R.P. Roberti Holkot, Ord. Praed. Commentarius in librum Sapientiae, ad novam & clariorem formam redactus

발행: 1689년

분량: 493페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

151쪽

nt commentsuper Lib. Sapient. Sasomon.

demonstra mihi, & semitas tuas edoce me. Et iterum: Notam fac mihi, Domine, viam in qua ambulem. ubi tamen

Nota ptimis. Qubd vita hominis Christiani non possit esse semper un forn is. r. s. Non potest . sse semper eontemplativa tanti hoc enim effet nimis molestum homini nec semper potest esse activa. Unde una e 1demque persona pro loco & tempore utramque istarum viarum incedere debet. Et ideo sicut homo est compositus ex corpore M anima . ita ut corpus satig tui ascendendo per orationes, studia, vigilias &contemplationes . anima vel δ fatigatur & defi-elitui descendendo & occupando se circa tem potalia proximis dispensanda: Ideo ne taedium in servitio Dei contrahamus, debemus subinde ascendere contemplando, & postea descendere proximum iuvando. in cujus rei figulam vidit Jacob Gen. 23. Angelos ascendentes & descendentes de coelo ad terram,&de terra ad coelum.

Quidam Iuvenis Religiosus quaesivit a beato Iordano lecundo Generali ordinis Praedicat

tum , O Pater venerande, inquit, quid tibi ut Llius videtur, ut orem, vel ut lagam S. Scripturam i Cui sanctus vir tespondita Quid est tibi magis necessarium , comedere vel bibere λ Ae si velit dicere, utrumque est tibi necessi itum. Sie etiam tibi necessaria est oratio de lectio sic rascripturae. ita tamen ut unum fiat post alterum modo discreto. Sic etiam Haymo scribit de S. Paulo , quod unam partem temporis consampsit in oratione, aliam in praedicatione, & tertiam in labore manuali. Porro ut melius intelligas illa vel ba textas, Vi aut

Nota se eundo , quδd homines dediti vitiis non judicem, quδd aliquis homo possit vivere

virtuos ἡ; unde nomo luxuriosus putat, quδd nemo possit servare castitatem , & gulosus putat , quhd nullus possit facete abstinentiam: &hoc provenit ex eo, quia tui loquii ut S. Cbrysostomus in opere impersecto hom. 33 omnis homo secundum se existimat alterum: nec ipse potest meluti sentire de altero, quam sentiat de hipib. Ecee fornicatius neminem existimat ea. stutia, castus autem e eontra non saei id ae forniacatione suspicatur; sic ectam luperbus n minem putat esse humilem, & humilis econtra nullum putat esse superbum , & sie de aliis: unde Ece Lao. dicitur t In via stultus ambulans, cum sit ipse Inspiens, omnes stultos aestimat. Ex quo eolligitur , quδdeausa , cur via virtu. is ac pomitentiae reputetur esse laboriosi & distfiei iis , sit inexperientia & ignotantia affectata, qua impii nolunt scite vias Doni ini tectas. Et insuper perseverando in peccato , pu a t viam Domini esse summὸ laboriosam ac difficilem, eam tamen Salvator noster dicat . Iugum meum suave est , de onus meum leve. Et ideo dicitur nobis illud Ierem. g. State super vias de videte, de interrogate de semitis antiquis . quae sit via bona, de ambulate in ea, & invenietis r scizetium animabili vestria.

TEXTUS.

Urisperbia; aut initiarum jactantia, quid contulit arabis p

et M hae lectione spiritus sanctus explicat, vised

L impii confitebuntur se amore inordinato aliqua amasse. Et quia affectio hominis primὁ suit deordinata per appetitum singularis excellenti de secundo per amorem saecularit opulem rideo quam tum ad primum dicitur in texit: ρ- ι-&ficti vestreis spontio, quod nihil profuerit, quia Di us supel- bis tesistit, humilibus autem dat gratiam, ut dieitur Iacobi,Sequitur, Antaevitiaru- iactantis. ρFacilis etiam est responso, quod nil l profuerit , quia omnia ista transierunt relinquendo in

tus vermem conscientiae.

Rectὸ autem spiritus sanctiis conjunxit hie divitias cum superbia , quia ut ait S. vermis divitiarum est superbii ; disses-le namque est, quod dives sit, de non sit c pet- si tolle superbiam, α divitiae non nocebunt. Ita S. Aug.

ARTICVLVS PRIMUS.

An superbia inter vitia sit magis genero

sum nascendo, magis animosum invadendo , & magis cautelosum

in alliciendo '

Explicat ut prima pari.

inter vitia si magis scenis, q ita est vitium spirituale, & etiam inter Argelicos spiritus inventum est, & ideo superbia nimis impedit nobiles mentes in prosem vitae bonae. undes. Hier. . nisui, qua is epistola ala: Superbia natioris coelestis, sublimium appetit mentes, &quasi ad proprios revolans ortus, appetit gloriam de puritatem hominum irrumpere; quae de gloria&puritate Angelorum erupit, ut quos invenit participes naturae, faciat quoque consortes tui me. sc tamen fatua est, quὁd ad domum nescit redite. Ira S. Heronyruus. Hie

audiendus quoque est uigalin. μοδε ubi se inquit ἐν superbia in coelo nata est , sed velati immemor, qua via inde deeiderit, illue

postea redire non potuit

Explicatur pars. Qiidd superbia sit

vitium vil de Mimosimis in is δε; quia non parcit loco , nec personae, nec tempori, nec stitiai.

Nam primὶ superbia non pucit loco; quia

152쪽

praedicationibus, de in omnibus nertiis publicule se facilesbperbia immisceti Ecce erunt inuid non lucratat lupeibia tu Ecclesia certe ibi

uti iusque sexus Personae in ornatu &gest hostemtationi&supei uice magia student, quam devo tionumundo, nec superbia parcit personae r quia

invasi. primum angelum 5 primum hominem. Nam postquam sei petis Evae dixerat, Etitu sicut D. i , cupiens Eva per Deitatem acceptam suis peibite momordit in pomum . di quidem ut notat S. Ambo 1, prius Eva de pomo comedit, de postea gi: itandum Adamo tradidit, ut Ad

naum divinitate praecutieret. Imo sit perbia aggredit ut subinde personas bene facientes. Et ideo rectu dicit S. in cap. ad rvitia caetera in peccatis , lupeibia vero etiam in recte factis timenda est, ne illa, quae laudabili. ter iacti sunt, ipuus laudis cupiditate amittantur. Et uleo merito ducit S. Hieron in

Dis scili Marrogantia, quam auro de

gemmis caremus.

Trenὸ, si perbia non parcit tempori. Imo magis ini stat ius ei bia. quo magis tempus est sacrum, ut si dies Pas hilis, v l dies natalis D mrni; quibus diebus utrique sexus se nn ὀ sese ornat ad placendum aliis. quaeritque in sua v nrtate ac luperbia vellium aliquam delectatio

nem.

. . superbia non parcit statui, unde in.

vadit lenes cum iunioribui, religiosos & saecula. res, divites cum pauperibus, ac supeliores cum inferioribus ι dc ideo metricὰ dicit ut i

An Avari inspienter sese jactent de suis divitiis'

Tunc bene pugnatis, clim cuncta subacta putatis iae magis insistat , vincenda superbia restat. Et ideo rei tὸ orat Pi lmista: Non veniat mihi

pes iup rbiae, α manus peci a oris non moveat me. Est autem affectiom:.la , qua receditur a Deo ; de M. -us 'eciniis est tentatio ab intrinseco, vel impulito per tentatiOnem Diabolicam, aut per malum exemplum Pro

Explicatur tertia pari. Quad superbia sit viatium magis eam etIum aurei uis. Nam respectiv. faciid est evitare luxuriam vel stulam, aut sui tum velli micidium, &ali agri is peccata .ruam evitare superbiam. Unde sicut fastuta rura, percusserit bestiam in pede vel dorso, ne dum est de bellia securus, quominus evadat, si autem tangat belliam in eoiae, securus est. quod bestia tacta sit suae sic etiam moraliter loquendo, Diabolus, si per sagittas suarum tentationum hominem laedat in eorde per superbiam, secutius est , quod talis homo cadet in suam praedam.

Hue facit illud Reg. s. Egiessa est sagitta pereor regis, statimque corruit. Et q9. dicitur ἐν Aristogantia tua decepit te. &superbia mi dis tui. Et ideo omnis superbus habet sibi Deum adversarium, quia ut Eccl. io. dicitur: odibilis est

Deo &homiiubas superbia. unde benedicitur metricὸ : Actibus de verbis homo in quicunque superbis,

Hoc retine verbum, frangit Deus omne superbum

Probatur&explicatur assertio Quia i les homines sunt ad instat eqiii portantis luper dorsimi iuum aliquam cistam plenam auro & a gento 3 isti autem equi poli quam don, uui vel ad holpunim venetini, ducumui ad stabulum, de comedunt scenum. cista autem plena pec niis ab ipsis atriertur,&ponitur vagamphilat ι . Sic etiam divites avari sunt veluti equi piarta tes pecuniam Domni , id est, huius mundis in fine au em diei, id est, in fine vive suae d euntur ad sub u. um snmaa r de divitiae eorum reponuntur in gazophilatio ab haeredibus eorum. Unde dicitur Ecel. s. Est alia infimitas pessima, quam vidi sub sole, divitiae conservatae in malum Domini tui Ergo insipienter gloriatur avarus de suis divitiis; maximὰ quia habe do divitias, non utitur illis, sed parcissimὸ vivit, vix aliquid eo medit vel bibit, &insuper I ceris vestibus utitur. Piobatur assertio secundo. Nam satuὸ alia qui gloriatur . qubd portet spinam se pungen tetri in pede; ted avarus habens divitias, portat spinam te pongentem dicit enim Christus Luc. . quod divitiae sint spinae Ergo avarus insipien ter iele iactat de suis divitiis. Probatur tertio. Fatuὰ aliqu's glor atur dequbd sibi hilaritatem dc secusitatem tollit, uinulque affert anxietatem ; sed divitiae tollunt ab avaro hilaritatem Sc securitatem , simulque afferunt anxietatem sui docet Boetius Lib. 3 de

emi Iramis, prosa tertiar Avarus enim semperii et, ne sibi vel furto vel alio insertianio diu tiae abducantur Ergo insipienter gloriat ut de il

lis avarus.

Cavete ergo quotquot estis opulenti avari, de scitote, quod unumquemque ex vobis avaris divit bus eonsequentur duo inconvenientia. Nam in vita cura mordax non deserit luperstiis tem, defunctumque leves. id est, leviter tran euntes Opes non comitantur. Unde recte Iob 1 . Scitur: Dives tam dormierit. nihil secum auferet , aperiet oculos suos,& nihil inveniet.

LECTIO LXIV.

TEXTUS.

v fierunt omnia in tanquam umbra, stanquam nuntius praecurrens, aut tamquam navis, qua pertransit fluctuantem aquam, cujus eum praeterierit, non es invenire vestigium, neque semitam ejus in

sinibus. EXPLICATIO TEXTUS.

N hae lectione i pii confitentur temporalis suae italacitatis viminion, hancqm

Disiligo

153쪽

Iao commentsuper Lib.

ni Zexemplificant, fria diversi7 rebus comparant. Dicunt ergo: Tra ranι omnia quae nos amavimus)- - mira, sicut enim umbra abaeondit hominem a luce solis materialis , ita divitiae, hon res de cupiditates humanae auferunt & absco dum homini gratiam & dilectionem Dei. Unde Sap. a. dicitur: Umbrae enim transitus est tem pus nostrum. Item in Psalm. in persona pecca sitis dicitur 1 Sicut umbra, cum declinit ablatus sum. praecinenti Itaque sciliaritas vitae humanae non comparatur cuicunque nuntio, sed nuntio currenti velocissmρ. breviterque eursum suum absolventi. Unde Job. dicitur: Dies mei velociores fuerunt cursore, transierunt 3c non viderunt bonum. AH loqua- um, V-- ,-- .iam praterurit , , uequem Ma- ea sua ejus an Carina eii ve

ter navis, sive media patra navis, iuxta illos versiis IPtota prior pars est, navis altera, tertia puppis, Die latus elle ratem, ventrem dic esse carinam. Ita sens siliorum verborum est, quδd sicut navis non relinquit vestigrium post sei ita etiam vita hominum mundanorum nullam relinquit sui memoriam transactis paucis annis. . Et hoc est verissimum, plures enim nobiles perierunt, quam habeamur in mentoria, sive per scriptu. ram, sive per quaecunque memorialia. Circa is hiulcima verba, Tanquam pertraasi sim antos πι--, sit

ARTICULUS PRIMUS.

Utrum status enitentiar, quam inchoamus, recte comparetur naVl propter figurae qualitatem, vectiarae commoditatem,&

rae possibilitatem '

nitentiae inchoatae rectὰ compa ietur nam 'RMra qualiuat m. Navis enim est figura striacta in ex remis, & lata in medio. Et hoc mindo se hibet pce itentia , quia ab initio est dissicilia propiet des istum au. te laetionis, & resistentiam ramis. Unde Matth. dicitur I Angusta &at est via quae ducit ad vitam. 5 pauci ambulant pet eam. In fine etiam navis poenitentiae est a igusti &arcta , qui x Diabolus ni ulti minsidiatur fini hominis. Unde Glosia super caput s. Tobia dicit. quia Domino incluce passa Ze moriente crucisxo, Diabolus aderat quaerens si quid precati in eo invenite potuisset. Nihilominus in medio ad instar navis via poeni. tentiae est xliqualiter de Getenter ampla: quia secundum S.Gregorium Via Domini non mu in arcto itinere inchoatur, sia amoris dulcidine dilatatur. Unde Prov. dicitur : Ducam te per semitam aequitatis, quam eum ingressus sileris.

non arctes untur gressus tui, corruens non

hab is offendiculum. sie itaque una conditio seu figura navis est, quia sit armur principio,

. Sapient. Sismon.

di ampla in medio i de haec conditio rectὸ ecit ves, it pinnitentiae , ut dictum suit. Alia conditio figurae navis est, qu bd sit elat

si vel sus mare , re aperta versus coelum. Et sic anima poenitentia claudi debet ad mundum, Scaperiti ad coelum. Facta est enim navis ad calearidum mare illi:dque superandum, non autem ad illud tecipiendum. Ita etiam anima poenitens dobet calcare mundum, nee tangere mundum ob

aliquam delectitionem carnalem, sed solum dobet illum tangere ad dispensandum; iuxta illi id Prov. 3 i. Facti est quasi navis institoris de longὰ Portans panem suum.

Explicat ut sera rati pars. Quδd poenitentia

redhὸ navi comparetur pro er vinura ι ν ιν visitarem: Nam merces & quavis aliae res ab una terra ad aliam transporiant ut per naves. Illo

modo nos, qui sumus in insula mundi nullo sensa vel passii exire poterimus ad coelum, nisi per naviculam pretii tentiae. Et hanc navi u in Christus N eius di ieipuli primδ intra vetitit, ut nos audaces efficerent. Constat, quδd ii qui non sunt expertinavigium, illud intrant cum timore, qui autem experti sunt, intrant sine disia ficultate , in cujus rei figuram dicit ut Matth S. Astendente Jesu in naviculam , secuti sint e uiri discipuli eius. Ingrediamur e O di nos navim poenitentiae sine dissicultate secuti qudi taliter fluctus periculosos malis huius mundi evasis in si

mus.

Na vis est vas commune, tam pro rebus protiosis, quim rebus vilibus, accipit enim omnia, salvat, atque ad portum perducit. isto nodo poenitentia nullum omnino re puit peccato, em quantumvis sit turpis : unde s talas rigiem 1 su rit contrito corde navem 'nitentiae, certo sal vabitur. In cuius rei figuram Gen. 8 legimus, quM omnia animalia quae non intraverant a cam, mortua fuerint, alia vero quae aicam inpella sunt, salvabantur. Expiscatur iret a sars. QuM poenitentia r comparetur navi propter laesuratem. Est enim navis quail eontinub in p riculis propter scopulos, fluctus divoragines, Unde

Eccl. 43. dicitur: Qui navigant n are enarrant peritula ejus. Quatuor autem modis navi pelicti anti si

curritur, nimirum Per ex nerationem, perforaminum obsti uctionem, per aquae ejectionem Manchorae fixionem. Et quidem Primo modo per exonerationem salvata fuit navis Are Q. quando illi, qui sue uni cum S. Paulo in navi, armamenta navis eiecerunt. Et hoc modo peccatores onerati opibus obuoxiis restitutioni, ante palliam periculosum mortis, exonerant se per consessionem , di m stitutio. nem faciendo illis quos defraudarunt. Secundo, iuvatur navis per soraminum ob structionem. Et tali modo sensus nostri tanquam soramina per bonam custodiam rationis debent obstrui, ne per sensus nostros tanquam per foramina vel smintas ingrediantur tentati nes, quibus durum est semper resilere. Hoc bone cognovit is qui dixit r Salva me, Deus . quo

niam intraverunt aquae usque ad animam meam.

Tertio, Aqua debet elici ex navi i quia si aliqua noxia delectitio subintravit, debet ejici per

consessionem.

Quarto, ni debet anchora in te firma, hoc est,

154쪽

Cap. V. Dct. LXIV.

est, in Domino Deo, qu non mutatur. Spes au- citur bestialis ad convivendum. Et tales propriὀ

essiciuntur porci, evomemes omnia, quae coine

derunt & bibet unt. Alii .utem per clientitatem mundi , hunt lupi rapaces , sic utan usi intilites; quidani canes mordaces, sicut falsi Advocati: de sic de aliis. verum canten hos omnes homines licitiale transtotiliatos, sola Poenitentia restatuit ad pristinua gradum , conterens cu iterum gratiatii, de dipi litus sanct dona. Explica ui terιιap-H. De Cete fallaci Insula. Eli ameni Cete maxima bellua nivina, quae saepὰ collig tin dorso tuo lutum ; si Per quod lutum

limi eque insica nur, & ira omnes bonatura , qui se eo collocaveram subinei guntur. Haec bestia motaliter loquendo dignitaterii, vel flatum nc bilcm potest lignificate ; quam di gmiatena homines sinplices nausinuites in hoς mundo dc side iant , exiitimantesi esse locum sol ita tu & quieta ; unde unus uesidera. Episcopatum, alter Comitatum. tertius Abbat ain, vel Prioratum,putantes le resin i sui statum talem ass quan: ur. Sed quando tales jucundis mὰ se habent . lolumque cositant pacem & se

xuiitarem iii tali statu ; ecce supervenit intelitus repentinus, de multo vel actus deicendunt ad inin sernum , qtam antea alcenderint ad talent si

tum. Sed quid est quod talem bes am cite posisit vel occidere , vel navigantes in huius mundi mari salvate Certὸ aliud nihil est, quam poenia

tentia ; quae armata galia iustitiae conspicit amen seu potius bestiam deterrimam latere,cum deletationum mundanarum vitenti gramine; dc id o bestia illa unico amatu cordis contriti Periamitur: aliaque via, lucente nobis stella Matutina Maria monstratur , ex hoc mundi nivigandi ad portum salutis aeternae, quod nobis Deus conce

tem nostra est anchora ; unde ad Haeb. . dici. tur: Confiigi mira ad tenenda propo fitam spem, quam sicut anchoram habenuas tutam & firmam. Et bene nobis erit cum Deo, in quo anchol amspei nost cie collocamus : nam si Deus pio nobis,

quis contra nos .ad Rom. S.

ARTICVLVS SECUNDVS.

An periculosa Sirenum cantica, Circis pocula, de Ceci fallax Insilla , moraliteri quendo, deliciter per poeta identiam superentur '

taplicatur 'in a pari. Nam ut fingunt Poe ae tres luerunt Sirenes, quae ex parte supcitori erant viις nes , ex palle autem erat. t pisces habitantes in mari; & dicebantur Sirenes, filiasu trahentes: Si en enim est verbum Graecum,quod latinElignificat traho. Itaque Silenes dicuntur illae. qiue per dulcissimam harmoniam homines

auscultantes ad se traxerunt, dc ait: actos occiderunt. Una enim harum Sirenum canebat voce humana, alia tibiis, dc tertia lyra, si caci dicit A. a-xander , ins seritainio Poen Potris Ulyis s petras transietis tali caute Lusiusti: t e aures lociorum sciorum Obturavit cera . ne aliquid de liasin monia audirent , se ipsam autem allig ivit malo navis,& lic evasit. Moraliter loquendo. Uiyises sapiens interpretatur , Se desisnat ment Pr dentem; tres ver b istae Silenes significant corporales illecebras ; vel potius designa nities huma. ni senem hostes, puta carnem, mundum,& diabolum , qui diversimodE homines studulant ad peccandum : at vel δ mens sapiens ac prudens, debet sociorum suorum, id est sensuum litorum potentias, obtutare cera. id est, memoria fragilitatis nostrae ; mens vero nostra seipsam alligare debet ad lignum sanctae Crucis : quod Crucis lignum est in sancta poenitentia loco mali existemis in navi: sicque homo feliciter evadet. Explicatur secunda pars. De Circis poculo, quod est secundum periculum speciale ipsi is maris. Narrat . . de C mst metre quod Ulysses rediens de besso Trajano per decennium erraverit in nrari. Contigit autem quod aliquan do viderit quandam insulam, in qua Gices pul

tavit. Ad hanc ergo Insulam Ulyses appli .uit,

dc intravit ad Qtcem. Haec vero per incantationes,& carmine miscuit quaedam pocula res quae bibentes transfoma vit sicut voluit inatura hu-niana in diversas bestias. Postquam ergo sociita is b: berunt de poeulo ipsit porrecto a Circe, haec statim unum mutavit in apcum, alium in Ieonem, alium in cervum, de sic de aliis. Solus Ulysses mansit immutatus, de unus,quia Mercurius ac derat ipsi unum florem , cuius virtus su rat contra tales incantationes. Cum igitur Ulysises nihil fuisset passus, mox evaginato gladio m gam insecutus tuit , eamque ad Geu tum se

tum reparationem coegit.

Moraliter loquendo , ista maga est cupiditastaeculi , quae Det incantationes suas homines transformat in Ddilias, eo que spoliat ratione dc niansuetudine, ea quatum privatione homo e&

T EXTUL

AM mquam alis , qua transvotis in Lere, nisum i enitur argumentum itineris illius ; si tantumson Imalarum verberans tmem ventum. Orscindens per vim

itinem arrem commotis adis transvolavit : pos haec nulta gnum im ni tur itineris istius.

IN hae Lectione comparat Sp ritus Lanctus se

licitatem temporalem impiorum .' i trans v Ianti. Dicit ergo et si ut avis ΦMatra Moagat tuae e, itine ιν nu - vestιr u relinqme i ita potentes dc divites volant in sis hono i ibus. αsubito subtrahuntur. ita, ut non remaneat vestrigium,vel signum de ipsis. Siclu

155쪽

commentsuper Lib. Sapienti Sasomon.

Sicut autem involatu avis tria sunt , sonitus, Impetias,& transitus : ita etiam in vita nobilium& potentiam, est ibnitiis pompae.& magnificemine in & vestibus ι item impetus praedae, &violentiae subditis, quos ultra ius premunt, &cogunt ad solutionem pecuniae indebitae: & teristio est transitus culpae,dc impotentiae ; quia tales nobilas potentes,ac divites, qui ultimum suum sitirem ponunt in honoribus, ac divitiis, tandem sicut vixerunt , ita&moriuntur cum sua culpa inique praemissa poenitentia. Et illa tria signanister ponuntur in hodierna lectione, in qua dici

Nota hic. Quod impii nobiles, divites,ac potentes,loco alarum habeant malos suos consili rios, & ossiciales, istia enim sunt duae alae a de tuis. & astustris, per infamiam& famam, ut ra. piant bona pauperum per exaetiones de oppressiones injusta quas nonnisi per malos suos comsiliarios & ossiciales extorquent. Tales autem eonsiliarii sunt damnabiles ala suorum domino. tum; Undὰ Ieremiae a. dicitura In alis tuis, inventus emanguis animaruini pauperum , dcim

nocentum.

Nota secundo. Quod quaedam sint aves,quae

mare transvolant , dc certo tempore iterum redeunt: aliquae autem re transvolent, de nunquam amplius revertantur. Sic etiam aliqui homines volant 2 Deo per peccatum, sed redeunt de mansuescunt per poenitentiam , aliqui autem sieper peccatum a Deo recedunt, ut nunquam amplius ad Deum pet poenitentiam redeant: de tales stim pessimi nobiles , ae divites obdurati iamato , quorum memoria poli hanc vitam transit una cum sonitu campanarum, qui ipsis pulsatur, dum portantur ad sepulturam. Circa hoc, quod homo viator avi volanti comparetur de quo etiam Jobs. fit sermo dum dicitur: Homo adlaborem nascitiir,dc avis ad volandum sit

ARTICULUS UNICUS.

An nobiles milites Falconibus , Mercat res Perdicibus; Praelati Aquilis, & Pridicatores Gallis rem compa

rentur t

Explicat ut prima pari. Qim milites nobiles reciὸ assimilentur. Sunt autem Falcones aves generosae. quia vivunt de praeda; de ita etiam communiter ficiunt isti milites , vivunt enim ordinar id de spoliatione Ecclesiae,R lidosorum,&pauperum subditorum. Ad propolarum dicit S. Am ros in Hexa πνσυ quod omnes aves praedabiles praedantur ptaedam sterius species, de sua autem specie non sesem praeclari, excepto selo Niso , qtu etiam planὰ aves eiusdem suae speciei rapere, occidere. α devorare solet, quando est constitutus in aliqua necessitate. Sic etiam communiter faciunt isti nobiles milites, qui non aggrediuntur vel depraedanrur alios divites vel potentes , qui sunti si ejusdem species eum ipsis, sed lotum aggro

P uram vel religiosos,qui Milone ρον pertatis vel ratione suae impotentiae ad resisteri. dum , sunt quasi distinctae speciei ab istis nobilibus milit bus. Nihilomnus sepὰ fit, quod etiam nobiles milites adinstit Nisi avia parvae, sol crudelis, aggrediamur saepὰ saepius divites, de Potc tes sibi quasi similes in specie, dum Pet mago

violentiam,ac armis eoa devincunt de spoliant. Notum est, quod Talao quamdiu vivit m aula nutritur bene, habet vestes iub pedibus, ne Ledat ungues, portaturque in manu: postquam autem est mortuus,proiicitur ad sterquilii uum. Gallina autem econtra fiagatur ab aula, vivit in villa, scaurit in terra, de colligit grana, quae potest; sed in morte eius mutatur sortuna, in in scutellas a genteis portatur ad mensas Principum , de D minorum. Ita etiam erit de divite praedone, de

de paupere tuito ; habeturque hujus rei historia

Lucaelo. ubi dicitur: Factum est, ut moremur mendicus,de portaretur ab Angelis iii simi Abimhae ι mortuus autem est de dives , de sepultus ea in inferno. Et hoc est, quod de eis prophetat Baruch. his verbis : Ubi sunt principes gen

tium , qui domitramur super bestias, id euita. Per Pauperes, qui solum tanquam bestiae a divistibus tractant 2 qui in axibus coeli ludunt,qui

que tenent argentum dc aurum,in quibus homines confidum Sc non est finis acquisitionis ipsorum. Ubi inquam tales iunt Et statim respondetur. Exterminati sunt , de ad inferos descenderunt, de alii in loco eorum surrexerunt. Explicatur se uisa pari. Quod Mercatorestem assimilentur Predui . Perdax teste S. Ambrolio ova alterius perdicis rapit de furatur; sed pulli procreati statim ad vocem Matris relinquunt salsain nutricem , dc sequunt ut matrem tuam,qua ova pererit. Sic etiam fit in mercat Oribu , qui per uuiras, ac deceptiones lucrantur pecuniam, de ex hac emunt sibi fundos , agros, aedes, de similia : quibus quidem ad tempus seu-untur, sed post mortem mercatorum, omnia eo rum bona relicta recedunt ab haeregibus talium

mercatorum , dc sepe redit pecunia ad illos dominos , undὰ illam per scaudem ab ipsis tales mercatores sum luctati. Undὰ commune essi tum est De male quaesitis vix gaudet tertius haeres. Explicat ut tertia ''s. Quod Praelati Eccleῆsiae rectὸ comparentur Asmia. Nam Aquila sua dicituria L . An Duris κι--3 habet redem dextrum maiorem sinistro . diligentissimὰ nutrit pullos suos imo corpus suum interponit inter eos de sagittarium ad defendendos eosdenisubs pullos. item Aquila capta praeda est ita liberalis, ut etiam avibus assistemibus iugitet impertiatur. Si e moraliter praelati , lieet habeant duos pedes 1est duas affectiones; unam ad eos, quoium animarum debent habere curam, aliam ad decimationem, quae est pes quas sinister: et lus tamen animarum sibi commisiarum . qui est pes dexter, est longὸ per Dei gratiam major ait to pede. DeindE etiam Praelati Ecclesia liuet pullos suos, id est parochianos de sagittarium, id est, tyrannum injustum sese interponunt,nec P tiuntur eos iniuste pati. Tettio etiam Praelati praedam iam, id est. na Ecclesiastica, quae possident, largitet aliis danis

do Eleemosynam impertium . Huc facit illud

156쪽

Exodit'. ubi dkInarr Uos ipsi vidistis, quomo. do portaverim vos seper alas aquilarum , α simi et ini mihi. sed timendum est .na quidam Ecclesiae Praelati moderno tempore sint sem Struthiemes , qui habent quidem pennas . sed non vaant a terra: ita etiam quidam Plaetati habent praebendas, dignatatem .di scientiam mec t men cogitationibus hiis speculantur coelestias .sed tantum in terrenis occupantur. Similiter timendum est, ne quidam Praelatisnt ricut Bubo nes, qui diligunt Ecclesiam propter oleum et unis de extin uni lumen,& oleum consumunt. Ita quidam Lelesiastici lumen scientiae extinguunt, de solum pinguedinem Eeclesiae comedunt: utinam non in deteriores usus openderent. Explicitur suaria pars. 'Quod Praedicatores rediὰ in pnedicando comparentur G D. undὰJob . dicitur : Quis posuit 4n visceribus hominis sapientiam, &quis dedit Gallo intelligentia e Gallus annuntiat horas noctis . de excitat homines a sopore. Sic Praediistores sapientiam suam invii debent abscondere , sed palam auditoribus suis, pro suctu spirituali reportando,communi care. Debent etiam annuntiare horas noctis, id est, mortem; quae quidem certa est, hora autem incerta ; juxta illud ι Qua hora non putatis F, lius hominis veniet, repetendo ab ho ne animam. Beatus proindὰ homo,quem cum venerit Dominus,invenerit vigilantem. Debent quoque Praedicatores homines excitare a sopoce , seu somno peccati , dc ad vigiliam Poenitentiae peris agendae revocare. Sed timenduin est,nequid

Pt idatores, vel Confessisti in hoc suo Meio lint valdὰ pigri, non corrigendo, ed potius rac cando peccata.quod est valia malinii Resertur de Gallo gallinaceo, quod si in vem

Yte deplametur.& urticis verbere tu oveat pul- os more gallinae s in hoc tamen est discentia: quod Gainna hoc faciat naturaliter propter commodum pullorum , sed Gallus gallinaceus h Llum iactat eiugiative, de proo ter commodum proprium, quia plus boni a pullis recipit, quam pullis impend.it. Sic nonnulli Praedicatores sin eri filios silos spiritualis a confessione hoequeticidini, tantum ut aliquid accipiant muneris ab eis, non autem ex zelo spirituali erga animas e ruis. Et talas Praedicatores,vel Consessarii sunt, tres solum e lati WE, sunt enim pauperes d

plumati ; & ideδ pullis insdent, ut pulli non ab ipsi sed i in potius a pullis calefiant. Sed vae t

libus Praeci totibus, vel Consessariis, qui profecto pro temporali hypocrisi merebuntur timbulatione per ua coronari. Undὸ nata ii. di- inu : Ecce Dominus asportare te saetet, scut Gallus gallittaceus asportatur,& quasi amictum, se subi abit te. Comnans coronstit te tribu

utione,

cap. V. Lea LXV.

mminuiri. Dicit ergo et Aut ea pri-s iram se Deum δε -- id est, sicut sagitta emisia ab arcu velocissimὰ tendit ad metam , ita isti impii cum suis terrenis voluptatibus missi sunt , ut permndum transeant ad mortem. ει ιι HG- --μe Atinia rede in est. H est, simu .Et persi Tam divisus, statim totaliter recludit ira ita etiam multitudo aliqua vel communitas quae per ilicii ius impii dissensionem , perturbata de divisa fuit, illo impio ablato, statu reconciliatur.

manetque unita, sicut es t ablata sagitta transvo lante sampar manet conclusus . di unitus. et e

stratur Id est, si eut illae pecinem ad metam sium properantis, non apparet amplius abi in iare transeiit , ita hominis impii ablati per mortem dc existavi a transeuntis, nul-

ARTICULUS PRIMUS.

diabolias habeat tres arcus, ita utinaria Cucanialis concupistantari s ita utris siemulier compta*petulans; in arcu autem fiaternalis invidiae, i gitta sit detra ; acetandem in arcu mundialis concupisceatis

segittast malitioiaco iratio sit satum si estionum'

LECTIO LXVI.

TEXTULA t tanquamsagitta emissa m Deum Hsi

nasum ; divi aerisse eontinuo reris

sin sint ignoretur transiim H . EXPLκATIO TEMTUS.

IN ista Lectione Spiritus sinebas comparat se. licitatem impionim sagittae properanti ad hese

reo quod sc

o Explicat ut mima Deprimo arca

Cunalis concupiscetariae, cujuslagitta elim petulaU. Nam ab hac capitur, vulneratur ve ora Juvenis. iicut crur IVOverb. .

ubi etiam dicitur : Quia Iuvenis vecors sequatur mulierem comptam di petulantem.qu.isi bos dumis ad viistimam: oc ignorat, quod ad vinc la stultus trahatur , donec sagitta transfigat cor eius. Porro haec mulier petulans est pennata per ornariam curiosam , serrata per animum maliati ossim; de inflammata petamorem libidinosam.

UndE Cupido dicebatur esse filius veneris, qui

cum sagittis&ncula pingitur ἐν quia amor ea natis vulnerat de inflammat. Et eum hae sagitta fuit vulnerat David in aspectu Bersabeae, cum aspiceret eam se lavantem. 2. Reseri. Porro ista sistitia absconditur in pharetra , quando mulier talis sese occultat in sua camera; arcus veris ten

ditur, quando mulier sese diversim ὀ exornat rde sagitta tandem emittitur , quando ipsa se compta procedit in publicum. Et ideὸ sicut periculosum est hominibus non armatis . de bena custoditis, inter sagittas volantes incedere sita etiam periculosum est juvenibus in virtute parum exercitatis conversari frequenter cum sceminis. At vero ille, qui habitat in adiutorio Altissim Unprotectione Dei eoeli commorabitur ν de talis non timebiti sagitta votime in die, Eril negotio perambulante in tenebris,ut dieituri, Ps -α Explicatur sum ti Seu secundus arcus diaboli qui est framnam is sentia: ex quo a cu promit sagitta detractionis pesti sum, de qua dicitur i, Psa o r Paraverunt sagittas suas in pharetra , ut sagittent in obscuro rectos corde.

tractionis sagitta non utitur, nisi in obscuro, id est, in occulto. Et sicut bonus sagittavus non.

157쪽

Comment super Lib. Sapient. Salmon

emittit suas sigit tu adversus petram, ubi repercutiuntur ν ita diabolus non emittit suas detractionis sagittas eorum devotis de Sanqis, utpoth qui repellum tales detractionum si Nas nolentes eas audire : unde rectὸ ad propolitum S.Hi Ion. inquit. Nemo invito auditori libenter te-

serti

Detractio autem est sigiua dolorosi, quia tres occidit : nimirum detrahentem, audientem, &absentem. Et ideδ detractio summὰ est eavenda di fugienda ; quia ut dicitur Ierem. F. Sagitta eorum lingua vulnerans,dolum locuta est. Explicatur ortia mora. Seu tertius arcus diaboli, qui est Mundi ιι cocum. entia : cujus u-gitta est malitiosa conspiratio falsarum suggestionum , seu adinventiones accusationum contra innocentes. De his Prov. 2 s. dicitur et Sagit- in acuta homo, qui loquitur contra suum proxi. mum falsum testimonium. Isti figurantur per illos si initiatios . qui utraque manu sanda linsaxa proiiciebant, & sagittas limiliter. iiii legitura. Paralip. II. Ita etiam homines malitiosae con. spirationis. aeque benὰ formant a Cculationes. &actiones iustas, quam injustas: de tram libenter procedunt contra innocentem . scut contra nocentem. Undὸ conqueritur Eec ia in persona justi Threnotum 3. dicens:Tetendit arcum suum,

α potuit me quasi signi im ad sagittam . misit in

renibus meis nyras pharetrae sitae. Et isti sunt tres arcus diaboli cum tribus sagittis.

An Christus haberit triplicem arcum 3 ni mirum lucis scripturae, mortis natum, MIegis censurae; ita ut ab arcu lucis Scripturaeprc cedat tanquam sagitta Praedicator verbi Des ; & ab arcu mortis nimirum an, inae egrediatur sagitta poenalitatis, & infirmitatis ab arcu legis censurae , egrediatur tanquam sagitta , ultima sententia definitiva supremi Iudicis per verbum Venite , ves per Vesebum Ite

Explicatur prima patra. De arcu raris

Seriptura, ἀμ- ωιrbi Hvini. Nam de hac expressὸ dicitur risaiae Posuit me quasi sagittam electam. Sagittarius autem est Christus, cuius primae ct tiae Atim in principio suerunt Apostoli, pennati per Virtutes, habuerunt tres pennas, id est, Fidem, spem & Charitatem: de quibus fit sermo t.Cor. a. Isti etiam Apostoli tanquam sagittae erant inflammati igne S. Spiritus, juxta illud Psal. Sagittas tuas ardentes effecit. Et iterum: sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis. Constat quod quando sagitta est nimis onera. luto , nunquam benὶ volabit: ita etiam quidam , qui deberenteises'ittae Christi in praedi. cando . sunt nimis onerati cogitationibus terr nis ita ut volare non possint, corda peccatorum tiansverberando per verbum Dei , eosque di-0onendo ad poenitentiam.

Certum quoque est . quod nisi ptircipalis sagittarius manum apponat ad arcum , arcus non

bene emittet sagittam. Unde Icg mus A. Rcg. ι 3. quod Jora Rex petitui us conii in ab El GO

infirmato, accesserit ad eum dicens : Pate. mi. pater mi, currus I GA&autisa ejus. Cui dixit Elisaeus, affer arcum tuum diu . tas. Et posuit Rex manum supra arcum , di Eliseus malitiai suam quoque posuit serra manum Regis, oe dixit e Sagitta lalutis Domini, de sagitta salutis coci tra Syriam. In proposito itaque Pi incipalis sagittatius est Clitistiis ; dc hic applicat manum ad arcum , quando Praedicat Ori verbi divini coria municat suam gratiam , qua habitas raedicatio tanquam sagitta velociter simul, de s inliciter vadit .multumque fructum affert, dum peccatores ad poenitentiam flectit , dc niuitas animas Deo

lucratur.

taplicitur secun pari. De Ar mretis naia 3ura . t quo egreditur i, gitias .aesitatis de ii fi imitatis. De hac saga. a iit mentio in Psalm. Dum dic: tur, sagitta. Luxinia ιulat mihi. Ubi loquitur Pia milia dz P nai. talibus consequentibus ad pectatum origi .iale. Piario iste accomorus emittendo suo sagittas percutit amo nos, dum occidit iuniores. ι ercutit quoque Ia uos, quando aufert potentiores & l. peliotest de denique percutit qua .dia lacciau .nt

riores nobis. Et id. o merito ista sagitta moltis timenda est juxta illud PG:ui. Enutie sagittas

tuas, de conturbabis eos.

Eaplicatur para. De Arcu riis eos rae; eujus sagitta est de fi :itiva re ultima selitentia per

verbum ite, aut per verbum Ite. Nam bovis dicet Christ in principalis L gitta ius, Venite B nedicti Pa. ris mei percipite regnum, quod vo bis paratum est a principio munda: maiis autem dieet, Ite maledicti in is tem aternum, qui para tus est diabolo de Angeias e tu. De isto Picu Qicit ut in Psalmor Ded. sti metuentibus te lignificationem , ut fugiant a Litae arcus. Et tiauem malis hominibus implebitur ulud Deut .sa. Congregabo super eoa mala,& sagittas meas Lianiplobo in eis. Caeterum hoc bia ivndum cst , quod quanto diutus iste arcus ructaL , ε ni is mistenditur , tanto magis vulnerat: ec Ra id fiet uxillud Ezech. s. Misam iii eos lagitio nieas pessimas,quae mortiferae Gunt,uciusPergam cias.

AR TICVTVS TERTIVS.

An liceat contra Saracenos 5 infiJeles rebelles , CKristianorum persecutores , sui s agante aut horitate Ecelesiae bellare ρ

Probatur. Quia licitum est fidelibus bina sibi debita, M ab aliis injustὰ detenta recuperate bellando ; sed Saraceni, de alii multi infid

Ira diversas terras. de alia bona occupant . quae fidelibus sint debita. Et eo licitum est intervo. niente aut hori:ate Ecclesiae contra eos pugnare. Maior patet , de minor similiter constat. Nam Saraceni occupant terram sanctam . 3c quaedam

alia loci olim a Christianis justὸ possissa.

Probat ut

158쪽

Cap. V. Dct. LXVI.

obitur secundδ. Licitum est vim vi repet. lam , ut patet exsure; sed infideles&petiecutores Christiano tuni ini erunt vim fides ibus, & toti Ecclesiae ; ergo licitum est tales inlideles Lundo superare,ac Occidere. Confirmatus. Licitum est per timc rem indicere charitatem , quia timor servilis parat viam

charitati, sed quibusdam in. tersectis, & qtu ida sive de Siracenis, sive de hominibus infidelibus perseqtientibus Christia

nos, cilis vel captis,residui timebunt; M torsitan ex timine concipietit chalitatem, & ita co

vertentur ad fidem , uri saepius legimus estes ctum, max-in infidelibus captivis, qui debitὸ instructi conversi sunt ad veram fidem. Ergo Dices pi imo. Deus non vult mortem secta toris, sed ut magis convertatur. & vivat, ut dicit Scriptura saeta . sed si Saracenos aliquis vel infidelis persecutor Ecclesiae occidatur, non potest amplius converti, nisi per miraculum resuscitaretur Elgo non est licitum tales Saracenos, vel infideles persecutores Ecclesiae occidere. Respondetur quod illa Author tas Scripturae sacrae intelligenda sit de morte poenae anime, quam Deus peccatori non vult absolutὸ sed tantium sub conditione , si non poeniteat. Et ista stant si irini. nolo Titium de capitati etiam quantum Titius est homo, de volo Titium decapitarim quantum est homicida. Eodem modo ilii .qui expugnant infideles persequentes Eccle fiam, nod ni eorum mortem principat ter, dilectE, de per se intendere sed per accidens, secundatio&ind iectE . q.lia principaliter debent velle recutationem bonorum Christia. iis debitorum.

eorundem si racenoru:n convellionem ad

fidem . de lecundario eonini mortem si velint iusta malitia perseverare r Se ita niteles, qui eryugnant Sarac. nos, vel nudeles, rem sese conto nubunt voluntati diurnae.

Dires secundis. Non licet eos occidere , Pro quibus Ecclesia orat ; Dd Ecclesia in die Parasceves orat specialiter pro talibus infidelibus: Ergo non licet eos bellando Oceidete. Respondetur. Q Od Ecclesia ontet . quod filiat iusti. M Meo pro eis orat: sed si noli ut converti, vult eorum malitiam abbreviare per mor

tem.

Dices tet tib. Pagani, & Saraceni non macis peccant contia Deum . quam peccarunt Iudaei tempore Passionis; sed Ch illus noluit,ut Judaei perderentur gladio materiali. s Undὸ etiam Christus oravit Patrem pro Iudaeis se ciuei figentibus. de Petrum. qui imputavit auricolam servo, increpavit dicens: Qui gladio percusserit, gladio peribit, ubi est sed mo de gladio mateliali) Ergo etiam non lieet bellando eontra Sa cenos , vel Paganos, uri pladio materiali, sed tantum spitia tuali, qui est vetbum Dei. Antequam huic argumento respondeatur.

Notandum est ex s. qutustiso, quod accipere gladium authocitate privata , εc sine sepelioris ridicio, iubente, vel perinittente, sit illicitum. Undὰ dieit S. Antistes lib. a. M ponitur in Gnoisqq. 4. Ille inquit gladium acciri illicitὰ , qui nulla superiori, ac legitima potestate, vel jubente, ves concedente in sanguinem alicujus arma ut . Hoc praenotat in

Respondetur verum esse , quod Deus sit ita potens iacere misericordiam, sicut unquam eam

rar fecit; requititur tamen,quod se homines A L, Dei misericordiam Iecipiendam recte disponant; nec peccando ponant Obicem, potiusque ansam praebeant exercenda Iuttit .Porro,quod Christus Petrum increpaverat propter extracti nem gladii , exiit de contigit I quia tunc propter cireumflantiam si Passionia , non hut tempus utenda armis, R gladio materiali, ne Redeiopcio nostraim alietur. Uadὰ facturn Petri propter circumstantiam temporis r probatum tint: cum quo tamen stat. quod aut horitate superioris te gitima accedente, licitum sit uti gladio materiali. Occasione hupis algumenta sit

An Petrus tempore Passionis extrahendo gladium,dc amputando servo auriciniam peccaverit fDIco, quod Petrus quidem peccaverit levia

ter, excluatur tarrori iciati a gravi pi optet zelum,ex quo gladium suum exti axit pro UOmiano sito deterid do.

Probat r. Quia Christus Dominus Petrum caper hoc nisto increpavit 1 Ergo signum est,

quod Petrus aliqualiter peccaverit ex rahendo gladium , 5e v lnerando servum e maxune quia ad hoc facienciam aut horitatem a Iudice non habi M. Naiiloalitu sicut Moys s propter et lum . quem habuit erga sua. rem saam. est excusa. bilis aliquo modo de hianai vitia AEgyotii sine au

bat ad defendendace Dot r. nuni tuum . quem seiebat esse Deum. Et idcis s. eout de . loyse de Peci o in hoc easti loquonssie ait: Uterque non detestabili imi nitare. dc non emenuabili animositate iustitiae regulam excessit, urerque enim odio improbitatis at enaee sed ille fraterno. ille dominico, licet adhuc ea nati amore peccavit. Haec S. quinimus. Dices. Petrus ex amore Christi extraxit gladium; uiidES. Hieronymus ait: Petriis hoe cit mentis ardore,quo,dcc. Et ideδ Raban us coisparat S. Petrum cum Phinees iace dote. Seiebat enim quod Phinees puniendo lacrilegos mero dem justitiae , &lacerdotii perennis acceperat: Ergo Petrus in hoc iacto non peccavit. Respondetur ad i. quod amor ille Petri sue tit aliqualiter carnalis, de ideo Petium non excise savit ;Jundd cum Petrus eodem amore carnali motus,Christo aliqua vice dissuasit,ne patereriir, Dominus eum increpando , vocavit lathanam, ut legitur Matth. Is.

Ad alterum quod subditur de dicto R ibi ia

dicendum est . quod Petrus non habuerit talem zelum discretum sicut Phinees . licet secundum apparentiam in utroque potitisset putari G:sse idem zelus. Nam Petrus ex zelo impetuoso. de quiderii in praesentia sui Magistri gladium extraxit, sine cujus imperio nihil debuisset iacere. At veris Phinees suit sacerdos . ad quem spertinebat punitio in veteri lege. Qualiter etiam Mathaint as excusatur, qui trucidavit idololatram supet aram Machab. 2.

Nec obstat, quod Chiastus dixerit, qui non habet gladium, vendat tunicam, de eniat gladii

159쪽

os comment. suin L

Nonitur am obsta Mina ut dicit S. AENU L in Fas .. D minu, quidem iussit, ut scr-rum discipuli eius terrenti. sed non iussit, ut stantent , quia nec ferrum ad hoc ferre princepit. Ex quo Nota, quod quidam ex discipulis, qui magis

animosi erant sicut Petrara , cum iniὰ audissent, quod Christus tradendus esset in manus peccatorum, de gladiis sibi providerint,ut si sorte opus esset, Magistruin tuum defenderent ; Christus autem hoc uoluit, ut Passionem suam impleret,&redemptionem nostram accelararet: & ideo Pe-Das gladio percutiens peccavit,quia voluntatem Domini sui non inquisivit. Undὰ de excusatur aliquo modo propter zelum suum , non tamen excusatur pro toto, ut dictum est.

Dices. Petrus licentiam a Christo postulavit, dicens: Domine, si percutimus in gladio Ergo non peccavi Resp. quia Petrus peccaverit propter zeli im tuositatem, petita quidem, sed non exspectata licemia r unia debuisset inspectate licentiam aut equam gladio feriret.

LECTIO LXVII.

TEXTUS.

se nos arati cont-ὸ desinimus esse , s

virtutis quidem signum nisum valuimus ostendere: in mali siue auum

HIe explicat Spiritus sanctus, quomodo mali

conliderantes, quod vita sua sit transacta sine fructu sicut umbra evanescens, aut nuntius cursitans, vel sicut navis transfretans, sue avis transvolvis . seu sicut sagitta arcum penetraras;

considerantes inquam impii, quod vitam suam sine frui tu transegerint, dicent i Sista uor rotLmιὸ df, .s 69. Nam homo statim ut incipit vivere, etiam incipit mori, cujus vivere esti vita transite. Undὸ S. Aurust. ita ν3. d. Civisas. ωrv. '. inquit. Ex quo quisque in silio corpore

moriturus esse coepit , semper in eo agitur, ut mors veniat. Hoc enim agit ejus mutabilitas i

to tempore vitae hujus, si tamen vita dicenda est, ut veniatur ad mortem. Nemo quippὸ est, quin ejus mors post annum sit propinquior, quam ei ante annum fuerat. &cras, quam hodie. &hodie quem heri, de nunc quam paulo ante; ita tumetito vita nostra nihil aliud sit, quam cursus ad mortem. Undὸ Senoam λυ. ait : Quotidiὸ morimur, quia quotidiὸ demit aliqua pars vitae ; & tunc quoque elim crescimus , vita deis

crescit.

Porrδ impii non solum fitebuntur setasse,

dum vixerunt, continuδ naturaliter morientes rsed etiam silebuntur se satisse eontinuδ mraliter delinquentes. Undὸ in textu subditur r Et viri επυι quid/-H-m nutam ouims ostreatio. Pu a stante sua malitia, quam impii dilexerunt. Sicut enim listatua stante sua ligatura non potestinabuum, solutus uitem ligatura potest ambiD

U. Sapient. Salomon

lare: sic etiam peccator dum ligatur peccum ad

opus virtutis non valet. vel umtamen haec inua.

Iitudo non excusat , quum.pius est sibimet ipsi causa hu vi sine impotentiae noleudo desistere ab amore peccati, ut ait A. -- l. i. cur L --ἀTandam impii concludunt. Diam agni re stra insumi μα- , id est , in malitris nostra mortui sumus. ει -ιβtu Agn-- ut iam valuimara os ore. Contrarium tamen fit in hominibus iustis , in quibus etiamsi peccent, fiantque maligni ν ipsa tamen malignitas in eis consi. mitur per Pinimentiam, dc miluricoidam divinam. Unde Gen. 3. dicitur : Miseri id a

Domini, quia non lumus consumsti.

Nota. Quod signum virium ut operari circa bonum arduum & dissicile, faciliter cete id, ili.

ter, &perseveranter. De duobus primis ii 5-tetur Arist. L. Lib. De tertio a ateiri dicitiir: utuperseveraverit in finem , hac salvus erit. Et hoe

etiam Ecel. c. dicitur de Caleph , quod ulque ad senectutem permanserit illi virtus. Et AI -- Vit tute magna,id est, constanti, reddebant Apostoli testimoniu Domini nostri IeIu C insti. Et ista tria sum veta signa virtutis. At vero honor non est semper signum virtutis, quia soὰ hon tantur ii, qui sunt mali. Eadem ratione,dignit tes de ossieta non sint semper sigua vulum quia cepd ad tales dignitates homines mali propi largitionem Pecuniae. vel qui sint aliis potentio

ribus continguinitate coniuncti, Pι Omovemur.

ARTICVLVS PRIMUS.

An gaudium Virtutis excedat gaudium mundi Continuitate, Puritate,Usguitate,& salubritate 'Ico qudd se. Explicatur priae a pari. Quod gaudium

virtutis excecrat gaudium mundi GunmMtate.

Nam Ptovetb is. dicitur: Secura mens quasi juge convivium. Homo carnalis non sen per se. det ad mensam corporHem, sed homo virtuosus semper e .i in mensa delectationis suae. Unde ad Philipp. 4. dicitur : Gaudete in Domino se per,iteium dico gaudete. Econtra verb de gaudio hominis mali dicitur Job ao. gaudium hup critae adinstar puncti. Explicatur secu pars. Quod gaudium vi

tutis excedat gaudium mundi Purisain. Nam dulcedo foelicitatis mundanae , mixta est multu amaritudii libus; ideo autem Deus replet amariis tudinibus humana gaudia, ut homines magis ab eisdem avocet.Uiade Deus hac in parte est similis nutriet, quae dum vult ablactare puerum, ma Llam suam ab extrinseco reddit amaram , quam amaritu rem insans advertens non petit amplius fugere lac. Sic etiam nos homines, quia scismus amaritudinem latere sub gaudiis mundanis, non debemus ea quaerere , sed potius deserere. Hue sicit illud S. August. 8. cap a. ubi ait : Tu semper aderas misericorditer seviens,& amarissimis eonfusionibus aspergens Omnesil iras jucunditates meas . ita ut quaererem sine offensone jucundari, de ubi hoc possem mon in-vmi. Nunquid propter te Domine, qui fingis labo.

160쪽

Cap. V. LVI. LXVV

laborem in praecepto; & percutis . ut sanes; & metu virtuosi Paradiso terrestri in tribus , hirilia

occidas, ut moneamur abs te Idem tibis . . - Tum in am nuἡte , imcunditate , & securitite. ait: Vae animae audaci quae speravit, se melius Propter tIes virtute. Theclogicas. Nam mens tabere, si te recessem. veria de reveria in dot- hominia habri a minuitatem per fidem, dum petium, Ninventrem in latera, duia sunt haec om- Fidem Dominum Duum, licet oculo .dhue Tma, tu solus requies. ligante,contereri Atur ι Decunditatem autem ha- Explicat ut tertia pars. Quod gaudium vir- bet per Ch Ut Lem , quae generat bona opera tutis excedat gaudium mund. is inguitato. Quia mera orta ; N secutitatem habet per Spem. dum gaudium virtutis ibium datur Justis& Sanctis, mens virtuosi iecura de certa est de reti ibutione qui sunt amici Dei: temporalia autem ἐκ naturalia dantur tam bonis, quies malis: de laepEmalis temporalia magis dantur quam bonis. Undὰ

S. - . Abro I. d. o. μιαν. ait: Istatem poralia bona, & etiam mala temporalia, voluit Deus bonis de malis esse communia, ut nec bona aeterna. Plaetet ea animam virtuosi tanquam qu tuo. flumina irrigantia Paradisum iecieant qua tuor virtutes Cardinales, ita ut homo per illis ab omnium carnalium desideriorum aestu te

retur.

Explicatur pari. Quod mens virtuo. cupidius appetantur, quae mali quoque habete si assiimietur I ramgo caloti praecipud in qua cernantur : nec mala turpiter evitentur, quibus tuor prae uat Vis. Nam sicui coelum est locus de boni pIerumque assieiuntur. divinae trabitationis, locus generalis diuininatio-Praeterea Pudium virtutis est in illis, de quia nis, locus Ordinarae dilectionis, de locus gaudiibus dignum est gaudere: sicut dicit Glossa super seu exultationis τ ita etiam menti vartuae ista illud ad Galatas s. Fructus spiritus est charitas, quatuor conVeniam. gaudium, dec. Eeontra autem de malis dicitur Et inprimis quidem mens vimiosa est Dei h Proverb. 3. Stultorum exultatio ignominia est; bitatio; unde S. Hicron. ait δ Nihil quietius, ni- uia ut dicitur Proveib. a. Laetantur , cum malὰ hilque purius debet esse ea mente quae in Dei ha bitaculum praeparanda est quoniam non templa fulgentia, non gemmis altaria distincta deleiactant ed anima ornata v mitibus. Per picturam domus.ticile diicermiur domus ossicium. Afit ex enim depingitur tabertia 6c aliter capella, in hac enim pingamur gesta Sanctorum , in tu autem gesta fatuorum. Ita moraliter loquend 3 siquis 'di posset Videre mentem virtuosam , diceretalli

tutis 'raecedat gaudium muncii m Salubrito. esse capellam seu templum Filii Dei ι Noaillud Quia sint mundum eontemnere, & de diabolo Cor Nestitia, quod templum Dei siti, de triumphare. UndZ in vitis Patrum legitur,quod Spiritus sanctus habitat in vobis ' Et subditi si S.Antonius dixerit, uniea ratio vincendi inutii- quis templum Dei Violaret,dasperdet illum D in eum est laetitia spiritualis. Et ideδ rem Eccl3α templum autem Dei sanctam est, quod esti vor. dicituri Jueunditas eordis, haec est vita hominis. Econtra quando mens hominis spoliatur vim1 fecerint, di exultant in rebus pessimis. Undὰ pulchre s. August. ait: Quid est mundi gaudium breviter dico. Saeculi laetitia est impunita nequitia, ut luxuriam in spectaculis, ebrietate ingurgitari, turpitudine fistere. εc nihil mali pati. Hoc gaudium pejus est dolore: pejus enim est gaudere de iniquitate.quam dolere de corruptione. Explicatur quarta pars. Quod gaudium vir- de thesaurus sine desectione sanctitatis. Hinc s. libro de stirimet amnis virtus eleganter deseri . bitur his verbis r Vimas est habitus mentis benὰ anstitutae , ad modum i quod benὰ est insti. tutum, si rectὸ in eo consulatur rectὸ in eo praecipiatur, dc rectὰ obediarer. Et hoc modo menstibus, & vitiis deturpatur, tunc gi taberna dae

moniorum.

In hoc ergo loco, nimirum in mente humana, ornata viri utibus libenter habitat Deus testa S. Bernardo quia mens virtuosi est coelum Dei: quod mentis humanae coelum ut Chiistus est ben. instituta . quando ratio recte consulit, acqui cret, pugnavit, S sei e Per triginta tres an voluΑtas rem praecipit.&sensus rectὰ obediunt. n.566Pvit, ac tandem occubuit, ut glotioia Sine isto autem regimine mens pueriliter regi- redimeret. tur,& assimilatur regno Roboam Reg. N. qui Secundo. Mens viriuosa est laeus generalis relicto consilio senum iuvenibus aequievit. Ubi illumin rimis ἶ undd tota lux cognitionisii enim via non est. fit quod id,quod servire de . mami mente derruatur ; &ideo S. Berna idus buisset, imperet: de quod damnari deberet, sese est . sicut terra sine coelo obscura est de opaca, vit ae ministrat. Eiseo regnum inhcimine ca- ita corpus sine mente. Lux autem sapientiae non rente virtutibus,divinam est. Studeantus proindὸ introibit in malevolam amniam sed tantum in

virriati, quae tantum verum gaudium generat; de virtuo iam,

qua dicitur Eccl. 3o. Non est oblectamentum si per cordis gaudium.

ARTICULUS SE VNDVS.

Tertio. Mens virtuosa est locus ordinatae diis lectioriis ; unde S. August. tib s. d. Qina. Dri ait: vera definitio virtutis est, quod vitius sit

ordo amoris.

Quittis. Sicut coelum est locus gaudii &exuti

An virtus faciat quasi duplicem Paridi ''

ἡ λ r 'M- σaudii im non potest este sine virtute. Undὰ de virtuosis dicitur Matth. s. Gaudere &exultate,

sum, terrestrem videlicet δε coelestem in corde hominis e

Explicatur prisma pars. inod virtus saeiat in corde hominis quasi Par. I - με- ; juxta illud Ecel. o. Gratia Dei seut Paradisus in benedictionibus. Assimilatur enim

ecce enim merces vestra multa est in coelis. Hua

ficit illud , quod ait δα dicens et Unum hominis bonum est ipsa virtus, quae inter prosperam fortunam de adversam incedit heronea cum magno utriusque contemptu e viruis

Rectorem ducemque considerati sed sine magiis stro vitia discuntur. Haec Seneca Etunicus a

SEARCH

MENU NAVIGATION