장음표시 사용
321쪽
diorI,pituitos scilicet, ac melanholico, calidior, acriorq; sitnui,ut si sanguine calidiori,eoq; biliosiori initium habuerit. Non enim
huiusce vaporo substantia materia alimenta solum in quorumdam ventriculo aegre confecta statuenda sunt, verunt etiam humores,praecipue tame pituitosus,ac melancholiciis;Quod si qua
rat aliquis qua ratione frigida vaporis qualitas Epilepsiam per
eonsensum producere queat, respondendum id nulla alia de causa fieri, nili quatenus in contrariam qualitatem calidam cerebro insitam, eidemq; ut alijs cunctis nostri corporis partibus amicam valde ceu hostis agit , unde expultrix cerebri facultas ad eam expellendam insurgit, a quo similiter frigidiori vapore leuem il- Iam conuulsionem, quae saltus ab Avicenna vocatur,saepe fieri experimur,nec dissimili sane ratione Galenus O. Meth. a gelidiaquee potu sonuulsionem prouenire scripsit Epilepsiam ab huiusmodi causa ortam patiebatur iuuenis ille Galeni, cuius morbi origo a
crure incipiebat, erat autem id quod sursum serebatur ad caput,
veluti aura quaedam frigida, quam ad cerebrum adscendere aeger ipse persentiebat. Unde Medici uniuerso in primis corpore evacuato,naesie amen Sthum,aut sinapi parti adhibuerunt ligato
interim membro,supra eam videscet partem, quae primaria affectione essecta erat, quo pacto accessionem reuerti prohibuerunt. Mordax autem, calidaq; vaporosa substantia comitialem insultum gignere potest, partes illas ventriculorum cerebri mordicando, ut expultrix facultas ab ea suscitetur. Venefica demum,& occulta qualitate praedita haec materia halituosi Epilepsiae causa censetur, veluti si in aliqua corporis parte, praecipue vero in ventriculo, utero, ac intestinis superfluitatum, quae putrescere aptae sunt, receptaculis excrementum aliquod putredinem acquirat, contra quod eiusdem cerebri faculias insurgat Epilepsiam huius generis incurrunt saepe mulieres , quibus praecipue menstruae purgationes fuerint suppressae tunc enim ab utero praui, imo venenati halitus sursum in caput ectriinrur: qui aegritudinem hanc parere sunt apti. Huius generis Epilapsiam saeupe etiam pueri ob lactis in ventriculo corruptelam pati videntur, ut etiam ob umbricos, dum teter vapor ex illis vel emortuis putrescentibusq; vel viuentibus quidem, sed materiam vitiosam, pu
322쪽
trefactamq; ex quadam orti sunt, com nouenissius , cerebrum adstem quo senis intelligendus est,artaro Aegineta lib. q. c. sq. dum ex intestinis ob vermes illa occupantes comitiales accissiones fieri prodidit, in quibus quidem intestinis talia pr reantur animalia, ob superti uos humores in ipsis moram trahentex, potissimum ob materiam pituitosam, cruda in atque cran a quae dum non est apta in substantiam aliti conuertici nec etiam tantae est putredinis,ut ex tota substantia putrescere possit, natura, quae nititur in melius Calidi innati ope adiuta, illum disponit, ut vitae
spiritum accipiat, sic procreati vermes vivunt, mouentur, nutriuntur, augentur,qua de re legendi sunt Hippocrates morb. Gal. 3. Aph. Com. 26. atque Manardus in Epist. Med. lib. 3.
epist i Hactenus deii ima causat pilepsiae per consensum. Ad aliam modo causam accedamus. Haec autem pura qualitas est omnis iubstantiae, di quantitatis expers, de qua seriptum est ab Avicenna ad cerebrum eleuari qualitatem puram, sine su stantia. Cumq; duplex sit haec qualitas, venefica una,dolorifica altera , de hac ipsa prius breuiter loquar . Haec fit igitur dum biliosus humor e corpore ventriculi os petit supernum , in quod
uem continui tolutionem acri,erodentiq; qualitate inducens,euadit causa doloris,qui cerebrum alteratis per neruorum communi
talem partibus in consensum trahit . De qua quidem pilapsiae
per consensum causa locutus est Galen lib. Det . arf3.c. 3. dum
refert sibi ipsi per huiusmodi contensum videnti aliquando laborante sine vehementi conuulsione c6cidere, simul atq;per interualla breuibus quibusdam motibus quateretur, probabile visum tui Dse , quemadmodum singultum fieri cernimus affecto ventriculo, ita hanc quoq; afictionem euenire,non secus profectis,ac de se Pso narrat, quem illico, si piperis quantitarem ingessisset, singultus inuadebat Proinde eiusdem Galeni sententia existimandum est,
similem aliquem cerebro motum contingere,qualis interdum ventriculo a re quapiam molestato euenire blet, quippe clim a ciborum mole grauatur, aut ubi corruptis cibis mordicus infestatur, tum singultu aisci conspicitur. Quinimo acrem humorem non singultum modo affecto ventriculo, verum etiam conuulsionem
per uniuersum corpus et ficere sepe numero vidimus, quae deinde,
323쪽
vomitu eiecto eo, Mod mordieabat, statim quisicebat, quominus igitur mirandum est, si neruorum principium huiusmodi motuc cutiatin dum sestinat a se pro tere .dquid tuerit id,quod a parte prim in affecta ad ipsum sertur. Cuius speciei Enlepsu
Gramruatieus ille Gallacompichariir,quotiex vel nimis vehementer doceret, vescogitaret, vel inecuam sustineret, demum irasceretur. Nam ob haec omnia laeditur ventriculus praesertim vero propter ipsa met inediam, ratione cima in coficci praui, ac excremeruit marcime vero, biliosi acres coguntur uxta Gai de Ataci sententia, Defacta nat.& .pritia, auidua leuitate os vetriculi petentes pillud ita adfici me, vidi cereorum ipsum ducatur in consensim eis quidet Grammaticum pristinae sanitati Galanus restitu id proba coctiohe prius accurate procurata, iecta vivendi norma instituta,ac quolibet anno bis terue amaro e Moemedi amento illi exhibito, quod sane ventrem a superfluitatibus expurgasi ad proprias actiones roborat, ut alibi idem Galenus exaraui; In b. uod animi mores seq. temp. corp. necnon Dioscorides lib. 2.c. 23 qui traditat madeo amicam esse ipsi stomacho, ut alijs commista medicamentis purgantibus praestet quominus partem illam Oisendantaicet contrarium censeat Mesue, qua de re infra in praxi agetur uberius . Sciendum vero dolorificam hanc qualitatem, 'itae comitialem pariat, ab ore ventriculi superiore potiramum gigni, nam caeterarum partium dolor non videturaeque potens ad Epite am producendamRuandoquidem os entriculi supernum admodum exacto sensu praeditum esse sertur, miramaicum cerebro bcietatem habet, ob neruorum a sexta cerebri propagine ad os illud descendentium magnitudinem per quos ventriculo facile cerebrum compatitur. A qua cerebri carmvetriaulo affinitateGalenus i. De sympt.caus .varia symptomata fieri tradit,nimirum demorsus, Erilapsias,deliria,ac melanchosas cad quam etiam iocietatem respiciens Serenus de stomach IIoquens cecinit . ii uin etiam ni cura tuuat vitiare cera brum Fertur, O tegκos iubim auertere sensus
Huc tamen etiam facit ilI Epilepsiae differentia, quam multus ex coli dolore concitati refert Aegineta Haec de qualitate dolorifica
324쪽
3. De Oilepsia, e semitiali morbo
risca dicta sint satis, Quantum vero ad veneficam spectat, sane fit Epilepsiae causis,dum alteratis per continuitatem partibus
ad cerebrum usque attingit,non alia certe ratione, qua putant aliqui res quasdam solo tactu per qualitatis vita ea, quae sibi contigua sunt, alterare posse, ut ex marina torpedine abunde constat, cui tam vehemens est potentia, ut per piscatoris tridentem transmissa ad manum alteratione, totam derepente torpidam reddat. Ex quo videmus rem vel parua molis tactu solo maximas alterationes inducere Tale quidpiam in nostro corpore accidere aliquando posse Medicorum ignorit nemo. In eo enim corruptio aliqua, quae veneni tum qualitatem,tum vires adaequet,omnium co- sensu nasci potest. Quod quidem etiam Pelopi Gulcni Magistio admodum probatur, cui possibile visum fuit in corpore similem aliquam veneno generari essentiam, nulla accedente causa exte na,quae ubi neruosam partem occupauerit, ad neruorum usque principium alteratis per continuitatem partibus, vim suam trans.
mittat. Sic ergo Epilepsiam indicibilis lim, prauaque qualitas, ut alios etiam saeuissimos casus parere potest. De praeparantibus Dilepsae causis internis. Lect X X. superioribus Lectionibus cum deessicientibus Epilepsiae causis agerem, de praeparantibus etiam, disponentibusue internis eiusdem morbi
causis, quae sunt, aetas, ac temperamentum, me
verba facturum promisi. Quare in praesenti pollicitis standum est, de huiusmodi causiste
agendum . . Clarum est igitur pro aetatis, temperamentique varietate homines in varia morborum genera incidere,ut alias in una, alias in altera aetate, ac temperatura aegritudines perpetii gantur,nam quamuis morbos omnes quibus uis aetatibus, ac temperamentis,ob vitae intemperantiam, innumeraq; in vivendi genere errata commissa, contingere posse crediderim, nonnulli ta-
men in quibusdam magis fieri solent, veluti de anni temporibus tradidit Hipp. 3. Aph. i9. Cuius quidem rei causa est, quoniam, ut ex vulgo iactato Aristotelico axiomate constat In habentibus symbo
325쪽
symbollam facilis est transitus a.De gen.& corr. L. Hinc ideo fit, ut frigidioribus morbis senes, calidioribus iuuenes corripiantur. Quo allusisse videtur Hippocrates dum acutas febres non simili.' ter accendi in senibus ac sit in iuuenibus, memoriae prodidit r. Aphor. 1 .stigidum est enim illorum corpus, nec non cum dixit, in morbis eos minus periclitari, quorum naturar,vel aetati morbus conuenit a. Aph. 3 .Ea propter in aetatum,morborumq; ipsis contingentium explicatione diligens fuit ut in Aphorismorum libris
videre facile est. Quid ergo de Epilepsia dicendum Ipsa quoque
potest in omnibus fieri aetatibus , ac temperaturis,propter praua, inordinatamq; in victu rationem; sed quod in peculiari aetate in saeuire magis soleat,& in puerili maxime,ex eo patet, quod Hippo crates hanc ipsam aegritudinem in pueris obortam, ob illorum , cerebri humidiorem naturalem temperiem, aetatis mutationei nari perscripsit a. Aphor. Α . Nimirum aliarum quidem aetatum, sed iuuentutis potissimum ingressu, cuius aetatis temperies,cum ad siccum vergat,puerili opponitur. Nemo enim non nouit contrariorum contraria esse remedia. Inter aetates igitur puerilis inprimis Epilepticos patitur insultus a quibus etiam non raro commoritur, propter innatam cum cerebri, tum uniuersi corporis intemperiem humidiorem
Sed hinc oritur dubitandi occasio, an ex sola intemperie gigni
possit hoc mali genus,nulla prorsus interueniente materia, quae res omnino ijs,quae a me supra ex Galeni mente fuere statuta re pugnat. Quare antequam ulterius progrediar, hanc ipsam dubitationem persoluere oportet. Constat ex Galeno intemperie m do cum affluxu vitiola substantiae,ut saguinis,pituitae, ac virius', bilis,modo sine assiuxu,sed sola qualitatum alteratione noxam inferre.Videtur igitur Galenus 6. Epid. Com. I. existimare solam intemperiem absq; materia morbum hunc producere, dico autem
intemperie propriam ipsius cerebri,dum in huc modum loquitur: Epilepsia oritur ex innata humida inteperie cerebri in puerulis Vbi etiam ante scripsit eam generatim fieri a frigida intemperiecerebri,saepe quoq; humiditati adiuncta Contra hanc sententiam stat idem Galenus his verbis a Decaus sympl. 7. Apoplexia Epilepsia ob pituitae in cerebri ventribus aceruatae multitudinem
326쪽
I, De Dilepsia, seu sonitiali morbo
accidere videntur,proinde horum *mptomatum cum generas tum solutio subitanea est,quod propter corporum distrasiam, seu intemperiem fieri haudquaquam potest . Idem repetit lib. De Ioc. affc. 7.de poplexi loquens Quin etiam in Aphorismorum Commentarijs tradit neminem fieri podagricum, aut Epilepticu ex sola partium eupathia, seu patiendi procliuitate absq; humoruredundantia. Ex quibus verbis sine materiali causa Epilepsia non
erit. Quod Averr. minime ignorauit dices. 3. Coll. c.vit.Habet paroxismos, ergo non a mala complexione absq; materia, quae non
cito recedit. Dicedum est igitur pro solutione Galenum solam intemperiem frigidam,& humidam Epile ae causam immediatam esse non significare, ita enim cum sibi, tum rei veritati contrad, ceret,sed illam, seu innata sit,seu adquisita,praecedentem,ac vel ti disponentem causam esse, qua scilicet facile aggreget sibi qualitate similem humorem,qualis pituitosus est, quo plerunq; morbus;non autem quod ipsa intemperies immediate per se affectum pariat Contrarium di et aliquis videtur statuere Galenus, qui de morbis ab intemperie sola promanantibus per haec verba loquitur, Dedit f. morb. c. . Cum vero morbus frigidus est,calido quidem contrarius, in extremis quandoq; partibus usq; adeo patens dispositio cotingit, ut emortua decidat membra. Nec minus uniuersum aliquando patitur corpus, sicut iter agentibus in valido frigore accidit.Nam pleriq; ex his in ipsa via commoriuntur, ple-Πq; vero antequam animam expirent domum ad hospitium semianimes, gelidiq; deseruntur. In morbo autem attonito,&comitiali talis saepe accidit passio na xij, quos in itinere usq; ad mortem frigus oppressit, talibus rigoribus corripiuntur, quales Graeciemprosiliotonos,opis holonos,ac tetanos appellant. Nonnulli autem his passionibus, quas congclatioties nominant, affiguntur Ali quodpiam apoplexiae simile patiuntur. Ide Galenus non multo post veluti perorans, hunc sermonem taIi modo concludit. De morbis igitur' calidis, figidis nulla confluente materia iam dictum est . Ex hoc loco manifestum fit Galenum sibi ipsi nequa quam constare.Tuetur enim sententiam priori oppositam, nimiruapoplex iam, quod etiam de Epilepsia dici potest, ab intemperi sola praeter assiuxum materiei fieri. Ad horum locorum cotrouersiam
327쪽
siam Irimendam,asserendum est Galenum inmemordi disside intemperie frigida extrinsecus accedente verba lacere, ea videlicet ratione,qua prae externo,eoqi vehementi frigore cerebri compus,aut eius ventriculi tam arcte comprimuntur, constringuntur,ut in cerebro fiat σεγνωσit, quae est quando corpora in se ipsa
concidunt, aut ab astringentibus coacta, aut a frigore constricta, aut ab exiccantibus arefacta In alijs vero locis sermo est Galenode intemperie cerebri,vel capitis interna,quae nec subito fieri, nec subito desinere, ut nec etiam de repente adeo acutos morbos gignere potest, ut apoplexi am ωEpilapsam fieri cernimus. Est enim huiusmodi interna intemperies veluti causa disponens ad comitialem morbu.Nam quemadmodum qui podagra laborat rus est, pedes habeat imbecilliores oportet ita cerebrum infit mius, qui Epilepsiae suturus est obnoxius, neutrum tamen his affectibus corripi est necessarium, si nihil in vita peccauerit,nempe
si prauisicci alimentis usus non fuerit, eaq, non patrauerit, in quibus generentur, aceruentur in corpore superuacanei, recrementitiiq; humores , qui in partes imbecilliores delapsi actetus p ter naturam progignanta Quae quidem pedum capitisq; --becillitas pro disponente causa, non efficiente habetur podagrae, aut Epilepsiae Alioqui enim, ubi humor non confluat, ex sela partium patiendi procljuitate, nec quispiam podagricus fiet,nec Epi-Iepticus . Quod verum esse ex intermedio accessionum tempore discere aperte licet in quo prorsus non infestantur, quamuis naturalis adsit imbecillitas. Intemperies igitur tam in pueris, quam in alijs omnibus ut praecedens, atq; disponens Epilepsiae causa scenseri debet . Quod similiter de aetate intelligendum est, quoties haec huius symptomatis causa pronunciatur. Puerilis vero inter aetates maxime omnium nos ad hunc morbum pronos reddit, cui sane adeo familiaris est,ut, vel in utero foetu existente, saepissi me oboriatur,& fiat,Hippocratis assertione in lib. De sac. mor . Cur autem aetatem illam praecipue infestet tam saeuum horrendumq; symptoma,iam dictum abunde est, nimirum ob naturalem cerebri illorum temperiem humidiorem, neruorumq; imbecillitatem, quam idcirco affectionem in his plerunq; aetatis mutatione desinere Hippocrates assirmat. Humidiorem enim naturam cum
328쪽
sicciori mutant . Animal namq; a sui prim constitutione humi
dum creatur, temporis vero progrestu tanto, humido temperamento declinat, quanto aetate processerit. Post pueros occupat etiam adolescentes, ac iuuenes minime verbi senes, decrepitos, quemadmodum Paulus aperte docci, cui subscribit Aurelianus lib. I .c. q. Haec de aetatibus, quae etiam de temperamentis asseu rari omnino posse quis ignorare cum pro aetatis varietate diueris induantur naturae. Plautiosis igitur, cla melancholicis temperaturis continget id mali genus, consanguineis perquam raro, an vero etiam biliosis, ambigua res est , nisi consortij gratia ventriculo,aliave corporis parte progignatur. Sed quoniam aduersiis haec fere omnia undiq, stare videtur haud negligendae rationes,&argumenta,propterea in proxima Lectione quantum in me erit, cunctis satisfacere conabor. uiuiis in re ob se Diabitationes omnes ex anteacta Lectione insurgentes
ERMULTAE sunt, magniq; faciendae obiectiones, quae ex superius driputatis euidenter insurgunt, quae quidcm fere omnia radicitus euer tere prima facie videntur. Quapropter eas, quatum in me erit, hac ipsa in Lectione diluere contendam Quod igitu Epit si a frigidiori, eaq;
crassiori materia, qualis pituitos est,ac mclacholica,producatur, quodq; idcirco in pituitoso, ac melancholico temperamento pre clitis maxime fiat, abunde satis a me demonstratum fuit.Sed primum aliquis in contrarium arguet. In quibus caloris viget pluriamum, ijs Epilepsia haudquaqua contingit. Huiusmodi lunt pueri,& iuuenes, ergo Oppositam nihilominus sententiam tuetur cum Passius lib. 3.c. t 3 tum etiam Hippocrates 3. Aphor. 9. qui ambo&pueris, iuuenibus id morbi genus accidere scribunt,quanquaalibi Hippocrates De lac mor. quod ad iuuenes referendum esto biliosis hominibus morbum hunc neutiquam euenire tradidit. Quam rem nos quoq; supra docuimus. Quod vero quicunq; plurimum habent caloris, nec Epilepticum symptoma, nec alias
329쪽
alias huius generis affectiones pati debeant, inde verisimile secquoniam calidi est assectus frigidos, quortim in serie habendus
est comitialis, persanare, non contra efficere, senerare . Calidum enim, Galeno auctore, crassa extenuat, concoquit, ad melius alterat, dilauiit, atque euacuat. Pueris autem, iuuenibusque pluri .num inesse calorem , illis quidem innatum,blandum,
ac vaporolum, his vero adscitiimis , insuauem, ac terreum , Uarius est,quam ut demonstratione indigeat, nec latet quempiam vestrum quaestio illa, vel ante Galeni aeuum inter Medicos agitata, de iuuenum,puerorumq; calotis exuperantia, de qua inter ve--teres Galenus, lib. 2.De temp. c. q. Q. Aph. Como &Qui cenna sen. I. primi c. 8. inter recentiores Conciliator differ a 6. Franciscus Vallesius ibo.Contr. cap. 8. alijque non pauci copiose disceptarunt. Praeterea siti uitos temperamenta magis obno-rua per me sunt lic aegritudini, quam caetera omnia, hac ratio ne cemias multo frequetius,quam mares, senes, quam pueri in comitiale symptoma incurrent. Mulierum enim temperatura
frigida est, ct humida , velut ipsorum senum . Aliter tamen de mulieribus tradit Celsus,cui ipsa sauet experientia. In his enim vix haec affectio gignitur, i Drte fortuna generatur, perconsensum potius ab utero, aut ab alia corporis parte originem trahit. Ipse vero de Epilepsia essentialiter in cerebro genita sermonem facio. Senibus etiam hoc mali genus non contingere asserit Paulus loco citato, dum minime senes,decrepito'; occupare prodit. Cuius tamen summi viri assertionem refellere illud videtur quod si apoplexia, di Epilepsia de Galeni mente, in eo inuicem
conueniunt, quod eundem locum astorum, eundem humorem habent mali auctorem, iure dici potest, quemadmodum a poplexia circa aetatem senilem maxime accidit, eodem Paulo auctore lib. 3. cap. I 8 quo propterea morbo nullum magis senibus familiarem esse Galenus affirmat 3 Aphor. r. sie pariter pilepsiam in senibus frequenter fieri debere. Rursus quispiam nobis obijciet: Quicunque robustiores habent vires, magis resistut alterantibus causis, difficiliusque a morbis corripiuntur , ideo mares,qui robustiores habent vires, quam ipse seminae,minus quam foeminae aegrotabunt Ex qua re concludi posse videtur ccmitiale V a malum
330쪽
mina sit mare imbecillior o languidiores habeat vires, notissimares est mulier enim, quae virago non sit, natura rigidior, proinde etiam viro imbecillior existit: Quo alludens Hippocrates . Aphor. 3.dixit,mulierem ambidexteram non fieri, obna aurae imbecillitatem . Quam sententiam corroborat non parum belligerarum Mazonidum consuetudo , qua ab incunabulis mammam sibi dexteram adurere consueuisse tradit idem Hippocrates De aere , aquis, Iocis, Galenus in Com. mox cit. Aphor ut scilicet copiosiori alimento ad propinquam manum G perueniente, maior ipsi firmitas accederet, tanquam natura infirmae, ac debili Eandem ob causam alibi quoque dicit . Aphor. 68 Mares quidem in dextris , Deminae vero magis in sinistris. Quod enim mas validior sit, Janguine calidiori praeditus, in causa videtur esse, quia locus, in quo concipitur , talis etiam
existit a. Delam. cap. 3. Ideo perquam raro contingit, Vt in dextro vulvae sinulo concipiatur foemina, mas contra in sinistro,
Galeno auctores: Empedocles Mas in calidiori terrae loco fuit, ob id viri nigri, robustioresque, Scapillosi magis. Quare dupum genda omnino, atq; delenda sunt illa verba, quς temere in eius do Hippocratis librume morb. mul a principio irrepserunt Foemina calidiorem sanguinem habet, quam vir, propterea est viro calidior. Nisi fortasse dicatur mulieres esse viris calidiores, perinde ac dici solet pueros calidiores esse iuuenibus.Pueri namq;cali-- diores sunt iuuenibus extensiue, quia magis innato calido blado,
humidoq; abudant. Iuvenes veto pueris intensiue,quonia eorum calor siccio i materi; inhe ei.Vt propterea etiam Galenus de coctione loquens quae pueris fit in ventriculo dixerit 3. De sympta caus. 3. Atque in coctionibus, quae ad ventriculum pertinent, si humida, molliaque sumpserint,ea perinde ac iuuenes coquere possunt, dura vero deterius conficiunt . Vbi ni mea me fallit opinio, Galenus non vult iuuenes aeque coquere mollia, ac Pueri, cum pueri tamen dura perinde , ac iuuenes conficere nequeat; sed qua ratione probat iuuenes dura, sicca melius concoquere pueris, eademinet oliendit pueros melius perficere mollia,