장음표시 사용
381쪽
ε forum ; concurritis & auditis, & divinum, esse eum , invicem 'mutuum alentes stuporem , adfirmatis Ecce Socrates ex illo ea cere . quem intrando purgavit, omnique honestiorem curi' reddidit, proclamat: Quis
iste furor λ quae ista inimica diis hominibuΩque natura est' infamare virtutes , & malignis sermonibus. sancta violare t Si potestis, bonos laudate : si minus , transite. Quod si vobis exercere tetram istam licentiam placet, alter in alterum . incursitate . nam eum in coelum insanitis, non dico, sacrilegium facitis, sed 'operam perditis . Praebiti ego aliquando Aristophani materiam iocorum: tota illa comi eorum: poetarum manus in me venenatos sales sitos. effudit . Illustrata est virutus mea, per ea ipsa , per quae petebatur. produci enim illi & tentari expedit: nec ulli magis intelligunt quanta sit, quam qui vires ejus lacessendo senserunt . Duritia silicis mulli magis., quam serientibus , nota est . Praebeo me non, aliter, quam rupes aliqua in vadosis mari destituta, quam fluctus non
desinunt, undecunque moti sunt, verberarer nec ideo aut losio eam movent, aut Per tot aetates crebro: incursu suo consumunt. Assili. te, facite impetum serendo vos vincam . In
ea, quae firma & insuperabilia sent, quidquid
incurrit,i malo suo vIm suam exercet. Pr inde quaerite aliquam mollem cedentemque materiam, ita quam tela vestra figantur . Uo- his autem vacat aliena scrutari mala, & sententias ferre de quoquam p Quare hic philosophiis laxius habitat i quare hic lautius caenati Papulas observatis alienas, ipsi obsiti
plurimis. ulceribus. Hoc tale est. , quale siquis pulcherrimorum corporum naevOS aut verrucas deri deat, quem foeda scabies dep
satur. Objicite Platoni , quod petierit puecuniam ; Aristoteli, quod acceperit:
crito , quod neglexerit: Epicuro , s dcindi
382쪽
L. ANNAEI SENECAE .himpserit; mihi ipsi Alcibiadem & Pnκdrum
obiectate. O vos usu maxime selices, cum primum vobis imitari vitia nostra contige-xiti Quin potius mala vestra circumspicitis , quae vos ab omni parte confodiunt, alia grassantia extrinsecus, alia an xisteribus ipsis a dentia ρ Non eo loco res humanae sunt , g iam si statum vestrum parum nostis, ut vo- his tantum. otii supersit , ut in probra me,liorum agitare linguam vacet. . . . CAP. XXVIII. Hoc vos non intellagitis, alienum fortunae vestrae vultum geritis silaut plurimi, quibus in circo aut in the tro desidentibus , jam sunesta domus est , nec annunciatum malum . At ego ex alto prospiciens , video quae tempestates aut immineant vobis, paullo tardius rupturae nimis hum suum, aut jam vicinae, vos ac vestra rapturae, propius accesserint . inlid porro, nonne nune quoque etiam si parum semiliis se turbo quidam animos vestros rotat ,& involvit, sugientes, petentesque eadem,
& nunc in sublime allevatos , nune an infirma allisos rapit λ i
LIBRI PARS. Argumentum, & Ordo . LIbre bis an Episola fuerit , nescior vivenιendus ramen a lib. de Vira beata , cum qua commune nnil habes, sed nec quan
383쪽
non iverunr . QMosdam autem a prima aera.
- Circi nobis magno consensa vitia eommendant. Licet nihil aliud suod sit salut re tentemus, proderit tamen primo in se. ipsum secedere . meliores erimus singuli . Quid, quod secedere ad optimos viros, &ali duod exemplum eligere , ad quod vitam dirigamus, licet λ quod in otio non fit. Tunc potest obtinere quod semel placuit, ubi nemo intervenit ; qui iudicium adhile imbecillum, populo adiutore, detorqueat. tunc
384쪽
potest vita aequali & uno tenore procedere, quam propositis diversiismis scindimus. Nam anter cetera mala illud pessimum est, quod vitia ipsa mutamus. si e ne thoc quidem no. bis contingit , permanere in malo jam se. miliari. Aliud ex alio Placet, vexatque nos. Hoc quoque, quod judicia nostia non tam tum prava , sed etiam levia sunt. Fitictua. mus , aliudque ex alio comprehendimus . petita relinquimus, relicta repetimus: alter. nae inter cupiditatem nostram, & poenitentiam vices sunt. Pendemus enim toti ex Plienis iudiciis & id optimum nobis videtur , quod petitores laudatoresque multostia. bet, non id quod laudandum petendumque est. Nec viam bonam ac malam per se ae
stimamus, sed turba vestigiorum , in quibus nulla sunt redeuntium . Dices mihi: Quid agis Seneca Meseris partes . Certe Stoici vestri dicum: Usque ad ultimum vitae finem
in actu erimus , non desinemus communi bono operam dare, adjuvare singulos, opem ferre etiam inimicis, eniti manu. Nos si mus , qui nullis annis vacationem damus,
di quod ait ille vir disertissimus, Canitiem
galea premimus. Nos sumus, apud quos usque eo nihil ante mortem otiosum est , ut si res patitur, non sit ipsa mors otiosa. Quid nobis Epicuri praecepta, in ipsis Zenonis primcipiis, loqueris it chi in tu bene & navato, si partium piget, tris Hugis potius, quam Prodis Hoc tibi in orae sientia respondebo . Numquid vis amplius, quam ut me similem ducibus meis praestem Quid ergo est i non quo miserint me alli, sed quo duxerint, ibo. CAP. XXIX. Nunc probabo tibi , nec desciscere me a fraeceptis Stoicorum et nanx ne ipsi quidem a suis desciverunt: & tamen excusatilliinis essem, etiam si non praecepta illorum sequerer, sed exempla . Hoc quod dico, in duas dividam parteo. Pximum , in
385쪽
possit aliqui, , vel a Prima aetate , Vcontem. plationi veritatis totum se tradere , rationem vivendi quaerere, atque exercere , secretODeinde, ut possit hoc aliquis emeritis iam stipendiis, Orofligatae aetatis, jure optimo sacere , & ad alios actus animum referre : virginum Vestalium more , quae , annis intexossicia div uis, discunt facere sacra, & cum .didicerunt, docent. . CAP. XXX. Haec Stoicis i quoque plac re ostendam: non quia legem dixerim mihi, nihil contra dictum Zenonis Chrysippi.
. ye committere: ised quia res ipsa patitur m ς ire in illorum sententiam: quam si quis semper unius sequItur, non id vitae, sed factio nis ci Utinam quidem iam tenerentur omnia, & inoperta ac consessa veritas esset snihil ex decretis mutaremus : nunc verit tem , cum eis ipsis qui docent, quaerimus.
Duae maximae in hac re dissident sectae, Epicureorum & Stoicorum ei sed i utraque ad otium diversa via mittit. Epicurus ait: Non accedet ad renisu b. Lapiens, nisi si quid intcrvenerit. Zenon ait: Accudet ad rena pub. nisi si quid impedierit. Alter otium ex pro volito petit, alter ex causa. Caussa autem illa late patet.si respub. corruptior est , quam ut adiuvari ponit, si occupata est m lis , non nitetur sapiens an supervacuum , nec se m hal profuturus ampendet': si parum habebat auctoritatis aut varium : nec Illum erit admisiura resp. si valetudo illum impediet. Quomodo navem quasi ura non deduceret In mare, quomodo nomen in militiam non daret debilis et sic ad iter quod anhabile sciet, non accedet. Potest ergo Scalle, cui omnia adhuc in integro sunt , antequam ullas experiatur tempestates, in tuto subsistere, & protinus commendare se boms artibus: S illud beatum otium exigere, virtutum cul-ἔor , quae exerceri etiam a quietillinus pos
386쪽
sunt. Hoc nempe ab homine exigitur , utvrosit hominibus, si fieri potest , multis; si
minus , paucis; si minus, proximis; si minus, sibi . Nam cum se utilem ceteris e scit, commune agit negotium . Quomodo qui se deteriorem facit , non sibi tantum. modo nocet, sed etiam omnibus eis, quibus
melior factus prodesse potuisset: sic si quis bene de se meretur, hoc ipso aliis prodest,
quod illis profuturum parat. CAP. XXXI. Duas respublicas animo
omplectamur, alteram magnam , & vere pu- ylicam, qua dii atque homines continentur. an qua non ad hune angulum respicimus , aut ad illum, sed terminos civitatis nostrae cum sele metimur: alteram, cui nos adscripsit conditio nascendi. Haee aut Athenien. sum erit, aut Carthaginensium, aut alteri
alicuius urbis, quae non ad omnes pertineat
homines, sed ad certos. Quidam eodem tempore utrique rei puta dant operam , maioriniinoriquet quidam tantum minori: quidam tantum maiori. Huic majori Reipub. & in otio deservire possumus. Imo vero nescio an in otio melius: ut quaeramus, quid sit viritus, una pluresque sint i natura an ars bonos viros faciat s unum sit hoc, quod maria ter rasque, & mari ac terris inserta complecti. tur, an multa Deus corpora ejusmodi spadiserit t continua sit omnis & plena materia, ex qua cuncta gignuntur, an diducta, &s lidis inane permixtum sit i Deus sedens o pus suum spectet, an tractet: utrumne trinsecus illi circumfusus sit, an toti indi. tus p immortalis sit mundus, an inter caduca, dc ad tempus nata, numerandus ς Haec qui contemplatur , quid Deo praestati ne tanta ejus opera sine teste sint. Solemus di. cere , summum bonum esse , secundum n
turam vivere : natura nos ad utrumque ge-οuιt, dc contemplationi rerum , dc amoni ,
387쪽
CAP. XXXII. Nunc probemus . quod prius diximus . Quid porro hoc non erit probatum , si unusquisque consuluerit , quantam cupiditatem habeat ignota noscenis di, quam ad omnes fabulas excitetur Navigant quidam, & labores peregrinationis longilsimae una mercede perpetiuntur , cognoscendi aliquid abditum remotumque. Haec res ad spectae uia populos contrahit. haec cogit praeclusa rimari, secretiora exquirere, a liquitates evolvere, mores barbararum audire gentium. Curiosium nobis natura ingenium
dedit, & artis sibi ac pulchritudinis suae conscia , spectatores nos tantis rerum spectacuistis genuit, perditura fructum sui , si tam magna, tam clara , tam subtiliter ducta, tam nitida , & non uno genere formosa , solitudini inenderet . Ut scias illam spectari voluisse, non tantum aspici, vide quem nobis locum dederit. In media nos sui parte eonstituit , & circumspectum omnium nObis dedit et nec erexit tantummodo hominem , sed etiam ad contemplationem factum , ut ab ortu sidera in occasum labe tia prosequi posset, de vultum suum circumferre eum toto , sliblime fecit illi caput ,& collo flexibili impositit. Deinde sena per diem, sena per noctem signa produxit, nullam non partem sui explicuit ; ut per haec quae obtulerat ejus oculis , eupiditatem faceret etiam ceterorum . nec enim Omnia, nec
tanta visimus, quanta sunt: sed acies nostra aperit sibi investigando viam, & fundamenta veri jacit, ut inqiii sitio transat ex apertis in obscura , & aliquid isti mundo inveniat antiquius. Unde ista sidera exierint quis fuerit universi status , antequam singula in partes discederent quae ratio mersi& confusa diduxerit c quis loea rebus adi-gnaverit e suapte natura gravia descenderint, evolaverint levia , an praeter nisum pondus- I. Q quQ
388쪽
elue corporum altior alicitia vis legem linsulis divelit λ an illud verum sit, quo ma- imi me probatur, hominem divini spiritus ei. se partem , ac veluti scintillas quainani sacrorum in terras desiluisse, atque alieno loco haesisse λ Cogitatio nostra coeli munm ei ta perrumpit , nec contenta est id quod ostenditurisire. Illud, inquit, scrutor, quoaultra mundum iacet, utrumne profunda v ssitas sit , an & hoc ipsum terminis suis cludatur Z qualis sit habitus exclusis, anforismia & confusa stat , an in omnem partem tantundem doci obtinentia, an di illa in D liquem cultum descripta sint huic cohaereant mundo , an longe ab hoc secesserant, & in vacuo volutentur individua sint perstruitur omne id quod natum suturiimque est, an continua eorum materia sit, & per
totum mutabilis r utrum contraria inter sine lementa sint, an non pugnent , sed perdμversa conspuent λ Ad haec quaerenda natus, aestima , quam mon mutium .acceperit temporis etiam isi illud totum sibi vindicet cui licet nihil facilitate eripi , nihil neglia
gentia patiatur excidere, licet horas luas avarissime servet, & usque in ultimae et tIS humanae terminos procedat, nec quidquam alli ex eo quod natura conitituri fortuna concutiat - amen homo , ad immortalium Wognitionem, nimis mortalis est . Ergo le-cundum naturam vivo , si totum me illi dedo, si illius admisator cultorquetum. At natura utrumque facere me voluit, & agere, S ccuatemplationi vacare. Utrumque facio ἔquoniam ne contemplatio quidem sine acti in sne est. Sed refert, inquis, an ad hanc volu-Ptatis caussa accesserit , nihil aliud ex illa Petens , quam assiduam contemplationem , sine exitu - est enim dulcis , & habet illecebras suas .. Adversiis hoc tibI reipondeo .aque refert, quo animo civilem agaS vitam et
389쪽
an ut semper inquietus sis, nec unquam siι- mas ullum tempus, quo ab humanis ad divina respicias . Quomodo res appetere, sine ullo virtutum amore, & sine 'cultu ingenii, ac nudas edere operas, minime probabile est:
misceri enim inter se ista , & conferri debent 2 sic imperfectum ac languidum bOnum est, in otium sine actu projecta virtus, nunquam id quo8 didicit ostendens. Quis negat illum debere prosectus suos in opere
tentare ρ mec tantum quid faciendum sit co- gitare, sed etiam aliquando manum exerere, S ea quae meditata sunt , ad verum perdu-
eere id si per ipsum sapientem non est mora , si non actor deest , sed agenda desunt 3 ecquid illi secum esse permittest inoanimo ad otium Tapiens secedit φ ut sciat
secum quoque ea acturum, per quae posteris
prosit. Nos certe 'sumus , qui dicimus , di Zenonem.& Chrysippum majora egisse . quam si duxissent exercitus , gellissent honores, leges tulissent, quas non uni civit ii , sed toti humano generi tulerunt. Qiud
ergo est , quare tale otium non conveniat bono viro, per quod futura secula ordinet, nec apud paucos concionetur,sed apud omnes omnium gentium homines , quique sunt , quique erunt λ Ad summam quaero an ex
praeceptis suis vixerint Cleanities, & Chrysippus, & Zenon ς non dubie respondebis,sie illos vixisse , quemadmodum dixerant es.se vivendum . atqui nemo illorum rem p. administravit . Non fuit illis , inquis , aut ea fouuna , aut dignitas , quae admitti ad publicarum rerum tractationem solet Sed
iidem nihilominus non segnem egere VI- tam . invenerunt, quem admodum plus quies
illorum hominibus prodesset, quam aliorum discursus & sudor . Ergo nihilominus hi multum egisse visi sunt , quamvis nihil pu- blice agerent . Praeterea tria genera sum Q a vitae,
390쪽
vitae, inter quae, quod fit optimum, quaeri solet : unum voluptati vacat , alterum con templationi, tertium actioni. Primum, de-vosita contentione depositoque odio , quod
implacabile diversa sequentibus indiximus , videamus, an haec omnia ad idem, sub alio
titulo, perveniant . Nec ille, qui voluptatem probat, sine contemplatione est; nec ille , qui contemplationi inservit, sine volu -ptate es ; nec ille , cujus vita actioni destinata est , sine contemplatione est . Plurimum, inquis, discriminis est, utrum aliqua TeS Propositum , an propositi alterius accessiost. Sane grande distrimen : tamen alterum sine altero non est . Nec ille sine actione contemplatur , nee hic sine contemplatione agit. Nec ille tertius, de quo male existi- imare consuevimus, voluptatem inertem prohat, sed eam, quam ratione efficit firmamsbi . Ita di haec ipsa voluptaria secta in actu
est. Qii id ni in actu sit, cum ipse dicat Epicurus, aliquando se recessurum a voluptate , dolorem etiam appetiturum , si aut voluptati imminebit poenitentia, aut dolor minor pro graviore sumetur λ Quo pertinet hoc dicere λ ut appareat , contemplationem Placere omnibus. Alii petunt illam : nobis naecitatro est , non portus . Adjice nunc huc , quod e lege Chrysippi vivere otioso licet . non dico, ut otium patiatur, sed ut eligat. Negant nostri sapientem ad quamlibet rum
sub. accesturum . quid autem Interest, quomodo sapiens ad otium venia te utrum quia
resp. illi deest, an quia ipse rea publ1ca λ Si omnibus defutura respub. est semper autem deerit fastidiose quaerentibus ) interrogo ad quam rempub. sapiens accessurus sit λ Ad
Atheniensium , In qua Socrates damnatur, Arritoteles ne damnaretur, fugit ς in qua CPyram It invidia virilites λ negabis mihi ac, celiurum ad hanc remp. sapientem. Ad Car,