장음표시 사용
361쪽
melancholicus humor affectionem progignat, nempe si motnri, ac labori deditus fuerit . Labor enim melancholicum gignit humorem, praesertim si fuerit diuturnus . Quanto etenim longior tanto erit ad atram bilem generandam magis idoneus. Omnis namque localis metus Cad quem Iabor 4 exercitium reducitur calefactivus est, ea prorsus ratione, quam apud Aristotelem vidimus I. de Cario,, Mun. Nimirum , aut quia addu it calefa ciens , ut caeli motus astrum supra hemisphaerium aut quia per confricationem, aut concitatam medij diuisionem producitur. Quaecunq; autem in nostro corpore calorem adaugent, haec ad atrae bilis generationem corpus ipsum aptissimum ei liciunt . Demum ex vivendi rationes, praecipue vero ex cibo, iotu , si me-Iancholicum humorem gignendi facultatem habuerint, indubitata fere coniectura assequi possumus a tali humore morbum hunc progenitum esse. Quamam autem sint cibaria atrum humorem aceruantia in Therapeutice abunde satis ostendetur Ino terim legatis Galenum 3. De Ioc. at T. cap. 17. Ex his ergo omnibus, non modo in comitiali , sed in omni alio morbo, diligenter expensis , ac examinatis etficientem causam non disticulter
inuenietis, Sufaucognsita,& ablata una etiam morbi ipsi auferutum Designis Dilepsia a ventriculo, caeterisque corporis partibus progenita aes I. G AN iam quaesi studiosi Adolescentes, designis , quae comitiale symptoma consoriij
lege non a ventriculo tantiunci sed ab alijs etiam corporis partibus genitum praenunciant. Magni siquidem rescii priusquam ad medica praesidia accedamus, non ignorare num affectio in cerebro per se sit, an vero ipsi aliunde communicetur Cuius quidem rei uniuersalis aliqua nota inuestiganda est, antequam ad particulares descendamus . Quamob rem signum uniuersale per consensum esse Epilepsiam actiones erunt cerebri haud profecto ita vitiatae extra accessionem, ut in Epilepsia fit in cerebro per essentiam gcnita . Consensus enim Propriam cerebri intemperiem, qua animales lanctioncs om sc 3 ma -
362쪽
3 vir De Dilepsia,seu Comitiali morbo
magnopere oblaeduntur, per se non procreat . Exordiar autem inter particularia, assignis, quae malum per consensum a ventri- Io factum significant, eaque Hieram ex Paulo lib. . cap. I 3 eκ Avicenna c. de Epilepsia, Galeno . de Loc aff. .Haec igitur sunt palpitatio plius ventriculi, tumultus, Merosi, Insuper ex Anedic, seu cibo tardius assumpto excandescunt, quibus a sto macho vitium oritur. His adde cordis tremorem, capitis dolorci per acerbum , vociferationem rugitum, stercoris, geniturae,in urinae defluxionem , lencm morbi accessionem eiusque s facilem solutionem cum vomitu Inter quae signa recensentur alii qua corris unia potius, quam huius partis peculiaria . Quare hac in Lectione propria tantum Epilepsia per consensum a venti iculo expendam, reliqua suo loco.Quantum ad palpitationem , quae est partis quaedam praeter naturam dilatatio, retentricis facultatis ipsius ventriculi imbecillitatem praesesert prae qua stomachus cibos amplectitur quidem, sed cum vibrat quodam ,
atque tremore. Vnde concoctio debiliter peracta cralsiores generat flatus, qui dum exitum quaerunt, palpitationis motum es-
fi iunt. Itaque si Epilepticum huiusmodi bentriculi symptomata. praecedit, verisimile certe fit illum per consensum ab ea parte DLctionem perpeti, ob quandam crassarum partium substantiam ab eodi in ventriculo in cerebrum expirantem . Sed illud hoc in loco praetereundum non est, palpitationem Epileptici morbi non modo a stomacho, verum etiam ab alijs corporis partibus , qua dilatari,distendiue possint, originem ducentis signum nobis iner
Quam rem pariter docuit Avicennari ter tracta . cap. I 8.cum
scripsit, palpitationem comitialis morbi in praecord ijs geniti notam existere Palpitatio enim fit, non in ventriculo solum, sed in omnibus corporis particulis, in quibus dilatatio, distensioque
accidere possunt, ut patet ex Galeno De sympi caus lib. c. a. neque enim os, cartilagoue unquam palpitant , cum dilatari nullo modo queant, atque hanc cuti subinde contingere saepe videmus, nonnunquam vero subiectis illi musculis. Insuper non ita raro ventriculo, vesicae, utero, intestinis , iecinori, i ni, Jepto transuerso accidere potest, atque omnibus, quae distendi, dilatarique valent , ita ut turn arcerijs, tum cordi ipsi contingere
363쪽
Liber Sextus. 363 videatur, aliusque in his praeter pulsum motus existat. Cum itaq
tot partibus palpitatio accidat , iure merito dicitur eam esse notam Epilepsiei ab omnibus corporis particulis distensionem admittentibus emanantis, non tantum illius, cuius est a ventricula prima origo Illud sane praetereundum non est, palpitationemquς comitiale symptoma per consensum ab hypochondrijs genitum significat, a melancholicis vaporibus creari Proinde scriptum reliquit idem Avicenna , quod si huiuscemodi palpitatio diutius protrahaturi, aut melancholiam hypochondriacam, aut Epilepticum morbum praeindicat . Haec de palpitatione, venio iam ad tumultum, quem eisci tunc Galenus ipse testatur, dum inventre fluctuant ingesti cibi . Elicitur hoc manifeste ex eodenia Galeno De sympi diis cap. . ubi fluctuationes cum senitu retentricis facultatis non probe undique cibos amplexantis m-ploma esse docet. nam tradit quod cum retentricis, complectentis facultatis agendi probitas in his duobus consistat , ut tum nullus ab ea locus relinquatur inter vetrem, cibos vacuus, tum complectendi cum concoquendi tempore exaequetur, vel altero tantum non probe actionem obibit, vel utroque, inplomataq; consequentur, imbecillo quidem complexui fluctuationes cum senitu, quas G ci clydonas vocant, matulentiae Iniusto autem complectendi tempori excretio celer, ciborum in inferiore ventre corruptela merito igitur fluctuatio cum sonitu , quam
sub nomine tumultus Paulus ipse designauit , Epilepsiam per
consensum a ventriculo prouenire nobis ostendit. In tali enim stomachi vitio rationi consentaneum est copiosam flatuum . multitudincm in cerebrum efferri, quae ventres obstruendo Epilepsiam pariat. Huius generis erosio quoque existit. Sed haec illius tantum, ni fallor, Epileptici casus a ventriculo originem trahentis nota euadit, qui non a crassa aliqua vaporosa substantia, sed a biliosis, mordacibusque succis in os ventriculi confluentibus, leuemque ibi etiam continui selutionem efficientibus, produci saepe videtur, cuiusmodi Epilepsia capiebatur Grammaticus illa Galent s. Deloc aff. s. quoties nimis vehementer doceret, aut cogitaret, aut irasceretur, aut inediam sustineret . Spectat
364쪽
huc comitialis conuulsio eorum, qui a cibo serius assumpto exacandescunt, quales omnino sunt picrocholi Graecis nuncupati, in quorum ventrieulo, praesertim si irascantur, aut diutius, quam illorummet consuetudo ferat, inediam tollerent, biliosi humores acres coguntur, quibus membri illius ore sensus maxime exquisiti affecto, mordicusq; vellicato lenis Epileptica accessio inuehitur, ut constat etiam ex Galeno De comp. med. sec. lOc cap. I.
ob assinitatem nimirum, quam cum cerebro per sextam cerebri propaginem stomachus ipse contraxit . Hoc sensu intelligendus est Galenus ipse De venae sedi. contra Eras cap. s. cum dicit Epiis lepsiam concitari ob stomachi inanitionem. Patientes id mali genus ventriculi vitio, cordis etiani tremor asiligit, siue hoc ducatur de ipsemet corde, siue de ore superno eiusdem ventriculi. De utroque enim recte reserri potest . Notum siquidem est unicuique vestrum tam exacto sensu praeditum esse orificum ventricu- li superius , ut in eius affectionibus cor ipsum affici videatur, hinc passio cardiaca quod καμίαι Graeci os ventriculi nucupauerint , quoniam scilicet ipso laeto,eadema re symptomata, eademque propemodum animi deliquia nos cc mitantur, quae cordis laesio nem consequi selent. Vertim non ventriculus solii , sed pars quaelibet , cui plurimus insit sensus , facultatem habet animi deliquia, syncopas inserendi, corde ipso in consensum dueto In digiti punctura hoc ipsum saepius accidere videmus. Hinc velim discatis ventriculum, non quia cordi propinquus,eidem proprias passiones communicare , sed quia exactum possidet sensum . . Nam quantumuis vicina pars sit, ut pericardium, ni egregium habeat sensum, huiusmodi accidentia afferre nequit. Non semel autem ostensum est vim hanc tam acriter sentiendi ventriculo acincedere a sexto neruorum pari, a quo cum primum tum dexter, tum sinister recurres vocatus neruus ad orificium ventriculi iam
dictum peruenit , in multos neruulos quasi retis in morern diuiduntur,in os illud amplexantur, quam ob causam sensum tactus insuperno ore ventriculi maxime vigere scriptum reliquit Galenus lib. I. Devsu par cap. 9. quanquam alibi . et . aisi. dixit non in omnibus aeque exacti sensus os venti iculi reperiri,
quod sanuit esse possit prima lacte non intelligo, praesertim ii de
365쪽
Litur Sextus. ventrieuli ore loquamur, qui secundum suam innaram habitudinem se habeat, cum in omnibus aeque neruorum iste consensus existat. Addit Avicenna peracerbum capitis dolarem praesentiri a ijs , qui per consensum a stomacho at sectionem hanc pati eo guntur, Causa huius doloris nulla, ut puto, alia censenda est, quam vapores a ventriculo eleuati, qui vel multitudine, vel acri qualitate cerebri membranas distendendo, aut moleste feriendo, ingentem capitis dolorem producunt. Sed quoniam talis ctiam pene dolor sentitur ab ijs, in quibus non a ventriculo, sed peris sentiam in cerebro symploma hoc generatur . alia signa expen denda sunt, quibus rem certius dignoscere valeamus. Caetera signa ab Avicenna posita omittuntur, quoniam partim cominu
ni sunt alijs Epilepsae speciebus, partim vero per se satis clara
sunt, atque perspicua . Hucusque de ventriculo, ad alias modo corporis partes transeundum est . Prouenientem ab interaneis Epilepsiam , ob vermes in ipsis latentes, indicabunt nequens saliuaedeflutato, lumbricorum, Mastaridum emissio,& demum punctio in imo ventre accestionis tempore percepta. Signa autem co mitialis cassis per consensum ab hypochondrijs erit eadem presesius,quae mela holiar hypochondriacae adlatibundiar ructus nimirum audi, inflatio, rugitus,& doloriri ventre non ita breui tempo requiescens propter materiei crassitiE,quei Iemnq;est mel ancho
sica, pituitosaq simul. Quandoq, etiam in tali Epyepsia persentitvit inflammatio ij hypochondrijs ipsis ab humoribus calidioribus,rabiliosis,uel alijs ibidem conclusis. Ad haec stribit Avicenna nori,
laquam excitari dolore inter utrasq;spatulas,post cibi tamen asi sumptionem, qui dolor a celebrata concoctione quietem adinvenit,deinde nouo cibo assumpto reuertitur. Quod sane, ut puto, ac cidit, quoniam in ventriculo cibus ipse corrumpitur, quo acres,
prauiq,vapores eleuatur,qui per colaphagum traseuntes sparulis inter quas collocatus est oesophagus,dolorem inserui. Si vero ab pate pendeat Epileptici insultus origo, deprehendes ex dolore grauitate illius membri,ut similiter ex leui tussiacula sicca, quod si a splene aderunt eiusdem membri durities & magna obstructio, necnon etiam dolor, rugitus in sinistro hypochodrio,praeterqua piod uniuera corpo. is color ad obscuru,& melancholicu verget.
366쪽
3 De Oile laseu Comitiali morbo
Signa Epilepsiae per consensu ab utero desumemus ex mensu, aut spermatis,aut aliaru humiditatu, que per puded expurgari solet,ves omnimoda suppressione, vel etia diminuta purgatione, quam quide praecedis dolor in pectine,& in utrisq; inguinibus, 'artibus dorsi,quibus cum uterus colligatur, grauitas in fundo vem tris , aut alia demum, si quae sunt, quae illius partis laetionem a testantur . Eiusdem comitialis morbi generis, quod a parte aliqua corporis mediantibus neruis originem trahit, cum duplex omnino principium existat, alterii a nempe extrinjecum, quale est scorpionum, vesparum, atque id genus animalium ictu venenum iaculantium morsus, punctiove, alterum intrinsecum,utrumque ex noxi vaporis in caput delatione cognoscitur. Tunc enim patientes sentiunt veluti auram quandam frigidam eleuari sensimq; in cerebrum adscendere, a qua eorum oculi obtenebrantur, di mox in terram prolabuntur. Aretaeus lib. I .cap. I. signa referens
illius Epilepsiae, cuius interna est mali origo, haec ipsa in medium per interpretem affert. Nonnullos vero, corripit a neruis procul a capite positis incipiens, quicunque principium affectus imis consensum inducunt. Itaque magni manuum, aut pedum digiti convelluntur, unde dolor, Iupor,4 tremor sequuntur, atque in caput impetum faciunt, si malum surrepens caput inuant . His porro fragor quidam redditur perinde, ac si ab ligno, aut lapide verberentur,cumque ab humore surrexerunt, quaedam, tanquam si ex insidijs vapulassent,commemorant; hoc sane pacto illi, quibus malum id primo incidit, decipiuntur. Quibus vero familiare,d consuetum est, simul atque morbus in digitum imp
tum dedit, aut inde exortus est, usitatos, qui adsunt, adiutores in lamant, futuramque ab experimento calamitatem prospiciunt, obsecrant quoque, ut membra, unde oritur, constringant, rei qectant, dirigant, quin etiam ipsimet sibi ipsis affecta membra tanquam inde morbum eximentes trahunt, velluntq; atque ita sibimet auxiliantes, nonnunquam nos ad aegritudinis notitiam impulerunt. Quod si ab Aretaeo tradita exemplo sunt confirma da, quidam olim Venetus iuuenis comitiali conuulsione per consensum a minimo sinistrae manus digito corripi per interualla solebat, a quo digito praecipue vero ab ea parte, quae inter unguis
367쪽
Liber Sextus. 3 Tradicem , inculum versatur, nescio quid primum eleuari aeger
ipse astii mabat, ita tamen tantea uniuersus d gittis leui quodam motu palpitaret. Adscendebat autem quod elevabatur veluti psel liendo per brachium in caput,ut patiens arsuti causam in cerebrum migrantem manu ostenderet; qui iuuenis ab hoc tympio male persanatus suit corpore prius diligenter purgato, ccmbroq; corroborato,& phoenigmo digito adhibito ligatoq; interim stricte carpo ut aurae adscendenti aditus intercluderetur. Qua arte etiam sanatum fuisse iuuenem illum Galeni, cuius morbi origo a crure incipiebat, Medicorum nemo ignorat. Designis Diopticorum, quae pactognomonica dicuntur. Et amoris
Duma peculiaris tipitem ae nota LeeP. XXVII. HILOSOPHI singularum rerum summas habent proprietates, quibus solis speciem necessario concludunt, ut risibile hominis, hinnibi te equi. Nam apud eos quicquid ridet homo ,.quicquid hinnit equus iudicatur At Medici
cum morbi propria non habeant accidentia , quibus solis morbi speciem demonstrare possint, ea propter ad signorum , quam vocant, syndromen confiigiunt,ut ex illis simul iunctis,non segregatis mobi speciem necessario conuincant. Non enim protinus pleuiiticus aestimandus est, quicunque punctori usu sentit in latere dolorem, sed si una etiam febriat, tussiat, ac difficulter anhelet,certo pleuritieus habetur. Huius genetis signa appellant Medici pathognomonica, quasi affectus demonstrativa, quae perpetuo morbum concomitantur. Ideo cum ipso morbo incipiunt, cum eo pariter finiunt. Haec apud Medicos vim illam obtinere videntur, quam apud Philoibphos signa κ-ια- cata, ex quibus sit demonstrali, Aristoteli τεκμ ὰ ς dicta,exIgnis necessario concludens. Postulat aulcm iam incepti ordinis
ratio, ut signis Epitepilaum assectum praecedentibus propositis, ac
enarratis, ad a me signa conferam, quae morbo praesente apparent,quae nO: modo patho gnomonica, sed etiam alio nomine di gnostica appellantur Hoc in casu,ex Paulo lib. 3. cap. 3. cum primum inua sectit,aegri concidunt,convellunturq;tum impotens quae
se clam vota interduin tu ritur, sed peculiaris admodum mali nota est
368쪽
, De Dilepsia,seu Comitiali morbo
est oris spuma Non desunt etiam quibus urina,& stercus quoque
praeter voluntatem excernitur, nonnullis senitura. Haec Paulo
praesentem faciunt morbum comitialem. Rhasis veros ad Alm. tria tantum signa proponit Epilepsiae iam praesentis, nimirum cadere,contorqueri, mentem intercipi reliqua enim quae subiungit, inter assidentia non necessario morbum concomitantia enumerare videtur, quae sunt, spumam emittere, excrcmenta alui,&vesicae,& seminalium vasorum excernere. Haec enim, inquit, an inctum grauiorem esse signi ant A Paulo in eo dit seit,quod inter signa non necessaria oris spumam collocauit . Celsus etiam dixit huius mali indicia esse, quando homo statim con idit, Ἀχου ore spumae mouentur,deinde interposito tempore ad se redit, per se ipsum consurgit. His addatur spirationis difficultas,inciam tamen Avicenna deteriori tum Epilepsia adscribere videtur. Haec omnia iam relata symptomata non in omnibus Epilepsia correptis aeque cernuntur,sed in his potissim hin,qui tali niorbo essentialiter cerebrum occupante laborant,ut hinc constet haud parum errasse Avicennam, qui Epilepsia per consensum a ventriculo genita signa statuit rugitum stercoris,urinae, ac seminis inuoluntaria emissionem, quae certe si peculiares alicuius Epileptici casus notae vocandae sunt, non alium quam in cerebro per essentiam productum nobis indicabunt;qui namq; ventriculi,aut alterius inserate partis consensu comitiales evadunt,vix concidunt,lauiterque convelluntur, nec multa circa ipsorum labia spuma apparet, tantum abest, ut ipsis illa contingant accidentia, qua scripta sunt ab Avicenna. Concidunt aute in ipso morbi insultu comitiales sensibus, ac mente capti, nec non etiam contorquentur, ex subita in aluum spiii- tuum obseratione, cerebri contractione cadere enim,subito de perditae animalis facultatis in membris nota existit, quod certe non aliunde prouenit, quam ex repentina ventriculorum cerebri occlusione Colorquetur vero Epileptici,motusq; uniuersi corporis vitiosos patiuntur, quonia nerui cerebri motum imitantur, eandem noxam sentiendo,qua cerebrum assicitur. Mens autem,hoc est omnis cognotricis animae operatio laeditur,imo aufertur,laeso maxime primo eius instrumento spiritu animali, qui in cerebri ventriculis supra ostensis continetur, a quorum praecipue occlusione
369쪽
id genus morbi invehi demonstratum est. Quatum attinet ad oris
humam Paulus , post eum Altimarus contendit, eam esse peculiare huius mali notam , ut alijs notis omnibus anteponenda sit Rhasis vero inter assidentia signa enumerat, ut cam non sem per in hoc morbo correptis apparere censeat. Atqui perlata visi sunt, qui Epileptico symptomate corruerunt, absque aliqua oris spuma. Praeterea eiusmodi spuma recensetur inter signa poplecti corum;Ergo non erit propria, ieculiaris comitialium nota, ut Paulus, initimarus existimant. Proprium enim vocatur, quod uni perpetuo conuenit. Quare ad controuersiam hanc dirimendam, agendu prius nobis est de generatione spumae in uniuersum,
deinceps quomodo illam in Epitem laborantibus fieri cotingat, an pariter eius mali peculiaris nota statuenda sit no difficulter docebo. Ad spumae igitur generationem duplex efficiens,dupleXqi
etiam materialis causa concurrit. Pro materia namq; spuma hu- morem, spiritalem substantiam liabet, pro agente vero vel mos tum,vel calorem, vel utrunq; simul Probantur haec omnia ex Galeno, qui de spumae generationis modo, causis loquens et Aph. 43. tradit spumam duarum substantiarum permixtione perfici, quarum spirituosa una est, altera humida. Ha autem inuicem per miscentur in multas partes fractis ut isque, di comminutis , atque plurimas inter collidendum paruas bullas excitantibus . Quod si ita fractus humor cuius cum piritu complexu bullas excitari contingit crassitudine vividus fuerit, tum inde nata spuma solutu difficilis, ct constans euadit. cuiusmodi maxime,cutiu fatigatis equis, atque iracundia permotis apris circa os colligitur. Subitantia potro utriusq; comminutionis, permistionis causa alias existit, vel utriusque , vel alterius tantum motus violentus, alias calor vehe mens,nisi quis forte hunc suo quoque motu spumam excitare dicat. Verum rei evidentiam secutis cautius, certius fuerit, si duplici eius generatione constituta, in mari quidem vento vehementius id gruente, propter verberatum vehemente excitari spumam, in teruente lebete, ob calorcm fieri dixerimus, sicq;corporibus animalium per conuulsiones Epyepticas iactataene,d motus violenta ita, in apris calore spuma nasci solere equor vero cursu utriusq; caulae vehementiam locum habere. Cum enim inter respirandum
370쪽
aer intrδ, ac soras continenter seratur, tum saliuam ipsis tenuarI, tum ex pulmonibus vaporis instar elatu quiddam, ipsi permisceri, di complicari accidit;quod gignendae spumae adaugeat substatia Quae cum ita sint de spumae generationis modo,& causis,nuc scie dum vobis est iure merito Paulu, ac Altimarum statuisse oris spumam peculiarem Epilepticor notam;quandoquide praedicis duae substatiae spirituos scilicet, humida, ex quorum mutua mixtione,collisioneq; paruae multς excitantur ampullae, spuma prona scitur,in Epilepticis dubio procul existunt. Humida quidem ex saliua lioris humiditate,nec no fhrtasse etia ex humidiori materia, praesertim vero pituitos e capite promanante originem ducit. Unde superius a me non ab re forte dictum est, a copiosa spuma indicari pituitosum humorem affectum generare. Copiosior enim spuma circa os corum colligitur, quorum morbus a pituitosis humoribus gignitur, quam fiat iiijs,quorum mali causa sit melancholicus humori siccior enim est aut aliqua alia causa a subiectis partibus in caput eleuata Spiritalis autem substatia e pulmone adscendit, quaecum humida commixta,eamq, mutuo collidens e spumam ipsa progignit. Hinc ne credatis Erasto in hoc arguto magis, quam docto,qui ex aerea hac substantia arguebat materia
comitialium accessionum esse Ommno tenuem, imo flatulentam,
ut Galeno contradiceret, qui Epilepsiam fieri vult ex cerebri ventriculorum obstruetione,quam crassus, uentus humor producat.
Nam quae vaporosa substantia ad spumae generationem in Epilepticis concurrit,non ex materia morbum generante excitatur, sed
a pulmone sursum expirat,quae oris humiditati ae mixta, Ma motu violento agitata, spumam efficit. Quare Erasto cum suis argutiunculis praetermita, dicatur tandem ambas substantias, quae ad spuma generationem una conueniunt, in Epilepticis eo sane modo reperiri, quo dictum fuit,quarum causa in ipsis spuma generari consueuit, non quidem ex immodico in illas agente calore, sed
propter motus vehementiam, inaequalitatem, ac violentiam, quae
omnia comitialibus propter cerchri, allaru q; partium deprauatam
Merito igitur peculiaris Epilepsiae nota dicitur esse oris spuma, censeat quicquid velit Rhasis. neq;enim contra tacit quod aliquando