장음표시 사용
341쪽
Lder Sextus . 32 Ivadente, magnopere timendum de grauiore malor denunciat eis nim Epilepsiam, Amplexiam. multa namq; diuturnaq; inseris narum partium evaporatione cerebri humiditates augentur. Sed interim vestrum aliquis secutus Fernelium, Rondeletium, in
situm ab Epilepsia ad Ephialtam vix posse fieri crediderit4 Siquidem Viri illi alium modum generationis incubi commenti sunt; nam hic ad plethoram venarum thoracis resert ille vero ad erasisiorem pituitam,aut melancholiam non cerebro, sed circum praecordia inhaerescentem, qua ob crapula, cruditatem turgestente, diaphragma,pulmone' premantur. Verum hane ipsam obiectionem reiicere, res ardua non est. Nam quantum ad Rondeleistium attinet,miror sane alioqui ingentiacumine praepollentem Viis re hac in re tam crassum caecutire.Qua enim ratione fieri posse arbitratur, ut illarum venarum plenitudo tam breui temporis curriculo una cum affectu, absq; sanguinis missione auferatur. Insuper si plenitudo est in thorace, sensum grauitatis inducet in vigilia is non autem in somno,in quo mens alio intenta est.Cuius Viri sententia etiam si vera non sit, dicendum tamen est , modo etiam,
quo tradit, genitum incubum posse Epilepsiam nunciare, si plenitudo illa,ut ipse reseri, ad caput usq;perueniat. Quantum ad Fernelium, quidquid sit de loco, in quo primario vult generari ephialticum affectum, sat est mihi illum affirmare a materia in eo loco stabulante vaporem crassum eleuari , quo in fauces, & cerebrum expirante, vox supprimitur, sensus, atq; mens obturbatur visiIq; tristibus offunditur. Hoc pacto enim Epilepsiam praesagire poteli. Non igitur istorum auctorum assertio impedit quominus incubus assectum hunc denunciet, ac saepe ingrauescens in comitiale malum demigret. Quod autem ut ad aliud me signum conferam, licet cum praedicto coincidere videatur iam corporis, quam animi status minime arbitrarius Epilepsiam antecedat, in causa est nimia, superfluaq;cerebri humiditas, ob quam huiusmodi cum animi, tum corporis status neutiquam voluntarius progignitur. Corporis quidem, ut eidem in austrina constitutione contingere Hippoctates assirmat 3 Aph. 3. Cerebro enim humefacto, quod est stilus, motusq; principium , sensus omnes , motusq; voluntarios
342쪽
3a De Oilepsia,seu Comitiali morbo
torpescere,ac segniores euadere oportet . Vnde veluti solutum se, di languidum sentire hominem necesse est Id ipsum millies in me Us sum expertus inam ut in aquilonari tempestate meum corpus cogi,firmariq, id motus arbitrarios promptius estici sentio, ita ex aduertis, tantibus austris, illud ipsum dissolui, membraq velut
est acescere videntur. Animi vero, quoniam ubi cerebrum humidius, qVam pro natura fuerit,necesse omnino est,ut praeter consuetudinem moueatur, illo autem, in quo animae sunt opera,commo
to,neq; auditum quiescere, sed alios alia,&,idere,& audire oportet, ut etiam linguam talia loqui, qualia singulis vicibus viderit, atq; audierit tandiu enim homo sapit,quandiu cerebrum quieuerit. Novi ego non paucos, quibus linguae motus in voces articulate proserendo liber,&expeditus non erat, ob immodicam cerebri humiditatem, id quod ebrijs potissimum,accidit multo humo re cerebro madefacto, eiusdemq;copia praegrauato Moestitia vero, si Epilepsiae obnoxios magnopere angat , accessionem haud Linge abesse demonstrat. Siquidem cum alijs temporibus moesti sunt Epileptici, tum eo maxime,cui appropinquat accesso, tristitia quaedam illorum animos futuri mali praesagos excruciat, tego non semel olim in patruo, quia tam latu morbo detinebatur, inunc in puerulo ,- alijs non paucis qui a tali vexantur aegritudine anifeste obseruaui. Hinc tamen oritur dubitandi occasio, unde nam sit quod animi tristitia afficiuntur comitiali morbo propinqui. Cuius rei afterri potest duplex ratio,veluti a gemi- oro seu duplici humore per essentiam Epilapsia'gignitur; nam si sermo sit de ijs,in quibus iit mali genus ortum habet a pituitoso, di cendum est, eos in animi illam tristitiam incidere, quoniam cere-hrurri perfrigeratur, & cum eo spiritus ipsi AE cordis temperamentum,cuius membri passio est moestitia Cerebro enim cor fa- ait compatitur. Si vero loquamur de ijs, quorum assectus ab atro, nigroueatumore pendet, alia insuper de causa tristes, ac moestos comitiales evadere aiobis asseri potest, nam de comitialibus a tali hi more dicendum, quod Hipp. de melancholicis 6. Aph. a 3. Si timor,&moestitia longo tempore poseuerauerint, e X eo melancholia significatur. Quandoquidem, ut iam factae metancholiae timor, di moestitia man dista sunt symptomata, ita venturae iam
343쪽
Liber Sextus . 323 iam iam Epilepsiae, citius causa sit melancholicus hum Ir, possunt i esse signa,praesertim vero si ingrauescant;nam huius generis Epi-Ieptici fere semper timent,ac moestitia quadam praeter caulam,&rationem excruciantur, qui propterea etiam solitudines amant, ac deserta loca persequuntur melancholicoru more, ut Bellerophonatem melancholiae vitio correptum olim fecisse constat, de quo, ut citat Arist. Sect. Prob. 3o.prob. I.poetarum princeps Homerus ita Latine cecinit raui miser in campis moerens errabat aleis Ipse suum cor edens, hominum ventia vitans Verum adhuc explicata causatio est,ob quam adeo maesti cernuntur Epilepsiae melancholicae obnoxij. An eadem quaein pauoris a Galeno affertura Est enim timor, quaedam velut tristitia futuri mali tristitia vero iam praesentis, aut cum omnino imminere praesentit animus, ut Epilepticis contingit Galenus autem pauo rem ijs, quorum cerebrum, vel ab humore, vel etiam vapore nigro tentetur, euenire tradit, non alia ratione, quam pueris accidat expauesce itenebris Sua enim natura tenebrae timoreminijciunt omnibus, ut contra lux securos omnes etficies Melanis cholicis vero, quo nomine tum proprie dictos melancholicos, tum etiam Epilepticos ab humore melancholico factos intelligi mus, vel in ipsa splendida luce pavores contingunt: nam sedes animae ab eo hi ore nigro ita alii itur, ac si locus omnis tenebrosus existat. Sane inquit a. de Sympi caus cap.vit a 3. De Ioc.aff. 8.quemadmodum externae tenebrae omnibus serme hominibus pavorem inducunt, sic atrae bilis color mentis sedem tene brae more obumbrans timorem gignit Contra quam Galeni sententiam obijciunt sere omnes Averrois locum, ubi sic loquitur Coll. cap. o. Et qui dicunt quod anima terretur propter humorem melancholicum nigrum, sicut terretur homo in obscuro , discunt verba cantatorum. Quibus verbis deridet Auermes cauandi metus , moestitiae, quam Galenus colori adscribere videtur, argumentaq; in medium affert, inter quae illud contemnendum non
est, quod videlicet color nihil efficere potest, nisi sentiatur; non est enim etficiens qualitas, sed solum potest instrumentum sui sensus alterare, alterandoq; dolorem, aut voluptatem inserre. Ergo M a nullo
344쪽
3a De Dilenia, eu Comitiali morbo
nullo pacto humoris tenebrositas metum pariet, aut moestitiam, nisi sentiatur. Vnde nec etiam lumen externum quo exemplo utitur Galenus yexhilarat, nec tenebrae contristant, nisi videantur. Quare nigrities melancholici humoris illorum symptomatum causa statuenda non est, cum non sentiatur. Anima enim
non videt ea, quae in corpore, nec ab ijs mouetur, sed ab ijs,quae extra visibilia occurrunt. Ut enim nemo se interna cerebri intueri experitur, ita nec profecto colores intuebitur. Itaq; Averroes praedicta non colori, sed intemperiei cerebri frigidae, ac siccaeis fert accepta. Respondent aliqui Galenum ab Auerro nequaquam ea redissentire, sed quandam attulisse similitudinem. ad causam ostendendam, cur mala complexio frigida, sicca ab humore melancholico, faciat haec accidentia magis quam ab alia causa. Alij vero, , ni fallor, probabilius Armant spiritus animales, quibus anima pro instrumento utitur ad suas o eundas operationes, suapte natura lucidos esse debere . Ab humoris ergo nigricie obscurato spirituum splendore, mens deprauate mouetur, vitiato sibi proprio instrumento Icto etiam Avicenna Fen. I. teri cap. de melancholia dicebat, melancholiam,
cuius passionis propria symptomata sunt metus, moestitia, fieri, permutato spiritu splendido ad tenebras . Sed rursus oritur dubitandi locus, cur scilicet pauoris, tristitiaeq; causam in cerebro col. Iocemus, cum sint cordis, non cerebri passiones. Dicatis illas ex opinione mali originem habere, spiritumq; denigratum ima-
sinationem deprauare, ita ut mali iam praesentis,in venturi opinionem excitet,eaque ratione metum,& tristitiam inducere. Hae ergo ratione fit, ut comitialium animos non modo moestitia, ut Aegineta refert, sed etiam metus paulo ante quam ab exacerba
tione adoriantur, summopere angat. Quod intelligendum esse videtur de comitialibus, quibus non a pituita, sed ab humoren No malum oritur
345쪽
Enarrantum eatera signa impendentis Diops per essentiam in praehabitosermone omissa. ain. XXIV.
ELIMVa imminentis Epilepsiae signa,quae in
antecedenti Lectione praetermissa sunt,quorum nempe causirine prolixior dicendo euadere,minime relatae fuere, in hodierna prosequi mihi in animo versatur. Quare signum, quod nunc princeps in ordine nobis se se examinandum offert est inorum, quae iuxta sunt, obliuio cuius quidem signi causa etsi percipi omnino potest ex abunde supra narratis lib. r. Lect 9 ubi rationem quaerebam cur hoc morbo detenti fatui sint, ae immemores, nihilominus de eadem hic pauca quaedam ad ij ciam. In corripiendis ergo comitiali symptomate, obliui nis causa statuenda est frigida cerebri intemperies, quam ex pi-tititosi, nigriue humoris copia contraxit. Haec enim animae actiones veluti torpescere facit, nam Ligus nulli iunctioni earum, qua
humanum corpus regunt, atq; gubernant, e usu euadit, praeci-cipue vero animales actiones segniores est icit, ut ex animalibus
per frigora delitescentibus ac medicamentis, cibisue natura frigidis suam piis discere aperte licet Verum praeter tigidam, humida quoque cerebri intemperatura memorandi potentia labes ctat, quae si una iungantur,in vehementer intendantur, soporem, stuporemq; inducunt, nedum rerum mox perceptarum obliuio ianem. Unde si obliuio derepente hominem inuadat, ac diutius perseueret, non minus ac phialtes comitilla symptoma suturum praesagit Ideo Avicenna; Et scias, inquit, quod quando incidit cum sanitate, aegritudines nunciat cerebri fortes, Ample-xlam , E lepsiam, Lethargiam . Sic nuper factum est, ut se xagenarius quidam vir ex non ignobili familia oriundus, qui me-icum saepe de amissa memoria, ac dolore quodam grauitatis sensum inferente circa occipitis partes conquerebatur, derepente in attonitum morbum inciderit, vitamq; cum morte dicto citius mutauerit Turbulenta insomnia Epilepsiam praesagiunt per Hippocr. in Coac praenot qui propterea etiam non uno in loco, seu
346쪽
32 De Dilepsia, seu fomitiali morbo
lib.de Insom.6.Epidem.& lib.de Humoribus tradidit,insomniata, qualia quis viderit, spectandum a nobis esse intelligit autem insomnia vocata naturalia, qua quidem, utpote passionum an iniae, corporis indicia, a Medico contemplanda esse Arist. prodidit De sem.& vig.Haec enim ut humori dominanti analoga ad morbos curandos non parum sane auxilij pretestant. Ab illorum nanq;
, obseruatione satis probabilem de morbi qualitate coniecturam inire, qui humores intus lateant,quiq;ipsorum sint desectus, aut exuperantiae, dignoscere solemus. Ita Galeni tempestate cuidam, cum inter dormiendum crus alterum sibi factum lapidem visure foret , praeter omnium opinionem crus illud paralysi obtorpuit, lib. de Praesag. ex insom. Turbulentum vero insemnium Epileptici affectus idcirco nuntius est, quia multitudinem vaporum in ca Put expirare manifeste ostendit, a quibus quidem inordinate, ac tumultuose in cerebro vagantibus, agines obturbantur, confu-1eq, mouentur,cuiusmodi sunt labrientium,& eorum,qui se multo vino ingurgitarunt, insomnia. Talia quoque pueris contingunt,ia' praesertim,qui natura sunt helluones,quando ventriculus sentiendi quidem vi pollet exquisita, sed imbecillitate naturali laborat,&in eo cibus corrumpitur Experientia tamen non in puerulis solum, sed etiam in aetate persecta, gladi costitutis horrificas per somnum imaginationes fieri obseruatum est,cum multi,& vitiosi humores ventricuIum,& ipsius os praecipue grauarent, atque morderent Rci autem de qua loquimur,caulam cum Aristotele aquarum exemplo patefacere possumus. Quemadmodum enim simul acciri, quae cernuntur in aqua immota, integre,4 clare, dentur,ex quo Vates: Nonium adeὰ informis, nuper me in lutore vidicumplacidum ventissare mare Quae vero ccmmota aqua apparent, mutiIate,& consus h cernuntur, ita profecto si a vaporibus, aut paucis , aut omnino placidis imagines moueantur,semnia tum quieta fiunt, veluti turbulenta,mcnitru a, ac distorta, ubi a vaporum multitudine sursum inc put, Iata agitantur. HG igitur insomnia,si alicui saepius eueniat, Epit psiam nunciare ex iam dictis fit rationi consentaneum . .
Capitis do lor,si est Uin aliqvcm, nedum comitiali vitio obnoxiuacriter
347쪽
Liber Sextus. 32 7 acriter seriat, Epilepsiam accersit,ut non modis signum,sed etiam
causa huius aegritudinis esse possit. Dolor enim caput totum adeo assicit, imbecillumq;reddit, ut naturales eius vires prosternat, qui in bus deiectis, permagna superfluae humiditatis copia in capite cumulatur,quae ventriculis impertita comitialem parit, ut etiam aliquando poplexiam. Doloribus enim commune est prohibere me
bra a suis operationibus,Gal. audi. 2. Progn. Com. 74.Verum capi
tis dolor , qui Epilepsiam primigenio cerebri affectu constitutam antecedit, ab humorum copia oritur, ut inde elici potest, quod talis dolor grauitatis sensum inuehit, quem persentire Epilepticos a capitis repletione nusquisq; novit, ac Paulus etiam testatur, dum addit eiusq; repletio continua. Quia tamen qui a plenitudine infertur dolor per se fortis admodum non est, qualis a comitialibus aliquando persentiri solet, dici Arsitan potest, non a copia solum humorum gigni, sed a figiditate simul humorum copie ad lucta Permagno etiam capitis dolore excruciari visitant Epileptici abscessu, vel aliquo alio vitio in cerebro existente.Cuius rei gratia liceat mihi quaeso hoc in loco paulisper immorari,historiamque iuuenis, ad cuius curationem accertitus ipse sui, in apertum breuibus proserre . Venetijs igitur vir quidam in aetate florenti constitutus, post acerrimum dolorem, quem in capite circa musculi temporarij sinistripartis regionem diutius pertulit, in miserandos ilepsiae insultus, quales ego nunquam vidi, nec audiui,prolapsus est, ut vel octo supra viginti vicibus die ante vigesimam quartam, quae illi fatalis fuit, a tam horrifico symptomate aggressus fuerit.
Quo emortuo cum caput eius secandum a consanguineis exorassem, vocatus fuit Iacobus a Vidua anatomes admi dum peritus, qui diligenter capite reserato, statim ad imbranas se contulit . Vbi primum dura matre detecta animadu risum est,illam una cum pia, ab ea parte,quae e directo musculo respondet, per quandam veluti calloste carnis portionem coniungi adhaereicereque, ablata autem piameninge deprehendimus cerebri substantiam lubter membranarum coalitum euidens satis ablaessus initium pati, ex quo tetrum aliquem vaporem in cerebri ventres penetrasse rati ni consentaneum fies, cuius causa Epilepsiam per consensum ab ea parte incurreret. Nulla enim ture humiditas in ventriculis reper-
348쪽
348 De Epilepsia, e seminali morbo
la est , exiguaq; admodum cam decidebat, ex ore spuma exibat,
quamuis magnis insultibus me vidente concuteretur. Hinc sonasse dolor ille diuturnus vitio potius membranarum,ob interna turn callum, quam vel ob plenitudinem humosum, vel aliquam Digiditatem in cerebro existente gignebatur. 'tcunq; tamen sit de causa doloris sat est nobis iuuenem patientem post acerbum capitis dolorem in comitiale malum incidisse,ut talis capitis dolor perseuerans Epilepsiam praesagire merito credatur, quemadmoduir . etiam riusdem membri repletio continua, in qua quidcm ab humorum copia grauari caput ipsum significatur. Repletio enim materiei, praesertim pituitolai aut melancholicae, qua inter humores Multa grauior,ponderosiorue existit,sensum grauitatis at seri, qua in comitialibus dolorem plerunq; fieri dictum est. Continuae verdrepletionis causa,capitis videtur esse imbecillitas, propter qua vel ex lx, occasione abunde repletur humoribus, aut ibi genitis, aut in illud tanquam in imbecillam partem transmissis, ob quam plevitudinem fiunt grauitates tendinum ,repletiones , ac diitensiones Vcnarum colli liebetudines, atque vertigines,quq omnia Epilepti- cum malum anteire tradit Aretaeus r. De caui.&fg acut moria
ob iracundiam maxime pallor faciei. Excutis colore praepollentis Cuiu libet hi noris speciem deprehendi,docuit ante omnes Hip-p0ςr te post quem Galenusi inph. m. a. q. De sanit tuen. by prora di verba. At vero ex humoribus,qui redundet, colo-x ςQniruere licet. Color enim in cute simili essiorescit humoribus ψntenti ,nisi intro refluserint. Quorum quidem imitatione Aui sςn' doct. a. cap. Mixti, inquit colores miAtos quoque
P ikstrunt humores,cis superat:cuius color iuperior est. Colore
autam intelligimus cum Galeno c. o. Art.med. quem totius corpori habitus , in illis maxime partibus, quae primae oculis subij-ciuntur, repraesentat.&facie aut m de uniuersi corporis habitudi ne initimis coniecturam inire solemus, ut etiam de omnibus,quae introrsum in animo latitant, ideoqmon temere additu est a Paulo
corp. . Quorespiciens ego quoque quodam in capite mearum Ephemeridum, quas olim*r e puer, antequam grauiora Media cisae studia degustali cui taluccin emisi, udoris tac in vultu,
349쪽
4 pranertim in oculis collocandam tess, non stravi. In facimcnim, quaeua intrinis negotianturi uti in quoda speculo reprae dentantur, animaq cum totum san E corpus teneat,ia,facie nia ineuic trus si prodit. Sic eniimc ducifctus iram tmorem,
mestitiam,& hilaritatem pars illa declarativi non citra ration hiimani corporis platea Metur ab Eeclesiastico cip. ia Apud Isaiam quoque,si recte meminUegitur Et aspectius dinus eorum respondet eis. In eo namq; sensuum omnium instrumenta locata iunt Umnis'; adsestientem animam nrtinens negociatio eluce scit Quare Pythagdias auditorum an nos, lingenipm ex vult hconijciebat, cuius partis mutaesoles Medici nil ibis diligenter: intuentur notaq; Cmnabus est Hippocisti effacieiicli scriptio biergo, ut redeat oratio, unde digressa era olcir,:*Praesertimia ciet delitescent m prodit humorei ,pillidus iane, qui selat etaia incandescentrum color, bilio via , quoin significabit latciariis mores enim bilis Ma cit tinum illum, ad idem coloretis pracsem fert, quiis Galenus fitri vult ex permista quosdiememento past
lida dicatur. Comicialem cur cumilaeiepa ficis usu pro rumpant, biliosi humoris perii lirium babent, mea cuiustiti,
hoc lympio tuae incursum Miquod i perius dν .itatis omnino re clama Aa quod, ut ex ina; Igitur εα sana uoti c. 7. in Onia, ficisci sicut Me florescen color praedominantis colpDri hininoris nota existit e sed tunc stilinumψω-rsti m necam hienticu lo
in albo pipere calciura viratici albide ιnme,centissa, i&lacte e caltera quae simulaminia crutem
350쪽
te vermaxime pugnant;quam repugnantiam sensus ipse diiudiacat, ut exemplo niuis,&caliis docuit Galenus De simph med. facult.lib. I. c. Quamobrem ut color haud semper verum dicis ijs, qui aut alicuius humoris corpori praedo nin intis, aut etiam medicaminum tam simplicium i qui in cynpositorum naturam in rutarunt; ita pallidus faciei color in iacia passatis Epilepti am inuasionem , non ditiosi humoris eorum corporibus dominatis nota eua in det,sed alia potius de causa fiet,ob iracudia scilicet, in qua prae sanguine ad intima, cor in p. imis reuocato, facies decolor remanet,pallidaq; improprie vocatur,q iod fartasse voluit Paulus, nisi aliquis contendat,in iracundia bile esseruescentem similem sibi in vultu colorem inducere Sed qua de causa Epileptici irascuntur, cum in natura pituitosos,aut melancholicos, quali plerunq; sunt comitiali morbo obnoxij. vix ira cadat in omnibus, qui irascuntur,duo sunt notatu digna alter u est serum quida caloris ex ebul Iitione languinis in corde, alterum ulciscendae iniuriae cupiditas. Quicunq; enim irascitur,ex offensa aliqua irascatur oportet, unde nocendi appetitus illico iratum invadit. Cum igitur comitiales ab aliorum consortio, utpote detestabili morbo affines, arceri,omni hu' hominibus contemptui se esse cognoscant, ingenti quodam animi dolore affliguntur, cuius ulciscendae iniuriae cupiditate maxima tenentur in eos, quibus se se offensam passos esse iudicant. Hoc autem iram vere,ac proprie nonuesse, sed cum ira potius alia
qua ex parte conuenire, ad eamq; accedere,nemo non satetur.
Improprie itaque irasci dicuntur Epileptici , cum id illis accidato,doloris ex contes Iaptu percepti puniendi voluntatem. Inordi natus linguae motusmonnulli ipsam quoque commordent, postr mum est Paulo signum, quo miminentem Epilepsiam praesagit, cuius quidem caulam haud arduum erit adinvenire si prius dixero inordinatum linguae motum illud idem prorsus esse, quod Hippocrates incontinetem linguam appellato. Aph. o. hisce verbis. Si de repente lingua incontinens,aut a liqua corporis pars attonita stupeat,signum est melancholicum. Vbi Galenus incontinetem Enguam vocari reseri, aut infirmam incertam,ac titubatem, adeo ut inexplanatam, nec integre dearticulatam vocem edat, aut minmotam, omnino solatalin cuiusmodi Epilepticis fieri quotidie