장음표시 사용
441쪽
qui accepit , ut daret Tempore quaed tri magna fiunt , non summa . Beneficium est donata possessio , cuius fertilitas laxare possit annonam: beneficium est, unus in sapepanis. Beneficium est , donare regiones, petnuas multa flumina & navigabilia decum, xant r beneficium est, arentibus siti, & vix spiritum per siccas sauces ducentibus monstrare fontem . Q iis inter ista comparabit quis expendet difficilis est sententia,
quae non rem , sed Vinae rei quaerit . eadem licet sint , aliter data non idem pendent .
Dedit mihi hic beneficium e sed non libenter, sed dedisse sequestus est, sed superbius
me quam solebat , aspexit : sed tanν tarde dedit ut plus praestiturus fuerit, si cito ne gasset. Horum quomodo iudex inibit aestumationem , cum sermo, & dubitatio, & vubtus meriti gratiam destruant λ'
CAP. IX. Quid quod quaedam beneficia
vocantur , quiae iam S concupiscuntur: quaedam non sunt ex hae vulgari notae, sed maiora, etiam si minus apparent λ Beneficium vocas tedisse potentis populi civitatem, inquatuordecim: gradus deduxisse , & defendi L : se capitis reum et quid utilia suasisse λ quid retinuisse , . ne in. scelus rueret quid gladium. excussisse morituro i quid emeaeibus remediis refocillasse lugentem , & quos. deinsiderabad volentem sequi , ad vitae consilium reduxi s. quid assedisse aegro, , & cum valetudo eius ac silus momentis constaret, exiscepisse idonea cibo tempora ν & caedentes venas 'in' refecisse , ω medicum adduxisse morienti Haec quis aestimabit λ quis similibus. beneficiis iubet beneficia pensari pDonavit tibi domum : sed ego tuam supra toruere praedixi. Dedit tibi patrimonium: sed
ego naufrago tabulam .. Pugnavit pro te, α vulnera excepit et at ego vitam tibi silentio
dedi . Cum ahiur beneficium detur , aliters 4 reta
442쪽
reddatur, paria facere dissicile est . CAP. X. Dies praeterea beneficio redde nodo non dicitur, sicut pecuniae creditae. Itaque potest, qui nondum reddidit, reddere . Dic enim , intra quod tempus deprehendetur ingratus λ maxima beneficia probationem non habent: saepe intra tacitam duorum com scientiam latent. An hoc inducimus, ut ne demus beneficia sine teste 3 Quam deinde poenam ingratis constituamus unam omnibus , eum disparia beneficia sint ρ an inaequalem, & pro euiusque beneficio majorem, aut minorem ρ Age , intra pecuniam vers bitur taxatio: quid quod quaedam beneficia vitae sunt , & majora vita r His quae proonunciabitur poena φ minor beneficior iniqua
est . par & capitalis i quid inhumanius ,
Quam cruentos esse beneficiorum exitus pCAP. XI. Quaedam , inquit , privilegia
parentibus data sunt . quomodo horum extra ordinem habita ratio est , sie aliorum quoque beneficiorum haberi debet . Parentum conditionem saeravimus , quia expedi
bat liberos tolli : sollicitandi ad hunc labo-xem erant, incertam adituri sortunam. Non
Nierat illis dici , quod beneficia dantibus dicitur: Cui des , elige ipse tecum .ceptus es, quaere dignum, adiuva . In liberis tollendis, nihil judicio tollentium licet :tota res voti est. Itaque ut aequiore animo adirent aleam , danda illis aliqua potestas fuit . Deinde alia conditio est parentum squi beneficia, quibus dederunt, dant nihl Iominus daturique sunt: nec est periculum, ne dedisse se illis mentiantur . In ceteris quaeri debet , non tantum an reeeperint , sed an dederint. Horum in conseo merita sunt: &quia utile est juventuti regi , imposuimus illi quasi domesticos magistratus, lub quorum custodia contineretur . Deinde omnium Parentum unum beneficium:
443쪽
itaque aestimari semel potuit . Alia diversa sunt , dissimilia , infinitis inter se intervablis distantia. itaque sub nullam regulam cadere/potuerunt , cum aequius esset omnia relinqui, quam omnia aequari.
CAP. XII. Quaedam magno dantibus comstant : quaedam accipientibus magna sunt, sed gratuita tribuentibus 2 quaedam amicis data sunt, quaedam ignotis. Plus est, quamvis idem detur , si ei detur , quem nosse a tuo beneficio incipis. Hic auxilia tribuit, ille ornamenta, ille solatia. Invenies, qui nihil putet esse iucundius, nihil maius, quam habere in quo calamitas acquies at: invenies rursus, qui dignitati siliae, quam securitati , consuli malit . est qui plus ei debere se judicet , per quem tutior est , quam ei per quem honestior. Proinde ista majora aut minora erunt, prout fuerit iudex , aut ad haec, aut ad illa , inclinatus animo. Praeterea creditorem mihi ipse eligo: beneficium tape ab eo accipio , a quo'nolo, & aliquando ignorans obligor. Quid facies j ingratum vocabis eum, cui beneficium inscio , & si scivi siet,
non accepturo, impositum est; non vocabis eum , quI utcunque acceptum non reddi dit ,.
CAP. XIII. Aliquis dedit mihi beneficium , sed idem postea fecit injuriam . U
trum uno munere ad patientiam omnium injuriarum astringor et an perinde erit , ac si gratiam retulerim, quia beneficium suum ipse insequenti injuria rescidit e Ruomodo de inde aestimabis p utrum plus sit quod acce- pit, an in quo laesus est Θ Dies me deficiet,
omnes dissicultates persequi tentantem . Taris diores, inquit, ad beneficia dancla facimus, non vindicando data , nec inficiatores eorum afficiendo poena. Sed illud quoque tibi e comtrario occurrat : multo tardiores futuros ad
accipienda beneficia, si periculum cauliae diis 5 s ceu
444쪽
eendae adituri erunt, & innocentiam lollicitiore habituri loeo. Deinde erimus per hoc ipsi quoque ad danda tardiores .. nemo enim libenter dat invitis: sed quicunque ad bene. Deiendum bonitate invitatus est , 8c ipsa pulchritudine rei, etiam libentius dabit , nihil debituris nisi quod volenP . Minuitur enim oloria ejus officii , cui diligenter cautum est. CAP. XIV. Deinde pauciora erunt beneficiae sed veriora. quid autem mali est, in. hiberi beneficiorum temeritatem Hoc enim ipssim secuti sunt , qui nullam legem huic
constituerunt: ut circumspectius donaremus, .eireumspectius eligeremtis eos, in quos merita eonferrentur. Etiam atque etiam cui des, considera: nulla actio erit , nulla repetitio.
Erras, si existimas succuisiuriam tibi iudi cem. Nulla. lex te in in Iegrum restituet: sio iam accipientis fidem specta. Hoc modo limneseia auctoritatendi suam tenent, Sc magnifica sunt: pollues illa , si materiam lithim se. eexix .. aequissima vox est , &. Ius gentium prae se serens, Redde quod debes. Haec turbpissima est in beneficio, Reddς . Quid rod. det c Vitam , inquam , deberi digmtatein securitatem , sanitatem . reddi inaxima quae. que non ponunP. Aut pro his, inquit , aliquid quod innix sit. Me est quod dicebam ,
interituram tantae rei dignitatem ,. si beneficium, mercem facimuS. . Non. est incitandus animus ad avaritiam , ad queret s V discordiam: sua sponte in ista sertur . Quan- tun, possumus, resistamus , α quaerenti o
CAP. XU. Utinam quid emi permadero possemus, ut pecunia& edita&tantum a votale tibiis acciperent 1- nulla stipulatio emptorem venditori obligaret i nec patia com ventaque i 'essis signis custodirenturi fides. potius illa demared , de aequum colens animus t Sed necessiria optimis praetulea t, α
445쪽
eogere fi Iem ,. quam spectare malunt . Ad. hibentur ab utraque parte testes. Ille per ra. bulas plurium nomina ,. interpositis parari istaeit: ille non est interrogatione contentus, ni irrem manu sua tenuit. O turpem humano generi fraudis ac nequitiae publicae consessionem s annulis nostris plus quam animi et creditur . In quid isti viri ornati adhibiti
su ut λ in quid imprimund signa . nempe ne ille neget accepisse se , quod accepit. Hoc in . corruptos viros, & vindices veritatis existimas λ at his ipsis statim non aliter pecuniae committentur . Ita non hone istius erat a quibus sani fidem falli, quam ab omnibus, perfidiam timeri Hoc unum deest avaritiae, ut beneficia sine spon re non demus . Generosi animi re magnifici est, juvare & prodesse . qui dat beneficia deos imitatur 2 qui repetit, sceneratores. Quid illos, dum vindicamus , in turbam sordidissimam redigimus
CAP. XVI. Plures, in qtiiunt , ingrati erimi, si nulla adversus ingratum datur actio . Imo potius pauciores: quia maiore delecta dabuntur beneiata . Deinde non expedit notum omnibus, fieri , quam multi ingratisne . pudorem enim rei tollet multitudo peccantium : & desinet esse probri loco commune maledictum . Nunquid jam ulla repudio erubescit, postquam illustres quaedam ac nobilex foeminae , non consulum numero , sed' maritorum Unos silos computant A & exeund matrimonii, caussa , nubunn repudii pΤam diu illud timebatur, quan, diu. rarume erat quia vero nulla sine di forti acta sunt , quod saepe audiebant,facere didreerunt-Numquid iam ullus adulterii piutor est, postquam eo ventum est , ut nulla virum habeat, nisi ut adulterum irritet c argumentum e 1t deis formitatis , pudicitia ia Quam invenies tam
Miseram , iam sordidam, ut illi satis sit , S 6 num
446쪽
num assulterorum par r nisi singulis cli Vitie
horas, Sc non sufficit dies omnibus nisi ad alium gestata est , apud alium mansit λ Ιωsrunita , & antiqua est, quae nesciat, matriis monium vocari, unius adulterium . Quemadmodum horum delictorum iam evanuit puis dor, postquam res latius evastata est: ita in gratos plures essicies , sic audaciores, si numerare se coeperint.
CAP. XVII. Quid ergo Impunitus erit angratus ' Quid ergo impunitus erit impius' quid malignus f quid avarust quid impotens' quid crudelis p Impunita tu credis esse, utrae invisa sunt λ aut ullum supplicium gravius existinias publico odio λ Poena est , quod non audet ab ullo beneficium accipere, quod nociaudet ulli dare, quod omnium designaturo culis , aut designari se iudicat : quod intel Iectum optimae rei ac dulcissimae amisit. An
tu inselirem vocas, qui caret acie oculorum , cuius aures morbus obstruxit: non vocas mi serum eum , qui sensu S beneficiorum ami-st ' Testes ingratorum omnium deo&metu Irinrit illum & angit intercepti beneficii confitentia: denique fatis haec ii a poena magna
est, quod rei ut dicebam9 jucundissimae fraucium non percipit . At quem juvat accepi Lω, aequali perpetuaque voluptate fruitur: &animum ejus a quo accepit , non rem in.
xuens, gaudet Gratum hominem semper be. neficium delectat, ingratum semel . Compa. xari autem potest utriusque vita . cum alter tristis sit &solicitus, qualis esse inficiator, ae flaudulentus solet; apud quem non pa-xentum qui debet, honor est , non educato ris, non praeceptorum: alter laetus , hilaris, Θccasionem reserendae gratiae expectans , &ex hoe ipso assectu gaudium grande percipiens s nec quaerens quomodo decoquat, sed quemadmodum plenius uberiusque responis
Mat non ibitan parentibus M amicis, sed.
447쪽
humilioribus quoque persenis. Nam etiams a servo suo beneficium accepit, aestimat non a quo , sed quid acceperit. CAP. XVIII. Quamquam quaeritur a quibusdam, sicut ab Hecatone, an beneficium dare servus domino possit e Sunt enim qui ita distinguant, Quaedam beneficia esse, quae dam ossicia,quaedam ministeria . Benescium esse, quod alienus det: alienus est . qui potuit sine reprehensione cessare. Officium esse filii, uxoris, & earum personatum , quas necessitudo suscitat, & serre opem jubet. Ministeriurn esse servi, quem eonditio sua
eo loco posuit, ut nihil eorum quae praestat, imputet superiori. ' Propterea servos, qui negat dare aliquando beneficium, ignarus est iuris humani. resert enim cujus animi sit, qui praestat, non cujus status. Nulli praeclu-Ia virtus est, omnibus patet, omnes admi ditit, omnes invitat, ingenuos. libertinos, servos, reges, & exules . non elegit domum , nec censunt, nudo homine contenta est. id enim erat. tuti adversus repentina, quid ,
nimus magnum promitteret sibi, si certam virtutem fortuna mutaret Si non dat beneficium servus domino nec regi quisquam suo, nec duci suo miles. Quid enim interi est, qualis quis teneatur imperio, si summo tenetur φ Nam si servo, quo minus in nomen meriti perveniat, necessitas obest, &patiendi ultima timor: idem istud obstabit, re ei qui regem habet, & ei qui ducem et quoniam , quamquam sub dispari titulo, p, sia in illos lieent. Atqui dant regibus suis,
dant imperatoribus beneficia : ergo & domi, nis . Potest servus j ustus esse, potest fortis, potest magnanimus: ergo & beneficium d re potest . Nam & hoc virtutis est . adeoque dominis servi beneficia possunt dare, ut i, psos saepe beneficia sua secerint. Non est du
bium, an sensis uacficium dare possit cutia
448쪽
lihel: quare ergo non 8c domino suo possit CAP. XIX. inia non potest , inquit , creditor domini sui seri si pecuniam illi dederit. Alioqui quotidie dominum suum
obligat : peregrinantem sequitur, aegrq mi nistrat, M labore summo colit . Omnia in-inen ista quae alio praestante beneficia diee. rentur, praestante servo ministeria sunt. Beneficium enim id est ψ quod quis dedit, cum illi lieeret & non darer servus autem non habet negandi potestatem ita non praestat, sed paret, nec id se fecisς iactat,. quod non facere non potuit .. Etiam stib ista lege vincam, . & eo perdueam servum ut in multa
liber sit. Interim die mihi, si tibi qstende-xo aliquem servum pro salute dona inn sui , sine respectu suae, dimicantem ω confossum vulneribus, . reliquias tamen sanguinis ab iis ysis vitalibus fundentem, & ut ille effugi
di tempus habeat, moram .sua morte quaerentem hunc tu negabis. beneficium dedisse qui ac servus est Si tibi ostendem aliuuem , ut secreta domini prodat , nulla tyranni pollicitatione corruptum , nullis territum miniS,. nullis. cruciatibus yictum , avertisse quantum, potuerit, suspiciones quaerentis , ω impendisse spiritum fide, hunc tu; nega. his beneficium domino dedisse, quia servus est ride ne eo magis sit, quo rarius est exemplum virtutis in servis , eoque gratius, quod cum sere in visa imperiae sint , dconmis necessitas gravis,. commune servitutis odium, iiii aliquo domini carita& vicie- Ita non ideo beneficium non est , quia a servo profectum est: sed ideo majus, quiae deterrere ab illo. nec servitus quidem potuit ia . CAP. XX. Errat, si quis existim ad sei vitutent in totum, hominem descendere : pars melior ejus excepta est . Corpora obnoxia sunt, & adscripta dominis: mens quidem sui juris. quae adeo libera de vaga est, ut
449쪽
ne ab hoc quidem carcere, eui inclusa est, teneri queat, quo minus impetu sito utatur, Scingentia agat, & in infinitum comes eo testibus exeat . Corpus itaque est , quod do. mino fortunas tradidit . Hoc emit, . hoc venis dit: interior is a pars mancipio dari non potest . Ab hac quidquid venit liberum est.
non enim aud nos omnia lubere possumus , aut in omnia servi parere coguntur I contra
rempublicam imperata non facient, nulli
CAP. XXI: Quaedam, sent quae leges nec 'ubent, nec vetant facere: in his servus. materiam beneficii habet. Quandiu piaestatur,uuod a servis exigi solet, ministeri uni est: ubi plus quam quod servo necesse est, beneficiunia Ubi inr affectum amici transit, desinit vocari ministerium . Est aliquid ,
quod donγinus praestare servo debeat, ut ei baria, . vestiari uni: nemo hoc dixit beneficium . At indulsit, liberalius. educavit, atates quibus erudiuntur ingenui, tradidit: beneficium est . Idem e contrario fidin per
sona servi. in id quid est. quod servilis. o
cii formulam. excedit, . quod' non ex imperio , sed ex voluntate praestatur , beneficrum, est si modo tantumest ,. ut hoc vocari po tuerit, quolibet alio praestante .
CAP. XXII. Servus ut placet Chrysippo ) perpetuus mercenarius est . Quem adis modum, illet leneficium dat, ubi plus prae. stat quani quod operis, Iocavit : sic servus bi benevolentia erga dominum. fortunae. strae modum transit, &altius.aliquid ausus, quod etiam seli cius nato decori esset, & speni dominii antecessit, benestium est intra domum: inventum An aequum tibi videtur , quibus ,. si mimis debito faciant, irascimir rnon haberi gratiam ,. si plus debito solitoque fecerint i Vis scire , . quando non sit benes
ciuia Z ubi dici potest: Quid si nollet in
450쪽
bi vero id praestat , quod nolle licuIt, vo . luisse laudandum est. Inter se contraria fiunt beneficium & iniuria. Potest dare benedicium domino, si a domino iniuriam potenaccipere: atqui de injuriis dominorum in servos, qui audiat, positus est, qui & la vitiam & libidinem, & in praebendis 4 vl-ctum necessariis avaritiam compelcat. ergo Beneficium dominus a servo accipit imo homo ab homine . Denique quod in II lius potestate fuit , fecit: beneficium domano dedit: ne a servo acceperis, in tua PO- testate est. Quis autem tantus est , quem non sortuna indigere etiam infimis cogat φMulta jam beneficiorum exempla referam , es diisimilia, & quaedam inter se Untraria. Dedit aliquis domino suo vitam, dedit moristem , servavit periturum: & hoc si parum est ; pereundo servavit . alius mortem do. mini adjuvit, alius decepit' . . L . CAP. XXIII. Claudius Quadrigarius mduodbvigesimo annalium tradidit, cum obsideretur Adrumentum , & jam ad imis mam desperationem ventum esset, duos semvos ad hostem transfugisse , νε opeiae pretium secisse. Deinde urbe capta, pallim discurrente vi ctore ,: illos per nota itInera audomum in qua servierant, praecucurriue, oedominam suam ante se egisse, & quaerentibus quaenam esset, dominam, & quidem
crudelissimam ad supplicium ab ipsis duci,srosessos esse .i Eductam deinde extra nauis ros summa cura celasse, donee hostilis ira consideret . . deinde , ut satiatus miles ad Romanos mores cito rediit: illos quoque
ad suos redisse, & dominam sibi ipsos de. disse. Manumisit utrumque e vestigio illarnee indignata. est ab his se vitam accepi L
se, in quos vitae necisque potestatem habuisset. Potuit sibi hoc vel magis gratulari. Aliter euim servapa, munus . notae & vutis ris