장음표시 사용
421쪽
si acerbe exigit: aeqv si in recipiendo ratadus ac dilhcisis moras quaerit: beneficium tam recipiendum est, quam non exigendum.
Optimus ille , qui dedit facile , mina uani reddi gavisus est , ''bona fide quid praeititillet, obIitus , qui aceipientis animo
. Quidam non tantum dant bene ictum superbe , sed etiam accipiunt equod non est committendum . Iam enim transeamus ad alteram partem, tractaturi quo is modo se gerere homines in accipiendss benetici Is debeant. Quodcunquo ex duobus con alat merum , tantum deni ab utroque exiet
gix. . SVlas pater esse debeat , cum inside. minus operis illic superesse
ut dilpreni, qualem esse oporteat filium alunt aliquae partes mariti, sed non minores uxoris: Invicem ista quantum exigunt, praestant, & parem desiderant regulam : quae , ut ait Hecaton , dissicilis est. Omne enim honcitum In arduo est , etiam quod vicinum honesto est. non enim tantum fieri debet, feci ratione fieri. Hac duce, per totam viam eundum est . minima maximaque ex huius consilio gerenda sunt e quomodo haec suaserat, dandum . Haec autem hoc primum censebit , non ab omnibus accipiendum . Aquibus ergo accipiemus '' Ut breviter tibi re. I pondeam . ab his, quibus dedisse veljemus. Num etiam majore dilectu quaerendus est , cui debeamus, quam cui praestemus: nam, ut non Iequantur ulla incommoda sequuntur autem plurima I grave tamen tormentum est debere , cui nolis. Contra iucun- ea stimum est , ab eo accepisse beneficium, quem amare etiam post injuriam possis. Illud vcro homini verecundo & probo miserarimum est , si eurn amare oportet, quem non iuvat . Toties admoneam necesse est ,
non loqui me de sipientibus quos quidquid
422쪽
oportet, & iuvat; quI animum in potestare habent , & legem sibi , uuam volunt , dI- .cunt, & quam dixerunt, servant , sed de Imisse eetis hominibus, honesta. sequi volenti. hus, quorum affectus tape contumaciter paxent . Itaque eligendus est , a quo benenisci uni accipiam. Et quidem diligentius quae xendus beneficii quam pecuniae creditor . Huie enim reddendum est , quantum acce,
ut di & fi reddidi , solutus sum ac liber et atilli plus solvendum est : & nihilominus e
fiam relata gratia, cohaeremus. Debeo enim, cum reddidi, rursus incipere : monetque amicitia non recipere indignum . Sic est beneficiorum quidem sacratissimum Ius, ex quo amicitia oritur. Non semper, inquit , mihi licet dicere, Nolo : aliquλndo benem cium accipiendum est & invito . ty, Tannux crudelis sic iracundus: qui murms tuum 1astidire te , injuriam judicaturus est . non accipiam ρ Eodem loco pone latronem & pia
ratam, i quo regem, animum latronis ac pr.
ratae habet item. Quid saeiam ς parum dagnus est, em debeam. Cum eligendum dico cui debeas , vim maiorem dc metum excipio et quibus adhibitis , electio perit. Si lyberum est tibi, si arbitrii tui est, utrum vel IS, an non id apud te ipse perpendes . si necemqtas touit arbitrium , scies te non accipere, sed parere . Nemo id accipiendo obligatur, quod illi repudiare non licuit. SI vis inire, an velim; essice , ut possim nolle . Vitam tamen tibi dedit. non refert quid ut, quod datur, nisi a volente volentI detur . la vasti me , non ideo servator eΕ Venenum aliquando pro remedio fuit . non ideo numeratur inter salubria . Quaedam prossint,
CAP. XIX. Tuber quidam tyranna gladio divisit , qui ad eum occidendum vene ML: non ideo illi tyrannus gratias egit, quod
423쪽
rem, quam medicorum manus reformidaveis rant , nocendo sanavit . Vides non eta magnum in ipsa re momentum , quonia noni
videtur dedrsse beneficium, qui malo linimo profuit. Casiis enim beneficium est, hominis iniuria. Leonem in amphitheatro spectavimus , qui unum e bestiariis agnitum, cum quondam ejus fuisset magister , protexit ab impetu bestiarum . Num ergo est beneficium serae auxilium t minime i quia nec voluit facere, nec benefaciendi animo fecit. Qtio loco seram posui, tyrannum pone. Et
hic vitam dedit, & illa: nee hie , nec illa
benefietum, quia non est beneficium, acci pere cogi. non estheneficium, debere, cui nolis . Ante des oportet mihi arbitrium mei. deinde beneficium .
CAP. XX. Disputari de M. Bruto m.
let, an debuerit accipere a D. Iulio vitam , eum occidendum eum iudicaret. Quam rationem in occidendo secutus sit , alias tra-
qabimus. Mihi enim, cum vir magnus v xu in aliis , in hae re videtur 'ehementenerrrasse , nec ex institutione Stoica se gessiΩ- se 1 qui aut repis nomen extimuit, cum Oisptimus civitatis status sub rege justo sit ue auribi speravit libertatem suturam , ubi tam magnum praemium erat εο imperandi , & serviendi ; aut existimavit civitatem in priorem formam posse revocari , amissis pristinis moribus: futuramque ibi aequalitatem civilis, iuris, & staturas tuo loco leges , ubi viderat tot millia hominum pugnantia, non an servirent, sed utri . Quanta vero illum audverum naturae, aut urbis suae tenuit oblivio, qui uno interempto, defuturum eredi it alium qui idem vellet: cum Tarquinius es sit inventus, post tot reges serro ac sui minibus 'occisos ς sed vitam accipere debuit diob hoc tamen non habere illum parentis lo
co , Qui in tua dandi beneficii injuxta veru
424쪽
nerat Non enim servavit is, qui non Intersecit ; nec beneficium dedit , sed millio- CAP. XXI Illud magis venire In di*utationem potest aliquam , quid faciendum ut
captivo , cui redemptionis pretium homo proinstituti corporis & infamis ore promittit f Patiar me ab impuro servari et servatus deinde, quam illi gratiam reseram e Vivam cust obscoeno e non vivam cum redemptore ς Quid ergo placeat, dicam . Etiam ab aliquo tali accipiam pecuniam, quam pro capite dependam: aceipiam autem tamquam creditum , non tamquam beneficium . Solvam illi pe-euniam: & si occasio fuerit servandi , periclitantem servabo e in amicitiam , curae similes iungit, non descendam. nec servat ris illum loco numerabo, sed feneratoris.
cui sciam reddendum quod accepi. Est aliquis dignus, a quo beneficium accipiam : sed danti nociturum est . ideo non accipiam , quia ille paratus est mihi cum incommodo, aut etiam periculo suo prodesse L Desenserus est me reum : sed illo patrocinio regem sibi est facturus inimicum. Inimicus sim , si cum ille pno me periclitari velit, ego, quod facilius est, non facio, ut sine illo pericliter . Ineptum & frivolum hoc Hecaton ponit exemplum Arcesilai, quem ait a filio familias oblatam pecuniam non accepisse, ne ille patrem sordidum ostenderet. Quid fecit laude dignum ρ quod furtum non recepit λquod maluit non accipere, quam reddere squae est enim alienam rem non accipere moderatio λ Si exemplo magni animi opus est, utamur Graecini Iulii viri egregii, quem C. Caesar occidit ob hoc unum , quod melior
vir erat, quam esse quemquam tyranno eXPediret. Is cum ab amicis conserentibus ad impensam ludorum pecunias acciperet, magnam pecuniam a Fabio Peiseo inissam non
425쪽
aecepit. Et objurgantibus his , qui non amstimabant mittentem , sed missa , quod repudiasset : Ego , inquit, ab eo beneficium.
accipiam, a quo propinationem accepturus
non sim ς Cumque illi Rebilus consiliaris , homo ejusdem infamiae, majorent summam misisset, instaretque, ut accipi iuberet ' Rogo, inquit, ignostas: nam & a Persico nota accepi. Utrum hoc munera accipere est, ain senatum lcgere CAP. XXII. Cum accipiendum iudicaverimus, hilares accipiamus, prostentes gaudium: & id danti niani semini sit ut stu-ctum praesentem capiat Iusta enim caussa laetitiae est, laetum amicum videre ; iustior, se cille . Grate ad nos pervenisse indicemus , estu sis affectibus' quod non ipso tantum audiente , sed ubique testemur . Qui grate beneficium accepit , primam ejus pensionem nivit. CAP. XXIII. Sunt quidam , qui nolunt nisi Iecreto accipere . tessem beneficii & consciom vitant; quos.scias licet male cogitare . Quomodo danti in tantum producenda n litia est muneris. sui , in quantum delecta tura est eum, cui datur: ita accipienti ad hibenda concio est. inod pudet debere, ne acceperis. Quidam surtive agunt gratis , &in angulo, & ad aurem. Non est ista vere. cundia , sed inficiandi genus: Ingratus est , qui, remotis arbitris, agit gratias. Quidam nolunt nomina secum fieri , nec interponi pararios, nec signatores advocari, nec chirographum dare : idem faciunt, qui dant operam, ut beneficium in ipsos collatum quam ignotissimum sit. Verentur palam serre, ut
sua potitis virtute, quam alieno adjutorio com secuta dicantur . Rariores in eorum ossiciis sunt, quibus vitam, aut dignitatem debent r& dum opinionem clientium timent , gra
426쪽
CAP. XXIV. Alii peissime loquuntur
optime meritis . Tutius est quosdam visen dere , quam demeruisse. argumentum nihil debentium , odio quaerunt. Atqui nihil magis praestandum est , quam ut memoria nobis meritorum haereat, quae subinde reficienda est : quia nec referre potest gratiam , nIs qui meminit; εt qui meminit , jam resert . Nec delicate accipiendum est , nec ludimisse & humiliter . Nam qui negligens est
in accipiendo, cum omne beneficium recens placeat; quid faciet, cum prima ejus voluptas refrixorii t Alius accepit fastidiose, tv- uuam qui dicat : Non quidem mihi opu est; sed quia tam valde vis, laetam tibi mei po. testatem. Alius supine, ut dubium prisariti relinquat, an senserit: alius vix abra di duxit, di ingratior, quam sitaeurs et, it. Loquendum pro magnitudine rei Impensius,& illa adjicienda: Plures quam putas, 'bligasti . Nemo enim non gaudet bene hcium imuni latius patere. Nescis quid mihi prae. stiteris: sed scite te oportet, quanto p sit
quam aestimas. Statim gratus est, qui se onerat. Nunquam tibi gratiam reserre potero; illud certe non desinam ubique condite. ri , me referre non posse . CAP. XXV. Nullo ni agis Caesarem Au
gustum demeruit, N ad alia impetranda s, cilem tibi reddidit Furnius , quam quod ,
cum patri Antonianas partes secuto veniam impetrasset, dixit: Maiis unam Caesar habeo iniuriam tuam . eflecisti ut viverem, & morerer ingratus. id est tam grati animi, quam nullo modo sibi satisfacere . quam nee ad spem quidem exaequandi unquam beneficii aecedere t His atque ejusmodi vocibus ida. gamus, ut voluntas non lateat, sed apetia. tur, & luceat. Verba cessent licet, si quem, admodum debemus assecti sumus , conicis,
tia eminebit in vultu . Qui gratus fusurus
427쪽
est, statim dum aceepit , de reddendo coisgitat. Chrysippus quidem dicit, illum velut in certamen cursus compostum, & carceri. bus inclusum, opperiri debere suum tempus , ad quod velut dato signo prosiliat. Et quidem magna illi celeritate opus est, magna
contentione, ut consequatur antecedentem.
CAP. XXVI. Videndum est nunc , quid
maxime iaciat ingratos . Aut nimius sui s Oectus & insitum mortalitati vitium . seritaque mirandi : aut aviditas, aut invidia . Incipiamus a primo . Nemo non benignus est sui iudex. Inde est, ut omnia meruisse se existimet, & in lutum accipiat : nec sactis suo pretio se aestimatum putet. Hoc mihi dedit, sed quam sero, sed post quot labore se quanto consequi plura potuissem, si illum, aut illum, aut me colere maluissem non hoc speraveram . In turbam coniectus sum . tam exiguo dignum me judicavit. honestius praeteriri fuit. CAP. XXVII. Cn. Lentulus augur , divitiarum maximum exemplum , antequam
illum libertini pauperem facerent hic quater millies sestertium suum vidit . proprie dixi: nihil enim amplius quam vidit ingenii suit tam sterilis, quam putilli. Cum enim esset avarissimus, nummos citius emittebat , quam verba: tanta illi inopia erat se monis. Hie eum omnia incrementa sua D. Augusto deberet, ad quem attulerat pauper talem, sub honore nobilitatis laborantem, princeps jam civitatis, & pecunia , & gratia, subinde Augusto solebat queri, dicens, A studiis se abbuctum. Nihil tantum iu se congestum esse, quantum perdidisset, relicta eloquentia. At illi inter alia hoc quoque divus Augustus praestiterat, quod illum deis risu ac labore irrito liberaverat. Non pati
tur aviditas quemquam esse gratum . num
quam enim improbae s hei , quod datur a
428쪽
lis est. Eo maiora cupimus, quo maiora v . Nerunt e multoque concitatior est avaritia , in magnarum opum congestu collocata . ut flammae infinito acrior vis est, quo ex majore incendio emicuit . aeque ambitio non patitur quemquam in ea mensura tinnorum conquiestere, quae quondam eius tuit Impudens votum . Nemo agit de tribunatu gratias, sed queritur , quod non est ad praeturam usque perductus . nec naec grata est, udeest eonsiulatus . ne hie quidem satiat, liunus est. Ultra se cupiditas porrigit, & felicitatem suam non intelligit: quia nra uinde venerit, respicit, sed:quo tendat. OmnDhus his vehementius & importunius malum est invidia, quae nos inquietat , dum com
XXVIII. Ηoe mihi praestitit: sed illi plus, sed illi maturius: & deinde nullius
caussam agit , contra omnes sibi favet. Quanto est simpliciuS, , quanto pudenti vh ,heneficium acceptum augere : scire neminem tanti ab alio, quanti a seipi aestimati Plus accipere debuissem : sed Illi . faeIle non fuit plus dare . in multos dividenda liberalitas erat. Hoc initium est . boni
consulamus, & animum ejuS , grate excl. Diendo, evocemus. Parum fecit: sed laepius
faciet cillum mihi praetulit ; & me tuliis. illa non est mihi par virtutibus, nec omcIis, sol hsiuit suam Venerem . Querendo non efficiam, ut majoribus dignus sim , sed ut datis indignus. Plura illis hominibus itirpii. simis data sunt. quid ad rem et quam raro fortuna iudicate Quotidie querimur, malos esse felices: saepe quae agellos pessimi cujusque transerat, optimorum virorum segetem grando percussit Fert sortem suam quisque .ut in ceteris rebus , ita in amicitiis. Nul. tum est tam plenum beneficium, quod non vellicare malignitas possiet: nullum tam ari.
429쪽
gustum , quod non bonus interpres exten. dat. Nunquam deerunt causi, querendi, si beneficia a deteriore parte spectaveris.
CAP. XXIX. Vide quam iniqui sint diavinorum munerum aestimatores, etiam quidam professi sapientiam . Queruntur, quod
non magnitudine, corporum aequemus elephantes, velocitate cervos, levitate aves, impetu tauros e quod solidior sit cutis beluis, decentior damis densionursis , mollior fibris tquod sagacitate nos narium canes vincant, quod acie luminum aquilae , spatio aetatis corvi, multa animalia nandi facilitate . Et cum quaedam ne coire quidem in idem natura patiatur, ut velocitatem corporum &vires pares animalibus .: ex diversis ac dissidentibus bonis hominem non esse compositum , injuriam vocant et & in negligentes nostri deos querimoniam iaciunt, quod non bona valetudo & vitiis. inexpugnabilis data sit, quod non suturi scientia. Vix sibi tem. Perant ,. quin eo usque m pudentiae provehantur, ut naturam oderint, quod infra deos sumus , quod non in aequo illis stetimus. Quanto satius 'esti 21 contemplationem tot tantorumque beneiuctoriim reverti, & agere gratias, quod nos in hoc pulcherrimo domicilio voluerunt secundas sortiri, quod terre nis praefecerunt Aliquis ea animalia comparat nobis , quorum potestas penes nos est λ idquid nobis negatum est, dari non potuit. Proinde quisquis es iniquus aestimator sortis humanae, cogita quanta nobis tribue. rit parens noster , quanto valentiora animalia sub iugum miserimus, quanto velociora consequamur : quam nihil sit mortale, non sub ictu nostro positum. Τot virtutes acce-uimus, tot artes, animum denique , cui ni,hil non eodem quo intendit momento perivium est, sideribus velociorem, quorum post multa saecula futuros cursus Antecedit: ta
430쪽
tum denique frugum , tantum opum , latristum rerum aliarum super alias acervatarum . Circumeas licet cuncta r 8e quia nihil to, tum invenies, quod esse te malles , ex omnibus singula excerpas, quae tibi clari verules . Ita bene aestimata naturae indulgentia , confitearis necesse est, in deliciis te illi fulsise. Ita est . carissimos nos habuerunt dri immortales, habentque e & qui maximus tribui honos potuit, ab ipsis proximos coli caverunt. Magna accepimus . Maiora nori
CAP. XXX. Hare , mi Liberalis , necessaria credidi, ut dicerem , & quia loqtae dum aliquid de magnis beneficiis erat, cum deminutis loqueremur, & quia inde manat etiam in cetera hujus detestabilis vitii ai dacia. Cui enim respondebri grate , quod munus existimabit magnum, auraeddendiim, qui summa beneficia spernit Cui taliuem, cui spiritum debebit, qui vitam accepisse se a diis negat, quam quotidie ab illis petit'
Quicunque ergo gratos esse docet, & hominum causiam agit, & deqrum quibus nubIius rei indigentibus, positis extra desiderium, referre nihilominus gratiam possumus. VOR est, quod quisquam excusationem mentis In gratae ab infirmitate atque inopia petat, α dicat: Qqid enim faciam, & quomodo λ quando iuperioribus, dominisque rerum omnium gratiam reseram t Reserre facile est, si ava. rus es, sine impendio si iners, sine opera. eodem quidem momento, quo obligatus e S , fi vis, cum quolibet paria fecisti : quoniam qui libenter beneficium accepit, reddidit . - CAP. XXXI. Hoc ex paradoxis Stoicae sectae minime mirabile, ut mea fert opinio, aut incredibile est, eum qui libenter accepit beneficium, reddidisse. Nam cum omnia ad animum referamus, fecit quisque quan