Dissertationes philologico-criticae singulas primum nunc cunctas. Edidit Christianus Friedericus Schnurrer

391쪽

Eandem vero vocis 'Nun vim et potestatem etiam hoe nostro loco obtinere, ex eo perspicitur, quod ustior sermula, n an statim illustratui ac definiritur commemorandis nominatim aris, lucis, simul cris. - . Sed ita est maxime falli nobis videntur ple dixique interpretes, quod sonomeno in Voce reserendum esse existimant ad populVm . Pertine. enim omnino ad eam. Pexsenam, ad quam Verbum. respicit: populua a'ternuudaicus dici Vere .n0u.

potest ipse removis atque abjecisse instrumenia vanae religionis :. sed Jehovai cst qui aras diruit , lucesque aestatuas tajecit. tum cum omnem terra uudricam vale traderet Babylonus.. Igitur.

orta ubi structura lapidum caleeisag ghta calcis indur sq. spareon reiiintur. Codex bibliothecae Bodleianae Oxo- .nteusis qui est inter Κennicottianos primus . pho a

' eYhibet sectionem omnino haud i lepram. P' iis etiam suspicio subnasci, scriptum primitus suisset

velut lapides i. e. .structurae VH

lis atque ignobilis: sed abjicienda est c'njectura, quast

nullius veteris versionis auctoritate confirmatur. Sum pervacat ea quoque est mutatio vocis.' B in ei, qua in versione sua usus est ili. MICHAELIS, aci

bibbotri torsent. loq. cit. intelligitur. R VTSN non lucos, sed .sAulacra esse contendit ven. Κ0ppivs : se argumenta ab ipso ad Esai. XVII. 8 commemorata bis non eam vim habere videntur, ut vulgatam opi

Dionem P erendam besse putemus. Ante verbum

i subintelligendum zN, nam et . resol ii debet in Verbum autem p non resurge

di sinificationem hic habet, sed consistendi permafium rixis,

Quae

392쪽

Quae sequuntur vers. Io et II de exeIdI, et vastitate Urbis, solent ad Babylonici imperii sedem referri, invito admodum, ut nubis videtur, contexturnos de Hierosblymis ea exponimus, statuimusque, quae proxime dicta sunt de aris destruendis exeide disque lucis, ampliori oratione nune declarari. Ven. DOEDERLEINII interpretatio commatis decimi est Mee: Quando solitaria fierit vinea ceu urbs munita,eeu dimissa statio, et derelicta deserti instar, in qua pasti recubant vituli, palmites ejus absumturi; putat enim continuari adhue allegoriam de vinea supra inἀceptam , atque ad NM subitatelligendam esse compa. xandi formulam P. Enim vero ' π haud du- hie subjectum est orationis, et suppleri debet ante n men verbum n 7T: ma aurem smum est pro πυοῦ, etenim sormula nu, io qua, ut et in verbis Il: Esai. XV l. a metonymia est, qualis est in dictione nNSt. Π Amos V. 3, et similibus, respondet mei 'm , quemadmodum parallela quoque sunt ta et 2IN. Sensus itaque est , in urbe nunc munitissima eam suturam esse hominum infrequentiam, eamque iblitudinem. qualis soleat esse in pascuo, unde abacti ejectique sint greges. Addutur, Urbis solum ipsum agri faciem habiturum esse gramine seuticibusque obducti, ut iet vituli ibi pastum, et mulieres lignatum ire possint. Ad quae egregie:

monet ven. DATHIus, non esse argutandum' in explicandis membris singulis orationis poeticae, nee quae rendum, quinam sint vituli, quaeliam sint mulieres: 'sed esse haec ornamenta descripti otiis , . in qua singularum partium non quaerenda sit significatio. Uerum allusionis ad vineam, quam vir celeberr. hic videre sibi visus est, vestigia nos conspicimus nulla. , Etenimc'L'm non sunt v tium palmites, sunt vero ramusculi exborum semicumque, quos boves nonnunquam carin

x pere

393쪽

pere noruni est vid. Boc HARTI Hierozoicon, pari. I. lib. II. cap. '3 . pag. 299 dicunturque rami urbis, quod siut eo in loco quem antea urbs occupaverat. Ne ue opus est significatione vocis arabicae

xis ciui vertunt, ac depascent colles UM. ΠΥ φ eo lactive sumendum pro Et possunt quidem nomina collectiva construi ut pluralia: sed eum nomen sit masculini generis, praestar verbum rim in res eare. ad mulieres, adeoque i editain sermam mutare,. nori ut id. MICHAEL Is suadet in expectabunt, nam rei, quae expectanda esset, mentio nulla fauo sed Pronoipen autem

non debet . referri ad m*, quod masculinum' est sed respicit, ut reliqua pronomina foeminina, assnomen', id ero est ad locum de quo sermo est,huem ipsum illuminant adventantes mulieres, dum uassim, collectis frondibus sarmentisque, ignem ac :endunt, ves Gad coquendos cibos , vel ad raus calefaetendum. Quod additur, indocilem esse popu-

. tum almae imprudentem, indignum idcire , quilo Hore conditoris sui venia stuatur atque indulgentia, ita oomparatum esse, ut Iudaico populo optime conveniat aegre Babylonico, quilibet facile intelIigit. et vana sunt , . quibuS ad contrariam sententiam defendendam V1YRINGA in Commentur. ad, h. I. utitur, a gumenta, velut quum magna imperia omnia , magis sque urbes censeri esse magna opera divinae Irovi-

dentiae assirmat. Quod verissimum quidem est, sed 'ad hunc locum non pertinet. Haud enim obscure 1l iud signifieat propheta, populum, de quo agi ur , -

nino quidem' esse Deo cariorem atque conlusictiorem uis omnibus, nee tamen posse diutius 'a Deo veniam i cyxoro arque a Poenis immunitatem.

394쪽

' Tandem, exeunte bratione ur fere solet, denum sationem calanitiatum mitigar et quasi temperat pro

pheta praedictione reditus ab exili' ra

exoptatam patriam. Atque in hac re ita versatur, ut imaginem ducat inde, quum in pomario arbores bainculo excutiuntur, et poma humi collecta in unum acervum congeruntur. Quam quidem verborum vers. I 2 'interpretationem non dubitamus aptiorem pronuntiare ea, qua de granis baculo excutiendis sermonem hic esse dicitur. Verbi enim propria vis ac potes as est, humi legere. vero . quae baculo ex ciuiuntur, acervantur quidem, sed non siclent singula humi colligi. Verbum autem uan, , usu - pari de aria re excutierida . certum est ex ioco Devie XXIV. ao C ann quando oleam tuam e . eusseris, non singulos ramos. postmodum denuo e cutias. - Sensus est, utrimque ab Euphrate inde atque inde ex Aegypto redituros esse Judaeos extorreriae novam in porria civitatem instituturos. -- Quae

de nriari ei ad ,na crudite hie disserit ili.

MICHAELis in annotati. ad vera. germanicam, non opus est exscribere.

Atque haec ipsa res postremo. loeo aliis, magis propriis planioribusque verbis describitur sic, sere ut

buccina magno clangatur, veniantque et ex Assyria et ex Aegypto exules Hierosolymas. In quo orationis

schemate ineptissimum esset quae ere, quidnam illud sir, cujus imaginem huccina, eaque praegrandis, hic iustineat 3 Etenim, constat silemne fuisse cum Judaeis,

tum aliis populis, ad excitandam convocandamque nultitudinem. adhibere buccinas. Sensus itaque est.. asre, vi velut classico evocati advolent et Hierosblymas , ad restauranda ibi pristina sacra, concurrant,

qui essent per Assyriae Aegyptique latos fines dispersi

395쪽

Judaei et quod justo tempore eventum suum habuisse, non est quod huc loco demonstremus. Sequitur nune eapitis converso latina. '

T. Tune aηimadvertet Iehova gladio fucr duro et Magno et valido in Leviatfianem gementem celerem, aruque in Leviathanem serpentem Inuosum, interficietquadraconem marinum. i2. Tum de vinea emite flera. 'o JHova o dis eam, subinde eam rigabo e naquis damnum illi inserat. diu diuque eam custodiam. Dices, vinea: murrus quidem mihi non est, fen- , tuus et vepribus O I munita Im tempore belli, quum dieitur: 9 invadam eam, penitusque comburam: s. At c. Jeinova fmρbit propugno culum meum; parmbis salutem misit, salutem parabit mihi.,, t 6. 'Osim radises aget Iacob, pullulabit germinabit a Urael, et plena erit tota regis proventuum. . Neque enim eo , quo percu Osris os, plaga. eum perqe fit, non ea, qua interfectores ejus, caede oscit.

8. - - - cum rimitte'ret perfidam , illam objurgabat; ejectus cpopulusὶ vento I us vasi-' do, saeviente te sole. . 9. Verum hoc 'so ex imis crimen populi, eritque haec, expiatio fructus inda oriundus, quod delebit Gellova ', . objecta peccati ejus , quum reddet omnes ararum lapides ut ealcis frusra dispersa, quum deluuntur Ius

396쪽

xo. Etenim urbs munita erilsolitudo infarm ui absque gregibus, derelicta instar deserti: ibi pascent vituli,

ibique ructabunt, et absument ejus ramos. II. Arefactor rius ramos frangent mulieres adventamus, Deum lignibus illus nus : neque enim popu- . Ius prudens es, ideirco errator ejus misericordia, et, conditor ejus clementia non utetur erga i um.

aa. Sed posmodum meruiset Juova inde ab G rate . ad Aegyptum usque, vosque humi legemini Iollatim, Israelitae. et s. nne Agnum datitur bueritia manes, venientque qui perituri erant in Aegypto et qui exulabant in Afuris, 'atque adorabunt Ieho an in monte sancto Hierosolynus. , '

397쪽

earmine Chabaeuei prophetae se statuit reum rend. LowΥΗvs de jacra poδη Bearaeo- pag. , T dicat: nisi una atque altera ei insideret obseuritatis nebula, verustare ut videatur induiti, vix quidquam hoc poemate in suo genere extaret luculentius aut persectius. similiter ili. EICHΗORNIus negar, se quidquam magnificentius 'et sublimius nosse divino hoece hymno. Ruselaung inr 'alte Tesament. III. pag. 379. Iia sue dignum sane est carmen, quod subinde studiosius tractetur excolaturque, ut tandem, quan tum fieri possit, disjectis quae ipsi insideiu nebulis, solutisque dissicultatibus varii generis, quibus adhuc Premit , vim suam universam exserere et nativa quasi luce sua radiare possit. Nactum illud est haudita pridem commentati rem perquam idoneum. JOH. WILH. ADOLPH. SCHROEDERvM, Hectorea - μDDium, nunc U. D. Min. Coriumi in Frisia, cujus distertatio philologi ea in canticum Chabacuet prodiit Groningue, MDCCLXXXI. estque plena bonae migis ac , ut Ve ho dicamus, Sehroederiano nomine haud indigna. Hane si in nostros usu converterimus. speramus t Boribus nos rem eo gratiorem esse facturos. quo major esse solet librorum academicorom, ex Belgio oriundorum, apud nos, atque adeo in maxima Germaniae parte infrequentia. Utamur autem omnino ita, prout par est et decet, ut nostrum quoque sen

sum sequamur ae judicium, et quae nobis de locis

398쪽

XII. Chalatae. III.

dissessioribus sententia si exponamus, excitaturi sorte etiam aliorum, qui in hisce litteris plurimum valent, studium atque operam, ad divinum carmen magis magisque expoliendum . ac plane expediendum. Argumentum autem carminis, ejusque formam atque dispositionem quod attinet, equidem haud exi- .stimaverim illud respectum habere ad dim prophetae proxime anteeedentia. Etenim cap. II. illud clarum est et perspicuum, significari a propheta vicissitudia item regis cujusdam impotentissimi intemperantissimisque, qui postquam armis omnia oppressisset, e sumismo honoris ac potentiae fastigio dejiciendus sit, gentibus adeo, quas in suam potestatem redegisset, sab la suturus et ludibrium: quae de rege Chaldaeo . Babylonico intelligenda esse vix quisquam dubitaverit.

Haec autem rerum conversio ut permultis aliis gentiabus laetissima aecidit, 'ita Judaeis inprimis erat omnium auspicatissima, quod opportunitatem praeberet redeundi ἀb exilio in patriam, ad remp. denuo insita tuendam atque ordinandam. oratio igitur cum a querimoniis exordiatur et deprecationibus, orta omnino

esse nequit ex imagine rei admodum laetabilis, sed est potius ex alio sente derivanda. Respieit illa quidem oraculum quoddam, vati divinitus datum, atque etiam ab hoc haud dubie in vulgus editum, sed quod prorsus intercidit, neque magis aetatem tulit, quam divina ejusmodi effata alia haud pauca, quae extitisse olim opinabile est, quantumvis ab oblivione ea vindicare et posterorum cognitioni reservare vistin Deo haud fuerit. Neque vero admodum dissicile est, qu te illud fuerit, quove spectaverit, ex adjunitis i telligere. Etenim ex gravissima, quae ex eo consecuta est, vatis perturbatione ae sollicitudine haud perperam colligitur, suisse ex illorum genere, quae eo-Υ mina-

399쪽

minationes haberent et denuntiationes' ealamitanini, qualia in prophetarum declamationisus extare quam plurima notum est. Imo vero haud dubie assirmaverim, eo maxime summam: illius rediisse , ut eversi nem urbis, templi, universae reipublicae, atque ipsius populi exilium, idque certo annorum spatio ei cum scriptum, significaret; eo sere modo, quem in primo etiam capite conspicimus: quod, si tertium nullo interveniente antecederet, in promtu foret, ad quod hoc non incommode referri posset. Talem

igitur justam illam quidem , sed diram Numinis merito insens sententiam cum percepisset propheta; V hementer perfusos, Deum obtestatur, velit in tanta ista calamitate servare populum, ab se quasi iactum

formatumque arque iram misericordia temperate, versu Subit animum recordatio superiorum temporum, occurrit universa illa mirabilium facinorum se.

xies, in gratiam dilecti populi quondam, maxime inmigratione ex Aegypto, divinitus editorum; in hane igitur gravissimam muteriam subito ingreditur, et quasi irrumpit, hic excurrit et vagatur longius, atque ahumo tantopere indulget, ut haec pars orationis justum modum fere excedere ,videri possit. Versu tandemissi redit unde digressus est, et quod antea verbo dixerat, exterritum se esse, id nune repetit, adhibiti que variis loquendi formulis amplificat. Incipit nune vers. l T delineare diram faciem, quam mox habiturast patria : sed protinus desistit , abhorrens quasi animo ab illa tristissima imagine, atque ad Iehovam sese eo vertit, cujus praesidium sibi haud defuturum esse laetus confidit: ur quae a querimoniis exorsa esset oratio, eadem nunc in triumphum fere desinat. Sublimitatis, qualis in oda Hebraeorum cernitur, . triplicem ratio 'em statuit reverend. LowxHus, cis. poeti

400쪽

ex ipso potissimum habitu poematis, et uili versae ldispositionis et formae magnificentia, vel ex communibus sontibus, conceptuum granditate et vi dictionis, . vel denique ex horum utrisque simul coniunctis, cum totius sermae pulchritudini et dignitati sensuum ins per excelsissimorum et splendidissimae dictionis omniumque virtutum quasi cumulus accedit. Et ipse quiadem vir summus Chabacuci orationem ad tertium genus referre haud dubitat cpag. s ro Enimvero si nostro sensui quidquam tribuere liceat, existimaver,mus, ad alterum magis genus eam pertinere, cujus sublimitatem unice sustentat conceptuum magnitudo et vis dictionis, sine peculiari aliqua totius formae magnificentia et pulchritudine dispositionis. Atque hic est, quem nos animo concipimus, nobilissimi poematis habitus ac forma. Aliter elar. SCARO Enano visum est, existimanu, carmen in alternos choros distribuendum esse, hoe modo, ut chorus I precetur, velit Deus maturare populi liberationem, hostiumque interitum, vers. a. chorus II profiteatur bonam spem opis divinae, et fundet in pristinis Dei benestetis, quae ordine paene historieo, stilo tamen poetico enarret, vers. 3 -- Is.chorus I sermonem resumat, da gravitate sui metusi et consternationis ob imminentes calamitates conquera vir, simul tamen declaret animum divino judicio et voluntati submittendum vers. Is et I T. chorus II pi nus spei ex pristinis Dei beneficiis conceptae, certam fiduciam de sutura liberatione ex eaptivitate, reditu in Patriam, et reipublicae instauratione testetur vers. I 8 et I9. Enimvero quid sit quod prohibeat, quo minus sermo omnis pro uno et continenti haberi quear, nos non perspicimus. Neque in eo nos consentienis