장음표시 사용
131쪽
dat alienare pro imper dominium illius rei oppignoratae . sed concedit rem suam tantum, pro aluiuo tempore ad usum, vel ut servetur in de .posito. Sed quid fit 3 Daemones tanquam foeneis ratores, qui habent istorum Ambitiosortim sibi oppignoratas animas, dant hominibita ad rem pus divitias , honores.& dignitates, interim v tb homines senescunt. dein malo magis radicantiar, donec tandem pignuseasolvere non valen. tes, totaliter animas ruas perdant , licet eam ab initio perdere non interruerant. Econtra vero aliqui virtuoia oppignorant animas suas Deo; ut runt Praelati &Curati, qui animas suas obligant pro animabus suorum subditorum. Et ideo cuivis Curato vel Pt lato, quando cura aliorum ipsi committitur , dicitur illud x Reg. m. Custodi virum istum demon. sitito suo subdito qui si lapsus fuerit, erit ani-rva tua pro anima ipsus. Explicat ut quarta pars. Quod invidi & it eundi animas suar Diivolo pro nihilo dent. Nam in aliis peccatis peccans habet aliquem fructum. Cupidus quippe recipit divitias, luxuriosus voluptates, superbus&ambitiosus honores , gulosus cibum de potum rat vero isti miseri invidi, de iracundi, nihil habent delectabile, sed tantum amaritudinem & dolorem et & ideo animas suas grails dant Diabolor de quorum quolibet veri.
iicitur illud Iud y. Animam suam dia i peti.
Populi auιem videntes se non inrelligentes, nec ponentes in praecordii uis talia iniam gratia Dei, omisericordia in Sanctos uus, resectus in Electos ejus. EXPLICATIO TEXTU
P Opus - - Mn vidistra. Me integran G. Id est, populi, seu iniusti qui ut supra dictum est. posuerunt, quδd homo per mortem tam quoad corpus quam quoad animam peribit, recor, sequenter quδd non erit retributio Iusto rum post hanc vitam , nec poena malorum in altera vitat isti, inquam , populi injusti& maligni non potuerunt intellig-, cur Deus justos aliquos in hoc mundo permittat injustὸ ab aliis Neop/Mutes in praeerem Iris, id est, non considerantes in affectuosa notitia, quδd post
mortem erit praemium Iustorum. M poena malorum , accurarunt Deum in cordibus suis, quasi de aliqua iniustitia , eis quδd Deus Iustos
Dermittat i malis injuMassio. Malὰ autem talai impii Deum accus int de injustitia. θοαυ- gratia tamiμψordia Dei asinctoretur , in el/ctos eius. In quibus verbis tangit Spiritus sanctus tres affectus Divinae benevolentiae erga Iustos homines, videlicet pratiam, misericordiam & respectum. Et quidem gratiam Deus praebet iusia viventibus: undex Cor. c. Hortamur vos ne in vacuam gratia
commentsuper Lib. Sapient. Sasemon
Dei recipiatis. Et ad Rom. c. Gratia Dei vitia aeterna. Secundδ praebet Deus misericordiam poenitentibus r unde in risi Misericordia Dei plena est terra. Et Threnorum Misericordia Domini, quδd non sumus consumpti. Et Tese lib. respectus innocentibus: unde Lucae t . Quia respexu humilitatem ancillae suae.
An peccatum concludat, excludat,
eludat ; nisi obstet divina misericordia eDIco, quod peccatum concluἐat in Iudiacio, excludata regno Dei, Sincludat in inserno. Econtra misericordia Dei solvit argimentum, ne homo in iudicio concludatur: tol. lit impedimentum, ne homo a regno Dei exesa datur: de scangit ligamentum, ne homo in insano includatur.
Explicatur primare r. inbd peccatum concludat in Judicio. Quia argumentum , quod
facit justitiam contra peccatorem est demonstrativum , sicut furtum inventum contra furem,
ideo statim Justitia sententiat & concludit ad . versus peccatorem in Iudicio: at vero divina Mia sericordia sententiam suspendit & Iudicium, sicut Princeps superior. Unde Iacobi t. dicit utrMisericordia superexaltat Judicrum Et Matth.
Ir. Si sciretis, quid sit, Misericordiam volo Mnon sacriscium, nunquam condemnascetis in
Explicatirrm unis para. Qubd nimirum pec .catum eo clud it a regno Dei, sicut lepra excludit leprosum a coiissertio sanorum. Sed hoc inip dimentum tollit misericordia , q iae ianuam gratii reserat. U. ide dicit Christus Ioann. io. Ego sum ostium. Et istud ostium fregit Christus eum baculo Crucis tanto cum impetu, ut una pars descenderit usque ad infernum , de altera usque ad sepula litum. Unde hiat Iustitia dicat; Nemo virorum illorum gustabit cinnam meam : Miseri. eord a tamen dicit: Exite in plateas & vicos, di compellite intrate ut impleatur domus mea, Lucae Explicatur terti spars. d peccatum includat in inferno . sicut debita detinent hominem in carcere. unde Luc. 12. dicitur: Amen dico tibi, non exibis donec rςddas novissimum numinmum. Econtra autem Misericordia solvit liga. mentum redimendor undet Cori dicitur:
Empti estis pretio magno. Item Iustitia dicit:
Convertentur peccatores in infernum. Miseri cordia autem dicit: A notta inseri erue animas eorum. Circa verba allegata in textu, ostri.
Utrum in omni opere, Misericordia de Iustitia coniungantur tNota ante resolutionem, quod Miserico,
dia &Iustitia duplicitet ac ipiantur. Primo modo, largi & communiter: secundo modo, sit ictὸ & propriE. L:rgὸ Ioquendo Miserico dia Dei dieitur volunt i, is me iaciendi creatur: Iusta
132쪽
Iustitia vel δ Dei dieItur, eon decentia suae bo- lignando ei certam sphaeram, sicut etiam certamnitatis circa creat uiam. Secundo modo acci- spli eram assignavit aquis. Legem enim ponebat piunt ut Misericordia & Iustitia strictε x pro- aquis ne transirem sines suos. Ergo. prie e di sic misericordia Del. dacit voluntatem Probat Iocuna para. Opus Iustitiae prae PDei ad subveniendum miseris praeter meritar ponit opus misericordiar,&inea sentatur: lad Iuliuia vero dicit voluntatem Dei retribuendi
secundinii merita vel demeratae &cum mereri de demereri solita conveniat rationali creaturae, Patet quod non in omni opere Dei coniungami ut simul Miseri eordia & Justitia stricia sumptae,
sed tantum conjunguntur in opere retributionis, quae fit creaturae rationali.
Dicunt ergo Theologi , quod Justitia & Misericordia lxrge acceptae coniungantur in omni opere Dei. nam imprimis adest Jultitia, in quantum Deus in omni opere Golfacit iuxta condecentiam suae bonitatis. Adest etiam Miserico dia, inquantum Deus in omni opere habet voluntatem be iaciendi creaturae. QDd adeo verum est, ut Deus etiam in punitione reproborum habeat voluntatem beneficiendi: tum quia haec punitio reproborum bona est Electis, ut in omnibus operibus Dei reperitur Iustitia, ut modo probatum est: Ergo etiam in omnibus operibus Dei invenitur misericordia, ruta prout haec dicit voluntatem beneficiendi cieaturae. daremotionem alicujus desectus. Probatut Major. Quia creaturae nihil debetur . nisi prophetaliquid in ea praeexistens, de proveniens a sola voluntate, bonitate & misericordia Dei: sine habere manus est homini debitum propter animam rationalem, quae tanquam forma corporis
humani requirit quantum est δερ. corpus habens manus: habere autem animam ratiorialem
convenit et , quia homo est quod autem sit homo, habet per divinam voluntatem Sc misericoris diam. Ergo. Probatur tertia pars. In eo solo opere requiritur vetii& striina misericordia, per quod ie-
terrore poenae caveaut peccata, propter quae ho- movetur ab aliquo veta mis Da: sed a cieituramines damnantur: tum etiam quia Deus reprobos punit citra condignam, ut mox dicitur. At
vero Iustitia de Misericordia strictὰ acceptae, nonsant in omni opere Dei coniunctae r tum quia
Misericot dia soliis dieit voluntatem Dei ad
subveniendum mimis praeter meritae tum quia Iustitia strictὰ sumpta dicit voluntatem Dei te- tribuenui secundium merita vel demerita: &etiam Daeteri vel aemereti selum se rationalis rationali tantum potest removeri vera miseria, cum sola creatura rationalis pollit esse vere scxlix per gratiam consummatam, di vivonein beatificam: Ergo etiam tantum in ω Pere circa creaturam rationalem reperitur misericordia, Prout haec dicit sublevationem verae miser imProbatur q-rta pari. Quia ut dictum est, Iustitia strictὰ talis, respicit retributionem Pr pter merita vel demetitar quae retr butio et lana
tantum exercetur circa C eatur m rationa m
creaturae, clare tequitur, qudd non in omni ope. te Dei Iustitia α Misericordia tactu sumptae tanquam circa illam, quae tantum mereri conjungantur, sed tantiam in opere retributio. demereri potest. Ergo. nis, quaesit creaturae rationalia Hoc praemissio in
Dico prina, quδd in omni opere Rei reperiatur Iustitia, quatenus in omnibus operat ut secundum cond entiam suae bonitatis. Repetitur etiam in omnibus operibus Dei Misericordia, prout significat volantatem benefaciendi Dico secundδ. In divinis operibus magis reis lucet divina misericordia, quim Justitia. Probatur & explicatur conclusio. Quia cum Deus sit summum M infinitum bonum . hinc est maximὰ sui disi si vas & communicativus; ec maxime cupit Per communicationem suorum deleaturae, vel prout dicit remotionem alicuius norum sublevare miserias 5e defectus a rebus, defectus. Prout autem Misericordia dieit sublevationem verae miseriae, solum repetitur in operibus circa creaturim rationalem: & prout Iustitia dicit voluntatem retribuendi propter m cita vel demerita, solum fit & exercetur inrca maximὰ autem a creaturis rationalibus. Unde
S. Bernardus se . r. de Natali Christi Domini
observat: quod Deus vocetur Pater Misericordiarum, non autem judiciorum vel ultionum Unde etiam Ecclesia canit : Deus cui propnum creaturam rationalem. Ita s. Thomasi partim est miseleii semper&parcere. Et Propheta Da-RI .art. 4. Haec concluso patet ex dictis. Probatur tamen prima para. Nam in operibus , in quibus repetitur debitum, etiam reperitur Iustitia; sed in omnibus operibus Dei repentur debitum: Ergo etiam Iustitia puta laro sit in pta. Probatur Minor. Nam debitum , quod ex vid ait: Misericordia D omini super omnia opera
ejus. Iteui Deus causam de originem miseranda
sumit ex proprio : causam autem iudicandi vel iniscendi Ozis sumit ex nostro delicto. Explicatur magis Concluso. Misericordia
Dei quae praesupponit omnipotentiam Dei, tu divina Iustitia redditur, vel est debitum Deo vel xta illud Ecclenae : Deus qui omnipotentiam
Creativae; sed utrumque Deus in operibus reddit: Ergo. Probatur Minor. Nam imprimis in
operibus Dei redditur id , quod est debitum
Deo, dum nimirum Deus facit id,
Huseri μου uati: redditur etiam
id, quod est debitum creaturae, dum in ea facit, tuam parcendo maximὸ dc miserando manise. stas) ubique locorum est dissiua, ita ut nulla cre tura sit, a qua Deus per bonitatis suae communicationem non repellat aliquem desectum. V de de Psalmista Psalmo 31. Mis icordia Domi. ni plena est terra. Addit etiam S. Augustinus si quod tali rei secunddin exigentiam suae naturae her dictum Psalmum. Quὁd non solam terra . competit. Utv. g. com Deus igni tribuit calidi- sed etiam coelum ipsum miseraeordia Dei replea-tatem, de aquae humiditatem, in quo Deus tet- tui. Ait enim. Omnia indigent Domino, de mi-vat aliquem quasi modum Iustitiae commutati, seta deicelicia: sine illo miseri non sublevantur, vae: si autem ignis considet et non ut aliquod sine illo talix non regitur. Imo quod magis mi- totum in se, sed ut pars aliqui universi ad aliam tum est, misericordia Dei descendit in inserio. compartem , ite Deus servat Iustitiam distributi- tes partes terrae.& ipsem intanum pervagatur,
vana respectu ignis, dando ei caliditatem, deas- quia Deus ibi punit citra condignum ut notat N S. AM
133쪽
m commentsser Lib.Sapient. Salomon.
S. Augustinus sum. c. ad fratres in Eremo, his percussis atque punitus est populus 1 Reg. illi. -bis: Iustis & injustis, beatis & damnatis, mi. Eteto salieni in his opha
Iustitiam. simcordiam eum iustitia semper ostendit missticors Dominus Deus enim beatis pro operibus bonis transitoriis dat gloriam aeternam, de prae-nitatem ultra condignum 3 malis autem dat pi nam, qui maiorem merentur habete propter sua commissa, ita ut adhue conservet illorum d
maiorum Unde etiam damnati possunt direre illud Thren. 3. Misericord a Dei quia non
Dices primo. in Iustificatione impii tantiam est Misericordia . non autem Iustitia, quod sic oste aditur. Quia omnis Iustitia praesupponit meritum, sed in Iustificatione impii, nullum praecedit meritum in impio : Ergo in justi scitione impii non est Iustitia. Respondetur, quod in justificitione impii pinee t motus ii I arbitrii attritionis , pr pter quam aliqua ratio Iustitiae videtur Ue,qudd Dominus insundat sibi gratiam. Similitet est ibi ratio Iustitiae ex parte M, qui quodammo do debitor efficitur poenitenti propter promis sionem suam. Unde Glossa super illud Psalmi,
Ut iustificetis in sermonibas tuis 3e vincas , ait. Deus hoc permisit, ut peccatoribus poenitentibus veniam largiretur. Et sic in justificatione impii ex utraque parte ratio Iustitiae reperitur. Dices secundδ, In opere creationis non in venitur Iustitia, quia illa praesupponit meritum; nec reperitur Misericordia, quia haec praesupponit miseriamr oratio autem nihil supponit et Ergo in opere creationis non reperiuntur solam Iustitia & Misericordia. Respondeo ex dictis, quδd ibi reperiant ut Iustitia de Misericordia largo modo acceptae. Diem tetrio, Parvali baptitati a Tiguntur infirmitatibus Ec morte; quod tamen videtur esse injustum . quia sunt liberati a peccato ori irati,dieons uenter etiam poena peccati: Ergo in moraeparvulorum non servatur Iustitia. Respondeo, quod peccatum originale sequatur duplex poena. Una poena seqititur peccatum originale in quantum est praecisὰ iniectivum perissonae; re haec poena peccato debita , est carentia divina visionis. Alia est poena peccato originali debita in quantum illud peccatum est imsectivum naturae; de quantum ad hoe, sequvn.tur ad peccatum, poenaequa ex defectu caulaniatur propter ablationem doni Iustitiae originalis. Itaque Baptismus delet poenam debitam peccato originali, in quantum est vitium pei sonae, non autem in quantum est vicium naturae ; & ideo
Baptis nus aufert carentiam visionis Dei, si par.
vulus moriatur: non autem auseri toenalitates. quae naturam consequuntur, ex detectu suorum
principiorum materialium, post ablutionem precati originalis e adeoque Baptisimus baptieta. tum solvit quidem reatu motiis animae, manet
tamen sub reatu mortis corporeae, dc aliarum Poenarum naturam corporis corporaliter eon. sequentium.
Dices quario, non videtur esse Iustina, quia unus homo pro peccato alterius puniatur; ec t men Deus hoc fecit, sicut pro peceato Cain m ledictus fuit Chanaan filius eius Gen. Et pro
P cato David c qui populum numeraverat
i operissius Deus non s ervavit Confirmatur Exodi ii. Aaron de populus peccaverunt in adoratione vituli ; de tamen solum populus filii punitus, non autem Aaron ut ibiadem legimus Ergo Deus luit acceptor peisbnarum , de coiisequenter non servavit iustitiam. Respondetur ad argumentum cum S. August. super caput 7. lo suae, quὁd in poenis aeternis nunquam unus homo pro alio puniatur; bene tamen in poenis temporalibus quandoqite unus homo pro alio Purmur. Et huius ti iei cx potestas lignari ratio.
Prima ratio est. poena aeterna non infligatur alicui pro bono patientis illam, sed ad vindictim culpae commissae; at ver b pinna temporalis frequenter infligitur pro bono patientis,
dc etiam aliorum , ut magis caveant peccatum:
propter quod subinde solet assi gi ploximus. .
Secunda ratio est. Quia quantum ad coetus, unus homo est Rex alterius vel subditus, sicut filius patrix de servus domini: de ideo ni us p nitur quandoque pro peccato patris temporaliter, dc set vas pro peccato domini: Sed quantum ad bonum animae quilibet gerit personam suam. Itaque Pater de Dominus peccans, puniunturpet se ; filius autena de servus punium ut per acciadens in quantum res eorum: de sic Chanaan promino punitus est. deest sensus : Non laeteris tu
de fi 'io tuo . sicut nec ego de te.
Tettia ratio est secundilai Gregorium, Quod quandoque unus sit particeps culpae alterius; si-eut quandoque propter culpas subditorum per truntur Praelati cadere in peccatum; Se ideo pro peccato talis Praelati, metito puniuntur tu diti: Aut Davide peccante. populus punitus est, ut argutum fuit. Resi, detur ad confirmationem, Q bd Aaron sierit punitus, sicut de populus, non ta men poena manifesta: in signum, qu)d Praelati non debeant manifestὰ puniti sed oeeuit Ead vitandum standalum. Poena autem dicitur fuisset in Aarone de in filiis ejus, quod in saetificio viatulae Nissae immundi efficiebant ut , ut patet ex
Dices quinto. In praedestinatione nulla est Iustitia, de in reprobatione nulla est Misericordiar Ergo sit sum est, quod in omni opere sint Iustitia de Misericordia. Antecedens probatur exillo ad Rom. Cum nondum nati essent de prius quam aliquid boni vel mali egissent, non ex opseribus, sed ex vocante dictum est: Iacob diis. Esau autem odio habui. Ergo. Respondetur. Qubd in praedestinatione direpro one,ut con notant sitos effectus in creatura , adhuc salvemur Iustitia de Miserieordia largo modo acceptae, ut explietatum fuit, litat stricto modo ibi reperiantur. Porta in conversione tam Gentium qu m Iudaeorum, semiavit Deus Iustitiam large sumptam, in quantum utrob que erant condecentia divinae voluntatis de bonitatis, qua tam Iudaei quam Gentes vocabantur ad pramuum, quia tamen in utrisque fuerat insuffcientia meritorum, ideo
134쪽
c Memmas autem Iustus mortuus vivos impios: se Iuventus celeriti consima rara, longam vita, Injusti.
CO ἀπ-- ---mari s visos 'σι,πιμ utus uiarius conmmmata, is Ρ- vitam I usta Quasi dicat: evidenter arpat et malitia paccatorum diu viventium, in comparatione ad iustos in iuventute de florente aetate Iam consummatos esse , & attigisse omnium virtutum perfectionem, quam impii de injusti etiam post plurimos longae vitae suae annos nullatenus attigerunt. Et ideo juvenis bonus in brevitem pote confu- tus, id est . parfectus, is iam M, id est, condemnabilem ostendit Iongam vitam Injusti. Nota lire quod in aliqua Re. publiea sive eommunitate semper sit maximὰ in ra habenda circa Iuventutem debitὸ instruendam in bonis operibus exercendis. Ita namque
monemur Eccl. 3. ubi si ib metaphora de equo indomito sic dicitur: Equus indomitus evadet durus, ct filius remissus evadet praeceps. Et insti: Non des illi potestatem in Iuventute, &ne despicias cogitatus illius : curva cervicem illius in Iuventute , &tunde latera ejus, dum infans est Vult dicere: qubd sicut equus indomitus sicilla labitur in praeceps, ita et an Iuvenis suae liberiali relictus facillimὸ ruit in vitia. Et ideo rem dicit Philosophus io Et hic. cap. 9. Necessarium est fieri quasdam regulas pro Iuvenibus , qui biis compellantur ad mores: &ctim snt pleni pallionibus voluptatum , non possi intaddiscere delectari in virtutibus, nisi secunddin
bonas leges insormentur. Porro Iuvenes trans edientes bonas Ieges, indigent castigatione non modica, propter diversa desideria, quae contra rationem caro calida causat, dum durat tempus Iuventutis. Umdetectὸ dicit Apostolusa ad Timoth. i. Iuvenilia desideria fuge. Audiant hoc omnes parentes . α quotquot curam animarum habent. Oe
visione nutus discursus de Iuvenibus instruendis x eastigandis, sit
Utiam Iuventus sit motibus informanda, arctius castiganda, parcius sestentanda, de mitius iudicandae Ico quM sici
Explicatur prima pari. Quδd Iuventus sit mri 3 ι - δε Nam hoc fecerunt antiqua Gentiles tripliciter: videlicet scripturis librorum, pietiaris gestorum , & figuris signotum Nobiles enim antiqui explorarunt, qui o meliores laetunt Philosophi, & aeeuratius Phi. Iosephiam suam scripseriant, dc talibus Philol his tradiderunt suos filios informandos tam in tetis quam in moribus. Unde Trajanus Pistarchum. Nero Senecam, dc Alexander Magnus Aristotelem habuerunt pro magistris, delummd eavebant ne i talibus magistris aliquid disi Iutionis vel minimae levitatis addiscerent. . Item nobiles Gentiles docuerunt Iuvenes P Unde sicut narrat quidam expositot iuper Juvenalem lib. I. satyr. Nobiles Mismani sie disposuerunt actiones itas per singulos
dies: qubd summo mane omnes simul adibant arcus Triumphales, in quibus antecessores sui depicti erant cum armis de cautelis, quibus dimicaverunt contra nos hostes tui seii cet Iuvenes illis visis accenderentur ad virtutes per gi riosa gesta antecesssorum suoriam. Postquam igitur arcus Triumphiles inspexerunt, iuerunt deinde ad templum Apollinis; deinde vero Iudiaera descenderunt ad forum, ut causas tractarent, de senatores ad Capitolium iverunt, ut de communi utilitate Reipublieae deliberarent. Et si a
tempus suum usque ad horam nona .ri impenderunt. Ne autem Iuvenes a bonis occup itionibus impedirentur per totum tempus ante horam n nam . ordinatum fuit, quod Meretrices pro nullo censa prostibula sua est ederentur ante no nam, ne Iuvenes a suis in tormationibus, leviti
eonsilio Respublieae per delectationes libidianos, aliquatenus turbarentur. Et haec est ratio secunduiti Hugonem quate Meretrices Nonin apud Romanos vocabamur, quia videlicet ad
horam nonam licuit eis egredi domibus seu, du
Praeterea etiam Iuvenes a Gentilibus olim ad bonos mores stimulabantur persist assignorum. Unde narrat Macrobius primo Saturnalium tundd apud Romanos pueri Nobilium quadam
utebantur veste quae dicitur prasexta; & inda pueri nobiles vociiantur ratextati: habebant enim coram pectore suo bullam quandam a tem habentem figuram cord:s humani. Praeis texta autem erat de purpura . quae est rubeleolo. tu ; ut pudore suae nobilitatis vitiis se subitalistent: de cordis imaginem ante pectus portabant, ut insinuarent ieiune vetὸ nobiles esse , si eorda recta & bona haberent. Haec Macrobius.
Patet ergo ex dictis, quod Iuventus priinis sit moribus informanda; & ideo tectὰ dieitue EGL n. Memento Creatoris tui in die Iuve
Explicatur Dra. QuM Iuventus siea mkr lauri; de ideo Proverb. 3. dicitur e Curva eervicem eju3, dum juvenis est. Constat quδῶ aves suos foetus, seu pullos suos, sic clam conditionem naturae suae d ment de cast gem. Sed quot sunt homines mois demo tempore qui proles suas non castigant,& ita permittunt perire t sic ueli Sacerdos negligens filiorum litonim Glicta susscienter punire . damnatus fuit. Unde Beda xit : Quia H Ii sera pietate siperatus est, de fratre delinque res filios noluit, ideo a)ud districtum Iudiems ipsum eum filio et udeli damnatione percussit. Nee sisseit, quδd Heli filios suos verbis alia qualiter corripuerit, i Reg. t. dieens: Non est bona, inquit, lixe fima quam audio de vobis.
Noa, inquam, hoc susscit: quia hoc erat nimis N a mor
135쪽
modicum ad correctionem illorum malorum suorum filiorum. Explicatur tertia pars. Quὁd Iuventus sit parcius Maranda, ad hoc ut facilitis assuescat sobrietati. Unde dicit Apostolus ad Titum L Iuvenes similiter hortare ut sobrii sint. Narrat S. Augustinus Lib. 9. Confessi cap. s. de bona Matrona quod curam habuerit quarundam fili
rum nobiliam, eratque in illis coercendis sincta severitate vehemens, dum erat opus, ademque stricta ut pro sobrietate servanda interdiu filiabus illis siti laborantibus nec aquam concesserit, praeeaven consuetudinem malam & dicens ιModb aquam bibitis in mensa quia vinum non habetis iti vestra potestate; cdm autem ad mariatos veneritis factae Dominae, Apotheeatum aqua
sordebit, sed mos potandi permanebit. Explicatur q/-m pars. inod Iuventus stismara . and . Non enim est desperandum si sequenter peccet. Unde signanter petivit Psalmista dicens : Delicta iuventutis meae dc
ignorantias mera ne memineris. Saepius fit quδd nimius rigor iuvenes non sie flectat ad bonum . quam aliquod suave verbum: ficut Moyses loquens ad petram elicuit aquam ex illa, quam baculo percutiendo elicere ex ea non potuit.
Saepe etiam fit quὁd Iuvenes indies in iudicio
rationis crescentes, suaves cortei hiones sibi factas sortiter cordi sumant, & ita anteactim vitam malam deserant, ut ne quidem illius recordentur, nec aestimem annos iuventutis, in quibus male vixerunt, esse annos suae vitae. Pro quo in historia Barlaam , quam Ioannes Damascenus
dicitur compilasse, riuitur: quod ident Barlaam Monachus solitarius primδ fuerit, & 'postea magister cujusdam Regis filii, qui dicebatur Iosaph it o itaque iste Iosaphat puerulus quaesivit a
Batuliamo cujus esset aetatis, his verbis: Die mihi, inquit, Pater, quot annorum es, de ubi conversaris, quia a te nunquam volo separari y At ille respondit, annorum sum s. in desertis terrae Sennaar degens. Ad quem conversus Iosaphat ait: amplius mihi appares , Pater, quam 7o w- notum. Tum ille , Si nativitate mea omnes annos meos quaeris discere, benὰ aestimasti; sed nullo modo j me in mensuram vitae computa
tur , quotquot in Vanitate mundi expensi sunt tune enim in interiori homine mortuus eram, de
annos mortis nunquam annos vitae nominabo.
Similis responsio fuerat illius qui diu vixit in s
eulo , & tantiam i7 annis vixit in religionei hiesi cui aetatem suam interroganti . respondit, iterumque interroganti quot annis vixerit, respondit Vixi, & addidit , dum vixi mxi, vixi tibi dixi. Nam in ly vixi omnes charach res aliquem numerum significant, qui simul juncti expri
idebunt enim finem Sapientis, O non intinligent quid cogitaverit de illo Deus, es.
quare munierat illum Dominus Vrdebunt
enim finem Sapientis es contemnent, i Eos
VIribunt, puta mali & reprobi persecutotelJustolum. Finem Sapientis, id est, Martyris, ut dicit glossia intellinearis.
Ea non . telii gest, propter malitiam excedi. cantem; unde dicitur a Cor. 4. Deus excaecavit mentes infidelium ut non sulgeat in eis illuminatio Evangelii. Non itaqae intelligent, uid de ius . id est, de sapiente, Cogitaveru Deus, id est, qualiter praeparave tit Deus isti Jasto coronam pro cinere, oleua
pro lucra, de pallium laudis pro spiritu moero tis. Quid autem Deus super Iustos adversa sustinentes cogitet, se explicat Ieremiae as. dicens rEgo seio cogitationes, quas cogito super vos, dicit Dominus ; cogitationes pacis de non assi-ctionis, ut dem vobis finem dc patientiam. Ei1uare muniari iuuis mitavis, supple. nintelligent teprobi, quare nimirum Deus munierit Mariyrem armis fidei, seeundum Glossam. Isidebunt enim eseautem ιαι, id est, reprobi videbunt mortem Iustorum in praesenti, Es conteinuent eas, nescientes finem fit tutae gloriae illorum ; qua ratione dives Epulo contempsit La Earum , de tamen anima ejus potiata est ab An-
lis in sinum Abrahae Luciis Et per haec ver ba tangitur Justorum culpa ab impiis ficta. Mos autem irrittit Dominus, id est, dignos irrisione monstrabit in die Judieii universalis unde proverb. i. dicitur: Ego quoque in interi tu vestro ridebo & subfinnabo, cum vobis quoestimebatis, advenerit. Et in psalna. dicitur: Qui habitat in eoelis irridebit eos. & Dominus subsannabit eos. Irriso fit eum cachinnatione oris . de buccatum, sed sublannatio fit cum rugatione
nasi, Et ita spiritus sinebas vult dicere, qu54 Deus ostendet reprobos omni irrisione esse dignos. Circa illa verba Textus , μῶμαι erim nem sapientis,
Notandum, quὁd sapiens dicitur a sapore. Quia scut gustus artus est ad discernendum si
potes ciborum, he etiam spiritus antus est ut discernat res de rerum causas: At vero insipiens
non est ullius discretionis Porr3 quia nullus est sapiens a natura ut dicit Aristoteleso Ethie. n. 3. ideo plura adhuc de Sapientia in praesen
ii uicenda occurrunt. sit igitur
136쪽
Utruin Sapientia acquiratur amore, labore, humilitate ac stabilitate. Ico qudd se. Explicatur prima parro Quod sapiemtia acquiratur Amore. Dicit enim S. Augustinus Lib. i. de moribus Ecclesiae. & Monachor una, cap. a'. Sapientia si non totis viribus concupi. statur , acquiri non potest ; amore quaeritur,
amore revelatur, amore in ea permanetur : &
ideo recte dicitur Sap. S. Hanc amavi de exquisivi a juventute mea. Unde Metticd dicitur iDisce libens, de eris sapiens .& honore suetis Quod fieri quaeris , disce libens ,&eris. Explicatur secuηda pars. Qidd sapientia aequitatur Labeo. Unde narrat Hugo Didasco. P. 2. quod apud vetetes lecticam Philosophiae
quatuor personae portarint, duae in specie iuvenum praecedentes, & duae in specie puellatum sequentes. Juvenes dicebamur tam , puellae vero ta vigil ι. In labore est, ut agas; in amore, ut perficias; in cura, ut provideas; de in vigilia, ut attendas. Unde narrat Ll lieronimus in suo Polycrato Lib. 4. quὁd Gen
tiles veteres Sapientiam, quail omnia ni De
rum principem coluerint, & ejus imaginem praesoribus omnium templorum depi erint , &juxta imaginem eius lita verba posuerint i Uliis me genuit , Memoria me peperit: Sophiam me vocant Graeci, vos Sapiemiam. Ego odi stultos homines, de ignavia opera frivolas sentenis itis. Et hoc est quod dicitur Proverb. 2. Si Sapientiam invocaverit. de inclinaveris cor tuum prudentiae; si quaesieras eam tanquam pecuniam, de sicut thetauros effoderis illam ; tunc intelliges timorem Domini, & scientiam Dei invenies, quia Deus dat iapientiam, de ex ore ejus prudentia. Sapientia in faciis literis saguratur per aurum quod est pretiosissimum. de inter metalla profundius generatur in terra, re cum majori labore effoditur,
Explicatur imia pars. χδd sapientia aequitatur per bamilitarem.)Unde S. λ uetustinus lib.3. de natura & origine animae ad vincentium ait, in Principio: QPntum apparet ex donis ingenii, quae tibi largitus est Deus, prosectδ sapiens eris, si te non esse credideris; atque ut cis sipiens, ab illo, qui facit capientes , pie suppli. citer , instanterque poposceris humilitatem, de malueiis more non decipi . quam errantium laudibus honorari. Et ideo, cum quidam senex de modo discendi interrogaretur, teste Hugone loco paulo antὰ citato , respondit, Mens humilis, studium quaerendi. vita quieta,
Scrutinium tacitum, Paupertas, terra aliena,
Haec reserare solent multas obscura legendo.
De studio & humili voluntate discendi quam
Nilo habuit, scribit S. Hieronimus ad Paulinum Presbyterum haec verba : Plato AEgyptum de Architam Tarentinum, totamque Italiam, quae quondam magna Graecia dicebatur, laboriolic
simὰ peragravit, usque Athenis Magister erat de potens, cujusque doctrinas Academiae &Gr. mnasia personabant, fieret peregrinus atque di. scipulus , mallens aliena verecundia disicere, quam sua impudenter ingerere. Unde Provetb. 1 i. dicitur: Ubi humilitas, ibi est sapientia. Explicatur quarta pars. Quod ad acquirendam sapientiam requiratur perseverantiatas Hhia an addisicι-o. Unde Philolbs hos antiquos legimus usque ad mortem studuisse. Testatur hoc valerius Lib. 8. ubi narrat, qudd neades usque ad annum nonagesimum eundem vivendi & philosophandi morem retinuerit. Item Socrates nonagesimum quartum Annum agens, praestantissimum librum scripsit. Crisippus aetatas suae octuagesimo subtilitatis magnae volumen stripsit. Et similia plura narrantur de aliis. Huc facit illud Eccl. c. Fili, ὰ Iuventute tua accipe doctrinam, de usque ad canos invenies sapientiam.
Quale sit signum cognoscendi Sapientiam e Dico quὁd ieeundum Stoicos, signum M.
Pientiae fuerit patientia , de quidem talis , ut in sapientem non radat injuria nee contum lia. Ita explessὰ Seneca ad Serenum, in libro, qui in titulatur: Quod in Sapientiam non cadat inlutia, ubi sic ait: Epicurus quidem asserit injiIrias intolerabiles este Sapienti. nos autem licEt non negem ux rem incommodam esse verberari. impelli, vel aliquo membro mutilata: haec tamen omnia negamus esse injurias. Et ideo sensum qii idem illis doloribus non subtrahimus, attamen nomen iniuriae tollimus ; unde non valet ista consequentia : iste homo facit mihi injuriam. Ergo ego recipio injuriam. Idem Seneca asserit, quod in Sapientem non cadat contumelia ob similem serme rationem.
Si autem quaeras, Cur Sapiens. ς non accip tinjuriam vel contumeliam, puniat eos , qui talia sibi vel aliis inserunt Respondet Seneca quδd non se ulciscitur sed
illos tantiam emendet. nec tamen irascitur. Nam
quis Medicus phrenetico irascitur t de quis accipit in partem deteriorem murmura febricitaniatis, mi prohibitum est bibere aquam frigidam Sie etiam sapiens non irascitiar quando alii iniquὸ contra se operantur. Unde rem dieitutheel. 2o. Homo capiens tacebit usque ad tempus : latcivus autem & imprudens non servabit
AR TIcra VS TERTII S. Anactus sapientiae sint, ins mare mores,
reprobare errores, de ordinare inferio
rest &quis sit fructus Sapientiae pDico primδ. Actus Sapientiae fiunt insima.
remores, reprobare errores, & ordinare inseriores.
Ita Aristotelevt Elenchorum, ubi alti opus est scientem non mentiri, de mentientem posse
137쪽
mant se ire. Primum pertinet adra formseeundum ad retrobas/oaem. Quba autem ossicium Sapiemit etiam sit orisaan constat ex Aristotele i Metaph.
ubi ait: uod inter ea, quae homines de Sapien-
te oncupiscunt, communiter est istud, quod ad eum pertineat ordinare. Et ideo in aureo laeu.lo seu sapientes gubernabant, sicut didit Seneca in cap. 32. Et S. Hieronymus in suo Polycrato Lib. 4. ait : Romanos principes dum eorum Respublica viguit, non memini illiteratos extiritisse.& nescio quomodo contigit, quM post quam tu P. incipibus lansuit virtus litterarum, armatae litiae inflamata iit manus , & quasi radix est praecisa susmet Principatu . Unde quidam Rex Romanorum set epistolam cuidam Regi Traneorum, ut filios suos in litteris eruditi faciat, ite ait: Rex . inquit, illiteratus est quasi Asinus coronatus. Et ideo famam est, quod Carolus studium Roma Parisicis transtulerit. De eodem etiam Carolo refertur . qiad Omnes artes liberales habuerit in suo palatio mi. romodo pietis. Et de Davide dicitur, quddhabuerit Sapientiam sicut Angelus Dei. Nec mirum , quδd in Regibus vel lincipibus te uir
tur sapientia,quia nulla communitas sine sapientibus regi potest, &ideo Sap. c. dicitur: Multitudo sapientum Gitas est orbis terrarum. Dico secundo, mictus verae Sapientiae est,
habere tectam viam ad vitam aeternam. Ita expressὰ colligitur ex Ecel. s. ubi dicitur
Quid habet amplius sapiens a milio , & quidrier, nisi ut pergat illuc, ubi est vita. Et Sap.
citur: Concupiscentia Sapientiae deducet ud regnum perpetuum
Et erunt post hae decidentesine honore o in
contumelia inter mortuos in perpetu . m.
Euoniam dirumper itus infrossine το- te, se commovebit illos afundamentis,
inque ad supremum destisuntur ,
Postquam spiritus sanctus doctaravit, quδd
persecutores Iustorum decipiantur in praesenti per ignorantiam erassam, in ista lectione declarat qualiter in altero mundo patientur per
poenarum tolerantiam. Tanguntur autem septem
poenalitates damnandorum, qua sunt istie 1, Deinjicientur cum eon histonet affigentur cum deis spectione: repellentur sine responsioner destiis
tuentur authenticationer punientur sine con- solutione et conterentur sine condonatione: &sapprimentur sine recordatione. Et ista justὸ patiςnxur propter septem malitias suas tyranni Murali homines contra sanctos dei invito hac vita extrem ni
Fuerunt enim impii ambitiofi ad honores. dc
ideo deiicientur eum confusione: α quia tu runt contumesiosi perterritores , ideo affligentur eum despectione: quia autem lue .unt aris sumentosi cavillatores, repellentur line responsione : quia vero erxnt facinorosi supportat res, destituemur authenticatione: rursus , quia suerunt pernitiosi persecutores, punientur sine consolatione: & quia erant voluptuosi luctatores, conterentur sine condonatione: ac denique quia seerunt obliviosi contemptores, supprimentias sine recordatione.
Explicantur hae septem maenalitates. Nam iuptimis, quia impii ruerunt ambitiosi ad hon res, d latentur cum confusione, di quantum ad hoc, dicit pi-δ siet Eser. mst ho, ita est. post hanc vitam, vel post peccata multa perpetrata, daecidentesμι- aere. Ras dicat, non solum erunt cadentes, sod per violentiam decidentes; unde rectὰ in Psal. Decidant cogit tionibus sitis secundum multitudinem impiet tum eorum; expelle eos , quoniam irritaverunt te, Domine; decidantileogitationibus suis Q. perbis , quibus honorra ambiebant de dignit ira; decidant, inquam, cum Diabolo, qui est caput seperborum, &projiciantur in infernum videntibus omnibus elinis Dei horribilem casum illorum in supremo & universali judicio a se mandante justissimo Iudice Christo , qui
tune apparebit cum potestate magna & majestite; qui damnatis dicet: Discedite a me malediam in ignem aeternum, qui paratus est diabola& angelis eius. Seomdo. Quia impii saerunt contumeliosi perterritores, amigentur cum despectione, M propter hoc dicit: es. οἰεQuas dicat: Tales impii non soli1m punienturpet opus aliquod contumeliosam, suetiam per sermones contumeliosos. Nam quilibet repro bus asscietur ab iliis summis contumeliis , de sese invicem maledictionibus Ze improperiis v xabunt, ecquidem in tali loco, nimirum in i sono, ubi non erit spes alieujus auxilii, nisspesquδd unquam cruciatus illi cessabunt Unda S. Gregor. s. Moralium super illud Joannis χα
Luet , qui fecit omnia, nec tamen consum tur sic discuirit: Non, inquit, morte eonsumistur, quia si consumeretur vita morientis, etiam poena finiretur; sed ut sine fine crucietur, vin re in poeὲia compellitur; ut cujus vita mortua hiesiit in culpa, illue mors ejus vivat in poena. Luetessio , qui fecit omnia, nec tamen confirmetur quia cruciatur & non extinguitur, moritur de
vivit, deficit 3c subsistit, finitur semper de sine fine est; haec ex solo auditu sunt valde horribialia , quantia magis passione 3 Haec S. Gregorius. Ex his patet quod illud sit erroneum, quoail quibusdam Apocryphis fingitur, de revelati ne facta cuidam personae. quod die sabbati animae damnatorum ab hora nona usque ad horam nonam diei Dominicae sint in refrigetio, quod tamen est salsiam; si enim damnatorum 'nanon semper duraret, non eisset perpetua: qui quid enim perpetitum est, debet esse continuum&aeternuin, itaque talas ficti narratioues non sunt audiendae. Tertio, Reprobi, quia suerunt argumento si cavillator ra , repellentur sine responsione; de quintum ad hoc dicitur in textu: dis
138쪽
riant inflati verbis, legibus ecialia allegationibus: & ideo dicit ir,.quias Dos dissemper isios , diuuptio autem fit cum impetu δc subit*monstratu eorum malefactis, sine voce cujus cianque excusationis.
Quarto , Reprobi, quia suerunt facinorosi
supportatores, destituentur authenticatione i& quantum ad hoc, dicit ἐν 'ubdom. Ovebitasios asua mentu. Et hoc est specialiter dictum contra malos ministros, consitatos& balivos. Isti enim iunguntur aut horitate. quadam Domi- notum, simi Caus uti, Iustitiati i&alii etiam nulli ossiciales loquuntur semper in persona Principis , cuius aut horitatem habent: unde tales saepe iniustum pro iusto decernunt, quia sundamentum totius negotii fingitur esse Principis. Ex quo fit, quod tales, etiam quos volunt, tum portar. t de excusant, & quos volunt, conde innant , semperque pro se habent regiam pote statem& authoritatem. Sed celte in die ludien destituentur ista authenticatione; quia quivis debebit respondere pro seipso; δ: ideo benedicitur in textu e G- uos a sodamomo. Per oppositum vero de homine Iusto diei tui: Non commovebit ut in aeternum , qui habitat in Ierusalem, quia fundamenta eius in
montibus sanctis. Quidquid enim iusti sive ad patiem, sive iudicialiter altriant ex propcsito,
totum emanare debet de montibus sanctis, id est, de doctrina Sanctorum. Quintis , Reprobi . quia Lemni herniciosi persecutores , ideo punientur sine consolatione, ecquantum ad hoc, dicitur: usis a u. Vermina 6ειε Mintur, pro tanto: quia licEt punient ut citra condignum, nihil tamen dimittetur impunicium Unde S Gregorius 4 Dialogorum ait r Sicut multi in hoc mundo sub uno sole eon. sistunt, nec tamen aequaliter eius calorem sentiunt, sed unus plus di altet minus: ita illie intino igne, non est unus modus incendii, quia quod hic t diversitas corporum, illic agit diversitas precar Otum; ut & ignem non dissimilem habeant, & tamen eosdem dissimiliter exurat. Haec s. Gregorius. Sextia Quia reprobi sierunt voluptuosilee-
catores . ideo conterentur sne condonatione:
de quantilin ad hoc, dicit: Θὸde numWentra. Est nota historia de quadam iuvencula in Framcia, quae cum per annum cum Amasio suo lubricEvixiiset . te tandem impraegnata se: stet, &detelicta, coepit flere & gemere de inconsolabiliter contritiari: a qua cam quidam quaesivisset cur tantdm plorareti respondit: Deploro gaudium anni praecedentis. Sic itaque ista puella non deplorabat suum peceatum, sed solum flevit, quod non amplius possit rui gaudio talicarnali sicut stulta fuit anno prae edenti, adeo que puella illa mansit sine ulla poenitentia de suo peccato. Et ideo iustum est, quid ii, qui sine
poeniteri, dant se voluptatibas carnis in hac vita, postea gemant in altera. Et si causiὰ talibus sine poenitentia mortuis quaeratur . responso illorum est e Ge imis de ploramus gaudium vi . tae praeteritae. Huc iacit illud Nahuin 1 Minabantur gementes ut columbae. Columbae sunt aves multum lubricae, & naturaliter habent gemitam pro cantia ; in signum, qudd omnes, qui se libidini mancipant gemunt vel gementi M
ideo Sapient. tr. dicitur: Duplex enim illos a
ceperat toediam , gemitus cum memoria prae
Septimo, Reprobi, quia Betunt obliviosi
eontemptores , ideo merito stippi imuntur sine recordatione ; & quantum ad hoc recte dicit in textu : ΡΙ -mma or - Peribit. Eeonistra de Iusto dicitur In memoria aeterna erit I stus. Apud Romanos moris erat, quod nomina seniorum N Judicum in tabulis aereis scripta fumrint, di ideo vocabantur patres Conscripti: quando autem contingebat, quὁd aliquis dele batur, suit pro maximo scelere S pei Pema eo susione tali hi mini electo reputatum. Isto modo multi scribi intur secundum praesentem Iustiotiam in Ecclesia militante: quiLm lunt Episcopi, quidam Religiosi . de quidam C erita, quia dam Rciliores & Curati, quibus sine dubio erit maximus pudor, si in die Iudicii in libro vitae non
inveniatiuar;& fiant denumero eoriam, de quibus dieit Psalmista : Periit memoria eorum cum sonitu. Et iterum e Deleantur de libro vivenistium , & cum Iustis non i)ribantur. At verὼ petcontiati ii inde Sanctis dicitur Apoc. 3. Quivi. cerit, vestietur vestibus albis, de non delebo no. men ejus de libro vitae. Circa reprobos ars
mentosos Cavillatores, da quibus paulo antia dictum fuit, Notandum est, quδd injusti Advocati & Ioristae nequenter antequam moriantur, destituanis tur voce, nec linguam movete possint ad loquendum e recta autem inliter i Deo eastigan ruri
quia non est iustum, quod aliquis idem vendat alieti & retineat sibia Isti autem filsi Advoead. mala & in jub vivendo. linguam. vocem . sen. sim & ficundiam suam aliis vendiderunt. Alia allegando & injustὸ indicando concia eo niciem tiam, malitiosὸ obiiciendo, & perverse suggerendo: & ideo iustum est, quod quando indi. gent voce, eadem priventur :und Isaiae s dieitur: Venditi estis iniquitatibus vestris. De istis loquitur Solinus Sidonius in quadam epistGla.
dicens: Vidi. inquit. morbum incurabilem, ad quem curandum non inveniebatur medicus, sed nunquam inveni causim adeo deperditam . quin ad eam tuendam inveniretur Advocatus aliquis.
Utriam salsi Advocati sint ititeriores Mero.
tricibus, recteque assimilentur stellis e rantibus, linguae staterae,&Cher bino tenenti flammeum & ve
vocati sint deteriores ; quia me retrices vendunt partem sal colporis nisgis abominabilemi isti autum Advocati salsi, vendune partem sui corpora nobilissimam, nimium lim
Explicatur securata pars. Quo recid coinparentur fessis errantis . Nam Advocati do ent quidem esse stellae fixae, & solum deberent moveri motust rama , id est, veritatis,
139쪽
propter quod Proverb. 11. dieitur: tabium veritatis fiamum et uin perpetuuio. Sed certὸ sil- si Advocati omnes inveniuntur stellae erranticae, quia moventur duplici motu . nimirum ciuitraveritatem propter munera, & quandoque pro veritate, ducti propria conscientia , Se ideo de illis stellis dicitur Jobis. Stella non sunt mundae in conspectu eius. Explicatur aertia pars. QuM rectὸ compa. rentur tingua statera , quae statim ad minimum pondus iacit nutum, & se inclinat tu partem graviorem. Ita etiam iiii Advocati, nihil curat tes de veritata rei. ad illam partem se inclinant,
quae est ponderosior de liberalior in dandi pecunia. De acceptatoribus vero talium munerum
dicitur in Psalm. Mendaces filii hominini in sta.
Explicatur quarta pars. Quia salsi Advoca,ti comparari possint Gemino rearentis me mcs vresutum g&άμω, ad Impediendum redi. tum hominis in paradisum, Gen. Et revela isti Advocati habent flammeum gladium quia lingua eorum gladius acutus) dc est valde versatilia , quia facile verti potest, x contra veritatem. de pro veritate. Greuria interpretati solet, plenitudo isti autem salsi Advocati dicuntur este sapientissimi apud vulgus ; sed ad quid
deserviunt i revera sollia ad custodiendam viam ne quis accedat ad lignum vitae, id est Christum. Quadam senex falsos Advocatos sic descripsit:
Isti salii Advocati proeurant divortia non neces saria, conjungant illegitima Matrimonia, Ecclesias veris suis Praelatis exspoliant, Simoniacos
Instituunt, innocentes excommunicant etiam
verbis falsis, cum de iure non possunt, rebelles denique conciliant, Christum de Ecclesiampe
Est historia liqu1. quia quidam viderit Neronem apud inseros balneantem, Ministri autem ejus continuo autum bulliens circa ipsum infundebant. Postquam autem Nero sedens in suo aureo calidissimo balneo vidistet ad se accedentem unam cohortem Advocator uin, exclamavit, ilicens: Huc, inquit, vanale hominum genus, venite, accedite, amici mei, ut in hoe
vase simul balneari valeamus, adhuc enim superest locus , quem pro vobis servavi. Sed --veant sibi Advocati de tali balneo, quia crucia
bit semper, nec tamen vermem conscientiae malae occidit; Quia vermis eorum non morietur in aeternum. Talem cruciatum timens quidam Causidicus in Francia, qui ex paupere Clerico Per jura & actus juridicos factus est ditissi.
mus: udum essit morti proximus, rogatus est. suis amicis ut siceret testamentum, aegra autem
nihil aliud in lingua sua Galliea repetiit, quam tauri .es iaetuo tout aura. Qui us dictis statres Praedicatores, qui ibidem iam tantam, sed non conventum habebant , ad se accersiri fecit, dixitque: Ego peritia meae linguae lucratus sis multa bona temporalia , item aurum de argentum de alia pretiosi: vos autem linguis vestris lucramini spiritualia de pherna, de ideo ut vos linguis vestris bonis, de precibus lucremini bona spiritualia, ego b na omnia mea temporalia vobis dono delego; scque peracta borra consessione aliisque perceptis si amentis. mortuus est. venit Adu e tus iste adhue hora undecima, ut lucraretur
comment. super Lib. Sapient. Salomon.
grossum aeternae beatitudinis. Sed videant Acuvocati, ne tamdiu poenitentiam suam disserant , quia periculosiam est an lint impetraturi gratiamvet E poenitendi, itaque operemur bonum damtempus habemus.
H ext in cogitatisne peccatorum suorum timidi ,'traducent illos ex adversiai quitates Vsorum.
T N hae lectione Spiritus sinctus declarat tria, quae sutura sitiat injustis in Judicio generali,
quia ibi praesentabuntur personaliter sine procurrat Ore, consternabunt ui integraliter sine cons latore, & accusabuntur criminaliter sine defensore. Et ista tria sunt valde gravia, quando limmo nec potest habere procuratorem, nec de sen-
Itaque impii primo praesentabuntur perso luersiaeproι--re; quia sicut dicit ut a Cor. s.
Omnes nos mani iustiti Oportet ante tribunal
Christi, ut reserat unusquisque prout gessit in corpore sive bonum sive malum. Et quantum ad hoc dieitur in Textulmnisnt scilicet timid . Pro pter quod Ioelis s. dicitur: venite omnes geo
tes de circuitu, de congregaminii ibi accumuere faciet Dominus iobustos, consurgant de ascen
dant gentes in vallam Iosephat, quia ibi sedebo
ut judicem omnes gentes in circuitu. Venient
ergo personaliter impii ad Iudicium, quando citabuntur peremptori ἡ tertibili illa voce , de qua dicit Apostolus i ad Thessal. 4. Quoniam ipso Dominus in jussit, Ze in voce Alcliangeli, de in tuba Dei destendet de coelo, demortui, qui in Christo sunt, resurgent primi. A . id est,
in Imperatoris potestate: non enim Christus Dominus tunc veniet in humilitate, scuti venit in primo suo adventu quanilo assumpsit carnem de natus est ex beatissima Virgine Maria in misero stabulo Bethlehemitico. Nec equitabit sit per asinam, nec bajulabit sbi crucem, sicut legitur fecisse Ioan io. Sed tune in secundo suo adventu in Iudicio universali veniet cum Maj state; unde Lucae M. dicitur: Tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, cum potestate magna de majestate. Et ideo d1xit Ap stolus, quod ipse Dominus veniιt in voce Archanditi, id est, in voce ficta per semet ipsum . qui est Princeps Angelorum, ut dicitur Isaiae'. de Ioann. s. Et se mortui audient vocem Filii Dei. de qui audierint, vivent. Vel etiam verba ista magis conformit et ad literam possunt aliter explicari; nimirum in voco Archa seue, quae vox non erit alia quam ista: Surgite mortui, venite ad Iudicium. De hac tertibili voce loquens s. Hieron .s
per Matth. sic inquit: Quotiea Sem illum eo sidero.
140쪽
side ro, oris viribui eontremisto; sive enim com edo , sive bibo, si v alulia: d aliud facio. semper videtur in hi triba illa tertibilis in si nare in auri. biu meis : Surgite monui, venite ad Iudiciam. veniet ergo Dominus 1nisce -- charieti intuba Der. Eadem vox vocari potest Talis propter fimilitudinem ad usum tuoae quae fuit in veteri testamento : nam tuba convocabantur ad concilium commovebantur ad praelium, Sc vocabant ui ad festiam: Et hoc modo resurrecturi, vel homines rei urgentes, congregabuntur ad concilium Iudicii, item ad pugnam praelii , quo orbis terra-lum pugnabit contra insensitos, & ad festum
De hujus tubae voce S. Chrysostomus super
illud Matth. α virtutes coelorum movebuntur , se inquit: Verὰ vox magna vox tubae terribilis, cui omnia obediunt elementa ; ciuae pintras scindit, inferos aperit, portas aereas Irangit, vincula mortuoriam iustumpit, & de prosundis abyssi animas liberans, corporibus assignat: haec Omnia citius consumat in Opere , quam sagittati insit in aere, dicente Apostolo: In momento, in ictu oculi, a Cor. II. Erunt ergo tyranni & injusti illi perseeutores tertibilitet i mortuis excitati, evocati, Ze severo Iudicio praesentati. Et si terribile est, quando ho mo subito excitaturi somno, per fragorem de strepitum tonitrui ; quanto magis tertibile erit, quando mortui iubito excitabuntur, sistentutqtie supremo Iudicit Est quoque veri- si in te , quod illa vox citans omnes ad iudicium erit sicut vox tonitrui magni , quo terram tremere , de coelum concuti, de universa de suis locis videbuntur commoveri. Tunc Reges de Regi. nae , lyraelati de Coneu binae , Milites de Clerici, Mercatores de Monachi, nudi cum confisione apparebunt, si malia vixerunt. Unde S. Hieron. in Epiti. ad Heliodorum Monachum ait: Iud, catulo Domino lugubrem mundus immugiettonuin, tribus ad tribum pectora ferient. potemtissimi quondam Reges nudo pectore palpit bunt. ibi adducetur linato cum suis discipulis ;tune Aristotelis at umenta non proderunt, quando veniet filius illius pauperculae quaestuariae, tu licaturus fines orbis terrarum. Unde r Et e Sophon ae t. dicitur . vox diei Doluini amara , tribulabi ui ibi sortis ; dies irae dies illa, dies tribulationis re angustiae, dies calamitatis de miseriae . dies tenebrarum de caliginis, dies nebulae de turbinis , dies tubae de clangoris. Haec S. Hieronymus
Secundδ, impii in Iudicio eonsternabuntur integratiter ire conseiarare; dc quantum ad hoc dicitur in texui: QDd impii venient non qualitercunque, ita voleat νι Πιμυ- se rum timis. Ubi Nota , m gnam esse differentiam inter b nos de malos ; quia boni timent quidem depecineatis suis , sed timent Deum solum ante ludicium ; unde in Psalm. dicitur: Confige timore tuo earnes meas. judiciis enim tuis timui Et Eccl. s. De propitiatu peccatorum noli esse sine metu; 3c ideo timenti Deum bene erit in extremis dein die det unctionis suae benedicetur. At vetb per oppositum reprobi in praesenti non timent peccata sua, nee etiam timent murat sed in Iudicio timebunt Deum, quando timor nou
etit ampliὰς pro emendatione, sed ad poenam. Et ideo reci Em persona impiorum dieit Psalmi
sta: Timor de tremor venerunt super me, Scconteaerunt me tenebrae. Unde S. Gregorius Lib. i . Moralium ait: vitari terror Judicis non
nisi ante Judicium potest; modo non cernitur , sed precibias placatur. Cum vero in illo treme bundo examine sederit, videri quidem potest, sed placati non potest: quia peccata impiorum ,
quae diu sustinuit, solum omnia puniet iratus. Unde necesse est. nunc timere Iudicem, eiuri nondum judicium exercet, dum adhuc sustinet. de adhuc tolerat mala, quae videt I ne cum manum in retributionem ultionis excusserit, tanto disti ictius in Iudieio seriat, quanto diutius auteJudicituri nunc expectat. Tertio, Impiim Iudicio accusabuntur crimi--motae definsione: de quantum ad hoc dicitur intextu alos exa erio qm Mes Worum. Tradiicere autem nihil aliud est. quini propalare aliquid occultum de aliquo, quod cedit in eius confusionem. Vult ergo sacer Textus, quod ipsimet peccata propalabunt peccatotes , qui illa f-runt: de erunt peccata propria, advocati accusantes de stantes ex adverso contra reum. Unde in Psilm. dicitur . Peccatum meum contra me est semper.
Nartatur de simia, quando habet duas proles patiturque insidias venatoris, tunc, inquam. Prolem, quam magis diligit, apprehendit in brachia de sic fugit, relicta altera prole ; altera veris proles insilit super matrem, tedetque etiam invita matre super collum eiusdem; porrδ dum venator fortiter simiam insequitur, tunc simia fatigata, prolem sibi magis dilectam, quam brachiis constrinxerat a se projicit, ut citius curreret ossit, altera autem proles velit nolit insistit colia orius, donec tam mater quim proles capiatur. Hoc modo peccator habet duos filios, nimirum peccati militiam de delectationemr deleelati nem diligit, sed peccatum n an di git I Mora autem tanquam venator quotidie vitam peccatoris insequituri peccator ergo sperans secum deIectatione evadere, illam tanquam charissimum filium inter brachia sua , id est, inter intellectum 8c voluntatem suam portat; sed imperceptibiliter peccatum a tergo se collocat, dc matrem non dimittit, donec mors vel Diabolus utrum. que attingat, se ad infernum rapiat.
ARTICULUS UNICVLUtrum vox tubalis praecedens Iudicium
erit aliquo modo causa resurrecti nis corporum 'Nota ante resolutionem, quod si duplex
causa , una principalis de altera instrumentalis; principalis causa est, quae virtute propria producit effectum ι instrumentalis est , quae a cipit virtutem a principali agente ad producendum essechiam nobiliorem se. Hoc praenotato, Dico, qudit exus a principalis resiuraemonis erit vitius vivina assistens illi voci r illo modo, quo virtus divina assistit vel bis Sacramentalibus in Eeelesia militante. Causa autem instrumenta. lis erit vox illa, sicut verbum prolatum est caula instrumentalis transiabsuntiationis in Corpus