장음표시 사용
401쪽
res habet vir doctissimus, quod personam, quae verba facit, non prophetam ipsum esse statuit, sed populum Judaicum, sive potius chorum aliquem, qui hujus personam stistineat. Nos communem senten- . tiam tenemus, vatem esse . qui a primo ad extremum usque sui ipsius nomine sermonem instituat De lectione ri,in suspicionem sbi ortam esse,. quod hymno quqm precationi similius esse videatur hoc
carmen, nec tamen eam a quoquam eodice hebraeo confirmari, monet ili. Micn AELis bibliotheca orient.
et exeget. Part. XXIII. p. 179 Sed si recte dicta sint, i quae de argumento et forma carminis praemisimus, lectionis ri' rin, etiamsi multi adeo libri eandem sup- .peditarent, auctoritas potest esse nulla. De formula. 'ν nihil habemus certi atque explorati. Ruge profert auctor libri, novem abhinc annis editi, Habadia, vates olim hebra us, imprimis basius hymnus denuo situ ratus nomen esse verbi arabice rhymice loqui, gemere, adeoque tale genus carminis significare, quod sit lugubri modulatione decantandum, probari haud possunt: pertinet enim nomen ad radicem cujus vis ae potestas non de bet peti ex usu verbi , multum ab illa diversi. Rectius UENεMA Commentar. ad '. VII. adhibet
Verbum , anxius, moestus fuit, ut Tm sit
earmen viri moerore oppressi. Uerum haee omnis inscriptio videtur nobis haud a propheta ipso prosecta esse, sed ab alio nonnemine postea demum adjecta: quapropter non est magnopere de eae laborandum. Initium itaque dieendi propheta Tacit ab eo, ut ex oraculo, quod modo pereepisset, animum vehe-
402쪽
menter commotum esse profiteaturi verbum ',' quidem, sit seorsim illud spectaveris, ambiguum est, et possit ut terroris , ita venerationis quoque significa. tionem habere, qua posita consequeretur, effatum illud divinum grati et laetabilis argumenti fuisse. Sed cum vates ipse postea vers. Is in locum verbi 'rem substituat formulas loquendi alias, easque tales, quae metum trepidationemque significent; dubitari nequit, eodem plane sensu etiam esse accipiendum. Advorem 'hyn, in qua est nominativus absolutus, quod attinet, ad eorum starentiam accedimus, qui Judai- eum populum hoc nomine designari existimant, ut Esai. XLV. II. utpote a Deo eximia Aura formatum exornatumque, unde etiam mia, et Παδ hu- jus populi dicitur Iehova Esai. XLul. I. XLIV. a. 24. , Quod cl. Sc BROEDE Rus monet, locutionem opus Dei talem sensum improprium non habere, quando abs lute posita sit, nullo alio epitheto, quo sensus figuratus declaretur, adjecto, uti factum Esai. XLV. Ir. ubi populus Israeliticus dicatur opus manuum Dei, haud admodum grave videtur: nam quid veri discriminis esse possit inter πν η'et 7 D, omnino vix intelligitur. De verbo Tm adhibenda est tritissima observatio, usurpari quoque de illis. qui vivere
alium concedunt, cum interficere poterant. Formula I pd idem valet ac , et optime vertitur cum ven. DATHIo, intra istud tempus: neque vero,.
quod quibusdam visum est, respicit locum cap. II. 3. 3. quo oraculi de prosternendo rege Chaldaeo eventus dieitur definitum suum tempus expectare debere: sed eredibile est, Iehovam in denuntiandis calamitatibus, populo eventuris, significasse prophetae, nan eas p rennes suturas esse, sed justo annorum spatio circum, scriptas; atque hosce ipsos amios, tristes illos ac calamitosos, esse qui animo. prophetae sint obversati
403쪽
XII. Caulaeue. IILPossis loco diis pronuntiare Aquila habet, et '
altera vice etiam Alexandrinus interpres, is τιου εγγι' ζειν τα ἐτη, quos sequitur ili. Mi ς HA ELIS, qui negat, z a commodum' aliquem sensum admittere. Sed est omnino sensus fers idem . sive 'dixeris, intra illud tempus, sive tirca illud tempus: quam superi a canea diei possit vulgatae . pronuntiationis lautatio. Minus etiam probamus ven. Hκ-εR1 vom Ges der 'ebraesum με . II. --, existia
mantis pararellismum flagitare lectionem notum De illud; praeeuntibus CAPPELLO et Hoo3IGANTIO Etenim neque versiones antiquae habent quidquam, quod huic sententiae patrocinetur, neque in membris
duobus a pa a re et v 'ri u parallelismus est nisi laxior quidam, isque in
tentiis magis quam verborum formulis positus: limquit enim commode verbum Vmn eadem ratione ad , nomen 'l'yn referri, qua ad illud pertinet . alterum verbum , Vult quidem Houa IGANTIus, 'lege dum esse , declara illud; sed nonnisi conjectu- . . ra est, quae auctoritatem non habet, et quamquam eodex Reianicottianus 2 3. . hoe est Regiomὀhtanus I ineunte saeculo deeimo quarto scriptus, exhiber Parum tamen tribuendum est suffragio unius eodicis,m recte monet ili. Mic ΗΑors cloc. HL pag. Iso. . quamquam et ipse ab ea lectione non plane alienus. GREENIVs Commentar uber binige poetis he Stuae desulten Nest. aus dem eqsistin. pag. 28 s. suspicatur exeidisse e contextu nomen ' N, restituendum ex Smili loe, Ps. LXXXV. 6 - 8. At non est e longinquo Petendum , quod adest in promtu. Nihil enim vetat, tarn ad utremque verbum et simul re
serre, ut ei. ScMRogo τllo observatum est. . Possis:
vero etiam in loeum substituere Niphal Mesprotas ut uius se. eonj-Niphat, accu
404쪽
piendum, hoc sensu: praesentem te populo atque adjutorem factis declara. Desunt quidem apud RENNucoTTvM codices, qui exhiberent vocem defective seriptam , 'n: sed in tanta illa librariorum in seri- , bendis negligendisque litteris Uav et Iod inconstantia, et admodum opinabile est, extitisse atque etiamnum extare libros haud paucos, in quibus seriptum esset mn, et antiquissimorum interpretum nonnulli hae ipsa forma us est. deprehenduntur, veluti Alexandria 'nus et alius graecus, qui uterque habet, εν τω ἐπιγιον τα Dη ἐμι, Θηση h τωμαρειναι τον καιρον ubi, ut hoc obiter moneamus, alte utra formula margini primum ex alia quadam recensione adscripta, postea incautius in contertum ipsum.
admissa suisse . videtur, nec non Syrus cujus pariter prodit lectionem
nae sequuntur vers. 5 - u Ven. DATHIus . in- duei passus ab altonymo auctore superius citato, putat esse descriptionem reium tum temporis suturarum,
stilicet evertendae reipublieae chaldaicae in salutem Iudaeorum ἰ hoc quomodo effecturus sit Deius, deseribere prophetam sic, ut imagine poetica utatur, qua et alii vates sacri uti soleant, si divinum auxilium indefensione aut si lute populo judaico praestita celebrare velint: nimirum fingere Deum appariturum in tempestate aliqua horrida, inter sulgura et tonitrua, conjuncta eum ingenti terrae motu, imbrium et aquarum effusione et inundatione; quam imaginem sumere so- .leant vividius essingere poetae sacri ab illa magnifica Dei apparitione in monte Sinai. Jam quidem ve- issimum illud est, poetas hebraicos, ubi adventus Dei vel ad judicium exercendum vel ad salutem praestandam defexibendus sit, scenam Pler unque institu
405쪽
re se, ut eundem procella, eaque gravissima obvol tum exhibeant. Neque illud dubium est, petitam esse hanc imaginem ex augusto illo librribilique apparatu, quo olim Deus in montem Sinam solemniter descendit. vid. de sacra poes hebr. pag. 173.) Sed hic videtur magna difficultas in eo' posita esIe , quod ex Themane, ex monte Pharan advehi Jehova dicitur rquod quomodo de Deo Chaldaeos petituro praedieari recte possit, nos non intelligimus. vulgatiorem itaque, ut diximus, sententiam sequimur, quae haec est, animo prophetam repetere mirabilia illa benesia fcia, populo olim a Jehova in itinere ex Aegypto e hibita. Neque obstat, quod verbum primum, 'positum es bn futuro. Proxime enim sequentia cum sint praeteriti temporis, etiam Fer' accipiendum est tanquam praeteritum, ae s scriptum esset hoc mo-
rizP. Caeterum tempestatem aliquam insigniorem describi eomm. 3 et 4. dubium habere nequit: qua nam vero illa sit, quonam pertineat, quove conlilio 'hic relata sit, minus est evidens. Nulli tamen dubia fraverimus, illam innui, quae esset conjuncta eum Dei lin montem Zinai descensu legisque divinae promuls itione, Exod. XIX. l6 sq. Haec enim in simili loco, . Jud. V. 4. diserte dicitur ex Seir, ex Edom, id ve- ro est, ex ea coeli plaga, quae Idumaeam spectaret, texorta esse atque in montem Sinam ingruisse. Formin ala autem, qua Chabacucus utitur, ς NY N, 'eadem plane est eum illa Deborae, minora, quod Theman terrae Idumaeae urbs esset primaria, Amos I, II. II. Obad. vers. 8. 9. A cedit, quod et Moses, de eodem augustissimo spectaculo verba sa- t ciens, Deuter. XXXIII. a. Jehovam dicit essulsisse vitmonte Pharan, qui trium dierum itinere abest a de- serio Sinai, Numeri X. I 2. '33. et vicinam sibi habet ψurtam
406쪽
urbem Radesseh, Numer. XIII. 26. stam in limite Idumaeorum, cap. XX. I 6. quamquam in illo loeo vox ' molestiam sacesiit interpretibus. Commemorat aurem vates hancce tempestatem propterea quod conjuncta illa esset cum m imo honorificentisimoque Dei in populum: bene fieto, foedere illo Sinaitico, quo Deus rempublicani Israeliticam legibus omdinavit , seque ipstim ducem atque regem populi solemniter declaravit: adeoque hoc vere innuit propheta, Iehovam olim in tutelam rede pisse populum, adictissimoque secum vinculo conjunx: se. Atque haec de sensu universe: nune de singulis locutionibus dicendum.
Vocem aeeipimus de magnifico horribilique
apparatu nubium, tonitruum, fulgurum, quo Jeho- tua utebatur, elim ad montem Sinai accederet. Qui quod non posset non spectatores in admirationem magnificentiae divinae rapere, et horrore Numinis perin fundere; additur: se, neque opus
est voei ri nn splendoris significationem hic obtrude re. etiamsi Uav conversivum suturi praefixum sibi non habeat, habet tamen vim praeteriti Oid.) eeleb. ScHROEDERI Syntax. vera. reg. XLIX. pag. 3 3. quod valet etiam de sequentibus verbis N P, positum loco sela P, habetque nomen SIN hoe loeo significationem suis , ut Job. XXXI. 26. Pro pullGREENIus legendum putat 'ruo,
haud improbante ei. SCHROEDERO, quod veteres interpretes omnes pronomen hoc adfixum adhibeant. Nobis vero recte abesse videtur, aptissime en in verba reddas, ein Glanet wars iste der Sonna Glana, h. e. ex atris nubibus, quibus obvolutus erat
Deus, sulgor prodibat . qualis solet in sole conspici. Nominis usitatam significationem alienam ab . hoc
407쪽
hoe loeo esse, Geile persuaderi sibilpatimn 'qui monstro-
sis perversisque imaginibus haud delectatur. Observarunt dudum viri docti: et exemplis idoneis probavit ei. ScHROEDE Rus, arabicum I p etiam de radiis usur pari, quem ipsum usum in hebraica quoque dialecto viguisse haud obscure docet locus Exod. XX IU. 29. Verum nec radii videntur apte tribui posse manui J hovae, 'quam fulminibus armatam hic conspicere mainlueris. Itaque vel statuendum, radium hoc loco ductum esse pro sulmine, modo ex hebraico loquendi usu probari id possit, transferenda huc est illa obse
vatio, qua dicitur, Hebraeos personam exprimere per Partes corporis, quarum qualiscunque sit conjunctio
Lin re ea, quae iis tribuitur, idque dum faciant nihil de istis partibus cogitare,' sed totam per uam animo contueri, ERNEsTI vincula philolog. crit. pag. . I73 edit. secund. anii. 77 ut dictum sit' veluti Ps. XVIII. 19- Sunt qui
reddunt, a latere ejus, ut sensus sit, . undique' 'radios emicuisse, MICHAELIs, Strahonsehossen um iun herum. Sed recte monet cL SCHROE- ' ingstus, hoc sensu dicendum fuisse vel Prad , di cumquaque. Quod vero ipse ab alio quodam docto .
viro prispositum . amplectitur, ' ' hic denotare columis nam dictam nubis et ignis, veremur, ne alienum sit ab hoc loco, in quo nubis illius mentionem seri inopinata res est. Numerum vocis quod attinet, dualis quidem potissimum usurpari solet de iis - rebus,
i quae vel natura vel arte geminae sunt. Sed cuta, exempla extent, servari dualem etiam tum, ' quando humerus duobus major additur, veluti Levit. XI. . Esau. I. a. Zachar. III. 9. exinde colligitur . in ejus
modi nominibus' dualem formam , locum . habitisse etiam in significatione multitudinis. Verba r ΣΠ-j. lay lucem accipium-:s E loco Ps. XVIII. ubi pa- -
408쪽
inee in deseribenda tempestate Jeliqua dicitur versi saxeiiebris uti ut penetrali et tabernaculum habere u dique. Eodem plane seia su propheta dieit divinae mojestatis splendorem suisse occultatum, h. e. atris demssque nubibus obvolutum. SIMON 1vM si audias, in 'Lexico, Tu pran est ardor vehementiae i. e. ardor ν hemens, ex significatione radicis arabicae Deiasiit, arsi, et Syr. zzn, accensus, incensus fuit, emarsit. . Sed primo huc plane non trahi debet verbum mn, a nouro Π n vere diversum : deinde signifie tio ardere, quae verbo tribuitur . petita quidem est ex Lexico CasTELLI, voe. col. IO99. quiro sistius FAnniceti auctoritate nititur, Specim. Arabici quo exhibentu eripta aliquot arabicaetc. Rostoch. pag. 6O. ubi haec leguntur: Radix absconde. re item saevire, ardere, accendere: sed vana est haee significatio et commentitia; neque enim valet, arsit 'igni , sed contra, obtectus est atque obtegendo exstinctus. Ven. DATH ivs .ertit, praeeunte GROTio: absconditam suam potentiam patefacit, verbis ut videtur sic intellectis : et ibi adest occultatio potentiae i. e. abscondita ejus potentia. Verum , si de patefacta declaratique potentia Dei, quae antea abscondita esset, se mo sit, ejusmodi aliquod verbum, quod declarandi sensum habeat, vix videtur abesse posse. Cnibi, ili. MICHAELIs permutat cum posuit, praeeunte Alexandrino Syroque interprete: nos in antiquo more Ocem pronuntiandi videmur nobis posse acquiescere. Persequitur propheta orationem sic, ut proximis
versibus comitiemoret, Iehovam ipsum jam praefuisse Istaelitico agmini iter ilium persequenti, horrendasque, quoquo venisset, strages edidisse, ut maxima inter vicinas i gentes Orta esset trepidatio rerumque per
Dinatis . In verhis, Usumpraecessispestis, secutae sunt oli-
409쪽
tu, mira inest vis atque brevitas eum perspicilitate conjuncta. Neque enim dubium cuiquam esse potest,
aves easque earniVOras memorari ad innuendam car
sorum hostium foedam multitudinem , coli. Ezech. XXX lX. 4. 17. Jerem. VlI. 33. al. Sumimus quidem vocem 'et 'cuin plurimis aliis eo sensu, quem primus recentiori aevo illi tribuit ili. MICH A ELis, quamquam quod monet ei. SC HROEDE Rus, significationem, in altum sese extvsit, in laxico adscriptam verbi ara-hiei conjugationi octavae, admodum,dubiam esia ae incertam, nobis haud videtur esse nullius momenti. Nolimus autem vertere eum ven. HERDERO, Raub
vogessogen au Fuggen iam hervor, quod haec possint
videri hunc sensum habere, rapaces aves insedisse cadaveribus, sed accedente Iehova interturbatas subito evolasse: qui sane est ab hoc loco perquam alienus. Neque in eo consentientes nos habet vir ingeniosissimus, quod statuit, lectionem vitiosam esse et permutandam cum , concussi terram. ob parauletismum,' ut putat, et versonis veteris haud unius auctoritatem. Habet quidem Alexandrinus, κω ἐσα- η unde Houa IGANTIus lectionem exstulpsit, quamquam huic verbo nullibi respondet apud LXX σαλευομM , habet etiam chaldaeus interprestet commovit terram. sed recepta lectio 'nititur suffragiis Vulgati, Syri et graeci cujusdam interpretis, qui vertit: διεμετρησε την γην' habetque sensum non. modo commodum, sed elegantem quoque exquisitumque. Fingit propheta, Iehovam praeeuntem agmini Israclitico, gradum sistere in ilianere, objectam omnem regionem oculis perlustrare et quasi metiri, animoque' secum reputare, quinam tractus et capacior esset et accommodatior recipiendo
suo populo: sed horrendum Numinis obrurum neque homines serre posse, neque res in imms : quocun
410쪽
que ipse convertat oculos, gelites dissipari, montes dissilire, colles subsidere. Atque ad augendam rei
magnitudinem montes collesque dicuntur antiqui, ut qui ex hominum memoria eundem locum, e ademque formam servassent constanter, inque aeternum te
vaturi visi essent, nec tamen Iehovae aspectum serre potuerint. In verbis ', magna est opianionum diversitas. De lectione haud dubitandum. eum in ea consentiant antiquissimi interpretes, Alexandr. Vulg. Syr. et Chaldaeus, praeter unum aliquem grae cum, ex quo haec refert MONTE FALCONIus: δ οδοιάι-άρχης ἀλλοιωθησονται, unde cel. ΒΑΗRDTIus sparatus erit. Vol. I. pag. I93. effecit lectionem,
derim inard- grandere, voce a relata ad verbum' 'a, quod a graecis reddi soleat περιουρεω, ἀφωρεω, φυροριαι, ut adeo et αλλοιοω vexti potuerit. Uen. DATHIus verba primum reddidit: totum hoc unive sum ejus imperio subest, in qu bus videtur secutus esse GROTIVM, qui ita: omnia quae in mundo sunt, ipsi subsunt; quamquam hunc sensum quomodo verisba admittere possint, haud facile intelligitur: nunc
vero habet: minas aeternas inseri, praeeunte anony
mo illo, qui potestatem arabiei nominis L ,,
exitium ingens et satale, a fad. periit, huc transtulit. Cl. SCHROEDERvs Vero putat, incessus peris petuitatis significare continuos itinerum, bellorum et
victoriarum yrogressus, qui omnia obstacula superent, nullisque dissieultatibus hostiumve viribus cohiberi aut retardari possint. Sed nobis videtur nomen V hie non posse alio sensu accipi quam eo, quo proxime eoi-Ies dicti sunt Maa, colles perantiqui. Itaquens v I n sunt itinera antiqua, Id vero est talia, quae non nunc demum Primo tentamur, sed suere a