putrescere nisi in inflamatione e qua ergo ratione putrescit invasis per sebi e potest itaq; putrestere;quod tamen non fiet in tam praecipuo me bro, quin Lbiis excitetur. Ex ea ergo putredine Phrenitis cotinget, aut Lethargus, atq;adeo sine inflamatione. Hanc rationem tanti facit Vallesius, ut existimet uiatis morbis saepe solam humorum redundantia putrescentium in cerebro, a primo die adesse,non aute inflammationes, ideoq; ambos pers pe cohiberi auxiiij medicis, antequa in tumores evadant,cu scilicet incipiunt adhuc, quod nisi fiat, procedete fluxione putat excitari inflamatione necessario Vnde videtur nobis significare a principio morbi no esse inflamatione, sed fieri postea,vbi firmatus est. Quod si aliqn videatur Gal. hos at Tectus intemperies cerebri dicere,nihil ait repugnare, quia cum inflammatione quacunq; intemperies adest cu redundante succo. Dixerim ego in Galeni, ct Graecoru doctrina,qua tu hucusq;mihi obseruare coligit,ex sola pituita putrescente, ac ce rebri substantia irrorante absq; tumore, absq; postemate, ac inflamatione Lethargia fieri. Ita namq;colligo etia ex alijsGal.locis, presertim vero II. Meth. a. q. de Loc. ars. 2.& 3 eius d.operis . nihilq; obstat quin ex eadem modice putrescente pituita sine ulla inflamatione Lethargici perpetuo somno,& continua, ac lenta febre corripiantur, quae sunt propria,& peculiaria huius morbi symptomata. An ergo Arabu sententia cotenenda Ceseo ego ab illis apostem a proprie sumptu esse,no aut pro simplici tantum repletione, ut voluit Mercurialis, aliqua do posse Lethargu sequi tumore ce ebriphlegmonosum ex sanguine pituitoso onudum sed quod perpetuo ab
209쪽
ab huiuscemodi causa gignatur,non ausim certe cum illis asserere, ita ut velisimilior centcnda sit Gal.& aliorum Graecolum opinio, quam Arabu, sedit clarior appareat, respondendu a nobis est ad ea, quae in contrariu adducebantur.Quado itaq; Gal. dicit Letham gum contrariu Phrenitidi secundum specie esse, non simpliciter, absolute hoc dicit, sed quodammodo, ratione cilicet contrariarue ausaru, quia Lethargus ex humore frigido origine habet,&propter contraria symptomata, quonia in Lethargo ignauia quaedam cum obliuione, di inexpugnabili dormiendi necessitate adest, in Pliten itide vero audacia queda cum vigilijs Ideo quoq; tradit ibi. dein Gal. tam Phrenitidis, quam Lethargi curatione ab initio una, Meande esse postea vero,dico in progressis,contrariam,Na a principio,vt audietis in curatione, ex usu esse solet reprimentia, quem admodu in Phrenitide,licet in Lethargo omnino mitiora,quia facile inhibetur quod est tardi motus,ut pituita. In progressit autem alia utimur methodo, quoniam ad prohibendas vigilias in Phre nitide adhibemus non tantu frigida, sed non raro narcotica, cultates principes stupefacientia. In Lethargo e cotra uti cogimur calidis medicam et is, que easde facultates nimio, prosundo sopore obrutas suscitare possunt. Addebant qui contra sentiunt,si solum essent fluxiones,ac non potius inflammationes, non haberent Lethargus, Phrenitis adiuncia perpetua febrem; nam neq; grauedo, neq;fluxiones aliae, quibus ccrebru laborat,illam habent,quq ratio minime admittatur a vobis Quotiestunque enim pituita multa in cerebro colligitur, ibiq; inculcata putrescit, absq; dubio se bre accendere potest, cu manisci iussit apud omnes pituita ipsam, siaut reliquos humores,in venis putrescere, ab ivlla prorsus inflamatione sebre efficere.Q.itcunq; pituita imputri,&cerebruciatu modo madefaciente id mali genus posse fieri autumant, nisi de spurio intelligat Lethargo,ex eo facile esselluntur,quod vete Lethargici absq; tebre non sunt; quae subris sine putredine pituitae gigni nullo
modo posse cu pituita humor frigidus sit.Gal. locus ita accipiendus est,ut velit pituita madefacere cerebru. sed ita tame etia, ut simul putrescat, veluti constat clarissime ex eodem Gal. 3. Meth. H. Maniaci, dum uritur humor, fibricitant,postquam vero ustus est , di lucineratus, non amplius briunt,Tandem pro Arabibus,
210쪽
ad eos, qui dicunt cerebrum minime pati posse tumores, dicatur de aliquibus tumoribus, veluti scyrrho verum esse pone, ut patet e Gai. q. de Praesag ex pulsibus cap. 4bi ai Cerebrum jubmo sortassis ne admittunt quidem cyrrhum At alios tumores posse excuari in cererii substantia in confesso est apud omnes , nos alibi uberius demonstrauimus quia scilicet eadem cerebri substantia quibus vij nutrimentum recipit,ijsdem potest recipere eX-
crementum, quo generetur tumor praerer naturam. Et hac d re satis.
Explicatur magis Lethargi essentia, ct quaeritur in primis
VP sit Lethargus, iii mi intlammatione substantiae cerebri gignatur eum Arabibus,an vero potius cum Graecis, ex sola illius membri intemperie frigida cum redundante humore ad aliquam putredinem redacto , abunde heri, ni
fallor,intellexistis, una cum solutione quorundarationi liri,& auctoritatum,quq in oppositum adducebantur.Supersint tamen adhuc aliae disticultates magni momenti, a me nunc
proponente 4 distutiendae simul, ut essentia,& natura Lethargi vobis omnibus facillime innotescat. Sed obsecro in primis definitionis partes breuiter percurramus Libuit itaque per soporem definire Lethargiam quoniam proprius character huius viiij est prosundus, Minocitabilissimnus;dictumque fuit cum febre lenta, ad dictientiam cari,comatis. catalepsis,qui omnes affectus vel sunt sine febre,vel sequuntur ipsam febrem,eique superueni ut, at Lethargus habet sibi febre comitem, cum obliuione pariter diximus, quia hoc in arfectu principaliter memoria laeditur, tametsi offendantur simul ratio, imaginatio, ut scriptum est a Galeno 3. de L .aff. cap. . di de dister. lympi c. 3 ita ut in Lethargo me moria,& ratio sint veluti abolitae, sed imaginatio imminuta, deficiensque. Quod si vestrum aliquis nosse cupiat, quomodo, di quaenam ratione contingat istud ipsum fieri in Lethargo, sciendum est cum Gal. in Art. Med.cerebrum esse aptum ad obeudas huiusmo-