장음표시 사용
391쪽
thaginensium ergo rem pubi icam sapiens a cedet , in qua assidita seditio , & optimo euique infesta libertas est, summa aequi ac boni vilitas, adversus hostes inhumana crudelitas , etiam adversus suos hostilitas ρ δρhane sugiet. Si percensere singulas voluero,. nullam inveniam , quae sapientem , aut quam sapiens pati possit . Quod si non invenituralia resp. quam nobis fingimus , incipit omnibus esse otium necessarium: quia quod unum praeserri poterat otio , nusquam est . Si quis dicit optimum esse navigare : deinde negat navigandum in eo mari , in quo naufragia fieri solent , & frequenter subitartem pestates sint , quae rectorem in eontrarium rapiant - puto , hie me vetat navem solvere, quamquam laudat navigationem
Argumentum, & Ordo . Hos sibros inter Phdosophiae ultimos pons ,
effrontem antea tenuerunt. Sed res Ita
funt sub Nerone, sto . Claudi; mortem . Argumentum cerrum, quod ἰn fine turi prῖmi eonten prim admodum de claudio ,- sutile ejus iudicium traducἰr: non facturus umquam illo vivo. IIbνῖ boni suns , sed mehereule in ordine O tractatu eo usi: quem υἰx esῆ mei adnῖtenrem ex eis dire . Tamen , ut possumus . Primus liber exordium haber ,' querelam de Ingrati ἔν-
392쪽
dine, quia crebra est O inter Ῥἰria tamen magna Ideo de beneficiis se scripturum , Quae luis eorum , & Proprietas sit t me usque ad cap. V. Tum desinis, Beneficium non in Mateis νῖe , sed animo tribuentis esse 2 edi ab eo pendendum . Di cir per exempla , argumenta usa ne ad cap. XI. Mi duo: membra dicendorum
proponis, Quae beneficia danda , & Quemadmodum . Prius exsequἰtur ad finem libri alteram dFert in sequentem
ΙNter multos ac varios errores temere vi ventium inconsulteque , nihil propemodum , vir optime Liberalis , dixerim lm centius , quam . quod beneficia nee dare lscimus, nec accipere. Sequitur enim ut male collata male debeantur. de quibus non reddi.tis sero querimur: ista enini perierant, cum darentur .. Nec mirum est, inter plurima maximaque vitia nullum esse frequentius, . quam ingrati animi Id evenire ex pluribus caussis video. prima, quod non eligimus dignos, quibus tribuamus, sed nomina facturi , diligenter in patrimonium & vasa debitoris inquirimus: semina in solum effetum & sterile non spargimus : beneficia sine ullo delectu magis proiicimus, quam damus. Nec facile dixerim, utrum turpius sit, i nficiari, an repetere beneficium . Id enim genus huius crediti est, ex quo tantum recipiendum sit , quantum ultro refertur decoquere vero foedissimum
ob hoc ipsum , quia non opus est ad liberandum fidem facultatibus , sed animo . reddit enim beneficium , qui libenter debet . Dd cum sit in ipsis crimen, qui, ne confecsione quidem grati sunt ,. ini nobi S. quoque est . Μultos experimur ingratos , Pltires facimus ; quia alias graves exprobratores ex .
393쪽
ctoresque sumis ς alias leves . & quos putillo post muneris siti poeniteat; alias queruli, Scminima momenta calumniantes. Ita gratia ri mnem corrumpimus, non tantum postquam
dedimus beneficia , sed dum damus . Quis
enim nostrum contentus fuit , aut leviterrogari, aut semel t quis non , cum aliquid a se peti suspicatus est , frontem adauxit, unitum avertit, occupationes simulavit, longis sermonibus 8c de industria. non invenientibus exitum occasionem petendi abstulit, & variis artibus properantes hecessitates elusit ' In angusto vero comprehensus,
aut distulit , id est , timide negavit ; aut promisit , sed difficulter , sed subductis superciliis , sed malignis & vix exeuntibus
verbis p nemo autem libenter debet, quod non accepit, sed expressit . Gratus eo ad- vel nis eum quisquam potest, qui beneficium aut superbe iniecit ,. aut iratus impegit, aut fatigatus ut molestia careret , dedit i Errat,si. quis sperat responsurum sibi , quem dilatione lassavit i expectatione torsit . Eodem animo beneficium debetud, quo datur : &ideo none est negligenter dandum . Sibi enim quis debet , quod a nesciente accepit . Nec tarde quidem, e quia cum iiD omni officio magni aestimetur dantis voluntas, qui tarde fecit, diu noluit . Utique non contumeliose. nam cum ita natura comparatum sit , ut altius iniuriae quam merita descendant, Se iula cito defluant , has tenax memoria custodiat e quid expectat qui ostendit , . duni obligat ρ Satis. adversus illum gratus est , si quis beneficio ejus ignoscit . Non est autem quod tardiores: faciat ad bene merendum turba ingratorum . Namy primum ut dixi nos illam augemus: deinde ne deos quidem immortales ab hac tam essua benignitate sacrilegi , negligentesque eorum , deterrent. 'Utuntur natura sua, & cuncta, interque iu
394쪽
Ia ipsos munerum suoruna malos interprete S, , juvant. Hos sequamur duces, quantum humana imbecillitas patitur: demus beneficia , non faene tenuis . Dignus est decipi, qui de recipiendo cogitavit , cum daret . At male cessit . Et liberi, & conjuges spem se l. Jerunt : tamen & educamus , & ὰucimus . adeoque adversus experimenta pertinaces sumus , ut bella victi , & naufragi maria re-Petamus . Quanto magis permanere in damdis beneficiis decet λ quae si quis non dat, quia non recipit, dedit ut reciperet , bonanique ingratorum facit causiam .' quibus ita demum turpe est non reddere , si & licet. Quam multi indigni luce sunt λ & tamen dies oritur. Quam multi , quod nati stirit, queruntur ' tamen natura sobolem novam
gignit, ipsosque qui non fuisse mallent, e C1e patitur . Hoc R magni animi & boni Proprium est , non fructum beneficiorum sequi , sed ipsi , & post malos quoque b9num quaerere . Quid magnifici erat multis prodesse, si nemo deciperet 8 nunc est virtus, dare beneficia : non utique reditura , quo rum a viro egregio statim fructus perceptus est . Adeo quidem ista res fugare nOS , &Pigriores ad rem pulcherrimam facere non debet : ut si spes mihi praecidatur gratum hominem reperiendi , malim non recipere heneficia , quam non dare . Quia qui non dat, vitium Ingrati antecedit. Dicam quod sentio . qui beneficium non reddit , magis peccat: qui non dat, citiuS . CAP. II. Beneficia in iustus etim largirῖiinistieris s Perdenda sunt m tilia , ut semel ponas
In priore Versu utrumque reprehendas . nam nec In vulgus effundenda sunt & nullius rei, minime beneficiorum, honesta largitio
est . quibua si detraxeris judicium , delinunt esse
395쪽
esse beneficia : in aliud quodlibet incidum
nomen . Sequens sensus mirificus est , qutuno bene polito beneficio, multorum amissorum damna latur. Vide, oro te, ne hoe& verius sit , & magnitudini bene facientis aptius, ut illum hortemur ad danda, etiamsi nullum bene positurus est. Illud enim fatifum est , Perdenda sunt multa . Nullum
perit . quia qui perdit , computaverat . Beneficiorum simplex ratio est : tantum erogantur . si reddet aliquid , lucrum est : si non reddet , damnum non est . Ego illud dedi, ut darem . nona o beneficia in Kale dario scribit: nec avarus exactor ad horam S diem appellat . nunquam illa vir bonua
cogitat, nili admonitus a reddenter alioquin in formam crediti transeunt . Τurpis fame ratio est , hanescium expensum ferre . Q aa liscunque prioruni eventus est, persevera in alios conferre. melius apud ingratos iacebunt: quos aut pudor , aut occasio , aut imitatio aliquando gratos poterit efficere . Ne cessa. veris: opus tuum perage, & partes boni viri exsequere . Alium re , aluim fide, alium gratia, alium consilio , alium praeceptis salubribus adjuva. CAP. III. Ossicia etiam serae sentiunt et nec ullum tam immansuetum animal est , quod non cura mitiget , & in amorem sui
vertat. Leonum ora a magistris impune trabantur : elephantorum feritatem usqiae iii fervile obsequium demeretur cibus . Adeo etiam quae extra intellectum atque aestim tionem beneficii sunt posita , assiduitas i men meriti peltinacis evincit . Ingratus est adversus unum beneficium s adversus ait
rum non erat. duorum oblitus est ρ tertium etiam eorum quae exciderunt , memoriam
reducet . Is perdit , qui cito se perdidisse credit. At qui instat , & onerat prioxa soquentibus, etiam ex duro & immemori po
396쪽
nore gratiam extundit. Non audebit adve sis multa oculos attollere . quocunque se vertit, memoriam suam fugiens , ibi te videat: beneficiis tuis illum cinge . Quorum luvae vis , quaeve proprietas sit , dicam , si . prius illa, quae ad rem non pertinent, tran- fili re mihi permiseris . Nuni dicam quare tres Gratiar, &uuare serores. sint, & quare manibus implexis, quare ridentes , iuvene di virgines , solutaque ac pellucida veste pAlii quidem videri volundi unam, esse, quae det beneficium: alteram, quae accipiat: te tiam , quae reddat. Alii tria beneficiorum genera, promerentium , reddentium, simul di accipientium redd tiumque. Sed utrumlibet ex istis jugi caverim r quid ista nos iuvat scientia 3 Quid ille consertis manibus in se tredeuntium chorus ob hoc, quia ordo be.
Ne fieti per manus. transeuntis , nihilominus ad dantem revertitur, & totius speciem pexilitali usquam interruptus est : pulcherrimus, suco haesit , & vices servavit . Ideo ridentes: . quia promerentium vultus hilares sent, quales solent esse qui dant vel accipiunt beneficia. Juvenes: quia non debet beneficiorum memoria. senescere. Virgines ' quia incorrupta sunt, & sincera, & omnibus sancta . In quibuς nihil esse alligati decet, nec adscripti et solutis itaque tunicis utuntur. Pelluci. dis autem ; quia beneficia conspicis volunt. , Sit aliquis usque eo Graecis mancipatus, ut haec dicat necessaria: nemo tamen erit, qui etiarn illud ad rem iudicet pertinere , quae nomina illis Hesiodus imposuerid. Aglaiam maximam natu appellavit , mediam Euphrosynen, tertiam Thalaan. Horum nominum interpretationem , & prout cuique vi-γum est, deflectit, & ad rationem aliquam conatur perducere cum Hesiodus. puellis fuis , quod voluit nomen imposuerit. Itaque Homerus uni mutavit, Pasithean appellavit,
397쪽
n in matrimonium' pio duxit, ut scias illas Vesriles non esse. Inveniam alium poetam, api id quem praecingantur,. 8 sillis aut Phry xianis prodeant. Ergo & Mercurius una stare non quia beneficia oratio commendat , sed
quia pictori ita vissim est . Chrysippus quoque, penes quem subtile illud acumen est,& in imani penetrans veritatem, qui rei agendae causa loquatur. & verbis non nitra,
quam ad intellectum satis est , utitur , totum librum suum his ineptiis replet: ita ut de ratione dandi, accipiendi, reddendi quo beneficii, pauca admodum dicar: nee his fabulas , sed haec fabuIis ira serit. Nam praeter ista duae Hecaton transcribit, tres- Clarysippus Gratias ait Iovis & Eurynomes filias
esse : aetate autem minores quam Horas, sed meliuscula iacie, & ideo Veneri datas comites . Matris quoque nomen ad reni judicat vertinere. Eurynomen enim dictam , quia late patentis matrimonii sit , beneficia dividere :: tamquam matri post filias sbleat no men imponi poetae vera nomina reddant. Quemadmodum nomenclatori memoriae loco audaciae est: dc cuicunque nomen, non potcst reddere, imponid: ita poetae non, putant ad rem pertinere , verum dicere se faut necessitate coacti aut decore corrupta, id
quaeque vocari iubent, quod belle faciat ad yersiim . Nec il)is fraudi est, si aliud quid
in censum detulerunt: proximus enim poeta situm illa serre nomen jubetia Hoc ut scias. ita esse, ecce Thalia, de qua cum maxime
agitur , apud Hesiodum Charis est , apud
CAP. IV. Sed ne faciam ,. quod reprehendo, omnia ista, quae ita extra rem stin . Nd nec circa rem quidem tint , relinquam Tu modo nos tuere,. si quis mihi objiciet,. quod Chrysippum in ordinem coegerim, magnum meheicule virum , sed tamen Grae-4 6 cuPra,
398쪽
eum, cuius acumen nimis tenue retunditur, l& in se saepe replicatur et etiam cum agere laliquid videtur, pungit, non perforat. Hoc ivero quod acumen est 3 De benesciis dicen. ldumen, & ordinanda res, quae maxime sim scietatem humanam alligat: dandi lex vitae, ne sub specie benignitatis inconsulta Deilitas
placeat ; ne liberalitatem, quam nec deesse oportet, nec superfluere , haec ipsa observaetio restringat, dum temperat: docendi sunt libenter accipere, libenter reddere, & m gnum ipsis certamen proponere, eos quibus obligati sunt , re animoque non tantum aequare, sed vincere . quia qui reserre gratiam debet , nunquam consequitur , nisi praece L
sit. hi docendi sunt nihil imputare : illi plus debere . Ad hanc honestissimam contentionem , beneficiis beneficia vincendi , sic nos adhortatur Chrysippus , ut dicat verendum esse, ne quia Charites Iovis filiae sunt , pae-xum se grate gerere , sacrilegium sit, & tam bellis puellis fiat injuria. Tu me aliquid eo-xum doce, per quae beneficenIior,. gratiorque adversus bene merentes fiam , per quae obligantium, obligatorumque animi cerient, ut qui praestiterint , obliviscantur, pertinaK rix memoria debentium. Istae vero ineptiae PQ ais relinquantur: quibus aureS oblectare pro
vositum est, & dulcem fabulam nectere. Atqui ingema sanare, & fidem in rebus humanis retinere, memoriam officiorum ingerere animis voIunt , serio loquantur, dc magni SViribus agant: nisi forte existimas , levi ac sabuloso sermone , dc anilibus argumentis , Prohiberi poste rem perniciosissimam, bene
CAP. V. Sed duemadmodum sepervacua transcurram, ita exponam necesse est , hoc lyrim.um nobis esse discendum, quid accepto veneficio debeamus . Debere enim dicit se aeuus. Pecuniam quam accePit , aliuS. consu
399쪽
latum , alius sacerdotium, alius provinciam. Ista autem sunt meritorum signa, non me rita. Non potest beneficium manu tangi ranimo cernitur. multu nλ interest inter materiam beneficii, & beneficium. Itaque nee
aurum, nec argentum, nec quidquani eorum
quae a proximis accipiuntur, beneficium est, sed ipsa tribuentis voluntas. Imperiti autem id, quod oculis incurrit, & quod traditur possidentque, solum notant: contra illud quod in re carum atque pretiosum est,sadivi penditur. Haec quae tenemus, quae aspicimus, in quibus cupiditas nostra haeret, eaduca sunt: auferre ea nobis & sortuna, Minjuria potest: beneficium vero, etiam amis meo quod datum est, durat. Est enim recte factum, quod irritum nulla vis efficit. Amicum a piratig redemi: hunc alius hostis
excepit, & in carcere condidit. non beneficium , sed usum beneficii mei sustulit. Ex
naufragio alicui raptos, vel ex incendio liberos reddidi : hoc vel morbus, vel aliqua fortuita iniuria eripuit: manet etiam sine illis, quod in illis datum est. Omnia itaque, iure falsiim beneficii nomen usurpant, minieria sunt, per quae se voluntas amica exisplicat. Hoc quoque in aliis r ebus evenit, ut aliubi sit species rei , aliubi ipsa res. Imperator aliquem torquibus, murali, & civica donat . quid habet per se corona pretiosum quid praeterrea λ quid fasces quid tribunal, & currus: nihil horum honor est, sed honoris inligne . S. non est beneficium id quod sub oculos venit, sed beneficii ve
CAP. VI Quid est ergo beneficium B
nevola actio tribuens gaudium, capiensque tribuendo, ici id quod facit prona, & sponte sua parata .. Itaque non quid fiat, aut quia detur, refert, sed qua mente. Quia beneficium non ta sv suiod fit aut .datur, conis
400쪽
me, sed in ipse dantis aut facientis animo: Magnum autem esse inter ista discrimen vel ex hoe intelligas licet, quod benescium utique bonum est: id' autem quod fit aut
datur nec bonum nec malum est . Animus
est, qui parva extollit , sordida illustrat, magna,& in pretio habita dehonestat: ipsa, .
quae appetuntur, neutram naturam habent,
nec boni, nec mali. id resere, quo illa rector animus: impellat , a quo forma datur rebus .. Non est ergo beneficium ipsum, quod numeratur, aut traditur . sicut nec in victimis. quidem , licet opimae sint, auroque prae fulgeant, deorum est honos; sed pia ac recta voluntate venerantium . Itaque boni e iam farre aci fitilla religiosi, sunt; mali rursus non effugiunt impietatem , quamviS aras. singestae multo cruentaverint. CAP. VII. Si beneficia in rebus, non in ipsa benefaciendi voluntate consisterent, eo majora essent, quo mai ora sunt, quae acceapimus. . id autem falsum est . nonnunquam enim magis nos obligat, qui dedit parva magnifice: qui Regum arquayiν opes animo equi exiguum tribuit, sed libenter : qui pa pertatis. suae oblitus est, dum meam respicit: qui non voluntatem tantum, iuvandi habuit, sed cupiditatem: qui, accipere se putavit beneficium cum daret: qui dedidi tamquam non recepturas; recepit tamquam non dedisset: qui occasionem, qua prodosset, ε occupavit εοῦ quaesivit . . Contra, ingrata sunt ut dixi laceis re ac specie magna videantur, quae datati aut extorquentur, aut exci dunt: multoque gratius, venit , quod facili quam quod plena manu datur . Exiguum est quod in. me contulit, sed amplius non potuit. At hic quod dedit, . magnum est: sed dubitavit, sed: distulit, . sed cum daret, grumuit, sed superbe dedit , .sed circumtulit, placere non ei, cui praeliabat, voluit.