장음표시 사용
51쪽
ditorem. Nec fugiebat Gravinam a balatronibus quibusdam usque carpi suam docendi rationem . Idcirco consultius duxit, ne illi frustra essent, animi sui
sententiam adversus eosdem mature aperire, talia prolocutus in eadem illa oratione: Atque illud mihi maxime adversatur , quod plerique rudiores , quam menerant, a Rudiis redeunt humanitatis : fine quia Ius mecum Uemo certe profecerit, nisi, ut illiteratis placeam , cogar de iscere meliora . Herum hanc , me hercule , mihi linguam prius exscindendam dabo , quam re, sancte literarius Pudor , pro Iituam impuris auiaribus, aut susceptam , eultamque mihi diu tuam, diamine GDei, doctrinam ct in litutionem , propter e rum imperitiam commutem, qui lucri non Puris artem
arreptum veniunt I poti que, non modo munus qua-
Iecunque maximum , sed O vitam deposuero , quam rectam animi sententiam, fine qua in mita nihiI mihi fuerit amabile. Procul igitur inculti omnes a me
sunto , profanamque mentem alio auferunto ; neque ullus bonarum artium expers ad nos ingreditor. XVIII. Inter cetera incommoda, quae me
liora disciplinarum studia remorantur , illud fuisse
semper maximum, maximeque exitiosum, ebat Gra- vina , adolescentes nempe ad assequendam veram sapientiam non ad sontes ipsos, & sedes doctrinarum, sed ad rivos, atque ad immania vulgarium interpretum volumina traducere. Nam quo longius per interpretationes aliorum a primis auctoribus evagamur,
52쪽
eo turbatiores haurimus opiniones . Hinc nimia illa librorum copia, qua modo misere obruimur, longe nos, doctorum hominum judicio , a since ro disciplinarum sensu abducit: quaque veteres de stituti, & quo minus abundabant libris, eo Naturae arctius haerebant, animisque suis diutius in rebus linsis , quam in aliorum cogitationibus habitabant. Et hunc quoque adeo perniciosum errorem , ut e mentibus studiosorum evelleret, plures Gravina exhausit labores, non modo quotidianis sermonibus, sed seri .pta etiam per idem serme tempus oratione , quam De repetendis fontibus doctrinarum inscripsit. Monee in ea, doctrinas omnes a capite, ac sontibus ipsis hauriri oportere. Naturam scilicet rerum, naturalesque
causas ab ipsa philosophia, & Platonis praesertinia, institutis ; Jus Romanum a Justinianeis volumini bus ; & germanam Theologiam , sacrasque disciplinas a sacris Codicibus petendam esse . Ubi vero demonstravit, sincerum Apostolicae institutionis, &Ecclesiae universae sensum non aliunde melius colligi , quam e lectione Canonum , qui Evangelicissensibus , & Apostolicis Conciliorum vocibus conte
Tuntur , occasionem inde arripit eorum temeritatem increpandi, qui antiquas pietatis leges abrogare conantur e qui , ne , reviviscente antiquorum Canonum , Hudio , fraudis suae redarguantur , antiquitatem ui
runtur omnem metuHati detrahere , tanquam vetera
scere queat id , quod ea aeternum ac temporis ex
53쪽
pers , qualis en sapientia , virlinque divina ; quae immutabilis cum fit, de se ita praedicat: Dominus
possedit me ab initio viarum suarum , antequam quidquam faceret a principio . Ab aeterno ordinata sum , & ex antiquis , antequam terra fieret ; aut tanquam tartati praecepta , perinde atque eorum ingenia , temporibus o potentiae famulentur . vel tanquam recta ratio sinuI cum humanis moribus converratur . . . An enim Ecclesita dimiserit unquam susceptum semel pietatis o juctitiae sensum , qui diminae
portio e I , o immutabilis , immortalisque naturae RAn mersatilem nobis Chri ius tradidit , molucremque docitrinam , ut quae Apostolorum tempore mera fuit ratio pietatis, ea mutatis moribus hominum dilabatur tan quia non amplius Ecclesia exigit a nobis exteriores ilus poenas , ideo condonatos nobis reputabimus actus internae mirtutis, quibus poenae illae respondebant , quique laboriosis eorum adspectibus exprimebantur Z Atque in hanc sententiam plura alia edisserit oppido sancta , & Evangelicae doctrinae consona , plenaque optimae frugis r ut nimis aegre ab hujusmodi exscribendis exemplis divellar . Quare verae sapientiae , & sincerae pietatis studiosos ad ipsam Orationem delegamus , nonnulla interea asserentes de Calaistarum benigniorum artibus , quas pro re na ta acriter insectatur auctor , eo praesertim loco , ubi ait: Abeant igitur suae cum doctrinae flanditiis no Irates magi Iri , qui , ut ait Ennius, sui quae-
54쪽
J. VINC. GRAVI NAE. J9stus causa fictas suscitant sententias , quique asHLnentiae desuetudine tenacius implicant animos resus caducis, o negligentia poenalium operum in vita di cultates omnes coacervant ad tempus mortis, ut, eum hominem tamdiu prodiderint cupiditatibus , e gant eos contra dominos , o diuturnos suos possessores dimicare , postquam opes viresque omnes longaevamentis , o proxima corporis aegrotatione consumserit.
Facessant a ChriHianorum scholis fallaces illae distinctiunculae liquidorum o solidorum , quibus sejunium,
re Iineuendarum cupiditatum remedium potent um, sustulerunt, quibusque, ut D. Hieron i versis utar, abstinentiae nomen quaesivere deliciis; ut audeant, o frontem hominum i praeter horas cibo Hatutas permitistere jejunantibus Indicas potiones , non modo coutrajejunii naturam , o legem triHitiae , nutrientes ac sensus oblectantes ; merum etiam contra commune fas hominum metitas eviditates incendentes . Ultro nobis asigamus fraudolentas illas honoris exaequationes eum vita , in quisus interpretes primatam injuriae ultionem inter cirimanos inducentes , patientiae legem penitus evellerunt . Exulet etiam , cor Ponti elae vocis imperium aliquando mereatur opinio eorumdem illa , quae eum earnis usu reliquam asHinentiae
obligationem exsolmesae. Et paulo poti : Tu vero , noHer misericors , qui aliis libenter indulges, ut lam
gius indulgeas tibi ipsi , qua gratior ubique sis , o
proceribus praesertim acceptior , dum versa Iegis i
55쪽
extremam paupertatem hac formula imperaverit, pecuniam ne attingito, tu noxam omnem amotam Putes, dum quis manus a nummis abctineat suas , dextera mero praeter necessitatem utatur , opera mini Irorum: quae A ratio maleret, niHI pauperius esset Rogibus , atque Tetrarchis. Mendacium aliis noxium t Les universe damnant: at tu , bone , conse Iim eriamive Iiberas eum , qui versum jaculetur anceps , ut audiens in fraudem inducatur , quasi leges versa mendacii prohibuerint, non animum nixumque faliendi et nee tibi videris dissoluisse Iegem, quando Hatuentium moluntatem , hac prae Iliarum arte fructraris , qua,nsi e re tua fuerit, nigra in candida continuo vertis , ac , juxta Aesonicum HIud, eodem ex ore frigidum ci calidum efflas . Vuamobrem vos ita notavit Comicus illis mersis : a b Rogationes plurimas propter vos populus scivit,
uas vos rotatas rumpitis: aliquam reperitis rimam,
Quasi aqua fermente frigidam esse ita vos putatis leges. Atqui non ita Lacedaemonii dimitiarum interdictionem a securgo , neque mendacii prohibitionem a suis k-gibus Persae acceperunt: Christiani mero, qui exemplis innocentiae atque candoris populos ad nos olim, traximus universos , nunc pro pudor i adeo assectionibus propriis purissimae, ae Amplicissimae legis verba conturbamus , ut osseuciis no Iris junti atque injucti di
56쪽
discrimen fere ab universorum oculis ab Iulerimus . Sed nimium longum esset plura ejusmodi monumenta describere , quum solidioris sanctiorisque pietatis exemplorum plena sint universa Gravinae scripta. XIX. Quae autem sparsim in pluribus locis de meliori studiorum regimine adnotaverat Gravi na , ea in unum collegit , percensuitque pluribus verbis in Oratione De In Duratione LIudiorum ad
Clementem XI. recens tum Pontificem Maximum creatum. In ea auctor vitia studiorum retegere, &rationem singularum artium emendandarum , diuturnis cogitationibus a se collectam, pandere sibi pro ponit . Atque utinam ea sequerentur publici juventutis institutores , ad quos illa disciplinarum addiscendarum causa confluit i non adeo paucos quidem e tanta multitudine redire voti compotes cerneremus . Nam quas indicat praeceptiones Gravina , plurimum abhorrent ab institutis vulgarium
scholarum, in quibus bene longam annorum seriem impendunt adolescentes , nec quidquam inde bonae frugis reserunt, nisi egregie in omni vitae usu inuinnire : vel eo majore detrimento ac piaculo , quod non minus operose illa eadem dediscere cogantur , si quando ad rectam litterarum intelligentiam velint venire: ut longe praestiterit nullas omnino delibasse litteras, quam profiteri salsas; tantoque labore ac impendio illis doctrinarum monstris animum insecisse r
57쪽
cognitione , quam ex earum ignoratione oriantur. Illarum prae ceteris scholarum peri ringit usum Gra- vina, in quibus quae ad linguae Latinae intelligentiam requiruntur , Latine praebentur, atque ita obscura per obscuriora panduntur . Guid enim absurdius inquit ille quam petere lucem a tenebris , o linguae intelligentiam quaerere a praceptis eadem lingua nondum intellecta conscriptis P eum naturalis rerum ordo poHulet, ut ad obscura per aperta pergamus, ac vernaculis vocibus regula illa tradatur, cujus ad
aliam linguam aperiendam e Z Uus . Quam Gravinae sententiam magno conatu vellicandam suscepit Hieronymus Lagomarsinius peculiari oratione , quam pro instituto scholarum societatis suae Florentiae r citavit; verum eo incepti exitu, qualem plerunque causae infirmitas sequi oportet. Ad rectam quoque cupidae doctrinarum juventutis institutionem pertinet oratio De Sapientia universa , quam Romae
habuit xiv. Kal. Novemb. CI 1 Cc. In ea Gravina animo rependens id a majoribus suisse institutum & in more positum, ut singulis annis uniuscujusque scholae exordia generalis Oratio ad cursum seudiorum dirigendum , antecedat, ut studiosis veluti lux praevia in ipso vestibulo doctrinarum affulgeat; idque sibi haud segniter praestandum cupiens, eam ad ju
ventutem cohortationem non minus jucunde , quam
utiliter instituit . Igitur principio Orationis historiam veteris theologiae, ac philosophiae aperit: tum
58쪽
ortum, & statum , inclinationemque doctrinarum omnium , earumque instaurationem indicat , duces quoque , & auctores magis idoneos recenset, & quae obrepserint vitia notat et ut noscerent juvenes quid,
quotque sequi e scriptoribus debeant, & quae declinare . Probat etiam sinceram sapientiam nullibi me. lius , quam in ipsa philosophia inveniri posse. Haec in ipso quasi limine suere Gravinae molimina &conatus, ut cultum bonarum disciplinarum excitaret , simulque barbariae squaliorem prorsus omnem e Romanae Urbis scholis detraheret. Indigne interim fremebant semidocti homines, & imperiti, qui litterulis suis inflati , verentesque ne ab ea doctrinae fama exciderent, quam sibi audacia sua, & edi
rore alieno pepererant, obtrectationibus, & calumniis saepe tentarunt ab instituto eum revocare.
XX. Sed hujusmodi homines parvi pendens Gravina , eodem sere tempore Orationem scripsit , Pro Romanis legibus ad Magnum Moschorum Regem . Paraverat eam Gravina , quum Petrus I. Moschorum Rex , plurimis peragratis Europae regionibus , appetente anno CIPI CC- iter Italicum moliretur: a quo tamen illo rebellione suorum revocato , erepta Gravinae spes est Orationem scriptam jam ei aut Romae , aut alibi in Italia dare . Proinde ubi Gravina extremam jam Italiam perva
gatum Petrum tradit, id scilicet non perinde quasi prosectionem illam absolvisset , sed sola spe susci-F a piem
59쪽
piendi itineris, pronunciavit. Μagna ejus orationis pars Petri laudes complectitur. Post haec de legum Romanarum praestantia ac dignitate agit, quibus solis tumultuantes Rex suorum animos componere , humanitatem & honestatem in illis imprimere posset, ut sensim seritatem illam amittant, quam e mOribus hominum nulla vis , nullus carnifex excuteret,
nisi per Iurisprudentiam cognitio juris, ac justitiae
persuasio metum poenarum antevenerit. Jus praeterea Canonicum, & Pontificias Constitutiones vehementer commendat: atque inde paulatim ac sensim descendit ad demonstrandum Regnorum illius tranquillitatem ab evellenda opinantium de Religione libertate, atque a cooptanda Romanae Ecclesiae Fide unice pendere . Etenim cinquit cur humor a capite artus per omnes , ita ChriHiana Religio ex una urbe Roma , rerum humanarum o diminarum domina , facilius o celerius in reliquum Imperii corpus ad eunctos populos dissunderetur . Hinc nexus communis Imperii, quo universorum hominum societas continebatur , duplicatus mirasiliter fuit communione Religionis, quae, eum profanam in sacram auctoritatem convertisset, eam inermi Romae erisuit immort litatam , quam mana Abi spe veteres ab armorum potentia pollicebantur. Habent enim Romae sacro ex hoc foedere populi communia munera , communes dignitates , o ipsam supremam sacrorum pote Hatem commuis nem . Habent o eiviles Leges jure Ponti is munia
60쪽
tus o explicatas , ut, quidquid praeclari eontineret Imperium , in Ecclesiam videamus esse translatum msent in conspicuo rerum divinarum Arbitro judicii
securitatem ad controversias dirimendas, ac tranquillandas animas , frustra pacem in primata sua mel aueterius auctoritate quaerentes, o ad cohisendos ei-les tumultus , quisus ex varietate Reuegionum regna quassantur , atque ad incertum meI popularem Hatum revoletuntur , Hatim ut unicus o summus Religi nis interpres contemnatur . Habent pomino Romanae auctoritatis cultores praeter divina , quibus omnia . subjacent, humana etiam bona, quorum ad culmen πλ
HI profecto deesset, nis deesses Tu , eum quo desunt
plurima. Etenim per unum hominem terrarum novum imperium , o Conctantιnum. alterum acciperemus , snobis complectendum dares te , non modo votis, merum o lacumis omnium nomum vehementer expeti.
tum , poHquam tuo de beneficentiae fonte haurire coeperimus , tuoque munere sacris noHris in ditionerua locum , O iter ad Sinas impetramimus . Guisus
etiam sacris tu si, Deo coeptis adspirante , fustimem
in excelbo animo tuo sedem praebueris, qualem sya feris laetitiam inter Caelites , qui virtutisus tuis plaudentes , o elam noRris oeulis in occursum amplexumque tuum descendentes , floribusque Hernentes humum risi calcandam , ad merem communem ani marum , novum fitium cum tot regnorum comitatu venientem deducerest , o cet.