장음표시 사용
231쪽
Liber Tertius. MDe auxilν chirurgicis in Lethargo Opaucis quibusdam
AHS C RIPI A Diaeta prout nudius tertius audivistis, conuertere animum oportet ad caetera instrumenta, exordio sumpto a Chirurgia, in qua primum quod sese onur nobis est sanguinis missio, quod remedi genus omnibus alijs anteposuitae videtur Men. 3. Meth. cap. 2I Galeno assentiuntur Paulus, Alexander, reliqui Grasci, imo inuicenna ipse . Solus Mesue non meminit venae sectionis in Lethargo. Vnde e recentioribus magni nominis quidam rem hanc limitare voluerunt, de quorum numero suere Trincauellius, mercurialis . Profecto sanguinis missio non nullis rationibus haud conuenire videtur. Prima, quia humor,
qui est causa morbi, crudus est Nulla ergo indiget vacuatione, sed coctione . Secunda in trigido assectu, si sanguis mittatur, eo magis refrigerabitur, iecrudescet . Vnde regula est Galenosi de Sanit tuen. q. de Cur rat per sang. iis cap. 6. Io. ubi abundant humores frigidi, neutiquam conuenire sanguinis detractionem. Quod pariter confirmatum habetis apud Aetium Iib. 6. cap. 3. Tertia ratio est quia non sicut in bile contingit, tacite poterit pituita una cum sanguine vacuari. Est enim crassa plerunque , &viscida . Pro hac tollenda disticultate dicatis omnino conuenire sanguinis missionem ad vacuationem totius,& auersionem materiae, ne ad partem iam laborantem, laesam fluat, morbiq; naturam hoc praesidium exigere, quoniam febris adest,quod pituita,quae Lethargu facit, putris est, a putredine incendium, quia cum Arabibus,quod Sios supra interdu verum esse assirmauimus, Lethargus Cedema est cerebri phlegmonodcia sanguine pituitoso.Couenit itaq; venae stelio in Lethargo statima morbi principio. Est enim magnus , lacutus morbus, dummodo tamen vires robusta sint . Vndesiurcmerito abstinendum ab eiusmodi operatione dicunt inicita argo , qui prioli morbo accesserit, uti lassar Phrenitidi propter vires attrita . Rationes
232쪽
in contrarium allata facili negotio explodutur,in quarum prima dicebatur humorem cruduio egere vacuatione, sed la coctione. At hoc intelligi debet,si lum sanitas seruanda sit, molite si
prohibendus,aut tollendus magnus morbus. Ad secuda,quae erat magis restigerari at sectum,dicatis,si multa eLTet,aut immoderata saguinis vacuatio,acio de materia tolleretur,quae calore innatu
sua copia praefiscet. Nec verum est, quod in tertia obijciebatur. Etenim fusa est, di quila in venis pituita,' experimento quotidiano patet omnibus multum viscidi humoris secta vena vacu xi. Ad Galenu,& Aetium dicatis loqui de humoribus stigidis,&crudis existentibus in uniuerse corporis ambitu, cum quibus nequeunt stare vires, qui supponimus validas esse; Unde oportet inopiam sanguinis minime adesse, Magnum humorum
vitium. Ideo Trallianus lib. I. cap. o. Si nec vires aegrotantis, nec aetas, nec regio, aut tempus contradixerit, sanguinem detrahere statim in principio'κpedit . Et Avicenna Sinon fuerit quod prohibeat,sanguis detrahatur,& si est quod impediat, ut cacochymia pituitosa di cruditas, magnam vacuationem,reuellendi causa saltem est detrahendus pauca quantitate ex vena cephalica, aut mediana inid obsecro clarius Propterea nisi Mesue hoc auxili genus praetermiserit tanquam notis bimum, mirum
certe est, quippe qui in Catarrho cum febre praecipit sanguinem esse auferendum. Sanguinis ergo missio ficienda in Lethargicis; sed unde in per quas vena, Nulli dubium quod si plethora a Derit, incidenda est basilica, alioqui cephalica dicta, vel
mediana, ut notat Avicenna . Quaeritur de venasontis certe
post apertam cephalicam, aperiri etiam potest venasontis: occipiti enim dolenti, incisa vena frontis prodest. In Lethargo si quidem laborat potissimum occiput, ut iam audivistis,in ex eo facile probatur, quod immemores sunt, omnino obliuiosi. Vnde saepissime petunt matulam ad metendum, sed oblata non in iunt. Praeterea hic locum habent cucurbitulae, hirudines, phoenigmi,& sonticuli. Cucurbitulae sint scarificatae,& hirudines non solum post aures , ad narium venas, sed harmorrhoidibus applicatae conueniunt, prout scilicet vicem gerunt venae sectionis, quando prae virium imbecillitate venam tuto secare non licet. Quo
233쪽
Liber Tertius. Quo tempore cucurbitulae natibus, & coxis admoueri debent, deinde etiam humeris causa derivandi sanguinem in capite collectum. Sunt qui occipiti, nec non primae, secundaeq; verte . bra apponunt, sed hoc non fiat, nisi alia praecesserit euacuatio; essent enim periculosae. Cucurbitulae etiam laudantur, ut facultas veluti sopita expergiscatur, tunc vero adhiberi possunt variis col poris partibus non starificatae, sed cum magna flamma, fessi tu digna etiam auersio fiat. Extremae corporis partes fricen rur, ut iam dixi, sed sine intermissione donec rubescant, doleantque . Valent' cenim ad reuulsionem materiς caput petentis,& ad excitationem a somno Prae caeteris placet mihi illud reuulsorium . medicamentum, si aceto scyllitico simul cum sale planta pedum confricentur. De communi tamen Medicorum sententia alijs omnibus cum reui surtu, tum excitatoriis auxilijs anteferenda sunt vesicatoria dicta, ut nullus sit morbus, in quo euidentiorem af rant utilitatem, quam non in Lethargo tantum,verum quoque in caeteris soporosis cerebri a stibus. Revellunt enim,deriuant, Masomno, ac ingenti illa inertia suscitant. Quae emolumenta considerans Paulus Aegineta lib. 3. cap. 9. ita loquitur. Iam femora,&ctura medicamentis exulcerantibus rubicunda facta saepenumero iuuant. Qui locus ostendit etiam nobis usum huius medicamenti non esse iti recentcm, ut quidam putauere Materia autem e quibus confici, ac parari solent haec vesicalia,plures sunt, xillae pro sus, e quibus veteres Medici sinapismos, iubificantia conficiebant Hac nostra aetate ex euphorbio, sinapi, catharidibus una cum sermento Maceto vel simplici,sed acerrimo, vel cyllitico coponuntur. Addunt aliqui semina a meos ad infringedam cantha---ridum malitiam. In quorum phoenigmorum usu,& applicatione, animaduertatis quod a morbi principio cruribus, ct femoribus
magis sunt applicandi,in statu vero non solum brach ijs, etiam in superam parte dorsi prope oc aut admoueri possunt, quonia
ab initio reuellere necesse est asti uentem humorem, aliis temporibus derivare iam fluxum oportet. Insuper Lethargicum alto, profundo somno inuolutum hac arte excitamus, quemadmodum inustione candenti serro facta in inio, vel sincipite, quibus in is partibus ut diutius perseueret dolor,cuius gratia potissimum inu- 3 runtur a
234쪽
runtur, excitata eschara incidatur, ac vi quadam euellatur, imo circa escharae peripheriam vesicatoriu applicare soleo, praesertim quod conficitur ex allio crasse contuso,quod est mira crficaciae. Fine autem imposito auxilijs Chirurgicis,deueniendum ad pauca quaedam in praesenti sermone ab instrumento Pharmaceutico deprompta . In quo quidem instrumento primum quod occurrit nobis purgatio est per medicamenta per os exhibenda,de qua pariter video Medicinae scriptores inter se se parum concordes esse. Laudant nonnulliit,cum morbus sit acutus,& cito interimat,purgatio praescribatur ab initio extrach. ij pitularum cochiarum is, vel de agarico, vel delitera diacolocynthidos, quae distolutae sint in aqua vel salutar,vel betonicae, vel calendulati a in Drma catapotiorum medicamentum Lethargici minime deglutient, licet oppositum scribat Mercurialis. Quidam ali contendunt nullo pacto esse purgandum,nisi praemissa humorum praeparatione per ea,quae attenuant,incidunt,& calefaciunt frigidos,& crudos laccos in venis stabulantes. Propterea ab initio clysteribus, glandibus acrioribus potius,quam Pharmacis purgantibus utuntur.Aut enim purgantia non exhibet,nisi timens de morbi longitudine, iura kbris adeo remissa apparet, ut sua caliditate non prohibeat. Is hac controuersia dicam libere meam sententiam . Si Lethargus vehemens sit, A totum corpus humoribus repletum IutSasset etiam a principio, nulladexpectata ipsorum humorum concocti
ne quia peric sum in mora . Iam enim dicti ex Hippocrate Lethargum in septima potesimum iugulare,salteis ut auersio,si non vacuatio a capite fiat. maxini usid sanguinis missio praegressa, acres clystere lapius iniecti parum proΩcisse viderentur Quod si Lethargus non sit adeo vehemens,& spes aliqua sit septima diem posse transcendere,& in longum protrahi, tunc purgantia omni myrelinquerem ab initiindisserrem usquequbexacte praeparata se ret materia, quae propter isticlitatem, atque crassiti in trahen medicamento minime obediens est . E Medicis sunt, qui p cIgiatentur in Lethargo minime esse purgandum, eo quod medica
mentur purgans non educit humorem, in tumefacta Particula
nclusum, sed eum, qud est in venis. Vnde perdiscutientia, sar riculat iter a capite euacuantia materiam Lethargi causam an
235쪽
tummodo educi posse existimant. Respiciunt tu causam, quam
vocant antecedentem,non coniunctam, qui,si vera dicunt, pro ηbant potius medicamenta purgantia ab initio morbi, quantumuis cruda existente materia , quam in fine, seu declinatione Aui cenna tamen, is cum eo ali non pauci purgationem extollunt quibus nos assentimur. Ideo ciuusmodi esse debeant non puringantia tantum, sed etiam alterantia vocata, quae solent a nobis
regulari purgationi praemitti, veluti reliqua omnia ad Pharmacia
pertinentia, audietis in sequenti. . 'RSbF. in scit vili, It De alijs auxiliis e Phamuela de mendii ubi de medicamento quodam Traitiani, si aliorum ex scammonio, o cor eo b d necnore deis fura in Lethargo di utatur. Oct.XL .
V AN OB REM, quando purgandum sit
in Lethargi tam a principio morbi, quam indeciinatione, abunde ostensum fuit in hesterna Lectione Nunc ergo superest demonstrare cuiusmodi esse debeant & praeparantia,' iurgantia ipsa, denique omnia ad hunc Pharma. ciae sontem pertincntia absoluere Vbi itaque in hoc morbo praeparationi locus daturi, sic praeparabitis . Recipe sol serpylli, hyia Dpi,maioranae, cichoth, ana m. s. f. d. Cuius accipiatis unc. iiij. syr. de starchade,mellis ros s. oλymelitis es simpl.vel comp. vel etiam scyllitici anainc. m. Animaduertendum tamen Rondele tiu cap. de Letnargo danare strup. de starchade,utpote plus aequo calidum,quando huic at sectui febris et coluncta, ideo loco ipsius reponit syrup. deletonica, vel de byzani ijs . Praeparati hac ratione humores per plures dies apurgandi postmodum erunt per medicamenta phlegmagoga imprimis aliquantisper valida, quia
virtus omnis in Lethargicis tanquam emortua iacet, ideoq; laudatur hiera diacolocynthidos, diaphamicum,electuarium indum maius,agaricus trochiscatus. Potestis accipere hiera diacolocynth drach. ij. cum aqua calendulae, aut betonicae s. p. vel accipiatis pilular. de gar.str ij.cochiarum scriiij.s .agar. trochis scr. j. Dissoluantur in aqua melita . Nec timeatis de amarore, quoniam Le-
236쪽
2 6 thargici aut omninis carent gusti, aut certe stupidum habent. Exhiberi quoque potest tale medicamentum: Recipe elect indi
q. s. fiat p. b. vel hoc aliud: Recipe lact.diaph .drach.iij. mellis
rosislutivnc. iiij. cum decocto betonicae,&cichorisfiat p. Alexander Trallianus proponit medicamentum efficacissimum, quod po 'itea comprobarunt Mesue, inuicenna, in eo solum a Tralliano discrepantes,quod tam magnam stata montidosam pertimuere . . Vnde Mesue voluit eam diminuere, quinimo inuicenna dolim Mesus correxit, ad minorem adhuc quantitatem reduxit. quam vere licebat in suis Aphori mi Damalcenus Operati
Accundum libros absq; persecta ratione. Blerti ingenio molestuest . Ex hoc inteligant Medici quidam exigis, qui ad pauca
respiciunt, ic meritalcmq; cum ignorantia iunctam ha nt,in colligendis medicamentis ex vetcrum scriptorum monumentis,
dosim illorum non oscitanter esse amplerundam, sed pro vari circunstantijs, quae necessario requiruntur iniexhibitionernediscamenti, moderandam omnino fores; quod quam crum sit dis
fusius ostenditur a me hi de Quaesitis per Epistolam . Interim se,
tote medicamentum ab Alexan propositum constare ex uno str. scammonij, duobus castorei. Sed hac nostra tempestate, si cuipiam vestium hoc ipso uti medicamento placeret, ita erit praestribendum, Recipe diagii disseris castorei scr.j. cum melle filiu-la, vel etiam potio cum decocto capitali. Illud tamen animaduertere oportet,quod ubi praedicta medicamenta aquis distatuenda sunt, aliquanto augeri debet dosis, quoniam sub forma potus non tandi morantur in ventriculo, ut possint a capite vacuare. Sed quia contra hutulcemodi medicamenta aliquot insurgunt obiectiones, ideo nunc discutiendae sunt. De usu scammoniiptima obiectio fit, quoniam de sententia Mesues , scammonium . purgat tantummodo bilcm. In Lethargo peccat pituita . Ergo scammonium minime conuenit. Huic solo argumento innixi quidam e recentioribus a curatione Lcthargi medicamentum Alexandri ablegandum putauere Altera obiectio rhin usu hierar, quoniam cuiusque hierae basis est aloe, quae triplici de causa hoc in affectu neutiquam conuenire videtur. Prima quia cum Dioscorides
237쪽
Liber Tertius . 2ITrides eap. proprio 'sin Rha 4 8. Continent scribunt aloen inducere soporem quod etiam scripsit Galen. . de Simpl. med.
Secunda quia tradunt Mesue, Minuerroes . Coll. q. al, ici educere solam bilem, melancholiam 'Tertia elicitur ex Sorano apud Celium 'medicamentum ex aloe, utpote nina istine, ac blandum, in Lethargo curando nullum habere locum, eo quod humores commoueat, trahatq; ad ventriculum, nec tamen inde expellat, qui propterea in ventriculo retenti vapores ad cerebruni mittunt . Altera dubitatio oritur in castoreo.nam Gal. II Simpl. cap. proprio probat castoreum tunc solum , cum sebris minime adest , vel rc missa admodum . Circa obiectionem de medica -- mento Alexandri, verisimile non fit, tantum virum,quem alij insecuti fuerunt, in eo esse hallucinatum, ut nostri aeui Medici celeberrimi autumasse videntur, iropterea indagandae sunt ratio nes, quibus adductus illud excogitauerit Triplex ergo responsio an Tri potest pro tutanda Alexandri parte. Prima erit, quia scammonium adhibetur castoreo ad praestandum illi robur,ut pituitam educat,ita ut ponatur scammonium non ad vacuandum principaliter, sed ad iuuandum castoreum, quo pituitosum trahat humorcm,quae responsio alicui fortasse parum probabilis videbitur , quod inde sequatur aliquod non solutiuum miscella acriter soluentis medicamenti, determinati humoris solutivum euadere. Alia responsio est, quod Alexander, alij vix posse fieri existimabant, ut magna pituitae copia ad cerebrum ascendat, absq; vehiculo , quod bilis est. Unde scammonio utuntur ut biliosum humorem, qui pituitosum deuehit, expurgent. Sed hoc responsum non undiq; satisfacit, quia medicamentum de--bet a praedominio, ut.inquiunt phlegmagogum potius esse, quam cholagogum , sed in allato contrarium Obseruatur . Quinimo Avicenna, qui post Alexandrum vixit, tali medicamento tebatur solum in Lethargo, cui iam tremor superuenisici. Tum enim sanguis pituitosus maximo cum impetu petit caput, ut neruorum principia angustentur, ac tremor fiat . Pituita siqui--dem non potest cum impetu petere caput, nisi calcar, aut vehiculum habeat. Additur vel castoreum, ut attenuet, ablur Satq, pituitosam materiam, sicq neruorum principia ab angustia
238쪽
liberentur, atque ita cesset tremor ipse Tertia responsio, quae cae- telis hactenus adductis probabilior apparet, quae etiam pro aloe militat , est baliud esse administrare scammonium, Maloen sola , aliud commista . Scammonium solum d per se in Lethargo non conuenit, sed castoreo commistum maxime conuenit, quia
castoreum frangit, ct hebetat facultatem illam scammonij bilis ductriccm, disseccando pituitam facit, ut facilius scammonio obediat. Addatur his omnibus, quod scammonium, ut legitur apud Dioscoridem , non tum bilcm, sed pituitam quoque educit. Dicere tamen aliquis posset, non defuisse Alexandro alia medicamenta euidentius phlegmagoga, quae cum castore potuissent admisceri, hasce vitare difficultates . Non deerant certe, at cfficacissimo opus crat, quo in casu nullum praestantius in operando ipsc me scammonio. Obiectio similiter de aloe tollitur dicendo, quod sola, iura minime admittitur, sed tan- tui mista cum alijs, ut fit in hiera componenda , quae in causa
sunt, ut non ita soporem inducat, ut praeter bilem pituitam quoque purget, me tandc diutius in ventriculo moram trahat. Ad dubitationcm de castoreo, quod scilicet exhibendum non sit, ubi labris adest, de Galeni mente dicatis febrem in Lethargicis non esse admodum intensam in plus posse pituitam ad indicandum attenuantia, ac detergentia, quam febris ad prohibendum castorei calorem . Accedit quod ibi Galenus loquitur
de castoreo cum pipere, isos castorei caliditatem possumus quoquo pacto corrigere, ac emendare, si non piper, sed cichor cea admisceamus. Intcr vacuantia laudat etiam Avicenna vomitoria, si praesertim ventriculus repletionis indicium nobis praebeat. Vomitorium vero sit Recipe decoct.raphani unc. iiij.oxymelitis s. aut scyllitici unc ij. m. propinetur tepidum vel,Reci
Zpe Oxyinclitis scylliciti unc. j. s. succi raphani unc ij iuris tepidi
unc. viij. m. Praeter haec, depromuntur etiam cx hoc sonte loca lia dicta, inter quae primum occurrunt repellentia a morbi principio capiti admouenda,in quibusLethargus conuenit cum Phrenitide, licet in hac valentiora sint oportet. Oxyrhodinum ergo in Lethargo paratum sit ex oleo rosato completo, non autem Omphacino, cum exigua aceti portione, affundaturq; in eam capitis
239쪽
Libernrtius. Is partem , in qua iunctura est coronalis, licet in occipite magis assectus vigeat Parietenim illa rarior est, multis peruia sera---minibus, atque suturis, per quos quidem ductus medicamentivis facile in omnem cerebri substantiam dilabitur Dubitatur tamen in Oxyrhodini Lethargicorum usu, utrum statim repercutientibus dislacantia, attenuantia, ac resoluentia adhibenda sint, quia scilicet materia frigida est Varij varia dicunt. Ego ab initio facta per clysterem acrem ventris vacuatione, Tanguine e cephalica extracto, oxyrhodinum praescribo, quale audiuistis , vel ex olei rosacei,' chamae melini an unc. . s. aceti drach. iij. Hoc enim repellens mite est, ut praecipit Galenus I 3. Meth. 2I. Post duos dies cum Avicenna castoreum addere soleo, ut sit etiam discussorium. Transacto principio, isniue sali facta vacuatione, praemissisq; reuulsorijs auxilijs, fluxam in cerebro pituitam per os, per nares educere oportet, ac tandem eam penitus resoluere. Huic usui prodesse solet illinitio palaticum bile, sinapi , cum theriaca, aceto scyllitico, aut consimili re Sternutationem quoque prouocare expedit puluere hellebori albi , castorei, nigellas nec timeatis cum Caelio Aureliano de cerebri concussione, quia quanto magis cerebrum concutitur, tanto magis humores a partibus obsessis remouentur . Dicebat enim Hippocrate 3 de Morb. curandum esse, ut aeger multum expuat, calefiat. Hoc tempore sunt qui gran- dem cucurbitulam occipitio cum scarificatione afligunt . Sunt qui hirud laesia ibus admouent. Sunt denique qui phoeniginum, metabncriticum applicant . Vbi autem huimores in cerebro Lethargum facietes per expulsionem educi amplms non possint, ad diaphoresim confugiendum, dico ad digestionem, ac vapo- rationem, quae sit laxantibus particulam, humorem resoluentibus . Adiuvabit capiti adhibitum epithema ex decocto rutae, 8 serpylli in vino conteri inunctio facta ex oleis anethlno, Diania mel modii iaceoq; cum moduro castoreo,& aceto,potissimum vero valent pulmones vervecum a de recenti mactato antimali exsecti , ut ita calidis foueatur caput, qui si refrige icant, iterum caliaciendi sunt ex decocto chama meli, anethi, sem lini,scenu graeci,
240쪽
22 De Lethargo& similium , quae ealfaciunt. Ita pulli columbarum recisi, de ει - terati vel catelli parui eodem pacto appositi passim a Practi
cis omnibus commendantur. Odoramenta quoque spongia excepta decoct serpylli, sampsuchi, pulegij, de istarchadis in aceto cum modica aqua ardenti . Quae quidem ad nares eliciunte cerebro humores pituitosos,in omnia eiusdcm membri excrementa frigidiora mirum in modum resoluEnt. Per os denique , di interius ad corroborationem, ad castigandam , seu corrigendam intemperiem valent ea,quae in Catarrho fiigido attulimus, praesertim vero construae capitales, aut cephalicae dictae,anthos,salute , tonicae, diamoschum desce, iam thra, utraq; magna antidotus,sed praecipue castoreum cum Oxymeliae datum, Ut constat ex historia ab Alexandro reta ' i