장음표시 사용
281쪽
Liber auartus. 26 ID Disserens Diopsae ct modis omnibus , quibus non foliam
cerebrum sed unaquaq; pars ab altera per consensum
non membris omnibus, quibus per consensum tam graui symptomate cerebrum corripitur, Vobis hodie,Clarissimi adolescetes, verba sum facturus. In quovis igitur nostri corporis astacti, quanti referat a Medico non ignorari act-estionis modum,num scilicet pars assecta primario, se se,an per consensum morbo laboret, unicuiq; in arte medica etiam ruditerversato, pro comperto esse puto . Quae res ijs potissimum curae esse debet, qui in praxi versantur, ut cuinam parti medicamenta conueniant, ad unguem calleant, ne dum affectu aliquo quis per sympathiam Iaborat, eundem tractu temporis per idiopathiam perpeti cogatur, di ad aras usque patientem concomitetur. AD sectio enim per consensum orta, si in propriam transeat, non nisi disticulter admodum vinci potest, quod neutiquam accidit morbo etiamnutu aliunde pendent qui fixas adhuc, permanentes causas no habeat, cui quidem occurrere arduum non est,nimirum quoniam,vbi quis, Galeno auctore 3 de Loc assa per consen .sum afficitur, ipsaq; assectio in fieri habet esse, deletis causis illam efficientibus, ipsa quoque simul deletur . Si vero consentientes partes permanentem iam habuerint dispositionem,quamuis quiescat causa efficiens, ipsa tamen persistet assectio . Vade a Sereno iure proditium legitur:
Cura magis proden venturis obuia morbis.
Quare cum haud uni sint modi generationis Epilepsiae, quot, quique sint, nunc statim palam facit. Eiusmodi enim distinctio non parui erit in curatione momenti . Siquidem cum in cerebro ob aliquam aliam partem haec affectio gignitur, eam maxime,&in primis curare oportet, cerebrum vero ita praeparare, Vt no a
facile afficiatur. Tribus ergo continetur disserentij Epilepsiata, aut consistente in cerebro per essentiam assectu, id quod pluri-
282쪽
dis ne Epite a seu Comitiali morbo
mis Epilepticorum contingit, aut a ventriculo ad cerebrum consortij lege quadam adscendente, aut, quod raro accidit, a parte quadam , cui serte fortuna euenit, incipit afictio, quae deinceps, aegro ipso sentiente, in cerebrum repit. Quibus tamen Epi-Iepsiae differentijs commune illud est, ut quoquomodo oriatur assectio, cerebrum semper necessario patiatur,vel primario affectu, vel secundario, quemadmodum in morbo melanchesia dicto fieri cernitur. Hic enim pariter vel ex proprio cerebri pathemate generatur, vel ex ventriculo, aliaue parte muctus materiam cerebro communicante, qualis melancholia hypocondriaca nuncupata , quae stomacho consentiente fieri solet, ob inflammata circa ipsum ventrem hypocondria, quae modo auram quandam maligniorem, modo substantiae humoris partem ad cerebrum s sam transmittunt. Ita igitur comitialis assectio non solum proprio cerebri vitio, sed etiam ipsius ventriculi,4 aliarum etiam corporis partium consortio producitur, Galeno auctores de L .aff. cui Paulus, Aetius , alijq; omnes antiqui Medici subscribunt licet non desuerint Iuniores , qui contra senserint.Eleuantur enim, inquit Galenus, interdum ab aliqua corporis parte halituosi quidam spiritus, qui cerebrum ita petunt, ut eos, dum sese attollunt, vel aegri persem ire idonei fiant. Verum iam tempus poli Iat, ut quamam sint corporis partes, quarum consensu comitialis passio cerebro conmunicatur, clarum, apertumq; fiat. Illas igiatur partim Galenus 3 de Loc. alsis partim iij in re medica per- celebres, nempe inter Graecos Paulus, inter Arabes vero Atacenna nos docuerunt. Galenus enim puerum se vidusse refert,qui conuulsione Epileptica ex cruris colortio laborabat, qui puer eidem Galeno reserebat a crure initium semere ametionem, mox illinc per femur, lumbos, datera ad ceruicem recia serpere, donec ad caput perueniret, quod cum primum tangebat, puer haud quaquam sibi constabat, qui propterea interrogantibus Medicis,quibus cum ad curationem Galenus conuenerat, quale esset id,quod ferebatur in caput, nihil habuit quod responderet, aetatis Vero suae decimum tertium annum agebat. Sed praeter hunc traditidem Galenus alium se adolescentem cognouisse mentis compotem, hoc ipso morbi genere laborantem, qui quod fieret non modo
283쪽
modo sentire, sed etiam alteri narrare poterat, a quo dicebatur veluti quandam auram frigidam esse id, quod sursum ferebatur Tale quidpiam se vidisse scribit Alexander Trasianus lib. I. c. I .
Paulus vero Aegineta lib. 3. cap. 3. tum a crure, tum a manus
digitis contagionem posse nasci affirmat, necnon quod etiam notat Avicenna lib. 3 sen. . cap. 8. ab utero,ut cuidam sui aequi mulieri,tempore, quo erat grauida, contigit, quae mulier a partu edito hoc symptoma passa non est. Fernelius vero inter neotericos magni nominis auctor, de Par morb. sympl. lib. I. c. 3. Non paucas, inquit, mulieres noui, quae quoties utero gestant, crebro Epilepsia corruunt, expeditae vero nunquam. Ex coli etiadolore Epilepticos ficii casus voluit idem Paulus lib. q. cap. 37. ut similiter ex alijs interaneis ob lumbricos ea occupantes Praeterea Lllane, praecordijsq;,spondylibus,ac humerali osse,ut etiam a testibus,semine, ob diuturnam moram , in ipsis corrupto ,
ad venenatam qualitatem redacto, affection m hanc nonnunquam produci tradit Avicenna lib. 3. tract. I. cap. 8. Vbi demum e toto corpore etiam fieri posse per haec verba refert. Illud autem quod nocet cum vapore mala substantiae, qualitatis est a toto corpore etiam, ita ut sit in digito pedis, di manus. Qi4bus verbis Aulaenna non a ventriculo bium, praecordijsque,aut alijs internis corporis partibus, sed etiam a partibus externis, in quibus totius corporis habitudo deprchenditur, vapores prauos in cerebrum conscendere, ibiq; Epilepsiam parere nobis aperte significat. Si qui vero petat a me quaenam sint hae corporis partes exteriores, in quibus totius corporis habitus comprehenditur, respondebo musculos esse toti corpori adiacentes ita enim rem se habere docet Galenus Art med. cap. o. in hunc plane modum:
Totius vero corporis habitus in illis maxime dicitur partibus, quae primae oculis subijciunturi sunt vero ha musculi, qui omnia ambiunt. Quod Avicenna igitur de toto corpore protulit, d partibus extrinsecis, nempe musculis uniuersam corporis molem ambientibus intelligi debet. Omnibus autern consorii; lage factis Epileptici morbi inuasionibus , irae suis acti fit consensu, frequentior esse solet. Cuius quidem quatuor enumerantur causae a Galano D de Sympi causo quae si una confluant, maχ m tan
284쪽
inde fieri 'mploma necesse est, nimirum si affectus , qui ventriculum afficit, vehemens existat, si sensus eius maxime sit acer, si arteriarum, neruorumq; genus imbecillum, deniq; cerebrum ipsum, vel cor fuerit intarinum . Hactenus patet quamam sint partes, quarum conlCrtio,&conlpiratione cerebrum Epileptico morbo afficitur,nunc vero ostendamus quomodo cerebrum huiusmodi partibus consentiat,ut earum consortio in adeo magnam aegritudinem incurrat Ante omnia igitur considerandum a nobis est quot modis fiat partium adinvicem conspiratio,&ina pars
Triplici ergo ratione fit iste partium cousensus, aut vicinia , aut familiaritate vel generis, vel operis, aut vasorum communione, per Sabinum apud Galenum 3 Epid.Com. I. Sed Auicen na sex modis fieri consortia tradit Fen a primi, propter conti
nuitatem, viam, vicinitatem, operationem, famulatum, acri
termedium partis ad partem. Propter viciniam, vesicae, & recto intestino uterus compatitur, vicissimque illa utero, unde tenes nai, stranguriae, trina supprestiones per consensum . Sic adrecti intestini, ac uteri inflammation, accedit stranguria Hippocrate auctore . Aphor. 38. viciniae scilicet ratione compatiem te vesica . Generisicietate condolet neruosum neruoso, -nosum venoso arteriosum anteriolari peris vero condolent mammae utero , thoraxq; partibus genitalibus. Propter con munionem vaserum ventriculus cordi per ortam, venam cauam consentit,inde syncope stomachica . Alijs etiam modis ab Avicenna positis pars altera altersccmpatitur, ut continuitate , ac intermedio partis ad partcm . Sic enim ventriculus intestinis,&gulae condoler, cerebrum vero utero per spinam, cui allegatur, compatitur, inde occipitis dolor in mulieribus frequentissimus . Conspirant etiam partes per intermedios spiritus, ciu- morEm confluxum, ut ad hanc partium conspirationem, condolentiamq; respiciens Hippocrates scripserit in lib. de Alim. Co
fluxio una, conspiratio una consentientia omnia, de qua sympathia abunde loquitur Hieronymus Fracastorus in lib. de Sympat ac antipat cap. II. Verum ad rem nostram . Si quis ergoque at a me, unde sit quod cerebrum,in ventriculus mutuo sibi
285쪽
compatiuntur, ut alter alterius condoleat calamitati, respondeis do id prouenire ob neruorum a sexta cerebri propagine ad os ventriculi descendentium magnitudincm,per quos etiam ori ven-- triculi sensus exactior, quam ullae aliae particula accedit . Qua propterea in parte Galenus tactus sensum maxime vigere perscripsit lib. s. de se par cap. 9. Idem tamens de Loc. alsi. - non in omnibus e queexaeti sensus os ventriculi reperiri affirmat,
imo ipsum a quibusdam pene absque sensu obtineri ex eo probat,
quod eructant, vel euomunt quaedam usque adeo vitiosa qualitate insecta, ut ne odor quidem a nobis sustineri queat, cum ipsi interea nil sere morsus sentiant. Stomacho igitur facile cerebrum
compatitur neruorum communione. Exemplum vero patientis
Epilepsiam per huiusmodi consensum proponit haud uno in loco
Galenus, nimirum cuiusdam Grammatici, qui quoties vel nimis doceret, aut cogitaret, aut inediam sustineret, aut irasceretur comitiali symptomate corripiebatur, nempe oris ventriculi vitio. Sic cgo alium noui Grammaticum ita enim mihi libet appellare in humanioribus, uti vocant, literis perquam versatum qui si sorte fortuna irascitur,aut si inedia tolarat, leuibus quibusdacomitialibus accelsionibus , cum modica circa os spuma collabitur Abiteri consensu Epilepsia fit, praesertim utero gerentibus,in quibus multa putria una cu foetu cohibentur, ob ipsius uteri cum cerebro per spinalem medullam, cui uterus alligatur, copulam, inde mulieribus nil magis frequens occipitis dolore, inde etiam conuulsiones , quas utero consentiens cerebrum saepe producit, quae quidem in uiduis maxime, atque virginibus elucescunt, quae sanantur utero ipso sanato. Quod si alleui vestrum non probetur, dicamus Epilepsiam fieri ab utero vasorum communione, de qua Galenus 6. Epidem Comm. I. sect et ubi causas indagat, ob quas fiunt mulieribus in sincipite dolores. Ex coli autem dolore qui fit casus Epilepticus acceptus referri debet, vel neruulo a sexta cerebri propagine ad illud tranimisso, vel continuitati illius intestini cum ventriculo, a quo per neruorum communionem cembro noxa impertituri sic intelligi oportet de alijs intestinis, quoties ab eis vel ob vermes, vel ob aliam causam . - comitiale symptoma cerebro communicari asseritur . Habent
286쪽
1 66 De Epit Uiale fomitiali morbo
enim intestina communem cum ventriculo tunicam , ration cuius etiam fit, ut iis lauem quandam, ac rudem concoquendi facultatem urisse Medici omnes affirm nt inae a crure vero, aut
pedum, manuumve digitis incipit afictio , quae furtim per caecos ductus in cerebrum progreditur, per mi andam veluti partium continuitatem, illam ipsam fieri Galenus afirmat. Quae a tellibus vasorum communione , si Hippocrati credimus; sed aliter docet Anatome , ideo dicendum fieri potius ob quandam partium continuitatem, ut quae aspondylibus, aut humerali osse, ob viciniam , sub qua tamen continuitas comprehenditur. Quod si ali. qua alia corporis pars primum affetia erit,ratione cuius cerebro at sectio communicetur , aliquo ex iam ostensis modo, illi ipsi condoleat cerebrum necesse est Hucusq; de natura, ac different ij Epileptici aisectus copiose peregiis nunc tem pus postulat, ut de eiusdem aD sectionis causis efficien
Libri Quarti de Epilepsia natura,
287쪽
An in Deum referendassi ea a Dilepsiae, ut quorundam fuit opinio. uectio XII. causis modo Epilepsiae agendum est, in is quibus quidem sigillatim examinandis si
diutius memorabor,unusquis' vestrum, Ornatissimi Auditores , mirari desinat, quando nulla in re magis laboratur a Medicis,quam in morborum causis dignoscendis, utpote quae conuenientem curationem ostendunt,assertore Galeno I ad Glauc. cap. I . Siquidem cum nihil eorum, quae in corpore nostro fiunt, factaue sunt, absque causa sit, eodem Galeno pluribus in locis auctores .de Placitis Hippocr. Ilat.c. . . I. Meth. 7. utique morbus nunquam e corpore profligabitur, nisi causa,ex qua pen clat, austratur Docte ideo dixit Herophilus,oportere Medicum, quae, qualis, quanta sit morbi causa, ante cognoicere,quam de alimio remedio cogitet. is enim morbus curabitur unquam,nisi causa remotaξHaec autem remoueri non potest, nisi cognoscatur.
Quare merito scriptum reliquit Hippocrates in lib. de Arte: Medicus,qui senecerit ad cognoscendum, idem suffecerit ad sanadum Priusque tamen ad internas efficientes huius affectus causas me accingam, uniuersaliores palem facere decreui, in quibus tandiu progrediar , quandiu summa huius morbi causa deprehendatur. Summam voco Aristotelem secutus a Phys. t. 38. quae proxime assicium attingit, seu immediatam . Reliqua enim tria causarum
288쪽
268 De Dilesiast semitiali morbo
enera , quae Aristoteles instituit, naturali relinquam,effectricem tantum, quae sola ad curationis modum dignoscendum satis este creduntur, omni studio percurram mamin Leonicenus testatur in Praefat. Ar. par esse Galeni consuetudinem per causam simpliciter efficientem tantummodo intelligere. Illud quidem visum est huiusmodi causas materiales etiam esse posse. Nam ut sunt subiecta qualitatibus deferendis materiales,ut impediunt naturales est ectiones, efficientes erunt. Eas veteres in antecedentes, coni unctas partiti sunt. Quod si Galenum causas omnes expendere obijciat aliquis, dicatur id ipsum incere solum in Medicinae Theoria, seu contemplatione, vix autem in Therapeutica, ut fecit Auctor libelli de renum affectibus Per Medicinae vero theoriam illud in hoc loco intelligi velim, quod alio nomine physiol gia appellatur , quae humani corporis naturam ex professo exponit, in qua genera quatuor causarum expenduntur. Ad rem. In primis igitur diluendum a nobis est , an in Deum re ij cienda sit Epilepsiae causa, ut ab eo semper tale genus morbi hominibus immittatur. Fuere enim vel Hippocratis tempestate si modo
ipsius est liber, qui de Morbo sacro inscribitur qui Epite pii
ci morbi saeuitiam , magnitudinemque, qua caeterorum mor horum naturam longe superare videtur, animo, menteq; voluentes, ad ira Dei illa rcferebant, ut non medicinalibus auxilijs, sed expiationibus latu curari posse autumarent. Quae opinio,eodem Hippocrate auctore, non aliunde, quam ex ignoratione natur iis Epilepsiae causae ortum habuit , quae tamen etiamnum hodie
vulgo verisimilis esse videtur, eo quod morbus multitudine, vehementia symptomatum mirabilis sit, ab alijs longe diuersus cuius athctus origo, inquit Aretaeus lib. I. cap. q. cum mirabilis, praeter hominum opinionem sit, flagitiosis hominidus a Luna immitti nonnullorum opinio fuit . Verum qui a Luna oriri talem affecatonem putant alia se ratione tuentur, ob qua etiam ad rei naturam multo magis accedunt. Non modo autem aegritudinem hanc, sed alias etiam ab initio Deo nobis obscaene viventibus inserri quidam existimant,licet eas potissimum quae latenti qualitate, a totaq;.Vti vocant, substantia, corpora nostra corrumpunt, quorum sententiae lauet Avicenna lib. II. Metaph.
289쪽
ab initio, dum scribit Epidemiam a Deo propter peccata immitti, celsus lib. I cap. I. auctoritate Homeri, a quo disci posse resert morbos tum ad iram Deorum immortalium relatos esse, ab ijsdem opem posci solitam . Insuper ex Sacris literis,quarum auctoritas instar omnium esse debet, passim deprehenditur morbos ab omnipotenti Deo hominibus immitti . Vnde in lib. Parali-POm. 24cap. 2I Euitur Ioram Regem,quod populum a Dei lege auertit, fratresq; suos occidit, Deo ipse ita volente, correptum esse alui languore insanabili, quo tandem ad tabem interitumq; deductus est Quamplures alij in adductis literis recensentur,quibus a Deo immissae sunt aegritudines , quos ego breuitatis ergo praetermitto dure igitur Ecclasiasticus cap. 38. Qui delinquet in conspectu eius qui secit eum, incidet in manus Medici . Non est in
ciuitate malum , cecinit Propheta, quod non secerit Dominus. Quamobrem ex peccatis, Deo ita permittete,morbi nascuntur,ut aliae omnes miseriae. Spectant huc verba illa Isaiae . Ego Dominus formans lucem,&creans tenebras,faciens pacem, creas malum Dominus noster et,quem sanauerat, dixit. Noli amplius
peccare , ne deterius tibi aliquid contingat . Ad hanc ipsam in morbis occultis causam respexisse Hippocratem nonnulli arbitratur I. Progn. 7. dum sic scriptum reliquit. Et si quid in morbis diuinum habetur, illius discere prouidentiam Medicum oportet . Vbi per diuinum haud eam aeris conditionem,quae ex calido, fit gido, humido, sicco modum excedentibus prouenit, sicuti Galenus enarrat,sed aliquod aliud illa aeris conditionc longe,lateque praestantius,innuere Hippocratem affirmant, nimirum proprictatem quandam morbificam hominibus ignotam penitus, soliusque Dei arcanae menti reseruatam, quae ab eodem ad scelera humana infrangenda suscitetur Deus ergo morborum causas Anab eo solum erit petenda subleuatio, Medicorum neglectis auxilijs Quotidie tamen videmus aegrotantes multinia iam morituros mirabilis artis suntagio ab Orci faucibus eripi,ac vitali spiritu donari. Praeterea Ecclesiasticus ipse testatur loco sit. Medicum creatum esse ab Altissimo, hortaturq; aegrotantes in infirmitatibus dare Iocum Medico , quoniam eius opera sunt necessaria. Apud quer . pariter non secus , ac praecepit Galanus 7. Meth. lectum est
290쪽
Si coactus fueris in edendo multum, lilrge. ω uomeri& nori adduces corpori tuo infirmitatem: Quibus verbis significat Deum vel- Ie a morbis hominem liberari per hanc nobilistimam artem. quam in humanae salutis custodiam, ac reparationem creauit. Quid igio tur statuendum hac in re Pro indubitato habetur apud omnes Deum esse primariam causam, a qua caetere pendent, nihilq; hac in mundi machina fieri, aut moueri,cltra primi mouentis voluntatem. Etenim Dei nutu gubernantur omnia, eumq; propterea singularum rerum ei orem unusquin cui sit sana mens, agnoscit ac profitetur. Sic enimentia omnia nihil aliud esse, quam Dei scietiam dicebat Themistius, cui Querrociassentitur 3. de Anima. Ita pariter de Deo sentire Hippocratem asseuerabo , dum cunctarum rerum humanarum causam ad Deum referendam monet,nec
non cum dixit de Nat mulieb per initia, in libi de Moderat. Medicis uniuersa Deo attribuenda. Verum ecudas causas produxit, quas etiam ita disposuit, ut proprios motus agere permittat, quibus similiter uti ipsum manifeste apparet, quoties aut in uindictam, aut salute morbos immittit. Sic etiam Tobiam hirundinis stercore excaecaui: Tob. cap. i.& II . cui paulo post visum rellituit, praescripto ex felle piscis collyrio, quem piscem illum fuisse nonnulli arbitrantur, quem Callyonimum Graeci appellant, de quo Galenus,& Plinius verba fecerunt, ira de Simpl. med. I 2. lib. '. cap. 37. Quare Medicus, qui ut Medicus ultra elementa noquaerit, a secundis causis tantummodo aegritudinum originem petit, non negans quandoq; Deu ad scclcra humana punienda monis bos inferre, ita tamen, ut absque naturali causa thid non efficiat rquiracdicus propterea circa proximam naturali causam potissimum versatur,qua ablata,morbi etiam tolluntur.Vnde Avicenna de Melancholia pertractans in apertum quaedam affert, quae hic libenter appono, quoniam ad rem nostram omnino faciunt, contra eos qui a Demone comitiale molium Uuscitari contendiit, visustra Medici laborent circa naturalem eius causam Quibusdam ait Medicorum Fen. I tract. q.cap. I 8. visum est,quod Melancholia contingat a Daemonio, sed nos non curamus cum Physicam docemus,si illud contingat a Daemonio, aut non contingat,
postquam dicimus quodsi contingat a Daemonio, tunc contingit