장음표시 사용
211쪽
di principes nanctiones,dum substantiam ob mermem ac stabilem, quae formas facile sustipit,quae duo in Lethargicis desiderantur,eo quod ipsorum cerebrum ad instar spongia ut aqua refertae, quae in tumorem eleuatur. Quapropter veluti spongia sic repleta humiditates non suscipit,ita cerebrum valde madetactum aut nullo modo,aut cum dissicultate sustipit, ita ut imaginatio quasi deficiat. Ad haec ut spongia multo humore madida non sinit humiditatem per suos poros penetrare, ita species nequeunt per cerebrum permeare, crasscfactis spiritibus, di meatibus praeclusis snde animae potentiae laeduntur, quarum omnium maxime laborat memoria in Lethargicis,ut iam dixi, quia licet Galemas I de Loc. ais ollinio generaliter in Lethargo allaci dicat principes animi functiones, idem nihilominus 3 eiusdem operis cap. s. speciatim memoriam cum ratione aboleri exarauit. Vnde prima emergit dissiculias de delirio Lethargicorum,dubitaturque ante omnia virum delirium patiantur,4 quomodo . Ex una siquidcm parte videtur rationi consonum Lethargicos minime delirium incurrere Numniam scilicet dicebat Galenus loco citato De csitfsympi imaginationem aboleri in caro,& catalepsi, imminui in comate,ch Lethar go,deprauari vero in dedirio,quod est melancholiae genus, in vertigine. Scimus praeterea ex Avicennari. Terti j tract. I .cap. .&6. actioneSaboleri, Mimminui aftigido,& humido, deprauari autem a calido. Quae doctrina eli non Galeni,&Huicenns solum, sed etiam aliorum cum Medicorum,riim Philo horum omnium. Ex altera parteHippocrates litia. de Morbis statu Lethargicos licet leuiter, realiter tamen delirare;idem censet Ludoulaus Mercatus, de cum eo alij non minoris famae . Quicunq; vero Frecentioribus delirium abesse putant ab hoc affectu, de quorum censu fuit Alexander Massaria de re medica optime meritus, veriti sortasse in Arabum sentcntiam,cuinainime adli rent; quod videlicet Lethargus sit triflammatio nagis cono rare ut quia latelligere nesci uerunt quonam pacto Leuiarsas , cum morbus trigidus ponam una cum fatuitate, is marco e quodam amrexum habere postit delirium Ex cuius quidem dii Eculiatis solutione pendet responsio ad alia n dubitationem, quae promouetur de semno, si nimiruta . a putrescente pituita, ioII sequenter calida nascitur Lethargus,
212쪽
quomodo in eo tam propensa ad somnum in linatioΘQuae dubitatio multo magis adaugetur si cum Arabibus ab inflammatione Lethargum generari concedimus. Propterea dato quod aliquando vera sit opinio ipso summet Arabum existimantium Lithargia esse cedematodem inflammationem,facile patet desiti causa. queeli caloris,& spirituum in cerebro excandescentia, remistior tame, quam in Phrenitides; nec similiter latet ratio, ob quam Lethargici adeo propensi sint ad Binnum, quoniam scilicet somnus fieri potest etiam a sola humiditate;vnde Galen. de Praesag.ex pulc&8. tradit coma fieri propter humidas distrasias knihJlominus in is Lethargo somnus non est adeo profundus, ut in comatriquia non raro Lethar gici interrogati respondent, quamuis subito ad somnum redeant. In doctrina vero Graecorum meo iudicio respondendum, prout ex ipso Galeno elicitur 3.in .Epid. comatosos videlicet euadere propter tum multitudinem , tum figiditatem crud rum humorum, desipientes vero, quod putrescentes acrimoniam,& caliditatem generant. Quam rem ut in lius assequamur,statuendum a nobis est pro fundamento quot iam audivistis, Lethargum minime generari a pituita tigida, des humida tantummodo irrigate cerebrum,sed a pituita aliquomodo putrescente,& ex consequenti calida . Vnde licet calor in humore illo putrido accensus exiguus sit, non tamen adeo pusillus iudicandus,quin possit mentem quoquopacto deprauare, dum cor membrum longe distans
accendere valet Obicctio de somno facile tollitur,si dicamus humorem qui consuit, totum non putrescere, sed aliquam eius partem, ideoque magna etiam ex parte suam seruare naturam . Pars quae putre vapores ad cor mittit exiguos quidem, sarum cali. dos .d ita tamc n, ut inde febris,quamuis lenta, proueniat. Reliqua pars,quae putredinem non contrahit domnum inducit relligerando,& humectando cerebri substantiam . Ad id autem quod ex Galeno viccbatur,imaginationem imminui,ac, luci deficere in Lethargo, deprauari vero in melancholia, sicuta in vertigine ,
credendum est Galenum hoc dixtisse, quia re vera maior est hesio hoc in affectu ab humore prout frigido,d humido , quam prout putrido,& calido. Ideo Lethargo correpti obliuiosi magis fiunt quam deusti ac desipicntes Spiritus enim a caIore agitati & com-
213쪽
Liber Tertius. I sis sed etiam in suis Constat. Consuli. s.causam inquirens delirisIri .
Lethargicis,non eam restri in calorem,ut dicebamus, prouenientem a putrescente pituita,quia huiusmodi calor tanquam debilis, multa humiditate contemperatus nequit ad spiritum immedia-
tum instrumentum harum actionum peruenire, unde mens como
ueri nulla ratione potest;sed potius in memoriae iacturam, quae necessario apparet hoc in malo;quoniam qui memoria caret, i, liuiosi sunt, erronea loquuntur, inepta, ideoq; putat Mercatus Lethargicos euadere delirantes,no quide quod primario, ex vi caloris interiores potentiae sint obuis, sed consensu memoriar, quae nequit,ut par est,species reserre caeteris potentijs. Postea vero ponens diiseretiam inter Lethargum, Phrenitidem, quia stilicet in utroq; assectu adest obliuio,& delirium, scribit Phreniticos obliuioBs esse,c6sensu distractionis,& laesionis aliarum potentiarum ita ut postulata matula, meiere obliviscantur;Lethargicos autem delirare,non quidem quod primario,& ex vi caloris interiores potentiae sint obi far,sed consensu memoriae,quar,ut mox dicebam ., nequit,ut par est, species referre reliquis potentijs . Quae Mercati opinionegligenda minime est, utpote ingeniosa, ac latrophilosopho per quam digna,sed ea non est, meo quidem iudicio, qua nos omnes amplecti debeamus, priore relicta. Si enim calor putrestentis in cerebro pituitae tantus est,qui cordis membri longissime distantis calorem superacendere ac ad igneam naturam commuta re valet,cur,obsecro,non potest simul animales spiritus multum k tenuiores,ac per ipsummet cerebrum vagantesiexcalfacere, co sequenter mentem ipsam commouere)Dabo equide libenter propter levem putredinem materiet presertim frigidioris,& humidioris,delirium Lethargicorum neque adeo magnum, neq; ita continuum esse, ut in Phreniticis, sed quod prorsus careant delirio, aut ab ea tantum pendeat causa, quam excogitauit Mercatus,nunquaadduci potero,ut credam .Qua de re satis.Quaerunt praeterea num Lethargus symptoma sit, an morbus, dicet hac in re tempus parum utiliter conteratur; Vtro enim modo dicatur, grotanti nihil conducit, breuiter tamen hoc distiniendum est. Re vera igitur videtur esse symptoma pertinens ad actione laesam facultatis memoratricis potissimum,necnon ratiocinatricis,imaginatricisque
214쪽
Quidam e Practicis volunt esse morbum,quando est cum cedem I tode cerebri inflammatione symptoma vero quando sequitur febrem, aut alias aegritudines Rondeletius in sua Methodo diuidit ipse Lethargum, in Lethargum morbum,& in Lethargum symptoma. Gal. 3. Mah. interdum vocat morbum, interdum vero pathos, quo nomine utitur ut appellet morbum omnem rem praeter naturam.Verumtamen cum ad actionem laesam,ut dixi,redigatur,
symptoma pol ius erit,quam morbus. At si symptoma, quemnam
morbum insequitur Duplicem prosecto, alterum in intemperie frigida,& humida cum materia,alterum morbum in via vocatum. Sed quomodo erit morbus in via An cerebri ventriculi occupantur ξQuidni,cum hoc Avicenna etiam innuat ξCrediderim ego locum affectum in Lethargo esse cerebrum secundum partes posteriores,assiciq; non solum ut similare,sed etiam ut instrumentale , non tamen secundum ventesiculos ut ipsi repleantur,quia statim
grauiora mala insurgerent, epilepsia, aut amplexia, sed secundum meatus,& cauernulas substantiae eiusdem cerebri Quo sensu intelligendus Hippocrates in lib. de Structi hominis quando scribit Lethargum fieri, quoties cerebrum frigidis repletur humoribus.Putat Avicenna,& cum eo ali quoq; locum affectum in cerebro Lethargicorum interdum esse posse meninges, sed, ut frequentissimum hoc esse creditur in Phrenitide, ita longe infrequens putatur in Lethargo,quoniam praeter Galeni auctoritatem lib. . de Caus pulcr3.ck q. 3. Aphor. 3 o. cli alibi, ratio pariter a natura rei deprompta id clarum satis essicit, quod Avicenna minimci gat , nimirum pituitosos humores rarissime penetrare cerebri membranas,quae densae sunt, ac durae, qua ratione similiter pleuritidem a pituita raro damus. Crasitor siquidem materia, qualis esse solet pituitosa, densam partem cum dissicultate permeare, di inania eius spatia replere potest. Differentias modo Lethargi tradamus, saltem praecipuas in magis estatu dignas, quarum prima videtur esse de Lethargo vero, exquisito, nothoq; seu spurio. Verus cnim,& exquisitus ille prorsus est,quem definiuimus,non genuinus,ac purius, qui non primario in cercbro generatur, sed per consensum ab alijs partibus, toto, ut in febre quotidiana, hemitritaeo,a membro particulari, ut a pulmonibus in peripneu
215쪽
Liber Tertius. monia Sic Averr.lib. 3. Coll. 4o tradit accidere aliquando hane
gritudinem cerebro,mediante ore stomachi. Aetius lib. 6. c. 3. de sententia Archigenis docet Lethargum fieri quandoq;ob consensum 1 visceribus, iraecordijs Qvjnimo Gal. I7.de separ. a. in eadem fuit sententia Lethargum fieri per consensum poste, dum est. Ita qui nouit facultatem animae ratiocinatricem esse incere bro,deliria,Phrenitides, Lethargos, melancholias intelliget accidere, cum cerebrum aut primaria ratione, aut per consensum assicitur. Quidam tamen e recentioribus negant Lethargum, qui sit vere talis,per consensum caeterarum partium posse fieri,cum oporteat cerebrum in eo essentialiter pati,4 qui dixerunt generari per consensum , intellexusse dicunt de prima occasione,& origine; non autem de integra Lethargi constitutione.Insuper addunt Galenu,
Malios nomine Lethargi intelligere voluisse omnes soporosos aD sectus, i,cum scribunt consorti, lege fieri Lethargum, locuti sint non de vero Lethargo,sed alia affectione, quς similitudinem cum Lethargo habeat; nempe de comate, qui opor per consensum a ventriculo,& utero per pe oboritur.Disserentia alia Lethargi oritur amodo generationis ipsius, quoniam videlicet alius Lethargus primo, per se nascitur; alius vero post alios affectus, maxime post Phrenitidem δε hoc euenit duplici ratione,ut in Phrenitide ex Galeno demonstraui, vel quia dictolutis partibus tenui
ribus,& calidioribus, crassiores,in frigidiores remanent, vel propter importunum medicamentorum stupefacientium usum, unde cerebrum ad contrarium vitium transii grat. Aliae si quae sunt Lethargi disterentiae parui fiunt, praeter eam, quae a temporum morbi varietate desumitur, pro qua varietate, varia similiter huic morbo debetur curandi ratio, quemadmodum in Phrenitide quoque antea demonstratum fuit, cum aliquo tamen distri ne, quod clarius ex infra dicendis unicuique vestrum constabit . In proxima de causis ante omnia agetur.
216쪽
De causis Lethargitam internis, quam externis, depsignis praeim- dicantibus , ac pathognomonicis Ubi de pul busin rina Lethargicorum disseritur aecP. VII. α - , causas Lethargica passionis iam accedamus
oportet, ac inter externas,quq plures sunt, aer pri-
Muri mum obtinet locum , propter allatam rationem ab Hippocrate in lib. de Sacro morbo: Aer, qui. inspiratur, in cerebro vim omnem suam relinquit: ideo si sit aer frigidus, humidus, si crassus,& nebulosus,talisque diu perseueret,iacillime hunc, Malios soporoses cerebri affectus promouet,quemadmodum austi in a facit constitutiodongum otium , cibariaque humidiora.Propterea Romae,inter alias Italiae urbes, id mali genus maxime viget, quia non solum humidum est caelum, sed etiam alimenta omnia copioso humore nindida tellus haec producit,quibus si addantur crapulae, nimiaq; venus, nullus hac de re dubitandi locus remanebit . Ita namque pituriosus humor in corpore coaceruatur,quia in vetre genita pituita una cum alimento iecur,& venas subit Anni tempora, in quibus Lethargus solet diuexare,sunt hyems,ver,& autumnus. Non semel autem ego obseruaui huiusmodi affectum in aestate homines adoriri, in hac praesertim ciuitates quibus nempe cerebrum intemperatum est,& cumulandoCatarrho assuetum. Fufia enim pituitosa materiatum a sebrili,tum ab aestiuo calore,facile cerebri substantiam irrorat,&irigidum morbum producit,tanquam sibi congenerem; l ternae causae non adeo propinquar, ac mediatae sunt aetas, ac temperamentum Attamen in aetate aliqua reperitur controuersia , quoniam Soranus apud Aurelianum lib. a. de Acut tradu senes expositos esse Lethargo Contia legimus apud Hippocratem 2 Aphor. 34 in aetate consistente positos maxime omnium tentari a Lethargo Quae contradictio solui potest ex allatis a Philoleo in Comm. illius Aphorismi, quoniam utraq; aetas parum inter se distat,praesertim si de primo senio intelligatur. Sic etenim scribit Philoteus. Sciendum est autem consistentem aetatem circumscribi annis triginta quinque,declinante autem anniis triginta noue.
217쪽
Quamobre in dicendum tam in aetate consistente positos, quam . in primo senio, taracmastica , seu declinante aetate Lethargo obnoxios esse. Temperamentum illud Lethargico affectui expositum valde existit, quod non mediocriter frigidum, humia dum est. Interna causa Lethargi remota adhuc, quae antecedens vocatur, apparatus est pituitosi sanguinis in toto corpore , qui morbum fouet, augeta proxima, magis immediata est idem pituitosus sanguis, seu pituita in cerebro Nihil enim refert, an pituitam, vel sanguinem pituitosum dixeritis . A quo quidem humore cerebri crasis immutatur eo modo, quo lim demonstrarum est. Dubitatur hoc in loco a quibusdam de humore melancholico, a quo tiam refert Avicenna apostema Lethargicum generari. I. teri tracticap. 7. 4. Contra quem tamen stat omnino ratio a natura rei deprompti, quia licet ab
humore melancholico assiciatur memoria, quae a figido quouis oblaeditur , non tamen somni fiunt inexpugnabiles . Melancholia siquidcm frigidus siccus humor ei domni vero prolixi,atq; profundi ex frigiditate, humiditate proueniunt, quod multis in locis affirmauit Galenus Frigidus autem , siccus humor, qua lis melancholicus est, non solum non excitat lamnum , sed facit vigilias. Ideo legitur apud Galenum et Aphor. 3. itficilem somnum fieri cerebro refrigerato, qua refrigeratio si veli emens fierit,& cum humiditate ista altos somnos, si vero cum siccitate catalepsim efficit. Causis breuiter expositis, ad signa nunc omnia descendamus,quae diffuse tradita habentur apud Aurelianum a. de Acut. I. apud Aetium, Galenum te Caus puls. o. de Loc aff. apud Hippocratem quoque in Coac inamot. Ad curantem vero Medicum pertinet potius cognoscere signa praein dicantia Lethargum imminentem futurum, quam praesen tem, iam factum, ratioq; est, quia tunc maxime opem ferre potest aegrotanti, non autem cum iam Lethargus ad consistcntiam deuenit. Nam praeter alia, ne remedia quidem admittit. Invadentem ergo Lethargum cognoscetis ex capitis grauitate magis , quam dolore, ex pigritia admotum , sibilo, innituue aurium , propensione ad somnum, in quo similiter non apparent insemnia, iacie decolorata, di subtumida, praesertim ad ocu-
218쪽
I08 De Lethargolos , copiosa saliuatione , iugiueityelisimo, ex debilitata memoria, & ratione infirma. Quae signa multo validiora, multoque certiora erunt, si una conueniant corporis temperatura ad frigidum, humidum vergens, artas senilis, caeli constitutio, regio rigida, & humida, anni tempus hyemale is demunia.
praxedens victus ratio, quae ad gignendam pituitam sit accommodata. Quotiescunque haec vel omnia, vel plurima in aegrotante aliquo obseruantur, eidem Lethargia cum ratione praesagiri pote t atque eo magis, si iam continua febris eum comitetur , nec non lenta, jusilla, cuius nimirum calor minime acris,
mordax sit, qualem videlicet pituita putrescens praeseserres let. Non enim a Medico sentitur, nil mami diutius admota , ut Galenus docet et de Crisib. Haec signa impendentem Lethargum promunciant, qui, si praetens est, statim manifestatur ex eo, quod illo correpti, usque adeo alto somno sepulti sunt, ut sola respiratione vivere intelligantur. Quae respiratio non raro cum orcgmone persentitur. Obliuiosi sunt , ac stupidi, oculos semper conniventes habent, crebro oscitant, peque ore hiante persistunt, os claudere obliti Unde etiamsi mingetidi gratia ipsis matula porrigatur, obliuiscuntur vel tangere, vel eam redderes, argumentum laese potissimum memoriae Tandem febre
laborant continua, pusilla, denta. Verum de pulsibus, rurinis Lethargicorum quid sentiendum 3 Alicui enim vestrum signa talia extra ordinem esse videri possunt, cum laboranti membro non attineant. Scitote nihilominus oportere Golia, tuis in Lethargicis magnifacere, quia magniliunt non solum a Galeno, allis Medicis omnibus, sed a Medicinae parente sapientisi simo Hippocrate lib. q. Coac Pram Aphor. 26. 47. ubi tradit Lethargicos esse pulsu torpido , segni eorumque urinas esse veluti iumentorum. Et quantum ad pulsum, nemini dubium sit, quin de pulsu, quem carpo manu admota petcipimus, Hippocratis sermo intelligendus sit. Sic enim etiam affirmant Hol-lerius,& Iacotius in Comm. Cuius pariter .Epidem. 2. de Morb.&alibi fit mentio . Qui sint autem Lethargicorum pulsus, clarius patet per Galenum . de Caus piris quo in loco vocat eos imprimis inaequales , qui ut cognoscantur comprimi volunt,
219쪽
Liber Tertius . sed hoc prae imbecillitate vix sustinent Praeterea Ianguidos, &magnos , alibi languidos, paruos. Quandoquidem magni videntur, quia inflati, indosi, cum tamen parui sint ab oppres.sione pulsificς facultatis. Raros insuper appellat Galenus,& tardos, non quod absolute tardi sint, rari, respectu sanorum, sed
comparatione peripneumoniae . Eo enim tardiores sunt, quare in peripneumonicis, quo cerebrum a corde remotius est. Deniq; intermittentes, quadam intercapedine restitantes, quod proprium est frigidi affectus, Iacultatis admodum refrigeratae, vel oppres. Lotia diximus esse subiugalia, 'uam simillima lo-- tio iumentorum, talia vero sunt perturbata, crassa, inua diu deposita non resident. Quarum turbidarum urinarum causam . traditam habemus a Galeno I de Crisib. q. de Sanit tuen. nempe crudorum humorum multitudinem in venis a calore agitatam, veluti feruentem. At hic multitudo quidem adest tot-gidae, crudaeque materiar, sed calor debilis, ideoq; puto ego non ab effervescentia, sed aflatuum leuatione, qui urinas conturbant, subiugalia lotia in Lethargicis obseruari Obijciunt aliqui in solo cerebro pituitam stabulari in Lethargo, quibus respondetur Lethargicos plurimo abundare humore crudo in toto , qui a febre, di bile etiam, quae instar vehiculi immiscetur, commotus, agitatus magnam vim flatuosi, crastique spiritus commouet in venis , in quibus humures cum suo sero abundantes , etiam a non valido calore, sed copioses flatus producente, conturbantur, quemadmodum, ubi vehemens in internis viget caliditas, ijdc in humores turgent, quasi fermentantur, ut mustum
indolijs. Respiratio quoque ipsa in hoc affectionis genere diligenter attendenda Rara siquidem est, ac imbecillis, virtutis ratione, ut docet Galenus 3 de Loc affectis . In omnibus enim his dispositionibus frigidis laesio fit facultatis animalis, unde laesio similiter respirationi communicaturi neque audiatis eos , qui eiusmodi lasionem ad instrumentorum aflectum reducunt. Vitium est in facultate, non autem in organis, aut partibus spiritalibus. Et hinc obiter notate quod a Galeno scribitur i. de Loc. aE non laedi actionem, nisi pars, quae ipsam facit, laedatur, non
220쪽
a ora De Lethargo undequaque perpetuo verum esse sed potisiimum ilIudire,
nunciari de actionibus, martibus naturalibus Signa differentiarum,dico veri, exquisit Lethargi vel spurij, ac nothi, magni, vel patui, reliquarum diffisentiarum, adeo sunt clara, manifesta it stuba in illis injurendis temnus conteri videatur . Qu1re utilius erit ea indag ire signa, quae Lethargum ab aliis consimilibus morbis distinguere nos doceant, de quibus, veluti de prognosticis in altera Lectione verba faciam.
Aa in Sophista δε post eum Aristoteles
7.Topic scribunt unum esse e principijs humanae Sapientiae rerum dissimilium similitudines, similium dissimilitud e cognoscere. Hoc enim pos petiti tantum artificis est. Sed ante Platonem,& Aristotclem id nobis aperte signi ficauerat Hippocrates noster, ut 6 Epidem dixit. Similitudines vel doctissimis in arte viris saepissime imponunt. Hinc idem Aristoteles lib. i. Elench dicebat: Si vis esse cautus a deceptione, caue a simili . Cum itaque multae sint soporoso arrectiones, quae ob similitudinem facile admodum cum Lethargo confunduntur, quaeque multa habent inter se similia, multaq; disi irrulia, propterea operei pretium duxi Vobis ante oculos ponere signa distinctiua nuncupata, quibus nimirum unam ab alia dignoIcere possitis . Primum vero videamus quomodo distinguendus veniat Lethargus a memoria deperdita, di abolita, necnon ab illo alto, prolando somno, quem incurrunt, quicunque mandrago tam , altercum, ions milia soporifera sumpseriunt. Quod priore loco quaeritur tacite assequemini, quoniam in Lethargo non solum memoria ovenditur , vertim quoque aliae principes facultates in memoriar deperditione, ipsa tantum violatur memoria. Ad haec memoriae laesio euenit ab humore melancholico, litui