Francisci Rossi iurisconsulti florentini Monumenta posthuma latina et italica

71쪽

DI AL OG Us fgcυNDUς σν rarit; vendere eorum patrocinium cogiantur Pessi naigitur res est eorum honori instinias striere, & e Hrum officio turpitudine:ra infligere ; Honos en i n , ita it Cicero, alit artes, omne ae gloria incendunt reua stuclia, iacent a te ea semper quae apud quosqaeimProbantur. Quapropter laude dignos ad maiores dignitatis gradus promovere curarem , dummodo ingenii cultura , & disciplinarum studiis satis abante se exhiberent ,rnatos. Et si nec irrationabile, nee inopportunum foret sperare certo quodam gradu almaiora provehi, si ex uno coetu ad alium certa es set dignioribus via, quisnam omnibus animi viribus aliis praeire honesta, & Reipublicae utilissima con- Certatione non contenderet Quis sui spe praemii laborem fugeret Quis non omnibus consociis disciplinis ornari curaret omnes namque disciplinae, quae in liberalium artium palaestris exercentur arctis simo quodam societatis vinculo coniunctae sunt, dc

altera alterius opem poscit res, & coniurat amice utque ad has artes capessendas animum appulerungi iovella Masas colere debent , omnes inter se soro

res , mutuo manuum nexu comunem ducen

tes cliotaeam . Ita fiet , ut Iurisconsulti , qui rerum humanarum , divinarumque notitiam, tu sit , atque iniusti scientiam profitentur , praemiis undique allecti, per omnia scientiarum studia strenue decurrant, sordidamque barbariem abiiciant,& mandata sibi publici muneris Officia valeane implere . crua de re non deerunt complures qui humanioribus literis large pectus inundabunt , ω lumina naturalis Iurisprudentiae , Ethicos, atque Politices in animo excipere concupiscent, ut omnibus Iarii prudentiae penetralibus Iuniitus perlustratis publice dignitatis fastigium aliquando merito ar- tingere possint. Frustra voro omniam Ornamento

72쪽

DE PROCURATORI λ Usrum laus in Causarum patronis , desideratis mnisi tandiu optata censura Forensis in F Oro act- veniat , quae iis quoque qui Iuri dicundo Prα

sunt certuna ordinem, Certumve temporis spatium

ad Sententiam proferendam , finemque Liti imm-nendam indicat, & effra natum Iudicum, & Patronorum arbitrium sus deque omnia miscenui xad citus tollat, vel saltem arctissime cohibeat. Excitandi sint igitur Proceres Supremi , ut ingenia saeculi sui foveant , ut probos , & vera non in cata doctrina praditos Iudices, haud oscitanter , di absque delectu adhibeant, & in lucem Prose rant , qui unice possunt Iustitiae administrationem in frigus, & contemptum relapsam in integrum re si tuere. Ordo vero Iudiciorum iam pene labesa ctatus providatum Legum auxilio ad iustitiae normam , dc maiorum exemplum revocetur, & tunc

aequali gradu, studio, & ardore , sane I roccelet

in decus, . dignitatem, & maximum incrementum Patronorum industria, & rei bene gerendae eXem

plum et In hisce autem probitate, & vera doctrina praeditis Iudicibus omnis potestas sita esse deberet Curiam mi derandi, & Causidicos qui a recta virtutis, & honestatis semita aberrant poenis ad hibitis , ad bonam frugem revocandi. SAB. Profecto maxime optandum seret Iustitiae muniri viam, & omnes industriae nervos ab iis qui Rempublicam moderantur intendi ad bene de publica utilitate merendum. Tunc enim Causes diei doctiores, & probiores prodirent, nec eos ita , serio Obiurgarent homines virtute praediti, quamquam vol indocti , vel invidiae aestro periti eos male semper traducant. Nec inficior plurimos ex eis in omnibus Curiis adesse quibus natura de meliore luto pectus finxit , & quorum

73쪽

tritur ; Se i tanta est in toto caeta, & collegio ingenii barbaries, dc inorum colluvies, quod paullatim, si tandia negligatur, artem ipsam , veluti ferrum rubigine, sic horrido squallore, & situ ob duci necelle si .

TREB. Privatarum rerum cura mentem no

stram exerceat, publicae rei aliorum ingenium torqueat. Omnia quae corrigere nequimus facili animo serenda sunt . satius est enim deridere vitam, quam deplorare, melius quoque est publicos m res , & humana vitia Placide accipere, quam ali nis malis inutiliter torqueri. Quotiate nobis universa contemplantibus occurrit, tot felicium scelerum turba, quam sit rara morum simplicitas,& innocentia, quam eversa fides, & quantum ambitio per turpitudinem splendeat . Sapientis tamen est officium, virtutem sinu suo fovere, &in ea omne vitae suae praesidium, & dulce decus

reponere; imperit rum vero, & malorum hominum vitia tanquam ridicula parvi pendere . Nam alienis malis torqueri, si ultorum aerumna est. Haec cum die a essent, amicum in modum disputationisinem tinposuerunt.

75쪽

DISSERTATIONES QUATUOR

AD IURISPRUDENTIAM PERTINENTIBUs i

77쪽

DISSERTATIO L

M L. Librorum a. F de legat. O Meicomm. 3.

UM OMNE ius . teste Fabio , &4l verborum interpretatione, α ' u L in aequi pravique silcrimine P

li dii Iuridici cum ingenuis arti- si bus viliculum est , oc assinitas , ut quod ii Oinities in politioribus

literis minime vertati Iuriscivilis expositi inem aggrediantur , summum ab eruditis pia cuiuili pronunciatum est , nullo utiquam nec sulphure, nec taeda expiandum . Ereiscundi tainen via tentanda est inter miserabiles vitio temporum an liquoram glossatorum Iacunas, di segetem circumi raticae vanitatis eruditorum , nec cum Laurentio

Valla , Budaeo , & Lempstero contra teterrimim ii lius saeculi cognitionem , diras deprecando aquam perdere , perinde ac si legalis stientia in sola mistologia tantummodo verictur . Sed cum saepissime Iurii consulti anxium sibi torqueant ingenium circa verborum proprietatem, eadem cura nostra urgere Pinora debet , uberus fructus percipicndo , a stam

78쪽

idiis , & laboribus eruditorum hominum huius , dc

antecedentis saeculi , qui tantam Iurisprudentiae lucem contulerunt . Talis fuit olim Antistius Labeo. ut caeteros silentio praeteream , de quo loquitur, α

Gellius, Iutinarum vocum origines, ratIou que per

calluit , eaque praecipue silent a ad enodandos ρυ-rinque Iuris Iaqueos utebatur is Quapropter cum haec Iuris non ultima pars maxime tutari necesse sit , dum in glossa L. Librorum s c. f. de legat. 3. priscae antiquitatis notitiam Obrutam osse animadverti . Operae protiam est. arbitror aliquam ei lucem afferre, non ut glos itoris nomini officere velim , sed ut UUiani mens sarcta tectaque servetur,. 4c Romanae historiae non' imponatur. Ulpianus lib. 24 ad Sabinum ait is Librorum appellatione contineriis omnia volumina , sive in ci arta , sive in imum is branis sint, sive ria qualibet alia materia is: Accursitas in glossis chartam intelligendam esse

docet de bombice o Satis tamen notum est apud eruditos chartam bombycinam ex Oriente ad nos des latam faculo X. , prout probatum habetur in Pa

bombycina in verbo βομ ξ , quod antiquitus se

ricu in signitidabat ; lea iequiori aevo & barb rogosiipium denorabat . Du Gange Nogbr. LItin. bar baro verbo Bomisaae . Ad instar autenr orientalis chartae ex gossipio, postmodum ab Italis inventa eli , charta Lino , & cannabe , ex linteaminibus attritis Compacta , ut egregie animadvertit Maseius in Bulor. ρlomat. tib. 2. east. Io. Hinc liquet Ulpianum dech tria hombicina nullatenus intelligere Potuiss), α' propterea Accursus allucinatur . De qua autem charta intellexerit Ulpianus.

satis constat ex ea lem ipsa Lege u hi in I. Garta rum Papiraceam chartam biligitat, de qua tantam

79쪽

m, Papbruari ad cia. rtas paratum, ncque charita nora-ν, uuiri ae continebuntur is

Chariarum usu maxime vita hominum constat,& menti ria, ni ait PLnius lib. I 3. qua de re, cuin semper aci crius temporis in hirias naens hominum

propugnaculo aliquo se vallare eogitavcrit, litarae primo in textilibus soliis patia .ae, & malvarum exaratae sulit, ut apud Sibillam Virgilii, Foliis tantumne carmina mavida . PGstea in dedolatis fibris arborum , & in omentis elephantinis ii ted impres e suerunt. Telis , Se Linteis quoque Parthi literas in texere, vel acu, vel alia quapiam ratione id facerent , consucvcrunt . Publica tandem monumenta

plumbeis utatuminibus, privana schedis , sua tabulis constet caepta, & pugillaribus , quorum usus etiam

apud Homerum l/'. 6. ubi inducitur scribens in tabella iduata. M. Varro rufert cli artas ex quadam A esandri AIagni victi riam inni tuis e . Coeterum tharta nomen generi cum est . pCst qua in enim, ut opicatur ScaI.:eer in anima rasiavibas ad G, uillavd num, quem sequitur Izolas 1 thim a g. verb. charta captum est in frontibus episti larum καίρειν apponi cx eo iacitum epi stilari biblo nonici Supponit IC. volumina confici sive in membrana , sive in charta , sive in qualibct alia materia . chartae cnini conficicbantur, vel ex Papyro, dc Ti-lio , seu cx t hilaris Pap3ri , uci ex I ilaminibus Titii. Charta Papueracea ab Egiptiis , qui patiatam

cateris in ii c opcre praeripia erunt inventa , & pro' pagata est . Conficiet ODD memphitis cha ta ρ nro . Lucanus io 4. Hi enim cxtendebant rhylaras Pap3ri in tabula Nilotico umore pori usi, deinde alias tran- sucr as schedas , seu filumenta supersternebant inmuuam cratis , quibus praelo grava iis solas tandem pla-

80쪽

teS. Unaquaeque arbur triangulis lateribus ira ', ria modum cacumen includit. Videatur Achilles latius de ulsu , natura huius arboris , praeterea uua Theoprastas, Casliodorus scriptum reliquerunt.

Vera .n enim vero non tantum ex internis Papyri tunicis chartae conficiebantur, sed quemadmodum Ulpianus prodit, in Phylaris, seu Tiliae corticibus verborum notae committebantur .. Plinius Iib. I 6. I s. tenuissimam tunicam esse ait Phylaram Titiae , quae textilibus ccronis adsucha tur . Ex hilce igitur liliarum tunicis , eadem ratio Ite sumata, qaae in contexendis Pap,rtarum silaincii-ris usi viguille taperius innuimus chartae comm

tio in antiquis evolvendis libris ostenditur i, pr ut Angultis Politianus Miscellanearum cap. 72. respiciens ad hunc Ulpilani locum tradidit. Tandem de variis generibas, varioque chartarum usu impCrtu na ex ,rnatio hic videri pollet , si longius seria.otralia tur cum Pr2 scrtim exiciat conamcntaria inicia Ilinii capita de Papiro a Guulans ino exarata , cum et rcgiis Scaligeri animadvcrsicinibus. Sed cum Utilianus de codicibus membraneis, aut aliquo coria distentis mentionem faciat, animadvertendum est Membranam , seu ut ab aliis appellatur charta haedina . corium fuisse, quod ex animalium tergCre pilis derasis constabat: unde Lucretius in IV. Membranas mittunt vituli dec νυὼre Iummo . Ad hoc confirmandum superva- caiieum est veterum bibliothecas excuttire , cum IC. nostcr membranas ex corio animalium paratas cise aperte doceat. Hae primum Pergamenaram

noluen sortitae sunt, ex eo qaod traditam ut quod