장음표시 사용
121쪽
stet Dothoi duo. Primum est , quod gavim dicitur in vobis sequentibus: μισι --, nacpectet Monulis intrando, quina uxor adulte--μνι neruitia advers- ρ istestando : si eut dixit s August. de Vii altate lon, in interrogationes . Vel si verba lixe magis OELGE medium velimus legere ad litteram, de filiis illegitimὰ se seeundodicit, quδd gravios peccet Sacer- nitis, tunc senses est 1 quod quando de suis sa dos fornieando. quim Monialis vel Rel giosus rentibus interrogantur , fiunt testes nequitiae quicunque, in quantum tales ; undὰ putat Ma- parentum, id est adulterii et fornicationis eom. histhi Hothoi multi tamen alii dissentiunt 'misi, a tuis parentibus. Circa illa verba, O, , quod Sacerdos in magis solemnitet obligatus inra se mini
ad castitatem,quim Monachus in ciuantum talia, Se praescindendo ab hoc , quod Monachus
et tilii Sacerdos. de pari ratione Sacerdos sor- ARTICVLVS PRIMUS.
nicandomagis peccat, quam Monialis vel quae
eutique Religiosa in quantum Rςligios Utrum homines recte assimilentur u .
GAfringentur enim rami Inconsummati, se fractus eorum inutiles, se Merbι-mania duc dum, se adnihilum apti. Ex quis enim omnes di, qui nascuntur te- sessum nequim Hversus parentes minterrogationes .
postquam Spiritus sanctus reprobavit generationem vagam, & illegit unam per hoc, quod repugnet Re publicae. minc reproburami et laoc , quod repugnet tam naturae, quam Dei
egibus, dum tales Protes sunt ingra ae parenti. bus nec eis exhibent reverentiam , prcuitu terraturae tenentur ed potius parentibus conliui nem exhibent. Describit aut eiu Spiritus sanctiis, parentes sub figura radicis, & iii. Os sub figura ramorum. Dicit ergo: ηθι ventur consu ars. Ubi sciendum est, quod consum matio,& completio hoαinis, nihl sit aliud. . iam uniri Deo per cognitionem & amorem. Econtra autem omnis homo a Deo divisus, est
impet fictus & consummatus , & quia mali de indisciplinati silii sunt a Deo divisi: ideo meristo vocantur i Spiritu sancto rami indisciplinati,
qui eosit ingemur solum & destruentur adcom-butendum , sicut ramus aridus. Et fructus eorum iηψιIes, ta Merbi admundώ- eanaam, G ad n h lum apit. Id est, quia tales fi- lii indisciplinati nullum saciunt virtutis . vel binorum operum fluctum utilem ; de quia inicius istorum peccatorum non solum sum inutiles,sederia MerHaamanducanavim: Estam hilum vii. id est, quia mala opera eorum tanquam si uetias maligni , non sunt apta ad poscendam animam spiritualiter ambulantem in Dei via bpera enim bona Sanctorum sent alimenta nostra quibus spiritualiter debemus proficere de nutriri , sicut homo crescit per hoc quod manducat corporaliter) ideo metito tales filii indisciplinati, de
homines mali confringentur, excidentur, de in ignem mittentur: Iuxta illud Matth. 7. Omnis arbor, quae non facit fructi bonum, excide. tur, de in ignem mittetur. Porid quia servus inutilis Domino. δc distipulus ignorans optimo Magistro, destius indisi
linat Puentis patit conlutionem; ideoribus vivendo, crcscendo, i iactum asserendo, d sint aliter decidem
rectὰ comparentur arboribus IIvomis e quia a bor non vivit nati per calorem coelestem , de humorem terretitem: sis etiam maraistre loquendo, homo non vivit vita statue, nisi per humili. talem de charitatem. Humilitas oritur de terra, id est, ex intenta consideratione. quod sim tu ha-mines .etrem , dc rursus in terram reversura u-miu. vii de sicut arbores, quo minius radices suas figunt in terra, eo diutius vivunt: ita homines, quo magis sibi vilescunt,cogitando quod
terrem Iasit, securius in conscientia tua vivunt.
Maxime, si respuant dignitates. 8c sint contenti, quod iiii uniti Christo, qui fuit humillimus ; ex tali uti humati de limul amorosa conjunctione cum Clit isto , homnes fi uetiam multum aENrunt. Juxta illud Joannuis. Ego sana vitis de vos palmites, de sicut palmes non potest seriestinum a seni et ipso nisi manserit in vite, sic evos, nisi s seruis. De hac si litudine hominis ad arborem loquitur Innocentius in libro de vilitate conditionis hunianae. Homo inquit est arbor inversa, cujus radices sim criti truncus caput curicollo, stipes pectuscum alvo, rami est cum ues , ironaes digiti cum articu- .
tis detur albori in cohori. Quia quamvis i serior arboris pars terrae adhaereat , potior in zm pars arboris tena supereminet versus coe- m. Sic etiam nuraliter loquendo, licet nos oporteat aliquam sollicitudinem habere circὸ tet
rem; pQtior tamen pars voluntatis nostrae te
dere debet ad coelum, iuxta illud liave Π.Q-d salvatum suerit de domo Juda . dc quod
dei elictum est, mutetradices deorsum, d Liciet fiuctum sit sum. Explicatur tretia pars. Quod homo assinite. tur arbori in reendos Gum. Sicut enim ni res: primo geminant: semias storent e urtii. hortant fiuctus tita etiam secunddin s. Chrys stomum Homit. Germen sint bonae cogita tiones , notes bonae voluntates , de si uetiti bo me operationes. Undὰ Matth. 7. dieitur. Ar bur bona bonos fiui bis facit. Explicatur Parta pars. Quod homo animit tutat bori in cadendo. Arbor enim quamdui ci vit, de tandem praestatio deficit, ad illani partem cadit, versus quam ramos plurimos vivendo ex dem
122쪽
hendit: se homo mortem ad illam partem cadit,
quam plures cogitationes. εc strictiones vive do transinisit. live in coelum, sive in terram, vel in infernum. Undὸ Eccl. ii. dicitur. Si cecide.
xit lignum sive ad Austrum, sive ad Aquilonem, ubi ceciderit, ibi erit.
An mali homines Aciant seu bis inutiles,
plenos vermibus corrosivis, lasciviae de ea natis delectationis, saporibus amaricativis avaritiae&mundialis possessionis; &re.. sertos humoribus inflativis per super iam de temporalem ambitio nem
Explicatur prim para: Quibit quidam
mali homines sistantstactas Mura plis inus eorrollisi, lascivis & earnalis delectationis, videmus subinia pomum paleherrimine tri reus. &apparet valdὸ bonum. & tamen inatrinsecus latet veritas, di invenitur totum coristolam interius. Hoc modo suggestio voluptatis apparet exterius stravia , &Jlectabilis tempore tentationis, & tamen postquam scelus est perpetratum , invenitur vermis, qui eorrodit constientiam , qui vermis nisi occidatur in his vita . vivet in aeternum : lux in illud Istiae Q. vermis eorum non morit ut in aeternum. Hie est ille vermis mordens hederam sib eujus umbra Ionas delectabatur: Laetatus est enim Ionas lae. titia magna,& statim post morsum vermis aruit.
Ionae . Hedera illa est pax eonscientiae , sub qua Ionu qui interpretatur simplex, & ina censeolumba delemtur Porcis dum in spei delectationem subintrat, statim hedera , uni
pax conscientiae arestit. in cuius ariditatis co scientia tolletidae remedium aptismum est,ueris memistum interficere quant ius per veram
eontritionem, & poenitentiam. Quod nisi foeetitis, dicetur vobis illud Aposti,ti ad Rom. c. Quem ergo fruebim tune habuistis in illis, in quibus nuae erubescitis Nam sinis illorum mora
tores faciant fiuctus inutiles-s ---diatis Et isti sunt plani sapors, ama. ticativis; quicunque enim rebus mundi ineumbit tequi cendis, possidendis vel expendendis, frequenter turbatur & amaricatur in eoide suo, quantumvis videatur vivere in pace. UnMisaiae ιλ dicitur i Eme in pace amaritudo mea
Illi qui comedunt poma et a Ze humis im,
maturos, postea non habent ruta ad est, os b nox, 6c sanos. Sic homo nimis bonis temporalibui inhians, non delectatur amplici divinis,
vel Dei. de divinorum eontemplatione. In c
lux rei figuram legimus Iohae s Q Ad quam
titia filii Israel inceperunt vesti fructibus teletae omissionis . tam sibito defeeit his manna divune dispensationis, nee amplius pluit eis manna 4mandueandum. Ita etiam fit divitiis in e mundo habentibus eonsolationem suam hiela bonis tantum terrenis: deficit enim ipsis eoa
solitio , quam habent Saassi in rebus dirinis.
tores laetant fiuctus inutiles 'per a.'ramis Et isti sunt plena humoribus insativis r Uitdὸ Iaiaeto. dieituri visitabo super fluctum magnifici cordis. DeEt enim h nores Be reverentiae suavit et sapiant, periculosa tamen inflant. Narratur de militibus Alexa dei Magni quod in India invenerint fiuctua a deis dui . ut non potuerint eoium eis satia ex quo tamen orta est strages magna. εe pestis inter militis Sie etiam minorore loquendo, fructus bonorum sunt ita dulces, ut homo vix
satiari illis possit , & ficiliὶ pestem eonseientiae invehere tales honores possint, nisi quis honores cum sale discretionis & modestiae. sapienti ae humilitatis accipiat, de tunc uti poterit sta ctibus honoris laudabiliter. undὸEGLι . die ruri Et sapiens animae suae sapiens . 8e itu aillhia laudabiles. Ime sapientia est humilitas, dc Proverb. it. dicitur: ubi est humilita, . ibi est sapientia. Et E L ii. Sapientia humiliati exautabit caput sisum. Et hoc est, quod de justo dicitur : isaiae 3 . Mittet radices deorsum, Mfaciet fiuctum sursum.
Bistin ore morte occupatusfuerit, inrogem erit.
vant, trabebunt senium sine honore, vetsi in juventute moriantur mors illota erit in aeterno dolore. Nune Spiritus sanctus contrarium ostendit de morte sustorum. Dicit ergo is rigmomi. id est, ii eontingat justum qui ob suas
virtutes mereretur diu vivere) cito moti ,-ν frigerio oris. Id est statim post mortem praemium laborum seorum, te aeternam gloriamaeeipiet. Justum es enim , ut sieut peccatores, qui habent testigerium in ptiesenti vita , postea ardorem sentiant in altera vita : ita Eeontra iusti, qui in isto seeuto fuerunt in eam ino tribulatimius, postea sint in refrigerio. Undὸ potest da iustis diei illud Psalmi r Transivimiis pet ignem 3c aquam, de eduxisti nos in refrigetium. Monistra autem injusti x reprobi, qui modo sint in deliciis, postea ponantur in stigno nis fle alphuris. Hue facit illud exere plum de divite
Epulone, 6c Laetato, Luca M. Horum primus in inferno, alter autem in refrigerio , de sinu Abrahae posmsetat. A -μ- ara era patur is , o refrigoris me, me de quodam viro litterato, quod inventus fiat emortum inter medios libros ante se, δe indicem manus dexterae positum habuit ad hune Textumam re teris reis. Quda amici istius viri litterati pro bono
123쪽
Mors Iusti subita, quam praecessit bona vita,
Non minui nerita, si moriatur ua. Itaque licEt mors malorum sit mala,mors tamen Jultorum pretiosa est in cons ctu Domini. un- S. Beritardus in quadam epithola est et Mors iusti est bona propter requiem, melior propter novitatem . & Optima propter securitatem. Εcontra mors peccatorum mala in mundi amissione. pejor in carnis separatione, de pessima in vermis , ignisque duplici contritione. Orea ista verba . autem, si praemuώπι--Nota,' quod ista praeoccupatio dupliciter possit intelligi. Uno modo ita, ut mors veniat ex improviso, homni mi uim E parato ad moriendum , & hoc modo justus non praeoccup turmorte, cum habeat conscientiam bonam nec Q. Iam timeat mortem. De talibus Justis loquens seneca de natui alibus quaestionibus lib. ait: Esticiunt mortem sibi cogitatione familiarem, ita ut si sors tulerit, possint 8e ei obviare. Secundo modo Justus potest praeoccupari
morte, ita utilia praeoccupatio sit solum abbre viatio temporis consueti ad mortem , quod fit, diim Justus moritur in juventute, vel med a ae . . tate , Vel quando non putavit. Et hoc modo Deus caepe Iullos aliquos in florentissima aetate vocat ad regnum coeleste: & abbreviat hane vitam, ut liberentur a plaribus animae perlautis.
Utrum mors sit pinna inflicta pro peccato primi Parentis'
Ico breviter, quda sic. Ita enim expressὰ in doeet S. Augustinus lib. . de civit. Dei cap. 1 f. ubi dicit o Constat inter Catholicam fidem tenentes . quod ipsa nobis cor ptris mors non lege naturae quia nullam mortem Deus homini
fecit sed propter peccatum insicta sit , dum
Deus peccatam vindicare volens, dixit primo
homini, in quo tunc omnes eramus per volu tatem: Terra es & in terram ibis. Haec S. August. In praesenti recolligenda sunt ea, quae di- .ha sunt supra Leeh. I a. &similiter Lectioneso. Probatur deindὸ εc explicatur conclutio. ia natura humana creata filii cum dono iustiistiae originalis, per quam anima habuit perfectum dominium supra corpus, propter quod pocilitet iam corpus vivificare , α regere sine laesione vel quacunque infirmitate, de ideis Adam ha huit in statu iustitiae originalis potentiam non moriendi. Istud autem dominium fuisset traductum in posteros Adami, Adamo non peceante; undὰ illud ptiviletium fuit datum Adamo pro se Ze sitis posteris, quamdiu Adam non peccasiset, Deoque tectὰ subjectus filisset eidem in mnibus obediendo. Porro, quando Adam peccavit . perdidit meritis illud dominium, & ideo postquam Adam voluntara deletuit Deum
Creatorem situm, anima incurrit debitum de se. rendi corpus situm per mortem : ut declarat S.
August. lib. ι3. de Civit. Dei. Permulta capitula. Ubi etiam ostendit, quod Adam de faculis rate non moriendi, inciderit libete pro se,& suis posteris in debitum vel accessitatem moriendi.
Ummentsi per Lib. Sapient. Salomon.
Itaque post peccatum prinu parentis mors dicDtur homini naturalis , in quantum confiderariax ut compositus ex qualitatibus contrariis, cic etiam est ei poenalis ratione peccati commissi: siciat si Dominus aliquis donaret servo , leumanciPirassio libertatem , M postea ob culpam privaret eum libertate ; tunc inquam servitus illa tali homini listum esset naturari , naturaliter enim mancipia seneservi, dc etiam esset ei poenalis, Dis culpam commissam. Dices. Omne quod compositum est ex qualitatibus contrariis, est corruptibile. vel morra ter sed homo etiam in statu innocentiae erat corri-posi us ex qualitatibus contrariis : Ergo erat mortes s. Confirmatur. Bestiae moriuntur, quae nunquam peccaverunt: Ergo etiam homines. Con- seq. prcbatur. Quia tam homo quam bestia , incompositione ex qualitatibus contrariis aequipa
Respondeo ad primum. Quod lieὸt homo in statu justitia originalis Hallet compositus ex
qualitatibus contrariis , suisset tamen per donum siperadditum naturae, ac per iustitiam originalem conservatus a morte: undὰ verum est. quod omne eompositum ex contrariis corrum iapitur ; secus tamen fit, si per donum seperadditum praeservetur.
Respondeo ad confirmationem. QUd bestiae nunquam illud donum superadditum habuerint , sicut etiam earum animae nunquam Deo obedire potuerunt, & ideδ in bestia mors non est poena , sed riaturalis. In homine autem licEt natura in se praecise confiderata sit mortalis, habuit tamen donum , Iatione cusas morte
carere potuisset, Ac ideo mors in homine est poena, quod est in bestiis,est natura.
Utrum mors a nobis sit meditanda, inevia tanda,& non formidanda' Dico, quis dinois nobis sit continuo ma
ditanda, nullatenus il nobis evitanda, ratione bonae conscientiae non formidanda. Explicatur amaΡνα Quod mors a nobin si continuo meditanda. Quia saluum esset dimittere providentiam illius , quod scitur cert. esse siturum, Unde tedia dixit Salvator: Via late,&orate, quia nestitis, qua hora Dominus vester venturus sit. Seneca quoque recte in quadam epistola dicit i Nullius rei meditatio tam ceria est, quam mortis, & ideo nihil stultitius est , quam fastidiose sine mortis praemeditatione mori. Et sebdit Senera: Quid est quod nos pigros M inertes iacit Et respondet: Quia nemo nostrum cogitat, quando sibi ex hoc do-m ilio migrandum sit. Huc facit illud Eccl. 4.
Memor esto, quoniam mors non tardabit.
Explicatur ociuat para. Quod nullo moclo
possimus evitare mortem. Statutum aenim Est
Omnibus hominibus semel moti. Hoc bene perpendens quidam antiquus Doctor concedit, quod liniverti dicunur mortui. Quia sicut ille dicitur fatuus, cui inest fatuitas , & ille arduus, cui inest arduitas i & ille albus , eui inest albedo ; ita vere ille dicitur mortuus, cui inest mors r sed nobis inest mora , quasi a principio vitae usque ad finem : Ergo postumus
124쪽
Nos nati eontinuis desinimus esse. Et a. Reg. sapientiae in tali homine. et . dicitur: omnes morimur , de quasi aqua dilabimur in terram. Dices, Contraria non possunt inesse eidem. Respondeo, quod vivum & mortuum non sint contraria, sed privativ. opponuntur; & mors accipitur dupliciter: nam primo, est privatio vitae totalis . alio modo est privatio vitae partialis. Primo modo est terminus, finis vitae: Secundo modo stat cum vita. Explicatur terim para. Qiad mors non sit timidὰ formidanda a bonis, quia dicit Senecae Sapiens securius moritur, quam nascitur. Et ideo S. Chrysostomus Hom. ιo. per Matth.
ait. Mors nimium necessaria est naturae jam corrui tae, quae non est fugienda, sed potius amplectenda: offeramus ergo Deo Pro munere, quod ex debito debemus reddere. Item Cassiodorus si per Patm. Beati immaculati, ait: Quis tem
poralem mortem metuat, cis aeterna vita pro .
mittitur t Quis labores carnis timeat, cum in perpetua requie te novit esse collocandum item Eccl i. dicitur r Noli metuere jud re ummo itis. Et Proverb. t . dicitur: Sperat iustiis in
dicit: Ille benὰ canus est , qui est benὸ sensatus ac disciplinatus & quia benὰ sensatus, etiameli bene sapiens. Rectὸ autem per canos sensis sapientia designatur; sicut enim deficiente naturali calore corporis crescunt cani capitis; ita deficiente incentivo vitiorum, vel talem stigestem te, canescunt sensus mentis. Unde Eccl. is. diei tui: Quam speciosum canities judicium , MPresbyteris cognoscere consilium; quam speciosa veteranis sapientia, ei gloriosus intellei tra&eonsilium. Secundo ut aliquis sit vere honorabilis 6 v nerabilis senex . requiritur mu irit caraus ; de ideo dicitur in tu, senectutis mira.-- . cuiata. Quasi diceret ; ille bene senex est. qui est sine macula peccati, maxime carnalis.Pro. pter ista duo, nimirum propter mentis sapientiain, & carnis munditiem. dictum est Danielia toto populo Israel, Dan. 13. veni sede inmedio nost. um, & judica nobis, quia Deus dedit tibi honorem senectutis. Narrat quoque ibidem sacer Tex. us, quomodo ibi duos senes Iudices de falsa condemnatione Susinnae ipse Daniel. licet esset juvenis,& quasi puer aetate , consuderit ; unde ibidem praemittitur; suscitavit Deus spiritam pueri iunioris. Circa illa veiba, Sena- enim umeriaiau, sit
Senectus enim venerabilis est, non turra,
neque numero annorum computata ; cani
autem sunt sensus hominis, O arassenectutis visa immaculaLL 'EXPLICATIO TEXTUS.
Dostquam Spiritus sanctiis Lectione praec I denti ostendit. Dbd homo virtuosus in juventute sua florida moliens, sit Do post hane mortalem vitam acceptabilis Iustus iis, si iumarae V Mupatus fueris, in refrigeris eriι H uostendit , quod homo virtuo is in juventute moriens, imo etiam in hae vita degens , si h minibus venerabilis , non obstante paucitate a norum suorum, vel vitae brevitate. Dicit ergor Maectus Mim inerasitas est ημ
Id est . timestias morum etiam in homine iuvene est venerabilis r non autem illa senectus, quae solum numerat multitudinem anoorum, nihil vero habet de Sapientia, & virtute. Ulacu me citd Seneca lib. s. Epist. ir . Irridet Nestorem, qui monumento sito inseribi voluit, quod vixerit annis yy. Irridet inquam illum, quia annos illos transegit sine virtute. Quia--sunt sensus homiAD, Netat en/- ιιι vita immo π ἈPer quae verba spiritus
sanctus ostendit , quδd ad hoc ut aliquis sit ver Ei nerabilis, duo requirantur. Primo sapientia meruis, & munditia carnis. Et quidem sipientia mentis tangitur tam dicitur toni avitamsanam ibisminor id est sensus benὰ disciplinati& stoditi, sin t cani.id est,uendicam sibi honorem
Utrum malus senex possit in articulo mortis utiliter poetiitere
D luo quod miliis senex possit in morte iniis
litet poe .ittere, licet hoc raro accidat. αvalde perieul Osuin sit poenitentiam differre usque ad mortem. Probatur. Quia ad utilem Poeanitentia.u duo requ: runtur, S sussiciunt. Primo dolor vetus de praeteritis peccatis, & propositum cavendi de futuris; sed malus senex inmorte potest habere verum dolorem de praeteritis &vetum propositum cavendi de futuris r Elgo potest utiliter in morte sua pinia ere. Probatur sicundo. Q istudiu manet in homine potestas p .andi , manet etiam potestas poenitendi; sed potestas peccandi manet in homine usque ad mortem , & quamdiu homo habet usim liberi arbitrii ι ergo etiam malus senex in morte habet potestatem ad verὸ poenitendum. Confirmatur. Latro in cruce in fine poenitem invenit misericordiam Lucae 23. Ergo etiam se exin fine poenitendo potest invenire miseri.
Dices primδ. verus poenitens debet dimitte. re peccata, non autem a peccatis dimittit sed milus senex non dimittit peccata , sed potius peceata dimittunt illum; Ergo malus senex non verὸ poenitet. Probatur minor ex S. Augustino in sermone quodam de Poenitentia & allegatur in se . dist. ao cap. r. ubi ait S. Antiste : Si vis poenitentiam agere , quando peccare non potes, peccata te dimittunt, non tu illa. Confirmatur pt δ. De homine utiliter pue. nitente, non est dubium, quin silvabitur; sed de sene poenitente in extremis, dubitat S. Augustinus loco citato, ait enim is securus hine exi xit, ego nestio; pines satum duo possumus' M non
125쪽
non sieeuritatem et nunquid dico eondem bis viri sed nee dieo, calvabitur Ergo.
Confirmatur secund5. Nullus poenitens ex Ore & necessitate, poenitet utiliter; sed senex malus tali modo poenitet; unde S. Augustinus ait: Nullus expectet necessitatem, qinlido iam neccate non potest . arbitrii enim libertatem quaerit Deus, non necessitatem. Ergo talis senex non poenitet utilitet. R ondeo ad firgumentum, distinguo mi norem. Sed malus senex non dimittit peccata Neg. Min. quantum ad effam praecise ratione suae impunitentiae& indilpositionis corporalis. Conced. Minor. & n
so codri. Dicimus ergo, qudd peccata dimit tant homi uem senem & decrepitum, quantum ad essectum, ita ut homo propter suam indisse
positionem corporalem peccata v. gr. carnis amplius exercere non possit ; cum quo tamen stat; 'ubd homo senex vetὰ poenitens dimittat pecca ta quoad assedium , dum nimirum animo ita allechias es , quod nullum peccatum velit committera, etiamsi vires hiberet ad id faciendum ;vi ideo dimittendo talem affectiam peccandi,h mo senex vere poenitet. Respondeo ad primam eonfirmationem. QuM S. Augustinus non dubitet, quin sera p nitentia sit utilis, sed dubitat an sera poenitentiast vera. Dum autem sera poenitentia Vera est. tunc talis poenitentia voeatur in Psalm. Sacrificium vespertinum, estque utilis ad lalutem. Respondeo ad secundam confirmationem.
Cesid poenitentii a tali fiat liberὸ, quantum ad
enectum dimittendi omnia peccata.
Dices secund5. Nullus vet E poenitet, nivmun proposito satisfaciendi; sed senex, qui scit se eo moriturum , scit quisd non possit satis.
Tere; Ergo etiam proponit non satisfacere; sed qui proponit non satisfacere, non poenitet utiliter; Ergo etiam i lis senex non poeniter utili
Respondeo. Qiiod talis senex, qui stat se esse moriturum, habeat propositum satisfacie di sub conditione. si possit; &hoe sufficit diu nae mis licordiae; quia si homo vellet facere , quod in se est ad poenitentiam , Deus etiam sa- ciet. quod in se est ad largiendam misericordiam.
Et ideo litat poenitentia non sit imponenda a solutὰ talibus senibus in extremo poenitentibus, sed selum innotescenda secundum Canones, ut docetur in quartum sentent. dimeto. cap. 3. Ex
stimo tamen, quM valde utile sit eis poenam lovissimam imponere, quam statim peragere possint, v. gr. ut Percutiant Nebra dicendo Iesus Matia; vel , Deus propitius esto mihi peceatori sues etiam ut imponatur eis alia certa poena subeonditione , si convalescant; contingit enim saepe, quδd homines de maximis periculis moristi, lil rati, sinitati restituantur pristinae. Dices terrib. Eecl. i . dicitur. Vivus & sanus confiteberis Domino; Ergo sicut poetiitentia non valet nisi fiat in vita, ita non valebit, nis fiat ab homine in sanitate constituto. Respondeo. χδdeonfiteri invita sit neces- statis. unde ibidem in textu dicitur: Ante mo tem confitere Domino, mortuo enim quasi nihil perit confessio. At verb eonfiteri in ian, late . seu quando homo est sanus de robustus .
ainus semitatu sua de ptuvam dii sub pra . Sapient. Salomon.
cepto, & secundum sub consilio) Et ideo non est simile de vita de sanitate. Circa hoc quod dictum est , quod senectus sit venerabilis, sit
ARTICVLVS SECUNDUS. Utrum Sene bona veneranda sit , quia
est medicamen incontinentiae, modo men insolentiae, examen experien
tiae, & libamen poenitentiae '
Explicatur vina rara. QuM bona se nectus in sanctis senibus sit veneranda .HOm dicamen . Manuxenna. Unde ait Seneca in
quadam Epistola: Gratias ago senectuti, cessore enim debet in senectute, quidquid volupi iis, quidquid lasciviae . quidquid illecebrae placuit in iuventute. Et Tullius de Senectute ait; o praeciarum munus senectutis, squidem aufeit nobis, quod in adolescentia vitiosissimum , puta libidinem eorporis. Praeterea in laudem senoctutis pulchrὰ dieit S. Ambrosius Litar. in Hexa- meron ι Senectus . inquit, est in bonis motibus dulcior, inconsiliis utilior. meonstantia sub eundi mortem paratior, ad reptimendas libidianes sortior, ipsa quoque infirmitas corporis, s brietas est mentis: sed eaveant sibi senes tempore & iuvenes virtute. Unde dieit S. Ambrosus id Valentinum ; Erubescat senectus, quae se
emendare non potest, non enim canities commendata est annorum, sed motum. Sunt enim
quidam senes ita mali habitanti in voluptatibus. quδd doleant, ut videtur, quia non sint in plius , ut solebant, ad voluptatem potentesὴ delectantur aisire etiam & eonfabulari de tur pibus , delectantur imaginati de vilibus, x sicut non vescentes carnibus delectantur in biodio; se illi clim privantur operatione , Duuntur ima sinatione. Haec S. Ambrosus. Ex his tecte collimur, quM si quis bene velit vivere in senectute, debeat habitum bene viven. di sibi acquirere in juventute; alitis in juventiate laseivὰ vixit, quomodo in senectute bene vi vet Et ideo Eccl. as. dicitur , Quae in iuventute tua non an egisti, quomodo in senecti te invenies Cert Elmes in malo habituati quasi obdurantur in malo, & ex oecantur.
Sed neque ille qui in iuventute bene vixit. ni mis ectio debet confidere & praesumere, quod in senectute bene vivet i, Lepe enim fit, quδd quis in iuventute bene vixit, & tamen in senectute ceciderit. Sicut dicitur 3 Reg. 11'. de Sal mone, quod cis senex esset. depravatum esteor illius per mulieres; ἔc tamen certum est. qu Suomon ab initio bene vixerit. Huc etiam facit illud exemptam , quod legitiit in vitis P trum de quodam sene Eremita, qui simaginta annis castὰ vixit . de tamen ultimo anno eorruptus. Et virginitate sua privatus occubuit. Unde recti Psalmista Deum rogat dicera; Ne projicias m in tempore senectutis.
Veneranda, quis ipsa O mia amo isse tia. Omnes enim boni senes des larguere insolentes, de insolite sine timore. Undenarrat V
letius Lib. s. cap. a. de quodam sene. quδd da his, quae iso tempore apud Romanum Populum
126쪽
agebantur, liberrimὸ locutus sit, increpans ar--εconania agunt remissiusqtam oporteatiguendo. & dissentiendo factu malorum: hic omnia exactius considerant, neque Leit Ealiquid
dum monere tuta suis, ne ita audacter loquet mali suspicantur propter incredulitatem. Incre. tur, respondit: duae res mihi aut imitatem prae duli autem sunt. quia multa mala experiri amibent dicendi veritatem, inmittim orbitas & si & propter hoc etiam non amant valdi, nequo nectus. sed eerte moderno tempore quidam Odiunt, quoniam sic experti sint; nec maona juvenes opponunt se senioribus, necem volimi nimi fiant . quia insuavita in multis abiecti ive audire; Sc velificatur interdum illud salses. Tu- rurit 6c humiliati. Et liberales non sunt, quia ex. ni tuabitur puer contra senem. N ignobilis pervivit, qudd facise stabjicere necessatia, &contra nobile m. Contrairum alitem factum est illicite acquirere. Haec Aristoteles. in nocetis antiquitus apud Romanos scut narrat Valerius tius etiam de vilitate naturae humanae se ait:Th Lib. ii. cap. i. ubi generaliter dicit, quod juve- saurum in sepulchro ponit, qui senem haeredemnes respexerint omnes senes tanqriam suos pa- facit; senex facile producitur , dissicilὰ revoca remes. Et ideo inter duodecim abusiones, dirae tur; certo credit, de tarde discredit; tenax &ssint , senex sine religiole, ta ad ,lescena ne cupidus, tristis 5c querulus, velox ad loque obedientia. Unde dicit Titilius delenectute, Se- dum, tardus ad audiendum , laudat antiquos nex in hoe melioris est conditionis, quia quod spernit moderno . vituperat praesentia, conde innae praeterita. suspirat S anxiatur, torpet Minfirmatur. Unde Poeta, sperat adolescens. ipse iam consecutus est, ille vult diu vivere, iste jam diu vixit. Videat tamen quis adolescens, quod motibus sit senex; dele. Lex cum bonis moribus, jucunditatem bonae conscientiae retineat. Unde Mettite dicituri Multa senem circumveniunt incommoda rerum.
Res est grata, senem juveniliter esse jucundum .
gratius est, iuvenem motibus elle senem. Haec Innocentius. Propter hos tamen defectus, non sunt senes conmmendi, sed supportandi, nam istides ausi unt omnibus communes: unde Eccl. 3. di
Unde in juvenibus debet esse aliquid senectutis citur: Ne spernas hominem in senectute sua, quoad mor' ; de in sene virtuoso aliquid gra- etenim ex nobis tenescunt. Et Levitici 1' Coram tae juventutis, per hoc quod sit maturus sine gra- cano capite consurge, de honora personam senis. vitate, dc agilis sine levitate, sicque fiet, quod . Explicatur cyompara. Q iod senectus sit lenes cum iunicit bus laudent nomen Domini. Venetanda. qm o Lb Est enim Explicatur ι rtia pars. QuAdsenectussit -- libamen sacrificium,S libare idem est.quod sa-
neranda, maeste meu Est enim crificare ἔ O linis a item senex tenetur setosiim in senectusqliasi thesaurus sapientiae examinate de pinaicen laticiis care Deo, vel saltem pereon.
praeexperrae; de ideo ubi desunt sienes vel exper- tritionem , dc disciplinam veteris vitae r quias ii, nunquam dabunt ut sana consilia; propter erificium Deo spiritus contribulatu . Ethbeest quod dicitur; Topicorum Nemo juvenes eligat s acriscium vespertum de quo locutus est Ano. a 2I ν - stolusa ad Tim . . Ego enim jam delibor de tei in duces, eo quδd non const' eos esse pruden, tres. Unde etiam in exercitu Alexandri, nemo
nisi sexagenarius exercitum duxit. Hine est quὁd
non propter senectutem annorum vel propter decrepitam aetatem , Pres teri dicantur ; sed propter sapientiam: unde tors ter Graecὰ . La. tinὰ autem eκιxd ei uir, non propter aetatem , pus resolutionis meae instat.
Seneca in quadam Epistola imaginatur sibi de dieit, quδd vita nostia sit quasi navigium in mari. Se quod quamdiu vivimus navigamus, de tamdem in sene te applicamus ad portum, de tunc sicut nautae recolligunt instrumenta de vasa navis sed propter sapientiam , e debet esse in Pres. quibus utebantur ad movendam navem, ita deisbyteris.
Porro contra Pres meros ruatis , hoc est, contra malos Seniores, ad literam egregie invehitur Petrus in aurora; de loquitur contra canos senes. qui pratendunt maturitatem in crime . 8c servam levitatem in moribus; bonos autem demor geratos Presbyteros non tangit. Dicit autem praeiariis Petrus in aurora sua, ite :Canities etiam mentiri novit ,& albam Non seinper retinet magna senecta fidem. Albi temporibus servorem moribus aequant Tempora cana nivem, corda dolosa picem.
Recte potest ipsis irasti moribus aetas tQuae stupet in senio non senuisse senem. Quia autem multi senex sumus, vel saltem senes esse cupimus, . si Deus permiserit; ideo placuit
hic ponere aliqdas conditiones Ienectutis ex Aristotelea Rhetor.ubi ait: Senes moribus ciuiit
dissimiles juvenibus in passionibus. Nam quin
diu vixerunt, de in multis decepti sinit. de experti in i lucibiis nego Ha esse prava, ideo nihil sa-cile asscitiVὸ dicunt, sed in plerisque apponunthemus nos sensius nostros, intentionem, de eo siderationem , ac solicitudines saeculates recolli.
gere totaliter ad nosmetipsos ad virtuosὰ vive dum. Unde dicit sic: Incipiamus vasa in sensistute recolligere: in Leto, hoc est, ia mari vixia
Utrum senes senectutem sitam accusentes nec siistinere valentes, item senectutem suam moribus.puerorum dehon
vehitur Tullius Libro suo de senectute, ubi se dicit: Tanta in hominibus stultitiae de inco
stantiae perversitas est, quod omnes aetatem ut adipiscamur exoptant, eandem autem omnes
127쪽
adepti accusant Item Seneca in Epistola g. senem
de tua senectute conquerentem, sic deridet di-eens: vaesi te dolor senti inquietat , epulae erunt parum dulces , detrimenta continua. sed dicis , volebam diu vivere,de carere incommodis omniis bust sed tam esceminata vox virum dedecet , ait
Explicatur secunda para. QDd senes mari Nam contra hos insurgit Seneca in quadam Epistola , ubi ait: Authoritatem habent senum, de vitia puerorum. Idem in alia Epistola alti Desine velle, quod voluisti ut puer, sitque Cogitatio tua imponere veteribus malis finem. Hue saeit illud Isaiae 61. Puer centum annorum
Non sienos, fratres charissimi, sed suppor-rantes sene mitem corporis, in quo vitia & muni stetia vitiorum desierunt, vigorem animi, &florem virtutum retinemus. Hoc modo ΣMa.chab. legitur de Eleazaro qui coepit cogitare aetatu atque senectutis eminentiam , di nam Scingenuam, nobilitatis canitiem: ct mori potius
elegit , quam impudita vivere.
Platens De anus est disectus, ter peccatores transtisus es; se es,
ne malitia muraret inteructum, dat ne
TN hae lectione Spiritus sanctus assignat ratio. nes . propter quas Deus Iustos c truser ista vita mortali eripit, nec permittit eos senes te. Quarum prima est . d. vina Amicitia suscipiens ad praemia. Secunda est , roximi litia ulteiens ad crimina,atque inducens habitum vitiose operandi, vel saltem inducens ad deordinationem aliculus actus. Dicit ergo. Pueres Deo fa ι .stae l. s. Quasi diceret, tIna ratio, quare Iustus mature ex hac vita tollatur, est, quia Iustus placet Deo per bonam vitam e sicquet per gratiam Deo .est dilectus; & ideo dignus est vocari ad coronam. Et vivem interpereMorer, hoc est, quia Iustus existens inter medios peccatores, Iustitiam
suam custodivit; quod est valdd laudabile, iuxta illud ad Philipp. i. Simplices filii I ei sine re-hrehensione in medio nationis pravae Se perve sae: ideo inquam storii Du est . puta ad coelum. Draptara est, ne mutarat intine medius; id est, Iustus a Deo maturius ab ista ino tali vita evocatus est, ne malonim hominusnconsbitium . quibus convivere debet, mutaret
intellectum ejus praeticum; & ne dest icto habitu virtuoso, induceretur habitus vitiosiis ex mala consuetudine, & malitia perversὸ π
raptus est Justus ex consbrtio malo rima. id est, bonum apparens , in rei verna te autem inaliam, deciperet animam ejus, eicia quoad unius tantum actus deordinationem, quantumvis habitum vitiosum malὰ operandi non induceret. Circa illa verba , inveni inte peccatores, sit
An in hac vita homo etiam ad correcti nem delictorum tendens. eueriatur se vivere inter peccatores Ico qiidd p.
Probatur te explicitur. Qilia sempererunt aliqui homines Diali bonis homini stommixti in secietate: unde dicit S. Augustis nus ad Vincentium Donatistam sic Qi aut ni vis, inquit, violet disciplina domus meae, ho mo sum, de inter homines vivo ; nec tur ii atri gare audeo, quod domus mean ebor sit, quam Arca Noe , ubi tamen inter octo homines unus reprobus inventus est. Aut melior iit qu in domus Abrahae, cui dictit inest. Ejice ancillam de filium ejus. Aut melior sit quam domus Isaac ,
cui de duobus gemmis dictum est; Iacob dilexi, Esau autem odio habui. Et testis mihi Deus est, quoniam scindi ilicile experius uni meli res, quam qui in Monasterio prosecerunt; ita non sum peiores expertus, quam qui in Monet fierio deiecerunt. Et ideo in quacunque societate homo ponatur, non poterit omnino eva.dere, quin inter peccatores conversetur. Et ideo oportet perfectos vitiat loriam corrigere pinmise: quod non possunt cortigere, si istin re debent; nam siles Deo, qui est supremuli deae , reservantur. Haec S. Augustinus. His addit s. Gregorius Ulia a. Mota, cap. as. dicens: Nullus perlectus est, qui inter desectus . Proximorum perfectus non est; qui enim aequanimiter aliena mala ri tolerat, ipse sibi testis est per impatientia , quia boni plenitudine longe distant. Abel quippe esse tenuit, quem
Caini malitia non exercet. sicut in tritura arcae grana sub paleis premuntur: sie flores interspineas Prodeunt, &rosa quae redolet, erescit una cum spina , quae pungit. Duos nati que filios habuit primus homo, sed unus electus, alius reprobus fuit. Tres quoqtie filios Arca Noecon. tinuit : sed duobus in humilitate persistentibus. tertius in patris irrisonem mitti Duos filios Abraham habuit, sed unus innocenς, alter fratris persecutor sint. Duos quoque filios Isaac habuit, sed unus in humilitatesiit natus, alter autem etiam antequam fuit natus , erat reprobat . Duodecimnii Iacob genuit, sta unus ex eis
per innocentiam venditus est, caeteri vero per malitiam fratris venditores extiterunt. Duodecim quoque Apostoli in Ecclesia sunt , sed ne
hi res ali remanerent, unus eis admixtias luit,
qui eos Persequens probaret: sie namque Iusto
peccator cum malitia iungitur. Sic in sornace sociatur palea auro , 5 quando ardet palea, aurum Purgatur. Hi ergo in veritate boni sunt, qui in bonitate etiam inter malos rosistere possunt. Hies. Gregorius.
Idem S. Potiti sex u Mot d. p. a. ait: Non est
128쪽
Wildὸ laudabile bonum esse eum bInis: sed
bonii messe cum malis, laudabile multum est. Sicut enim graviorix e Irae est inter bonos bonum non cite, ita immensi est praeconii inter malos bonum titille. Ita Iob dicitiis: Fratre iiii Draconum socius Struthion in . id est, malorum, sine helione tamen meae innocentiae. Et int. i. dicitiit i Sicut lilium interipinas. sie anima mea inter sitas. Circa illa verba textus, ιψιν translatio s. iii
florestit, vel la Him . quando maluisse equando inquam ita hortulanus talem plantam' videt, tunc illam transfert in vitissitiunt , vel in
An Deus electos suos trasserat de rebellio lac ad reconciliath rem, dedi liblutione ad Religionem, de peregrinatione ad quietem '
Explicatur bd Deus et scios suos transierat d. r. Ilione ad retorii 'onem. Q ita hoc: zodo Deus transfert existentes in istatu peccati, Miniustitiae sive origin iis, iis ea alis, adiutum gratiae sive poenitentiae, sicut Rex mileticors exules S profugos & proscriptos in extraneis regia: s vagantes revocat gratiose , &ad pacis reconciliationeio admittit ita etiam Clitisius Dominus sitos rebelles receden. tes a se per peccatum, d exulantes in regione ii brae mortis, transtat misericorditer inlauni regnum, & repetere patriam permittit. De hoe exitio translati sunt Petrus, Paulus, Maria Mag. dilena. Matthaeus, de multi alii, inter quos
etiam est S. Augustinus, de quo ite legimus in ejusdem selio: Invenit Auguit inus longὰ te esse
a Deo in regi ille dissimilitudinis tanquam au-dret,&e. De ista translatione etiam dicitur ad hortum bene conclusum . ut ibi structificet integrὰ sine impedimento,& totus fructus in usum Domini servetur. Hoc modo Christus , quandoque videt personam aptam ad fructificata dum in Ecclesia, stantem tamen in mundo, qui ea via communis omnium transeuntium, & pros
reptem germen vel florem per sanctum propositum , quia multa bona proponit facere, sed statim laeditur a bestiis id est bestialibus hominibus deditis voluptatibus liti jus vitae, ex tituta petulantibus ante fiuctus matutitatem, dcita agitatur a malis hominibus ut vix producat ahqilem fructum ad maturitatem. Tales homines , inquam, non rectὸ valentes ferre fructum
in saeculo, Christus saepe transfert in hortum s erae teligionis. Et de tali pia anima translata ad telisionem dicitur Cultic. s. Veni in hortum meum soror mea lponsa, meisivi iiiii tham meam cum aromatibus meis. Iu isto erso horto sunt innitiae poenitentiae & aromata doctrinae: Et de tali translatione dicitur in Psalm. vianeam transtulisti de AEgypto, id est, de tenebris mutidanis. Explicatur ter pH. QuM Deus transferae linctos suos de pererrimuro is adquieti m. Notum est, quδd Rex habens aliquem servum, qui in aliquo osticio humili bene laboravit, promo vere eum soleat ad aliquem certum & perpetuum statum altiorem de quietiorem: ut si sit Clericus promovet eum ad dignitates Ecclesiali cas, v. g. ad Canonicatum, Decanatum vel Episcopariun ; si auteni elli cularis, dat ei honores saeculares, item reddit ut de ossicia bona. ut sie de labore transseratur ad tequiem. Sic etiam Christes illos, qui secum in hac vita laborant, transfert fi Colossi. Eripuit nos de potestate tenebratum, naliter in requiem regni coelestis. Et ita Eccles.&transtulit in re ini filii sui scimus. quia tempore hyemalis sit coris, quando omnia senis unortua, tunc prudens hortulanu; transieri de oco ad locum plantas, evellens easdem radici rh, . & in alia terra trant- planiat: de per talem ita plantationem aliqu esunt sertiles de frugi serae, quae antea steriles erant& ineptae. Applicatio moralis. Tempus hye- male & stigidum, est tempus tribulationis de adversiam e Christus autem moraliter loqueri. do est hortulanus, sicut eum probottulano adspexit S. Maria Magdalena Ioann. zo. iste pluris hortulanus Quilius immittit si ibinde peccatoribtis hyemeiti tribulationis, infirmitatis de angustiae. & sic transfert eos per contritionem
dc concilioneri miliarium Ecclesiae; & sicit eos singit ros&serti qui prisis erant steriles de mi circundi. Et de hi, te 28 dicitur i Joannis 3. Translati sumus de morte ad vitam, quoi iram diligimus fratre. Explicatur I uada pari. Qu=d Deus Hectos si os tram serat de ius Imioκe ad Religionem. Quando hortulanus cemii plantain delirati fructus sine ullo munimine crescere scol e viam . de inlloco communi, ubi vel ab hominibus transeuntibus vel etiam 4 bestiis iaci id laeditiir, vel etiam ὀ petulantibiis si equenter excutitur, ita ut nunquam, vel vix unquam pro lueat fiuctum suum ad maturitatem, si ita vel laedaiar in ser ibas, quando germinat, vel iii ssore, quando . dieitur: Enoch placuit Deo, de translatus est in Paradisum. Et de hac translatione ad paradisum regni coelestis loquit ut Spiritus sanctus
rificinitio enim mu ita sis ob rat Hira inconstantia concupissentia franget e ii sensi, ne malitia.
I N hae lectione ostendere vult spiritus sanis' ebis . quod quantumvis homo sit praeditus
bonis suis naturalibus, id est, potentiis naturalibus animae Sc corporis . item quantumvis sit praeditus bonas aequiuiis, puta latentia d virtutibus moralibus; imo etiam licEt homo habeat bona triret naturalia Fidei, Spei & Cliaritatis, non tamen debet talis homo quantumvis bonus nimium de seipso confidere, dum ita frit cum mundo. Dicit ergo Spiritus sanctus, fulcina enim πιν ιιιauis obscuro bona
129쪽
id est oemio, de insectiva dec prior Nugacu.ura, iis est vanitatis mundano mim vana. inutilia, & meras trutas loquentium. seurat, i eEt non citinguat bona naturalia , gratuita & acq risita. Itaque homo bonus inimi cens se mundo,& mundanorum inepto coli gio, quodammodo fascinatur de decipitur ; dum putat , quia in gratiam societatis etiam reat ii initia ludicra proserte & inutilia. Et de talibus dicit ut ad Galat. c. s vos fascinavit, id est . deeepit, veritati non obedire.
sim. id est, diversitas rerum sensibili uin, quae delectant, qualque sciatus diversimode appetit, dummota ad hoc, modis ad illud sensibile voluptuosum finem termissione allicitur; talis .inquan . In εὐ-tia, id est, digressio, diversae concupiscentiae , Tν-Jertit tu ine malitras ;id est educit siensem .se Atia : id est abs' i elice quod ante in sensu hominis Julii fuerit aliqua mal va. Itaque loquitur textus de sensu auc jus Innocentis nondum experti malitiam ali
Nota hic. Quδd Fasi iratio sit invectiva visio alicujus personae nocivae: inferens latenter per radium visualem nocumentum rei vita : sicut dicere iblemias, quM malatiosae vetulae tenellos pueros inficiant solo aspectu. Et sic loquitur Virgilius in Bucolicis: Nescio, quis teneros oculis mihi fascinat annos. Dicunt et amantiqui Philosophi, quddanima per imagmari Onena i3nmur et oculum, Mui est mcin brum valdὰ tenerum et M oculus insectus immutat aerem . aer autem infectqs immutat tinnetum corpus infantis, & immutat provocando puerum ad nauseam, & sic puer refundendo nitrimentiam, confunditur.
Nota secun d b, quis di nihil sit aliud
quam assiduitas dicendi nugas: nugae aurum sunt trutae, id est verba ad nihil aptar vel saltem na rationes ludicrae quae nihil valent, nisi adluitum vel jocum. Et per similem nugacitatem vir b nus . dans Ac commiscens se laeculo, faciled pravari potest . ut die nin est. Nota tertio, quδd licet boni isti unae sint minima, bona naturae media, de bona gratiae maxima: homines tamen aliqui mundani summe decipiuntur . dum putant bona fortunae ei lemaxima. Sic erravit Dives Epulo Lucaei a. qui dixit an inue suae: Anima habes multa bot a t ep sita in annos plurimos, comede, bibe &epula
re. Sed quid illi dictum fuit a Deo ὶ stulte .liae
nocte repetent animam litam a te, de qzae par sit cujus erunt Et talis est omnis, qui thesaurizat sed non in Deum et unde Matth. 12 dicitur IBonus homo de bono thesauro cordis sui pro seri bona. Constat, quδd qiiamo oculus videns est in medio rariori, id res visa in medio densiori, tunc res visa apparet major quam sit: sicut patet in meo oculo existente in aere tanquam in medio rariori, qui denarium existentem in aqua tamquam in medio densiori, videbit sibi apparere maj.rem. At vero econtra, quanto oculus videns est in medio densiori, de res visa in medio rariori, tunc res visa apparet esse minor quam sit in se et sicut stellae, quae in se sunt maxima corpo
Comment super Lib sapient. Salomon
nobis apparent esse pa vae non solum propter distantum, sed etiain piorier subtilius me. dium in quo tituantur, pr .pter subtilius A dium per quod videntur, quod medium est mul to subtiliusquamst aer, in quo est oculus n stet. Videntur erum 3tellae mediante sphaera ignis, quae est multo itistilior de raripor quam sit aer: de mediantibus sphaeris coelestibus, quae sunt majoris Saphaneitatis seu transparentiae , quam sit aer. Applicatio moralis. Isto modo bona exteriora, cum sint corporalia, & delectationes de eis acceptae sint corporales , quia sunt in rebio pro lsoribus, quam oculus mentis, qui est intellectus purus de limnaterialis, ideo inquam videmur esse gressiora seu maiora, quam in se sunt. At verbbona tiae cena sint spiritualia, &con lationes ae eis acceptae sint si irituales, innata nobis a Deo, qui est stimime spiritualis& immaterialis , ideo putantur esse mino ra quam in se sint: Ac ob hoc signanterdi Provetb.i7. si perversi cordis is, non in . niet bonum. Et Job ν Dies mei velociores se rum cursore,& non viderunt bonum. Nota quario, quὁd δ magis decipiam ut homines mundani. qui exii linunt voluptates carnis, ta delectationes sensibi es, esse bonum hominis principale. Contra quos bene invehiatur Seneca Epist. t. eos redarguendo, ait enim: Ex hoc sequiturquδd De s, qui similibus cat tialibus de sensibilibus volumatibus non utitur, non sore beatum, quod est stultum dicere. Item ex hoc sequeretur, quod multae bestiae, quae istis dei tionibus carnalibus, & aliis voluptat but sensibilibut magistruuntur quam homines, sint beatiore, tu in nrbos, quod etiam satinim est asiserere. Unde recte concludit Seneca loco allega. to dicens: Non est summa sorticitas m ma in carne ponenda. Bona autem illa sunt vera, quae
ratio dati blida de s niterna. Porrδ quia truncunumquodque est persectum, quando impropria actio distinctiva xl, aliis est perfectab actio alitent intellectiva. perquam homo dissinguitur ablutis, est&fit sui ne pet semper visionem beatificam: ideo in Vii ne beati nex essem talis beatitudo hominis consistit, ut solem dicere Theologi.
onsummarus in brevi , ex vis tempora multa. Ptirimen merat Deo ima ejus, propter hoc 'opera it illum educere de medio inquitarum.
Postquam spiritus sanctus duas rationes L ctione praecedenti assignavit, cui sibinde viri Iusti in Juvenili aetate Dibtrahantur ab ista viata, nimirum divinam amicitiam mundanam malitiam: nune assignat tertiam causam, quae est
130쪽
-- να μονά explevit - - mia ι id est , Iustus est in juvenili sua aetate tanquam in . brevi tempore C- .mmium 1 id est , consuami te perfectus est, seu consummationem petii ctam virtutum accepit, quam alii seniores priamum acquirunt post elapsa multa tempora seu multorum annorum spatia. Unde sicut conti sit, quod juvenis aliquis fortis, robustus, de aviadus intra breve temporis spatium vienna v. gr. Romam Perveniat, eum tamen alius quispiam segnior in ambulando, de plus somno indulgens, magnum temporis spatium requirat, antequam
Romam perveniat; & sicut diligens discipulus intri breve tempus potest absolvere suam philosophiam Sc Theologiam, quam alius non ita diligens nec ita vigilans tantum post multos an nos issetvere potest; sic etiam Iustus aliquis Iuvenis intra breve tempus in sthola virtutis consummatus & persectus est . & in Juventute sua explevit tempora multa, id est, in Iuventute sua adeptus est illa, quae alii primum in senect
Pωι δε εα ervi D/o anima ejus, id est, anima Iusti placuit Deo, justὸ & innocenter vivendo. Et ideo propter Divinam Iustitiam suseipiendam ad praemia, ita ad fugiendam munditiam malitiam allicientem ad crimina,& propinter personalem Iustitiam sufficientem ad metita,
varavi/ Deus emis adurere de in tio ravum , i. e. placuit Deo propter ista educere eum de loco certaminis mundi sieut victor in Palaestra qui omnes contrarios superavit, educitur dem dio cum gloria, & datur ei corona. De me is in
s πιιώ- , id est, de medio Daemonum, & hominum perversorum, ovi magis subinde sanctium virum impediunt quam Daemones. Unde sanctus Chrysostomias in opere imperfecto homilia Iait: Homo malus pejor eliquam Diabolus; tiam Diabolus si videat Iustum, non audet illum accedete ; homo autem malus, quamvis hominem judicet esse Iustum, non si tum illum
non timet. sed magis contemnit. Non enim
Diabolus praestat homini virtutem, sed homo Diabolo, arma enim Diaboli sunt homines mali; siaut enim homo sine armis nil potest sicere contra hostem; sic Diabolus sine homine malo non potest aliquid contra Sanctos. Circa illa
rum perdidisset. Nam tempore Christi niulia
talenta auri deperdita , ac civitates combustae Mdestructae sunt, pro quibus tamen non te limus mi istum flevisse: lesimus autem, quod ilia e rit propter amissionem paucarum animarum in Ierusalem : unde Lucaely. dicitur: Videns ei vita tem flevit super eam : ubi glossia addit o Plangit reprobos, etiam qui nesciunt, cur Plangerentur. Itaque Christus amat animam et propter quod Sap it. in fine dicitur: Parcis autem omni us, quoniam tua sunt Domine, qui amas animas. Explicatur so vi para. anima pre tiola aestimetur Deo, propter eiusdem Sapiens enim non cuis
rit siquid vile, Christus autem in remoussimis partibus animam perditam quaesivit, & quidem diu & in magnis laboribus per annos triginta tres. Fingunt Poetae , qudd Orpheus quaesierit uxorem suam deperditam , nee ullibi invenerit. nisi postquam descendit in infernum. Ita Chri stus postquam animam deperditam toginta tri4 bus annis quaesivisi et, tandem moriens descen dit ad infernum , seu ad inseros, & ibi eam iiiv nit: unde Psidui ista ait: Domine, eduxisti abi
tur ex inissim quδd anima d beat esse pretio uin conspectu Dei. Nam pro anima redimenda videns Christus totum munis dum non suificere, dedit semetipsam. Undar Cor. s. in fine dicitur: Empti estis pretio ma gno. Habet ergo Deus animam sibi valddpretiosam: in euius signum in seriptura Deus ipse dieitur animas custodira. Nobili et non custodia ipsemet, nisi tantum res sibi charas . vilium e limrerum custodia datur famulis. Istis modo D us temporalia hominibus, etiam malis custodiendaeommittit; at vero animas suae propriae custodiae reservat: unde Psalmista ait: Custiait Dominus animas Sanctorum seorum. Et Sap. s. Justorum animae in manu Dei sint.
An cupidi animas sitas vendant, otiosi peridant, ambitiosi oppignorent, Ac invidi ac iracundi animas suas Diabolo plane pro nihilo denti Utrum anima humana pretiosi apud Deua timetur ex tribus nimirum: Primo, ex ejusdem animae dolorosa amissione. Secundo, ex diligenti riusdem animae acquisitione,&Terti x ratissima
ejusdem Redemptione 'Dico quM sie.
Explicatur prima pars. Quδd anima aestimetur pretiosi apud Deum ν' re ossis a----gisnem. Si quod idem est, Deus quodammodo doluit animam humanam fuisse per peccatum sibi perditam; Ergo signum est, quὁd animam Deus aestimet esse pretiosarra Sapiens enim non multilm dolet de amissione aerei: Christiis autem qui est sapientia Pa tris , monstravit se plus dolere ob 1 Iionem Piscarim anima mira, quam si mundi a
Explicisar prima para, δε---υν si s υν δίπι, dum pro divitiis huiuamnndi exponunt se furtis, rapinis, perjariis. iasis mercatoribus . simoniis, α aliis nutu ri di peccatis. Verumtamen de haricles. Io. dici tui. Nihil est iniquius, quilin amare pecuniaminam talis pecuniae amator animam suam habet
Explicaturjuatia. ροι. Q ad animas suas perdant otis de ueligenter vivetues, de acedi si ad omne opum bonum, non curantes, nisi quia una dies vadat de altera succedat. Md de tauotioso dicitur Eccl. io. Est , qui perdat minum sitam prae confusione. Explicatur νε-a ρμι, de ambitiosis, qui animas sitas Diabolo oppignorant. Constat,