장음표시 사용
331쪽
Liber Quintiis. 3 IIciora autem sicciora alimenta exactius elaborant, sed haec cata parergon. Sic ergo dici potest mulieres calidiores esse viris existensiue, quoniam radicate humidum natiui caloris pabulum , , atque subiectum mulieribus laxum inest, ac molle, puerorum humido consimile Tandem aliquis contra Hippocratem dubitabit , quomodo ab illo scriptum sit a. Aphor. s. Quicunque iuuenes comitiali morbo laboranti mutatisne maxime aetatis , ac temporum,n locorum in victuum liberantur Quo in loco iuuenes Epilepsia laborare tradit, in quibus tamen aetatis, ut pariter temporum,n locorum, victusque mutatione desinat. Alibi vero, dico lib. De sac. mor morbum hunc post vigesimumquintum annum haud amplius homines detinere, nisi fuerit a pueris connu
Iuuenum enim aetas, ut proditum nobis est a Galeno 3. Aphor. 3o &9. anno vigesimoquinto orditur , in trigesimum quintum extenditur. Qua ratione igitur scripsit Hippocrates iuuenes Epileptico morbo laborarea aut quomodo post vigesimum quintum annum nemini id mali contingere dixit, nisi a puero inc peritὶ Insuper alio in loco ad hunc modum loquitur Quibuscunq; Epilepsi ante pubertatem fit, mutationem recipit, quibuscunq; vero 'igesimo quinto anno comoritur. Quamobrem si florens iuuenilisque aetas vigesimoquinto anno incipiens ad trigesimurr quintum protrahitur, di ex Hippocratis sententia qui vigesimo quinto anno ab Epilepsia aggrediuntur, ad mortem usque morbo illo asiliguntur, asserendum est iuuenes neutiquam aetatis mutatione hoc ab affectu liberari posse, quonia qui vigesimum quuPraim annum fuerint praetergressi,comitiales amplius non evadunt, ij sexceptis, quibus ab infantia conninrita sit aflactio, quae in vigesimoquinto anno Epilepsia fit, haec hominem ad ultimum usque diem concomitatur. Ad singularum dubitationum solutionem deuenio. Quantum igitur ad primam attinet, respondetur,non semper calorem frigidos,&hui dos affectus sanata . Id ipsum eo tempore solum praestat , quo siccitas eideis adnectitur, in pueris vero calor quidem pIurimus est , sed vaporosus admodum, ac multa cum humiditate aerea coniunctus Cali-
332쪽
3ia De Epit Ua,s fomitiali morbo
do enim , humidoque temperamento puerorum corpus est, quo niam incrementum in aliud cmperamentum incidere non potest, Galeno auctore De salub diata Com. 7. Cuius quidem calidi, tumidi temperamenti gratia fit, ut in illorum cerebro humiditas multa , multaque pituitos excrcmenta coaceruentur, quae in ventriculos prolapsa Epilepsiam pariunt . Qua de causa ruberes etiam, ad scentes ab hoc morbo prehenduntur, adauctis in cerebro humoribus, obtemperaturae videlicet similitudinem. An igitur falsa dicunt Hippocrates,4 Paulus, qui iuue, nibus etiam accidere id mali stribunt Iuvenes enim calidi omni .no sunt, sicci temperamenti, qui autem huiusmodi sunt, non frigido , humidosque, sed calidos, siccos morbos pati Cknt. Sibi enim cognatis quisque, & familiaribus morbis promptius corripitur. Huc mentem prosecto direxit Hippocrates in De sac. morbo,dum biliosis hominibus Epilepsiam haud euenire scripsit. Quamobrem respondendum est pro Hippocratis , Paulique tuitione, iuuenes saepe in morbos incurrere, non quidem secundum aetatis naturam, sed ex accidenti, propter ipsorua scilicet in
vivendi ratione intemperantiam , qua de causa scriptum reliquit idem Hippocrates et Aphor. 39. Magnam partem senes iuueni bus minus aegrotant. Fit ergo Epilepsia in quibusdam iuuenibus
quibus antea in alijs aetatibus mina me acciderat, propter vitam, quam degunt intcmperatam,ut si humi cubent,Soli,imbribusques exponant , ac alia his consimilia perpetrent. Quare conciu- dendum ex accidenti iuuenes incomitiale sympto labi, nota primum, neque aetatis ratione. Quoad secundam obiectionem nemo non fatetur, pituitoso temperament praedita corpora comitiali affectioni magis esse obnoxia caeteris omnibus,quo temperamento steminae constant potius, quam mares, sed non propterea asserendum est mulieres magis Epilepsia corripi, quantia. viri. Id enim celsus negat,d a vero alienum esse, eXperientia demonstrat. Qua tamen in re notandum est hoc ipsum intelligi de mulieribus , quibus menstrua statuto tempore apparent,
nam Par tempus mensium adhuc non attigerunt, tam comiti
tes euadere posse censeo, quam mares ipsi . Quod verum esse Ἀ
333쪽
unusquisque, qui medendi artem exerceat, pro comperto habet. Ita hoc arscctionis genere plures puellas laborare conspexi, ut jn summa non magis mares, quam sceminae, dum in humida illa, tenellaque aetate reperiuntur, comitiales evadant. Quam , rem etiam ratis ipsa confirmat . Nam iccirco pueri Epileptico morbo patent, quoniam copiosa humiditate abundant, quoniam cerebrum, ut etiam neruosum genus imbecillum habent, unde aetatis processu plerunque ab affectu liberantur . Sicciorem enim, ac sortiorem sngula um partium temperaturam nanciscuntur . Odo eadem partium humiditas, eadem cerebri dieruosi generis imbecillitas in sceminis, qua puella sint, dubio procul adest. Itaque concludendum est, non minus in sceminis, quam in
maribus in puerili aetate constitutis gigni posse Epilepsiam . Pubertatem vero egressa mulieres nulla alia, ut puto, de causa minus, quam viri hoc morbi genere laborant , nisi quia ab eo tem pore emel in siogulo mense, nonnullae etiam saepius a pituitosis, nimbusque alijs excrementitiis humoribus, quibus illarum
cum cerebrum, tum uniuersum corpus abundat, per terum ex.
purgari incipiunt. Ideo si sorte menses cohibeantur, ijsdem Epi-lepsiam non modo per consensum ab utero, ex venenatis halitibus, sed etiam per e sentiam, ex pituitosis, aut melancholicis liv- moribus, contingere posse crediderim Quibus adde ex Hippocrate mulieres atra bilarij viiij non laborare. Quod quidem sic dictum velim ab Hippocrate, ut non de cmnibus loquatur,sed de maiori parte, iuxta innatam mulierum naturam,quae ad hi gidum, di humidum vergit Epilepsiam autem non solum e pituitoso, sed etiam ex melancholico humore oriti, copiose superius demonstratum est. Senes autem frigidi esse, humidique tem- permeti literis exarauit Hippocrates ad hunc plane modum De sal diaeta tex. . Senes vero siccior victus plerunque decet, quod id aetatis corpora humida sint, mollia, se gida, supra tameta ostensum est, senes elle frigidos quidem , sed siccos. Veruntamen senibus non item, ac pueris haec passio accidit, quoniam
cerebri expultrix facultas in illis haud ita vigilans,d ad rem infensam percipiendam parata, ut in pueris ipsis, adinvenitur. Quam
334쪽
ra η De Oilepsia, e sentitiali morbo
in am0Frem mirandum non est, si in senibus amplexi magis fiat ouae a copiosior gignitur materia, in pueris vero Epilepsiata,
In his enim virtus potens , validaque in cerebro tam copiosam materiam cogi non permittit, contra quam postea insurgere nequeat, quod aetate prouectis non contingit, in quibus ab assiuentiu humoru copia virtus atratim obruitur. Vnde propterea seniores apoplexia . pueri, adolescentes Epilepsi magis affici videntur. Non dissimili causa lapidem pueris in vesicata, senibus vero in renibus colligi quotidie videmus, licet senes mulati calculum habeant in vesica aram crassa, iiscida materia lapidis quae cum urina struntur, in pueris quidem caloris multitudine,, expultricis robore sula, ad urinarios meatus, te. sicam traducuntur, in senibus vero aut aetate consistentibus, in quibus naturales vires tantum roboris minime obtinent, renes
haudquaquam expurgantur, ibique diu moram trahens materia concreicit, ac lapidis formam adipischur. Ex his igitur tam secundae, quam tertiae aduersus Aeginetam dubitationis dilutio elici potest. Quarta autem obiectio breuibus euincitur , nam eius solutio ex iam traditis colligitur . Quandoquidem licet mulieres virium, paritumque imbecillitatis ratione, morbo huic multo magis, quam vari obnoxij esse tabcrent, nihilominus ad id generis arsectus euitandos singulorum mensium exitura summopere conducit. Ad quintam, seu postremam dubitationem a ex locorum Hippocratis cotradictione ortam deuenio. Proculus quidem solutione dicatur Aphorismin illum: Quicunque iuuenes , non rcete , neque secundum auctoris sententiam , a Leoniceno Graecarum literarum ut etiam Latinarum alioqui peritissimo, latinitate fuisse donatum . Graecum enim illud νἰ o Leonicenus ipse iuuenibus interpretatus est, Cum potius nuper naatis, aut pueris vertere debuisset alia enim etiam νἰe significare prodidit Hesychius. Quare Gulielmus Plantius rectius ad hunc modum Aphorismum interpretatur ., pilapsia laborantes pueros cum loci, victusque, tum maxime aetatis mutatio Ebciat. et iii in s iis nato
335쪽
o responso Hἰppoerat sibimeti constaresecimus , alio i, tueri pos timus Virum sapientissimum, cum alio in loco comitiales ante pubertatem aetatis mutatione ab affectu etiam liberari docuerit,qui ivlira vigesimum quintum annum, iuuenilis aetatis initium, ab Epite a corripian- tur, curari magna ex paste non possunt. Omnibus in hunc modum persolutis dubitationibus , ad alia est
336쪽
vim necessaria μὰ Pathologia pars, is a designis
morborum pertractat σηρμιωτικη dicta ,
RIMAgIA ibi Medicis ae pars, Viri nobiles,' o γικη vocinae, quae humani corporis praeter natura affectus expedit,in varias& ipsa partes deduci potest, in una quarum morbi definitio, eius' probatio afferuntur ορο κη nuncupata, in altera cauis enarratur eήτιολογικm appellant, quam statim insequitur μειωτικη signa cucta praeterita , praesentia,& futura amplectens, rursus hanc Tειαπευτικοῦ dicta , quae morbos triplici instrumento, manu, victu, medicamentis debellari docet. Quamobrem cum vni,d alteri parti hucusque, ni me philautia caecutientem reddit, abunde satisfecerim, ad tertiam,& vltimam transferenda oratio est. Nunc igitur parti, quae insalubria signa percurrit, summo studio,ac diligentia incumbendum a nobis est, a qua omnis recte curandi ratio suppeditatur. Cum Ars enim mededi nulli certae demonstrationi sed probabili tantum coniecturae innitatur, unde non sine ratione in numeroeatu censetur, quas Plato ille diuinus in Philebo ς οκας ικας nominat, quae artificiali coniectura veritatem indagant, propterea ne clausis oculis cum morbis pugnaremus, Andabatarum more, inuentum est quoddam tertium, cuius ope coniectura ipsa ad certiolent notitiam deduci possit, nam de occultis morbis opinione potius,
337쪽
potius,quam arte iudi Patur; hoc autem omnino est illa Pathologiae pars,quae de signis aegritudinum pertractat,cuius quidem exacta penitus, si fieri unquam possit, cognitio est habenda nobis
cum per eam in affectae sedis, causae, speciei,d euentus morbi cognitionem Medici deueniant, ut non immolao in Medicis finitioni scisidi tur signum esse id, quo cognito, aliud etiam cognostitur,quod ignotum prius erat Hincmorbi omnes per pro pria signa dignostica nobis innotescunt, quibus in hunc modum perspecti non disticit drinodomest obuiam ire, contraria ex arte adhibendo Quam rem non ignorantes Hippocrates in post eu almus i. Deca med. Io. Meth. c. 6. tradunt ineunda Medico eo artis opera,initio ab affectuum dignotione accepto, curatio enim diguotionem, praenotionemq; consequitur, nam dignoscat quod praesens est, is prouideat quod ex eo futurum est oportet qui notabilis es actae remedio uti voluerit. Post causas autem de signia mox agere aggredior,quoniam a causis veluti essectus qui continuo: suas causas insequuntur,signa ipsa procedunt. Ideo quidquid ab aliquo tanquam a causa derivat, id etiam illiustilas uni docuit Galenus .de L .aff. 7.ω6 Aph. I 6.quo etiaa iure de isti sec. 8 plerum symptomata causarim signa dicuntur. Vnde ex symptomatibus morborum non modo indicia, sed etiam propriam essentialemq; sermam persaepe colligimus. Verum multiplex est signorum discrimen, alia enim quae sunt cor
pori euentura praeminitant, ab aliquibus non temere sub prognosticis comprehensau nam ex Galeno ipso . Art.medic. prognosti- ea signa duplicia constitui possint,quaedam futurum,uel imminetem coibu quaedam eiusdem praesentis exitum praedicentia;cuius distinctionis metio fit etiam apud Petrum Forestum lib. 9. Ob. seruat. . Alia vero iam prats nitem aegritudinem demonstrant, ab omnibus pallia gnomonla appellata,quae a morbo non seiungu-tur, sed perpetuo illum concomitantur haec enim cum adsunt,una etiam allacius adsunt,cum vero cessant,morbi quoq;soluuntur. Alia non aisectionem, sed assectionis disserentiam denotant, assidentia vocata,quae non semper,nec necessario,sed ut plurimu morbis eueniunt, quae propterea communia sunt, ac separabilia morborum accidentia, ut illa propria, inseparabilia. Alia signa pariter
338쪽
riter traduntur,quae in morbis perpendi solent, ut quicruditatem aut coctionem significant, quae ex virium cum morbo collatione desumunturis edina Cpotissimum obleniantur in morbis qui cuiabre infestant,de quibus ego in praesenti ne verbum quide Quare iam dicta solum accidentia, siue signa percurram,quae quidem aut ad prognosin aut ad diagnosin spectant, quarum quidem partim quae, quanta sit utilitas in morbis omnibus ex arete curandis,perbelle docuit Galenus in Medico c. 7. hisce verbis: Adnot trix signorum pars Medicinae curations morborum per victu summe est necessaria, na praeterita, praesentia symptomata ad morbi causam inueniendam diligenter inspicimus Insuper maXima eius necessitas est ad piaesaglanda .mors ne, an salus pecta da sit. Pari modo Medicina quae manu medetur , tum illa quae medicamentis auxiliatur sine indiciorum obseruatione non absoluitur, quippe praesagia eodem modo risiderant,quibus scias, quae curationem non admittunt, quaeque eam recipiunt quidem,sed vehementer aut offendunt aegrum, si curetur, aut e medio tollunt. Ex
quibus patet cum dignosticanum pipgnostae signa micuiq; morbo profligando summe esse necetiaria, quae propterea a Medico magni sane facienda sunt. ς cum ita sint,aequum omnino est,ut prius quam ad comitialis morbi Therapiam deuenia , eiusdem signa cum dignostica,tum prognostica examinanda susti piamia. Verum quia tria sunt tempora, quae in Epilepsiae obnoxijs obse
uantur,Vnum antequam a morbo adoriantur, alterum quo accessio ipsa inualestit, postremum quo humi iacent immoti, ab inuasione liberi, pro quorum quidem temporum varietate varia etiam accidentia comitiales adfligunt, idcirco Opera pretium me factu rum puto,si ordine seruato ab his prilium exordiar, qu malum
Epilepticum tam primogenio cerebri ali cha, quam consortij lege ab alijs partibus genitum antecedunt, iminime longe abesse
praenunciant, deinceps ad illa sermone conuertam, quae cum mor
bo incipiunt,& cum eo desinunt, demum ad ea quae symptomate finito apparent. Quibus cum prognosticum addidero, uniuersa is,
quae ad Epilepsiae Theoriam spectare possunt, abude pro tempore absoluisse mihi videbor.
339쪽
De signis imminentem Diosam per essentiam
praedicentibus, eorumque causis omnibus Lect. XXIII.
Vin Signi, Auditoresj, quae symptomata comitiale accessionem antecedere solent,quaeq; illam breui hominem aggressuram esse praenunciant,nuc primiim aperire incipiam, initiosumpto ab his,quae sunt eius mali generis, quod in cerebro per essentiam gignitur. Quare inter caetera signa hanc Epilepsiam praedicentia, quantum eX Veterum m6numentis colligere potui, ex Paulo lib. 3. cap. II. Qelio Aureliano lib. .Chron.cap.7.Hippota; in Coac. pram.& Auic.lib. 3.sen. I. Irac. . cap. 9 praecipue numerantur haec omnia, quae mox adduntur, vertigo , ephialtes, corporis, animiq; status minime arbitrarius, tristitia, torum, quae iuxta sunt, obliuio, turbulentae insomniorum imagines,capitis dolor, eiusq; repletio continua,ob iracundiam maxime pallor faciei, inordinatus linguae mosius,quam etiam nonnulli commordent . Quibus addatis aurium
tinnitum citra febrem,vocis tarditatem,manuum,vel alterius partis, aut potius uniuersi corporis torporem, noctis,quae accessione antecedit, inquietudinem,& demum somnum venereum,quem a
Graeci nirogonon appellant,in quo inanibus visis phantasia o latis seminis lapsu vexantur. Quae omnia signa ea sunt,quae tar . horribilis tempestatis aduentum haud procul abesse significant, quorum singulas causas more nostro expendamus. Quantum gi, tur ad vertiginem spectat,haec praeindicat futuram Epilepsiam oram quae primaria at sectione in capite generatur, quam quae a Vetriculo consortij lege prouenit; nam si vertiginis generatione inspicimus,ipsa quoq; ut plurimurn est ab utraq; parte, Galen auctore 3. de Loc.ass.c. 8.cu videlicet crassiores flatus ab humoribus aut in ore vetriculi, aut in cerebrisubstatia cotentis eleuantur, ducalor diminutus in eosde agit tumores.Sie ergo non semel sit,ut si materia illa, qua vertigo, magna in copia augeatur, in cerebri
sinus mediu,aut postremu repari vice vertiginis pilepsia succer
340쪽
dat. Undecu vertigini obnoxij percuradi nobis offerutur, ut pro-plius pareant, grauius hoc ymptoma, quod saepe silet vertiginosis obuenire, minamur, adeo amnes sunt hi duo inctus loco patiente,& efficiente causa. Vnde Galenus passim . Aph. I 7.& de Vict.rat in acui. 27. vertiginem Comitiali morbo proximam esse perhibet; veteres,vd prodidit Aurelianus summa cum ratione
incubus quoddam veluti Epilepsia praeludium dicitur ab Aetio Inter hoc enim symptoma, Epilepticum tanta est assinitas , similitudo , ut a Galeno in lib. de Usu resp. ephialta quaedam in
somno Epilepsia vocetur , nam qua comitiales interdiu, eadem ephialtici dormientes noctu patiuntur. Quare mirandum non est, si inter primaria Epilepsiae signa incubus enumeretur. Sed ab ipsa tei natura istud modo ostendamus . Fit ergo ephialta omniustre Medicorum consensu a vapore crasso,spinalis medullis exortum ita opplente, ut facultatem libere per neruos transire prohibeat,in qua propterea sensus,& motus una cum respiratione oblaeduntur , quod symptoma in his frequens cernitur,qui cruditatum colluuiem in ventriculo coaceruant,quos somni tempore invadit, quia calor tunc in viscera reuocatus, subiectam materiam decoquendam undiq; circundat. E qua tamen, ut copiosiore,quam vis caloris perficere omnino possit, diminute concocta vapores multi,& crassi in caput expirant, qui aut iam dictum spinalis medullatinitium,aut cerebri ventriculos,ut Possidonius autumat,obstruendo facultati animali viam intercludunt, qua jntercepta, musculi thoracis difficulter adeo mouentur, ut praesecationis imago phalasaeos atur, ac velut ingruentis, opprimentisq; alicuius occubpatio patientes detineat . Hoc affectionis genus perbelle descripsit Hippocr. in lib. de Insomn. his verbis, Cum pugnam committere, atq; extimulari,aut vinciri videmur,tunc aliquid superflui corporis lanctionibus aduersari deprehenditur Et Vatum sapientissimus cum ait. in medijs conatibus aegri
Succidimus non lingua valet, non corpore nora Sufiunt vires, nec mens, nee velis Mequuntur.