장음표시 사용
181쪽
die non comparea Nyn quo die etiam Judex mun
daniis contra reum Diani aientem in iudicio,
nihil tentabit. Verun ainen ista cautela non poterunt uti homines; quia nullus sese poterat ab sentare. Vndὸ 2. Cor. s . dicitur Omnes nosma minari oportet pnte tribunal Et consequenter Donatuus non sibi rahet pei simam
comment super Lib Sapient Salomon.
merita. di condig itatem person: Nam Ita ut con: dignatas unius Peliotiae piae aliaci, Dilueretur , vel
sinpliciter de absolute . vel salien ies pectivἐ
pen latis aliquibus certis circun mi. iiis, vel Pe sat ob oconi munici una pelloi a melius Pro
di sie rei test, quam alia. Qua ia ione lubi nudEpiscopatus magis confiniuii tui potentibus, quieuit, ' am a iudicio per dissimulationem. Nee magis delenitere ri fiunt bonum cc in n. une E mirum quia Deus non est acceptor personarum. ut dieitur Actor. Io Et Ratio mi. t --Nam lortis urael dominator hominum ilistus. ut dicitur a Regumus. Et ita nulli si premus judcx iaciet vorem ex aliqua bene. volentia.
Quantum ad secundum, quod Christus nulli
parcet propter impotem iam, dicit Spiritus sanctus sie. Aee ιοειπαν- uyus: Quasi dicat non dimittet potentes peccatores sine p*na , propter timorem potentiae Regum, vel Principum, vel cujuscunque creaturae. Et hoc probat statim per verba liquentia dicem , quia Deus secis magnum Cleuae, quam alicui ignobiliati et hic sit doci sit. nrus Iheologus. Inio diri r Ecclisaeli in multis litibus propiet bona ad Ecclesiam pertinentia. Episcopatus rectὰ potius confertur ali in bono ut istae, vel Canon istae, quam Theologo, Icet Theologia secundum se considerata ut melior Juiis prudentia. Quando ergo aliquis considerat in quadam persona aliquam conditionem, quae non facit eum dignum illo quod ipsi deberet ex iustitia disti ibutiva conferre , tune est acceptio p rsora rum. Vt v. s. si alicui stupidissimo ,&idii mar
rentelae homini conseitem belle ficium anu dnobilissimum euratum . praeci E ex eo, quia inibi quem etiam pro suo libitu potest destruere. Hue recommendatus est ab aliquo n.eo amico , vellicitet alnillild 'aias: Dominus Deus ipse fecit amica; si autem collator consideret in persona
Quantum ad tertium. quod Deus nulli pareetptopter negligentiam, dicit sic. Quia aquaAtre. st usi iura de .mnibus : & consequenter aeque bene unum ac alterum pumet. Vnde Sap. ia. dicitur. Non est alius Deus quam tu , cui cura est
de omnibus: ut ostendas, quoniam non injustὰ judicas judicium. His tribus causis dissimulandi exelusis, insertur ultin δ ista conclusio. Forribui autem id est qui sortius & gravius μνιιμ ινμι ι Miatis. Vnde Deut ar. yicitur. Pro mentura delicti erit, di plagarum modus. Notandum circa hanc, & praecedentes lecti nes; quod ludi. x i lum, quem scit privata sciem
tia esse innoceia te is , convicium tamen & rite
proba um in juilicio tanquam nocentem possit eoi demnare Rato quia i , flix in iudicio agit tanquam persona publica. & non ut privata persona ; Eigo etiam debet se regulare secundum scienti m quam habet ut ri r na publica: &jux a illam debet illum condemnare , quem in judicio cernit esse convictum tanquam nocenstent. Maximὰ quia Deut. ist. dicitur In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum. Ergo iudex debet condemnare secundum testicongitonem aliquam quae facit talem personam dignam confersndo beneficio , ture non est a ceptio persbnae . sed est acceptio iustae causae, propter quam fit beneficii collatio. Vnile Gugsepis i d a. i Non est personarum acceptio apud D cum recte dicit . quo i iustus iudex causas attendat & l oti reis. n. s; Itaque pater quod acceptao reis orae in maletia iustitiae distributivae. tunc fiat. quando praes r ut per ἀna personae pro 'tei cautam non d gnificantem talem personam ad illud quod ei confertur. Hoc
Dieo quod acceptio personarum sit meis
Probatur primδ . quia quidquid opponitur
virtuti est peccatum ista acceptio personarum opponitur virtuti nempὸ iustitiae , dum videlicet alleui personae eonfertur seu distribuitur aliqui, dbonum seu beneficium propter causam non dignificantem talem perlonam ad hujusin odi b num sibi collatum : Ergo acceptio person tum est peccatum.
Probatur se eundo. Nihil prohibetur in lege divina nisi sit peccatum ; sed acceptio pet son tum prohibetur in lege divina dicitur emin
Deut. i. Non accipies Dersonam cujusquam ; demonium testium ritὸ tamen de strictὰ examinatu loquitur ibi scriptura specialiter de loco iudicii Ad probatum ; ne sorte dicatur, quod iudex judicaverit, dum non erat conveniens testimonium
testium e qualiter peccavit Pilatus adjudicando Christum morti, propter malevolos quosdam
testes , quorum non erat conveniens testimoniisum eonita Christum. Porro quia in ista lectione tangitur aliquid de acceptione personarum, ideb
Utrum acceptio personarum sit peccatum r
otandum ante resolutionem, quod ad tu stiriam pertineat. quod diversa bona diver-
Ergo acceptio personarum est peccat una. Pro Pter quod etiam Jacobi a. dicitur Nolite in peria sonatum acceptione habere fidem Domuit nostri
Dicet primo, Deus impeccabilis est acceptor personatum; Ergo diuendum est quod ac eptici
personarum non si peccatum. Probatur Ani eedem. Nam ad Rom. 9. dicitur: Cum nondum
aliquid boni vel mali egissent, dictum est. Iacob dilexi. Esau odio habui. Ergo Q. Quod in gratuita donatione vel libera adiamissione ad aliquem locum pulchium. ncm h beat locum acceptio personarum . sed haec tam tum tunc est, quando aliquid datur alicui, quod tamen ex justitia disti ibutiva magis deberet alisti. vnia sicut dives non est acceptor personaiarum, dum uni pauperi dat eleea Ounam. de non
sis datribu mur rissonis , seeundum valorem, alteri I ita etiam Deus non est acceptor persona
182쪽
runt, si unum eligat ad gloriam tanquam ad indebitum beneficium , non autem alterum 3 gloria enim considerata per modum indebiti beneficii datur ante praevisa merita, ut docent T homitae; Cum quo tamen stat,quod gloria considerata per
modum praunii. detur Via executionis proptet merita.
Dices secundo . conserte simi beneficium
propter consanguinitatem,est acceptio personae; sed hoe non est peccatinii, sed est potius charitas ordinata,dicitur eo im ad GalatήOperemur bos num, ad Omnes,maxime autem ad domesticos fidei ; quorum nomine deligriantur consanguinei. Unde l. ad Thimoth. s. dicitur: Si quis suorum cuiam non habet domesticorain. fidem negavit,& infideli de elior est. Eigo acceptio perib rum non est peccatum. W: Quod consanguinei alicujus Praelati , vel sunt s. nplicii ec minus digni, tam per re pectum ad beneficium contereiuratu , qu imper respectum ad botrum commune ; vel sunt aeque digni ac al. i. In primo calia promovere eos.& dimittere dignio ira, eit peccatam acceptionis Personarum. Et idem est in dispensatione rerum spiritualium,s has Pcaelatus conterat suis consanguineis,ab . Iute, simplic: ter,& per omnem respectum indignis : quia Praelatus rerum spiritualium v. g. be nesciorum, praebendarum , non est Dominus, sed minister,juxta illudi. Cor. 6. Sic nos existimet homo, ut ininistros Christi oc dispensatores ministeriorum Dei et adeoque si Praelati consaninguineis suis indignis conserant beneficium, vel praebendam,vei vicabitur de illis istud metticum.
Mos est Praelatis dare praebendas benὸ natis; Aut benὶ nummatis . vel eorum singuine
Ergo praebendae non dicuntur sed emendae. In secundo autem casu licitum est Praelato ptae. ferte consanguineo suos , quia sic extraneo non fit ir iustitia, cum supportatur, quod onsangui neus praelati habeat aequalia merita vel talenta. Tum etiam quia tales consanguinei videntur saltem acceptiores essem hoc, quod Pirulatim gis possint de iis confidere, quod ne sotia Eecleuastea una secum unanimites tractabunt. Dices ter tro praeserre nobilem illi ieratum,
nobili litterato, est acceptio personae, sed haee non est peccatum. Ergo. Probatur: minor, quia talis nobilis magis potest defendere Ecclesiam. quam ille ignobilis sed doctus. Praeterea summus Pontifex in dispeia sationi. bus dandis saepὸ attendit nobilitatem,sicilius dispensat cum nobilibus, quam cum aliis. Nam facilius dispensatur eum nobilibus divitibus, quam cum pauperibus,quod in gradu prohibito
contrahant matrimonium t Ergo signum est, quod acceptio personarum non sit peccatum. Quod licet litteratura absolute loquendo, de eaeteris patibus faciat hominem magis idoneum ad promotionem in Ecclεsia, respectivὸ ia-men ad bonum commune , nobilitas sulcita bonis moribus. potest plus expedire Ecclesiae in t sistendo rebellibus, Be lupis oves invadentibus, quam possit litteratura .s adedque dum nobilitas bono cummuni Ecclesiae magis prodest, mirum non est, quod praeponatur litteraturae. Similiter
titat Theologia dignificet magis homiam ad
curam amiarum ue Cacones tamen magis didinificant hominem ad defensionem decimarum, de earum exactioneta; unde non est mirum,quod
quando negotia Ecclesiae sunt litigosa, inagis eligatur bonus Jurista, dc Canorum, quam bonus Theologus. Ad id quod additur, quod eum bibbus fi .ant dii pensationes in conti aliendo matrimonio infra gradus prohibitos. de non cum pauperibus. dicendum est,quod non sit acceptio personarum; Nam causa dispensandi cum nobilibus est multipluario Mis ἐπυνε is. Quae causa apud palletes non habetur. Diees quaitis secundum Iura Extrana p. -- μα Suffcit eligere dignum ad praelaturam. Item subinia electio debet seri ex gremio, ubi multi alii digniores extra gremium praetermimini ut, nec iniimuntur ad praelitutam : Ergo non est acceptio personae eligere minus dignum relicto digniori. Confirmatur Mele. 4. dicitur: In iudiciis esto pupillis mileticors, ut pater; Ergo saltem acceditio personarum pupillorum non est peccatum. N. Ad I.quod loquedo de electione in foro: rLves soro iudiciali sine dubio ad praecavendas pluma lites,&ne quaevis electio calumniam patia uri aut controversiam, salubriter statutum sit iussi. cere, quod eligatur bonus ad praelatura m , ita ut homo ici foro toti non obligetur ad eligendum meliorem iuxta pata: cum quo tamen stat. quod attendendo conscientiam eligentis, is teneatur eligere illum quem reputat elle meliorem 'clstiti plicitet de absolute talem, vel meliorem res-pemvὸ: dc pio tunc pensatis omnibus circuminstantiis particularibus , quae tune currunt; si secus eligens faciat, commutat peccatum acoP-tionis petibnae de insuper commutit mendacium eligendo minus disnum, dum conscientia Us dictavit meliorem tuisse eligendum. Ad stet de eligendo intra gremiu Acm- dum est; quod illi, qui sunt de gremio communitatis,ordinariὸ censentur plus esse prosituri illi communitati, in qua sunt enutriti. quam aliquis extraneus . de ideo licite elisuntur de gremio. quam diu sub ectum aliquoa capax in eo reξαι-
ix Ad Confirmationem, quod in judicio opo teat uiisereri pauperis, quantum potest fieri sine laesione justitiae: alias siquid contra justitiim fiori deberet, nec ipsius Paupetis misereberis, ut diacitur Exodi a . Dices quinto, si accepilo personarum est i pe carum, sequitur, quod malis Praelatis aut malis parentibus aut senibus distolis non sit exhiben. da reverentia; sed hoe est falsum; Ergo de id un-dὸ sequitur, sequela patet ; Quia mali lPraelati,
parentes. 8c senes non sunt digni honore. Minoisimiliter constat: quia tenemur etiam malos Pa rentes Praelatos de senes honorare; iuxta illud Levit.im Coram cano capite consurge,de hono rapersonam senis. Ergo.
N Varum quidem esse, quod soli virtus sit
causa, cur alicui reverentia exhibeatur. nihilominus aliqui honorantur propter virtutem propriam,siqui autem propter virtutem alienam: sicut mali parentes, de Praelati honorantur, quia per sonam Dei gerunt . dc communitatis,cui praefici. untur. Senes autem honorantur propter virtutum apparcnuam, dc quia praesam tur esse vir.
183쪽
comment. Aper LiL Sathnt. Salomon.
tuost. Divites vero honoramur prNter bonitatem reipublicae, cui praesumuntur esse utiles, non autem honorantur praecisὸ propter divitias. Un-dὸ Soffa super illud Iacobi a. Nolite in person Nam acceptione habere fidem sit res mei, sic ait: Qui divit m propter divitia3 praecia honorat,
vos ergo Reges sunt bisermones mei , ut di iis Sapientiam non excidatis.
enim custodierint, litiam ejus mse judicabunt i aut didicerint justa, invenient, quid respondeant. EXPLICATIO TEXTUS.
Poliquam Spiritus sanctus rigorem supremi
Iudicis declaravit in generali contra Judices ac Praelatos, nune in speciali declarat, quomodo
ii dein sibi providere debeant in speciali contraiulud iudi ium. Ad hoc autem ut sibi iudices de . bite provideant , quid responisuri sunt supremo Judaci , suadet eis Spiritus sanctus Sapientiam quoad Deum . iustitiam quoad proximum. Elt ut Sapientia Thessobis, id est vetus Dei cultus secundum sanctum Damascenum: Iustitia vero est virtus directiva . in his, quatiunt ad proximum Iecsa-- Ari ιeum si BL itaque Spiritus sanctus in hoe textu cita docet Iudices, Piat latos. Primo docet eos Deum persectd colere. Secundo ad proximum justitiam exercere' & Tertio promittit eis, quod si ista secerint, potesunt in iudicio subsistere dc Deo respondete. Licet autem in praecedentibus de Sapientia de Justitia amplecte da Spiritus sanctus mentio.
nem fecerit: ut tamen has vim ures amplectendas Judices magis animet, ideo in praesenti priora repetit, ut eisdeiu magis inculcet factam admonitionem. Dicit ergo R.ιεν id est, Ecclesia: uin rectores Ze Fraelati) sunt hi serm puta qui tam praecessi. iunt. quam etiam modo sequuntur Ut viscaιir Sapientiam, non illam quae terretia.&diabolica, atque animalis est.
sed illam ouae desursum est Jacobi 3. Et de qua
Eccle. I. dicitur: Omnis Saulentia 4 Domino Deo est, bc cum illo siit in inpet de est ante aevum. G nsa μειώνι/. videlicet. a gratia ad 'nim: sed continuetis illam . perseverantes in chi ritate juxta illud i. Cor. u. Charitas nunquam excidit.
Qui eatis eus certat Iusto alui ; id est, Sapientiae inerratae . qui est Christus iuste j- ea n r. id est,iustitiae praemium accipient per mercedem; iuxta illud ia ad Thimor; , Der liquo reposta est mihi eorona iustitiae. Et soli tales invenient in iudicio quid respo- deam; undὸ subditur in textu ; us ἀδιreiati'sta,mw-iost, quia isse a.doar. Et se solvitur quaestio illa posita Jobi s. Si repentὸ interroVt, quis respondebit ei qCerie solum illi, qui didicerint justa, invenient, quid te sipondeant.
An de quid respondere debeamus qciatuor
contra nos argumentantibus 1 1idelieet Deo demonstrative; mundo perscia-
sivE; diabolo sophistice: de camideductive arguentibus t
Dico quod Deo contianos ei Mnstrata earis guenti debeamus respondere cum humili
tate amrmati ae reliquis autem cum senerositate negative.
Explicatur prima pars, quod Deo contra nos argumentanti debeamus respondere cum humilitate assirmati v E. Nam Deus arguet contra nos elatE, 6e demonstrativE. ut nos doceat de coiri iagat. Proceduntque siue demonstrationes ab im. mediistis δc nobis notissimis,id est ex peccata n
stiis ; juxta illud Ioannis in. Ipse arguet mundum de peccatis. Et ideb ad has Dei demonstrationes tollam possumus,ac deben us, cum humilitate respondete affiniati v ὰ Quia si dix rimus quod peccatum non labeamus ipsi nos seducimus , nec veritas in Gbis est . ut dicituri. Ioannis 1. Undὰ te Iob. q. dies tui: Quan. tus ego sum ut respondeam ei, de loquar verbis meis cum eo: quia etiamsi habuero quidpiam iustunt, non respondebo, sed melim iudicii mdepraeabor; id est,cum humilitate rogabo eum
Et hoe modo cum humilitate rogans pro v nia respondit mulier disrehensa in adult. cio Joannis 3. Et ide. consitati eiu evasit d cente sibi Christo et Nee ego te condemnabo, vade, de n li amplius peccare. Sic etiam respondit cuni h militate David ad Nathan Prophetam .cum eum argueret de homicidio de ada terio. Poιca uinquit. Ad quae statim Na: han subsui. xit: Transtulit Dontinus peccatum tuum, ut habetur R. Regum i 2. Explicatur secunda pars quod munisdus arguat contra nor IMUM, huic iespondere debeamus uva iv . Nam mundus suadet nobis illud Apoc. 1. Suadeo tibi, inquit, ut emas a me aurum ignitum. probatum, ut locuples fi v. Ec vestimem is albis induaris. Per quae vel brmundus suadet homini piimum aequirere divitias per fas de nefas , ita ut pcistquam dives est factus , possit homo per eleemosinas Deo satus acere pro peecatis. Unde mundus consulit pi imbquae icte, quae mundi sunt, dc postremδ ea quae sunt Dei. Econtia Christus suadet priraum quaeret e regnum Dei, εἰ iustitiam ejus, quia haec omnia mundana adjicientur nobis Matth. Hoc itaque consilium Christ: amplieti debemus mu udo autem principaliter suadenti mundana, debemus respundere uetariis I dicendo ipsi illud Actor. 1s. In modico persuades me. Maxime quia cum mors sit certa, dc hora incerta, non potest mundus promittere homin: quam diu vivet post eonquisitas divitias: nec potest assecuistare nominem an sit habiturus voluntatem testituendi illa quae inji. stὰ ab aliis rapuit, & conquias,it. Undὸ occludamus mundo mau petita denti os hae interrogatione paucitatem diei uinmeorum nuntia mihi ' Ad quam quaestionem mundus respondere nou poterit. Cum ergo breves snt dies hominis, de numerus mensium
184쪽
apud eum sit; operemur bonum dum tempus didicelint laeta in praescitu , invenien i, quid i
habemus: ut ei Dominus venerit, & pulsave- spondiant in saluto. rit ianuam, inveniat nos vigilantes,& bene OPe
Romanus quidam nomine Priscus, quaesivit sepe a Martiali coquo, qualis ipse foret si se et dives , & potens ' Cui respondit coquas. Dic mihi si tu fias leo qualis elis tu iam historiam ob i3. 0 gramma. - Οιuι describit hoc modo e
Sm rogare soles. qualis sim prisce futurus
Sinam locuples simque repentὰ Poteι. st Quamquam posse putas moles nairare Q.
Dic mihi ii liis tu leo,qualis eris tVult dicere hie Martialis eoquus, non retine
bo mores bonos ; nec humilitatem de m inluetu dinem, si fiam dives. sed potius naturam leonis, severitatem de crudelitatem amplectar.
Si ergo divitiaei paupere per tas & nefas conquisitaui aciant ex humili superbum . & ex man- sileto crudelcin . di ex miti iracundum ;piaestat paupertatem amplecti: & mundo priucipaliter suadenti terrenas divitias sese genero id ipponere Licet enam Abraham dives fuerit, &I au: d maynificas . 8cc. adeoque cum divitiis stare potui quod quis serviat Christor secutius est tamen M aioris persectionis ad exemplum Christi qui non habuit , abi eaput situm reclinaret sequi viam paupertati r. Explicitiir tertia pars quod diabolo arguenti θριi d beamus respondere .ga ι M. Nam diabolus per suas argumentationes persuadet homini sub aliquo eo lorato praetextu, quod talsum amplectitur. Undὰ, etiam ad primum peccatum perpetrandum , diabolus per aliquod iophisma, seu positionem falsi seduxit Evam dii mei dixit. Nequaquam moriemini, lia eritis sicut Dii Gen. Et mille alia similia s. limitata iisque in hodiernum diem diabolus persuadet hominibus; ut v g. luxuriam stib praetextu amicitiae. vel conis servandae sinitatis: saperbiam ad ostendendas suisas divitias; sitorem, de tyranii idem . ad Ostendendunt suum dominium &e. Sed diabolo alia sophismata si ipg renti dicamus illud Dan. 3. Non opcirtet nox de haere respondera tibi. Explicatur quarta pars quod earni Be propemodum insoli ibiliter contra nos argu .enti, debeamus respondere uuativi. Quia caro nos impugnat ducendo ab una tentatione ad xliam, ita ut ipsius tentationes propemodum sint an obi, insolubilet siquidem pugna est quotidiana,&rara vietoria, UndὰJacobi io dieitur. Vnus. quisque tentatur. a concupiscentia sua tractus. de illectus. Veruntamen carni sic tentanti respondeamus nuas per dissensum; tollendo imatunationem veneream, a qua provenit consensus, de restringendo carnis appetitum per rationem rectὸ regulante: cogitem utq; quod momentaneust duod delectit, aeternum autem quod cruciata Cogitemus etiam , quod caro cito decidit , fletransibit in terram , juxta illud ι. Mach. i. nec dit in lectum, de cognovit, 'uia morietur. Habemus etiam de ista responuone clarum funda. mentum in Apostolo a. Cor. r. ubi a t. Ipsi in nobis ipsis responsum mortis habuimus . ut non
simus fidentes in nobis , sed in Deo. Et qui sae
cupistite ergosermones meos, es diligite imbis, habebitis disiciplinam. Gra es o
quae nunquam marcescit dapientia: cryacile videtiar ab his , qui riligunt eam, o invenitur ab his , qci quaerum eram
EXPLICATIO TEXTULIN hac lectione ostendit Spiritus sinctiu quod
Sapientia ista. i se Regibus, & Iudicibus suasa
quae incognitio Dci per fidem,& amorem non solum sit cuivis possibilis, sed etiam facilis. Diacit ergo Ciscvsiissem a s meos, id est, cum aviditate desiderate Sapientiam , earnque vobis eum delectatione applicate. Unde subdit, es αυ- Quo illas id est. non solum in memoria retinete sei mones meos , sed diligendo sermotior meos se a te ea, qui per illos praecepta lunt. Et ideo dicit Christus Joannis i . Si quis diligit me. sermonem in eum terribit. Quia teste smcto Gregi, rio: Piobatio dilectionis , exhibitio est operas. Huc facit illud S. Au in vir illud sit. In quo corrigat adolescentior viam suam , in custodiendo sei mones tuos. Custoditio, inquit, ferinon um Dei,intelligenda est Operatio praeceptorum : si ultra enim custodiuntur in memoria, si non custodiantur inulta.
tis conversationem bonam de honestam, cui parum est mala non facere , sed studet etiam in his, quae bene agit, per cuncta irrepraehensibilis apparere. Est autem disciplina omnium membi orum motus ordinatus , Ee dispositio deeera in omni habitu, & actione, ut ait Het. δεδμ'Lη. N visio m. aest, σε nrunquam moraseus
mustis. Qua fi dicat: metit δ sunt diligεndi sieri Christi sermones, vel sacra scriptura, quia eum expositionibus sanctorum Patrum clara est, Mnon turbida. undem Ples m. dieitur Cilix meia ut inebrians quam praeclarus est. Iste enim talla est adeδ dulcis, ut quant δ homo magis gustat, tanth magis delectando magis sititi ita ut verissiseetur illud Eeci 14 Qui edunt me adhuc esurientide qui bibunt me adhuc sitient: eritque pax multa diligentibus luem meam. Additur autem intextu Ea sua/-ρ --ανωβιι Sapisaria. Quia Sapientia, id est cognitio Dei per sdem. Ac amorem constantem, nunquam mareeseet; sed fidelsueeedit visio beatifica patriae ; Ze amor seu charitas Dei erit consummata in patria , sequenς adinamissibilem Visionem beati fieam: ita ut beati nunquam possint ab amore Dei eessiter de ideo Sapientia ista nunquam marcescet quia nunquam amittetur. Huc facit illud , quod olim sapientes soliti sint eoronari Lauro; in signum, quod sicut Laurus servat viriditatem perpetuam , ita etiam Sapientia nunquam arescet. Et ideδ probit
risurus i. Pscr. Quod omnis scientia si, da
185쪽
pe Tetuit. Licet autem scientia sit adeo nobilis, est tamen inventu faeilis. Et propter hoe subditur in textu ri Hatiar ab Dia d δενι- au. Et ides earia . dicitiam Optavi, de da. tus est mihi sensus , & invocavi x venit in me Spiritus Sapientiae. Et Jacobi t. dicitur: Siquis vesttiis indiget Sapientia , postulet a Deo, qui
dat omnibus assiuenter, de non improperat , 5c dabitur ei. Itaque pietas, boni mores, & devota oratio sunt via ad istam Sapientiam acquirendam. D ab ,. . quaeritata eam; id est, invenit ut ab illis, qui studiose& cum magna deis
Iectatione quaerunt eam: non autem ab Otiosis, qui eam non requirunt. Circa pr. ma verba tex. tus erg/sermo νιψεν,
Notandum primor quod sicut Concupiscentia eo bi, & nutrimenti. est signum sanitatu & bo . nar dispofitionis in corpore ; de econtra abominatio cibi, de potus, est manifestum signum gravit inficinitatis: ita moraliter loquendo, sermo Dei est ei bus animae Christianae. Unde Matth. q. dixit Christus: Non in selo pane vivit homo,sidinomni verbo , quod procedit de ore Dei. Et id eb S. Ambr.sia1 sertime δε νυ ἰυ-Quii quis verbo Dei pascitur,terrenum pabulum non requirit. Neque etiam panam saeculi capere potest . qui pane rescitur Salvatoris nostri; Negligit panem , vel famem corporis,
qui pabulo lectionis intendit: nec ventris curam habere poterit,qui alimenta vel bi coelestis acquirit. Ipsi autem est resectio, quae saginat animam, quaeque viscera impinguat. Unde Jeremiae Is. dicitur: Inventi sunt sermones tui . comedi eos de factum est mihi verbum tuum in gaudium , dc A in laetitiam cordia mei. Quisquis igitur concupiscit sermones Dei tanquam cibum spiritu lem animae, si um est, quod habeat bonam di. spositionem animae qui autem nullum saporem in sermone Dei, vel sacra Scriptura experiuntur,sgnum , quod anima eorum malis peccatorum
humoribuε sit Obnoxia. De quibus proinde diei potest illud ' . : Omnem escam abominata in
NOrundum secundis mod ad hoe ut Sapientia
a nobis inventatur, debeat quaeri a nobis ceri
loco, certo tempore, cetrum O.
Primo debet a nobis quaeri oreretio; quia in poenitemia: Unde Job 18. dicitur: Non invenitur in terra suaviter viventium: sed in terra a spe re viventium. Et ideo inventa est in Daniele de sociis ejus ι qui contemnentes cibos regios, leguntinibus vescebat trur; Deillis dicitus Dari. 3. Pu
ris autem his dedit Deus scientiam dedistiplinam in omni libro, de Sapientia. secund8 debet Sapientia a nobis quaeri cet-δO tempore; quia debet quaeri contii ὁ . dum vivimus. Et ideo Luciu ii. dicitur: Petite & M. cipietis,quaerite de invenietis,pulsate de aperiet vobis. Tettiδ d.bet quaeri sapientiareris πεδε I quia debat quaeri humiliter , Unde Proverb. t. dicitur: Ubi est humillias, ibi est Sapienti . Et Sapientiae. t. In simplicitate eordis quaerite illum. Hinc red ES. Berea ris i. sin. xe L . ait i Si nolimus Deum fiustra quaerere , oportet ut quaeramus eum veraciter, frequenter de pei severanter; ita ut me quaeramus prae illo aliud . nec ab illo ad aliud convertamur: sicilius est enim eoelum de Naam iratare, quam ut sie quaeretis non inve
niat, sic petens non aecipiat, de se pulsanti non
Notandum tertiis Hoc summὰ admirandam esse, quod Deus a nobis quati non possit , nisi
prius inveniatur . quia nullus e una quaerit . nisi prius eum aliquoiuodo invetierit. UndES Re .ardus is aeuodo Dra sic ait: Nemo te Dotniane quaerere vale iis qui pi:us Invenerit. Vas ergo inveniri ut quaeracis, Vnfit: Ii ut ἰnveni-ris. HMS,M-- ι. Audiatur quoque S. naisIveri studia 3: Laetetur cor quaerentium
Dominum quae me iaciem eju4 i rei saperquaveiba S. Ausinat sic loquitur. Si semper quaeritur, quomodo invenitur i sorte quando Leie ad hiciem videbimus eum si euti est Adhuc quintendus erit, de sine fine quaeiendus, ergo sine fine amandus. Causa est divinae bonitatis immea. sitas. quod videri potest, comprehendi non potest ide ideo semper potest h. laeti . de tamen semper quam. Unde idem S. - ἔν assis omηium dieit. Quaeramus inveniendum, quaei mus inventum. Oceultus est ut inveniendus quaerat ut et ut inventus Guaeratur immensus est.
Et licet invenit i possit in hac vita, non tamen per. sectὰ ; eum enim haee vita sit mortalis , non potest persee Eiti velitri in regione umbrae mortis ;Etadeo S. Augusti ν- contra quaerentes beatit dinem in hac vita sic ait Iab. . confisi cep. it. Redite praevari calores ad cor , de inhaerete illi qui fecit vos. State cum eo, de stabiles requie sicite cum eo , de grati eritis. Qii ita ina era, quo itis e Bonum, quod amatis in illo est. Sed quantum ad illum , bonum non est de suave, sed amarum erit justri quia injuste amatur de orto illo, quidquid ab illo est. duo vultis adhue ambularet vias dissiciles , de laboriosas : ibi non est requies. Vbi quaeritis eum, quaerite quod quaerit:se sed ibi ncn est, ubi quaeritis; totam vitam quaeritis in regione umbrae mortis, ntinest illie ; quia nec est vita beata ubi non est vita. Hxe S.
Praeoccupat autem, quin concupistunt, ut α. lisse prior osendo; qui de lute vigi&-rit irim, non Lurabit: dentem Gnim Ha orifussis invenies.
EXPLICATIO TEXTUS IN hae Lectione ostendit Spiritus sine us,
quod Sapientia praeveniat se amantes, M&eundo quod a ciet se pro ea vigilantibus. Dicit ergo Pra σι cupasorem Dise e Mariscor. Id est, Deus ipse . qui est sapientia increata, praeci cupat Per gratia praeveniente meos, qui in eis iudiligunt illum. Oportet enim quod Deus gratia sua nos praeveniat, ad hoc, ut eliciamus ala quod opus supernaturale : nam sine gratia luna possimus elicere opera bona ordinis naturalis , non autem ordinis supernaturalis. Quantum autem ad gratiam habitualem acquirendam a Deo, praevenite debemus operibus nostetu, bonis, dicitia
186쪽
in anxilio supernanirali nobis ὶ Deo dato. Porto
Domini. hoe dcbet intelligi de venturo Iudice
supremo, cujus faciem nunc in v.a praeoccupare delam us per Ludis suae,&si audis nostrae, ceu peccarorum nostrorum confessionem, & expi tionem. In praesenti autem νι xiv loquitur Spiritust nctus ue actu meritorio, quem sine praeveniente auxilio gratae divinae et ieere non possu.
.is.1 ιρροι roradas. Unde S. Bernari vitro bone prirnus es in accestu, & ultimus in recessa. Et ideo reci EJoanκis . dicitur : In hoc est charitas Dei, non quia nos dilexerimus Deum,
sed quia ipse prior dilexit nos. Et si e patet , quod
Deus pinveniat per auxilium gratiae suae se aman
Secundδ a Getat se pro ea vigilant bust&quantum ad hoc dicitur in textu: de Lode e stitim ab laeunte aetate ad ιι iam, id est, liuelle in & vollatitate . secvniaum
principia iuris naturalis , vel secundum principia fidei bendutuntur.& sese in bibius oper buse ercent. Conformiter ad illud Eccl-Jussu, eot suum tradet ad vigilanduis diluculo ad Dominum qui fecit illum. Talis inquam, qui sic vigilaverit ad Sapientiam id est Deum , qui est bapientia incitata πια laboris . l. ustia, vel diiu Ion LMm LM id est modicum, vel propemodum nihil laborabit in comparatione illius boni, quod acquirii ; iuxta illud Eeel. yi. Modicum laiaboravi, & inveni mihi multam requiem.; id est. non sentiet laborem prae dulcedine domus Dei, exlestis glorae quam exs
Fores, se uxoriae, per quas anima humana habet primum ingressiam ad Deum cognoscendum, &ad Sapientiam veritatis indagana m , sunt prima praticipia praetica; puta , quod tibi non vis fiet in teri ne seceris: de principia specula tua, ut quod duo contradictoria de eodem secundum idemni,n possint esse vεra , sed solum unum ex illis. Propter quod solet dici: Quodlibet est, vel non est. Itaque ex una parte, piam principia sunt si .eut fores domorum, de qnibus daei solet; in rubus quis delinquet i Quia introitus in domum facile cognoscitur. & n hil, quod ibi ponitur,latet sed interiora domus latere pollunt etiam prasentem scrutatorem. Ex alia vero parte Sapientia in soribus loquitur dicens. O viri ad vos elamito & vox mea ad filios hominum . intelligia te parvuli astutiam, & insipientes animadvertite.
His ita praelibatis facile possunt intelligi illa verba
inveniet assidentem : Id est, manstaritentem in intellem primorum principiorum:
quia comitio, quad- . a. ei stat omnibus hominibus naturaliter est inserta, teste s Damaseeos Ab. I. 63. Et Boatius M. 3. Geo olMDue r sa a. ait. Mentibus hominum veti bonique naturaliter est inserta cupiditat. Item Tullius a. di natura es era. - ur. II. sitas, vel potius i natas cognitiones habemus. Q. yae enim gens aut genus hominum ε, quod non hibeat siue doctriana anticipationem quandam Deorum, quam tapicurus vocat Prolepsim, id est, anteceptam animo rei quandam inserimauoaem,sine qua nec mitelligitur quidquam, nec quaeri nee d sputari potest. Idem orara L A a. ait. Quid potest esse tam
apertum, de tali, perspicuun cum coelum lui picimus de caelestia contemplati lumus, qo .m este
aliquod Numen praestantiissimae mentis, quo haee
Nec refert, quod Proverb. 8. dicitur: Beatus homo, qui audit me. & qui vigilat ad fores ii eas quotidie. Ex quo proiiide videtur sequi , quod
Sapientia non statim inveniatur assidens ante i res. Non , inquam . refert ;q ita ut diist 3 est. Sapientia statim invenitur quanrum ad inteli
etiam principiorum , de quantum ad notitiam Dei generalem. Cum quo tamen stat, quod εν-pientia non statim inveniatur perfectE . quia qui aliquid novit, plus esse cupit. Porro fores Sapientiae in Proverbiis dicuntur et se Doctores, petquos habemus ingressum ad Sapentiam. Et ad istas tores seu Do res oportet vigilare quotis die, juxta illud Eecl. s. Si videris sentatum , evrupila ad illum gi adus ostiorum illius exteta
Utrum ad vigilantiam nos movere debeant hostilitas crudesis, rebellationis,
utilitas fidelis administrationis, sic uebilitas terestris inhabitationis
Explicatur prima pars, quod ad v gilantiam nos movere debeat inuisia re istitationis. Nam constat 'liou homines existentes in bello mortali non possint somno vacare: nostautem sumus in continuis bellis tum quia militia est vita hominis super terram ut scitis, Itum eistiam in dicitur in Conculcaverunt me
inimici mei tota die , adeoque neces lario debemus vigilare. Giues aves inter se vigilias divi. dunt. Et illa quae vigilat pede uno tenet lapidem, ut si forte a somno Occupetur. lapis ex pede de cidens, se de alias aves excitet. Si ergo avis si e stapto vidit contra somnum , multδ magis nos eo tra peccati somnum, nobis providere di bemus. Et ideo l. Petri s. dicitur: ptat lex sobrii estote devigila e quia adversaliua vestet diabolux tanquain leo rugiens circuit quaerens quem devoret, culresistite sortes in fide. Beta autem sanctus Petrus praemittit vigiliae lanctam sobristatem, quia ebrietatem sequitur statim magnus somnus. Novit hoe bene quidam Carthaginensi, Dux,qui ut
refert bitiis Froau.ur via via um ιλpugnavit contra Africanos, Carthaginenses infestantes. Postquam autem ipse D ix intellexit. quod Asrieani nimis avidi sint ad b bendum vinum, accepit multa dolia vini qu bus commineuit succum cujusdam herbae mirabiliter somniis serae, quae vocatur Mandragora sui resere Ariami olea δε j-ns c, viriliain postquam vero haec multa vasa vini succo de mardanora implevit,dia misit illa in suis tentoriis, de Lot studio, tentotIasua derelinquens. Africani autem videntes quod
Dux cum exeret tu suo sugeret , irruerunt in ipsius temoria, 8c reperientes ibi multum de vino,
biberunt strenuἡ . de prosundissimo somnon
runt conlpti. d advertens ille Dia super
187쪽
comment. super Lib. Sapist. Salomon.
venit,&omnes ad unum usiue trucidavit. Mo- narrat Alistoteles δε-- Η taliter loquendo, diabolus etiam tali licitamma, quod habeant oculos clauios . di semper do imis te utitur eontra homnes. Nam vino quod cx- am propter consuetudinem dormiendi in m teroquin laetificat cor commiscuit diabolus trice : sis etiam multi per malam eonsuetudinem minaragoram, id est a Mimn Mandragora au- peccandi indormierunt, ut vix amplius evigilaretem est heiba habens masculum ,&sceminam,& possim. omnia lineamenta corpor3s humani in se exhibet, aptaque est ad generationem humanam, propter
quoὰ dixit Genesis 3o. Rachel sorori Liae de Jacob viro suo. Dormiat tecum hac nocte merdiagora filii tui. Et ideo mandragora voluptatem carnis signifieat. inia ergo tota mundana imminduas inter homines his diebus , procurante diabolo, est imoxicata per succum mandi agorae, ideo homines vitiosi dormiunt in peccatis in tantum,ut ad correptionem silocum i raelatorum reddantur surdi & insensibiles: ita ut qvivis illorum possit dicere illud proveib. 23. Verberave runt me,& non dolui. traxerunt me-non sems, quando evigilabo, & iterum vina teperiam Veruntam non se charissimi fiatres oportet procedere, sed potius sequi debemus illud i. Cor. c. In omnibus exhibeamus nos sicut mini sitos Dei, in vigiliis, in jejuniis .ineastitate, in scientia. Explicatur secunda pars quod ad vigilantiam nos movere debeat m,uaar βάνω nis; Quia sumus in hoe n undo sicut servi vigilantes de nocte, & exspectintes adventum de nuptiis redeuntis nuptiae sunt in caelo inessabilis gaudii de saetosincia unione Deitatis infinitae ad naturam humanam. Seu nuptiae sunt in caelo, quia Christus unitam sibi naturam hun anam tanquam sponsam. gloria & honore decoratam, Angelis tr uim phantibus ad patrem caelestem ascendens deduxit in caelum; Et de his nuptiis caelestibus, seu de caelo venturus est, supremus Iudex Don,inus nostet Jesus Chiillus, descensitus ad mundum totum finaliter judicandum. Et ideo Matth. .d citur. Vigilate quia nescitis qua hora Dom nus vester venturus ut . Et Lucaelati sint lumbi vestri praecincti. & lucernae at dentes in manibus vestr s ; & vοι similes hominibus exspectantibus Dominum suum . quando reverta. tur ὀ nuptiis: ut cum venerit εc pulseverit ianuisam, confistim aperiant ei. Beati servi illi, quos, cum venerit Dominus invenerit vigilantes. Licet autem omnes violare debeamus , hoc tamen maxime convenit praelatis qui super gregem suum ha re debe ni oculum vigilantem, die ac nocte ἔ& ideo Christus metit δ i prae aliis discipulis suis increpavit Pettum dicens ; Simon, non potuisti una hora vigilara mecum Explicatur tertia pars quod ad vigilantiam
nos movere debeat Debititas rostris inhabit tiaras, Si quis inhabitaret domum aliquam luteisam, ruinosam, & quam inimicus sum ei e continuo nititur, utique talis homo non posset sic redormire , sed potius vigilaret. Certe domus animae est corpus luteum juxta illud Iob 3. sHabitant domus luteas terrenum habent fundamentum,& consumuntur velut a tinea hane autem domum eorporis nostia suffodit mors. ut animam ex corpore expellat : quae si sit peccatis gravata aliud nihil quam poenam horrendam ex-wech. re potest. unde bene dieitur Matth. 34. Si Miret paterfamilias qua hora fur veniret. vigil ret utique 'non sineret perfodi domum suam ;Sed timendum est. ne eontingat multis ex nobis
id, quod evenit pueris recenter natis; de quibusCavendum itaque est ἱ tribus malis, quae testa
m itum Epalepsia. Ephialte, dc Lithargia. Ei quisdem Epilepsia est passio cerebri faciens lici nem subito cadere in teriam. Ephialtes est passio sicia ens in somno homini arearere, quod est quis eum opprimat de nitatur suffocare, Unde illis qui habent hinc pastionem videtur communitet quod illa vetula quam gei manicὰ solemus vocare idtὶ incumbat super eos,oc nitatur eos si fi
care. Lithargia autem est infirmitas compellans hominem continuo dormire,& ita meo. Asor liter loquendo illae tres passiones tria vitia sen talia significant, quibus involvitur totus mundus.
Nam superbi &ambitiosi, qui ad gradus 5 hon
res ascendere nituntur,rectὰ dicum ut Epite luci. quia superbia casum parit,& habet. Unde Cia dianus ait: Superbi tolluntur in altum , ut sacraviore tuant. Lubiici veris , seu luxoriospitiuntur Ephialten,quia vetula illa germanice die
corrupta per peecatum,quae lo-uriosis lupereminet eisque dominatur,& it ad primit, ut non sinat eos resu: gere. Avari vero,
sunt Lithargici, id est oblivios qui quantδ plura a Deo percipiunt, tantis m sis oblivistuntur, tam ii quam Dei. Unde Gl risui et illudi 'salmi : Deus Deus ad te de luce vigilo . sitivit in te anima mea, quam multipli iter tibi caro mea, inq iit: Ad Devin vigilat. qui verὰ Dei memoTest & ad Deum dorti i qui Dei obliviscitur. Vos autem non fie fratres charissimi. sed potiua sequa mini illud i. ad Th sss. Non do imiamus sic ulleaeteri, sed vigilemus di sobrii sun .
Ptire ergo de iri, sensis est consummarus as qui vigitiverit propteriaiam cis e rus erit: quoniam dignos se ipse circuit quaerens,is in itis Dis Ostendit se iis hi&riter , es in omni providentia occurruistis.
DUO sint qriae intendit Spictus tinctus priuincipaliter in hac parte Capituli, usque ad finem de Sapientia declarare. Prin uni est quod in acquisitione sapientiae sit facilitas Hecundurn est quod in nus pollessione si selicitat. Et de istis duobus agit uternatim,nunc declarando ficilitatem acquirendi Sapientiam , nunc commendando selicitatem eam possidendi. Et quidem ariem dendo felicitatem possidendi Sapientiam squae in vero Dei cultu consistit stire oportet, quod haec selicitas excludat ab hon. ire quantum ad partem irascibilem timorem adversitatis.
Dicit ergo sic: Cogitara d. id est, de Sapia
188쪽
entia increata quae est cultrus veli Dei . 0i e sus est, sensita vera icta liuorma tus sine deceptione: in sela enim i pientibus, qui sensistitata dominantur per rationem, est sensias consummatus. Unde de tit reo a burra .Sapiens cit, qui regno mentis omni libidinis pi evaricatione I Otai pacatus est. Et EGL 1i. Consualinatio timoris Dei Sapientia,& lenius. Econtra autem, peccatorum sensus semper est inconsummatus , quia stitit in stra sensualitate , & non vivunt i -- dum rationem. Et ideo peccatores SUient. . vocantur rami inconsummati. Et recte, quia iiii cera vetitas non est a sentibus expetenda , teste S. Auffino Cum iudieiuna seus ussit imperfectum , nisi per sententiam rationis Ic. guletur. Decipiunt ut autem sensus subinde propter inui bositionc in Organi. u. U. S. dum lingua teblicitaruis dulce fu at ille antarunt;
subindὰ proptet indispoiicio..uin medii, ut dum oculus p itat baculum semi in acie . de ι. mi in aqua existin te esse stactum: subinde pet elongationem Φjecti , sicut oculus judicat tolum ei sepedalas quantitat s , E c. & ideo iudicium sensis debet eoirigi per intellectiun, quod revexa iacit ille, qui pollidet Sapientiani e Et ideo ab co, quo ad partem ratio iem excluditur error falsitatis. lino etiam Sapientia Possi ila excludit timorem paenalitatis; de quamum ad hoc itab-ditur in texta: vilio rup p resilum cito secu us orit. Cito ob mortem Venientem, habιι,/feuritato de non amittenda sia abeat iis
tudine. Undes. Auum G A..iso Irinu. loquens de satu a bratitudine,aici Omne quod ibi et ii, & bonum erit, S: ipse summus Deus sum. inum bonum et it ι atque ad frueudum euina mantibus praesto erit , α quod est omnino beatissini uita seinpersole oramner ι quilibet e so bonus citd secutus er . t. Unde Apoc. M. dicitur: Ecce venio cito , merces mea mecum est reddere un cuique secundum opera sua. Oste tua sielicitate qtis habetur per acquisi tionem Sapientiae , nune in verbis sequentibus ostendit Spiritus sanctus facilitatem acquumviSapientiam, & dicit sie. s.
quibus verbis sermatur iste discursus: Ille quinos quaerit S se nobis ostendit, ec qui in omni tempore nobis occurrit, is facile invenitur a nobis ; seu Sapientia iacteata quae est Deus, ite se habet ad nos: nam ipsa circuit quaerens dignosse, de in viis suis, id est, in praeceptis ostendit se eis hilariter, Ne in cnani providentia occuriit tibiis: Ergo sicile Sapientia invenitur. Dicitur autem specialiter in textu uιά sa - νωπι ad cn.s se ipse eir reptaror id est, ha
hetsi adinstar circumeuntis, de quaerentu: quia ex omni tempore dat nobis Deas occasionem eum eognostendi, id amandi. Unde S. L .. oωπα e. ait: Caelum . ac terra, dc Oiniua, quae in eis sunt. ecce und que mihi dicunt, ut te amem: nee cessant dicere omnibus ut stat excussibiles ; Item S. Aurust, .ur l. 1 I. g c. a. inquit: Quaesiti non quaeae lites. quaesiit autem ut Uxeramus te. Quaesivit nos in terra docendo, dein Cruce quaesivit ilos moriendo ; ac per insignia passionis suae gloriosa misericorditet ad regna caelestia invitandor deniqiae etiam quaesivit nos
ad infernum descendendo , juxta illud c descis.
stros . ac nos omnes ἡ faucibus inlatin s quem peccando Pi omenti sumus eripuit. Ea s. vus μιι μ ν dis i faris'. Viae Christi sint praecepta Christi , semitae vero con sita; unde Psalmista ait: vias uias demonstra mihi , de semitas tuas edoce me. Facu autent hilari ter iuxta illud Proverb. as. In hilaritate viai regis vita de clementia hus,quasi ui ei sciolanus. Seq .itur: EG in σφι συι ιπιιasC. Wroiae s.
id est, Deus se diligentibus in omni providentia occurrit, id vit, gsatiam tribuit, non ibrum bene ordinandi pranc: ma , sed et in providendi de
ARTICVLVS UNICVI. Utatim ad pellectum regimen humanae viis lx quadruplex prova lentia sit ncccssaria ; legalium statutorum ; temporalium uaesaurorum;Pers natium meritorum: & regu
Ico quod sietaplicatur prima pars quod ad petiesctam regimen humanae vitae iat necessata pr ita ιιὰ DDLu-s Mortim ; Et hanc providentiam tenentur facere Reges. Principes, & Prael ti. eotiamque eonsiliani & principales ministri, qui debent laborare, ut inultuantur leges iustae, concernentes tam divit ea quam pauperer. Debet autem haec Providentia legum condendarum procedere de thesauro s ciae Salpturae,aliis
enim si leges contrarientur Sci aptiuae sacrae r vel bonas moi bus, nullius sunt momenti . sicut dicitur in . to. A . I . t. Ubi etiam citatur Foelix Papa , qui ad quendina Imperatorem sie scribit: Certum est hoc rebus vestris esse saluistare, ut cum de causis Dei agitur, regiam voluntatem Sacerdotibus Christi liudeatis subdere non praeserie,& sacro: cta Praecepta per eorun Praerules potius distere , qui .i docete, tacie saeformam tequialon veto h lichimianitus sequenda iura praefigere, neque eius sanctionibus velle dominati, cui Deus clementiae tuae prae devotio. nis colla voluit submittere. A thesauro itaque saetae Scripturae sumi debet providentia legalium statutorum, sine quibus impossibile est pacem inter homines conservare. mdὰ a. Mach. 4. diaeitur i videbat Onias sine regali providentia esse impossibile pacem rebus dati. Explicatur lecunda Pars,quod ad persectum
regimen etiam requiratur providentia MN. a mih Arorum quam specialiter facere tene
i Praelati Ecdesi stici pro pauperibus suste tandis. Nam Praelati Ecclesiastici sunt spectilitet thesaurarii, seu Senescalli Christi qui de eiusdem Christi Domitii patrimonio tenemur semiliam illius, puta pauperes, alere Unde S. Bernardus Gab3. Sm πιι υ ἴσα alta Res Pauperum non pauperibus dare per sacrilegi crimen dignoscitur. Li E patrimonia sunt pauperum, sicultates Eeclesiarum , S: sacrilega eis cirudeliatate surripit ut, quidquid sibi ministit, de disipensatores ultra victit in suseipiunt de vestim m. Et cap. . dicit sic. Dignum est, ut qui altari seriavit , de altari vivat , vivat inquam de aliari, non superbiat, non luxurietur, non ditetur; non in clericatu dives ex paupere fiat i non ex ignobilisti Otiosi i non sibi de bonis Eccle Ne ampla pa-
189쪽
comment super Lib. Sapient. Salomon. centia Saepiemia deducet Iata re
I oimiom, id est , Sapientiae ; si v I se, sim Hsisbaa quae in iuga mali , de opera. tione boni sine ulla reprehensione consis iij e-evisontia. Et qui tali modo propter hMnorem Dei, & salutem animae suae quaerit discia linam, ille soluin veram habet dilciplinae concupiscenistiam; non autem ille, qui quaerit propter inanem gloriam secularem ieientiam: velaacit bona aliqua ut laudetur ab hominibus. Huic interpreta. tioni facit illud Psalmia Initiurn Sarientiae estu. mor Domini. Vel die quod sundamentum . raditirmarabeatitudinis consequendae quae consistit an viasione divinae essentiae)sit natuet se desidet uim quod homo liabet sciendum; quivis enim horro teste Aristi .isyr-. Metapώ. naturaliter scire deiideiatr& illud idem Maturale desidetuam sciendi eit instium Sapientiae. Dixi quod πιιών ua de uoriain quo 'mohibet ad sciendum sit ladix remota Miltiadi, nis consequendae, quia radia magis propinqua beatitudinis est gratia. quae elisemen gloriae. Hincia,cent Theologi i. paris in. art. ει quod lieet homo habet appetitum naturalem in emcacem ad vision.m beatificam in qua sistit beat ludo nostra sor malu non tamen habetad eandem stppetitum naturalem efficacem, eo quod
Isslatia fibticet ; nee loculos indE congreget 3 nec in vanitate, nec in superquitate dispergat; non extollit de iacultatibus Ecclesiae consanguineos
suos. aut nepotes. Tantumconceditiit cibi, ut ii benὰ vixeris, de altari vivas. Haec S. Demardus.
Non solum autem Praelati, sed etiam omnes alii habentes substantiam hujus mundi, ad aliqualem hujusnodi providentiam pro pauperibus sustentandis obligantur ; hoc enim exigit charitas Christiana: quia dives quisque tenetur sublevate Christiam inopiam, eique succurrere , ut su
Explicatur tertia pars, quod etiam lit neceuaria providentia pers assum meriserum. Et ad hane providentiam omnes homines obligantur, quamdiu sunt in hoc mundo. Unia ad .Rο-- nos i a. dicit hic: Nolite esse prudentes, aeud voLmetipsos, malum pro malo reddenteι ; sed providentes bona non tam coram Deo , sed etiam coram omnibus hominibus 4 Providentes, inquit, bona videlicet maxima, quae lunt virtutes de bona opera. Ista enim bona habent in septetiolitatem: una enim eleemo'na , vel unum i mnium, inpleti OsiusCoram Deo, quamomne aut iam totius mundi, de omnes lapides pretiosi.
Inio etiam merit uin boni operis est durabile rq aia est perpetuum . si non interturi patui per peccatum. Fatuus eger, qui in nundini,sbi Glum de aliquo provideret, quo certo scit se spoliandam in suo tectata a nundinis. Moraliter loquendo, vita praetens nundinae sunt, in quibus negot-ri Ἀebemus consermiter ad illud Levitat'. Negotiamini dum venio. Fatac ergo sint homines . qui solum sibi provident de divitiis, qtris exeundo ex nundinis hujus vitae relinquare debent , Utque tant spoliandi per mortem ijux , illud i. ia Tini σ3. c. Nihil intulimus in hunc mundum, haud dubium, quia nec auferre quid polsamus. Et in retibnatalium mun&-- cum divitiam dicitur Sapuati g. Cogitationes mortaliu timidae,& incertae providentia: nostrae. Prosecto tales mundani homines solum congregant divitias pro suis filiis,vel eonsanguineis, pio seipsis autem ad sutura sua vita in alteroumndo nihil ibi provident, de ideo stultissi
agunt. Sumam quaelo tales exemplum de Iacob, qtii postquam ιε. annis servivit Libano socerosito .dixit ad eum: Iustum est, ut provideam aliquando etiam domui meae,& ex tunc lucro pro prio vacavit,ut legetur Genuis 3 s.
Explicatur quarta pars, quod sit habenda pro videnua Retulari restans. 'm: & ad hanc ob ligatur quilibet pro seipso responsum reddere, de iactis suis supremo judici ; de idedde nobis optat Deus illud Deut. i. Utinam c lerem Ninistelligerent.& novissima providerent. Quia si ista praeviderimus, dc debit E ponderaverimus, nun quam peccabimus juxta illud Eeel. . In omnibus
petibus tuis memorare novissima tua . α in aeternum non peccabis.
Initium enim istius verissima es disi ptisaeonrupiscentia. Cura ergo disciplinae dianctis M' odilectis es custodia luum iti
lius. Cusoditio autem uni, consummatio e st incorruptionis ; incorruptio a
te acit proximori esse Deo. Concupis
per virea naturae beatitudinem supernat M.tem consequendam lyrtingere non possint. Porro in verbis tequentibus ponit Spiritus sanctus ad acquirendam Sapientiam tria media.
ruae sunt cura, dilectio , Scustoditio. Nam dedi lium sciendi in homine causat Gram, id est diligentiam , vel solici trudinem addiscendit veto causat Dia Iouem Dei, quia homo ma-su licitus citca cognitionem Dei, tegularito magis proficit in Huctisua ejusriis a Dilectis autem Dei causat cust diam legis divinae ; juxta illud a. 'amisia Qui dicit se nolle Deum, id mandata eius non custodit , mendax est. Custodia autem mandat crura dat eonsu rationem incorruptionis . seu immorialitatis; quae immortali
tas est proprietas divina, facitque hominem proximum Deo , id est, similem Deo: adeoqueptimo usque id ultimum argumentando, Concupiscentia sapientiae deducet ad regnum perpetuum. Et per haec patet explicatio omnium verborum allegatorum ex textu: in quibus appareepultata fietura Rhetorica nimirum Gradatio Quali etiam tigura usus fuit Arist. in a.dieens: Deus, quos praedestinavit, hos devoc vir; quos vocavit, hos dc justificavit; de quosi sti fieavit, hos & sotiscavit. Glada io autem se- eundum Tullium definitur sic: Cradatio est, quando antecedens ad consequens vel bum deis scendit aliter quam ad superius ascensum est,hoc modo: Q laeuam reliqua spes manet libertatis,
si eis quo iubet licet, α quod licet, possunt; Mquod pol sunt, audent i de quod audent. ficiunt r&quod faciunt,nobis molestum non est. Notandum hie quod Sapientia sit veluti sapiada mentia ; undὰ comparatur vino in Scriptura saera Cant. s. ubi ψicitur r Comedi favum cum selle meo,bibi vinum meum eum lacte meo. Di
tr. I. I. cap. io. Quod vinum lonse ductum. eL
190쪽
feiatur ex motu magis sapidum, quia per percus - Scripturae non habuerim, caecus caecina ducet.&tionem & motum partium . convalescit in eo sic ambo in vestinc dent. r. calor naturalis , multo subtilius ellicietur ha-irudum. Et haec eadem est causa, quare pendulum vinum percussi m de motum, melioretur de revertatur aliquantulum ad statum bonitatis suaeptiorem quem habuit. Vocat autem Beatus Aubertus pendulum vinum illud , quod incipit declinare ad corruptionem . quale vinum nos ge
manice solemus vocare, cilleii faciun tae in. Applicatio moralis. vinum longEductum est doctrina sacrae Scripturae, quae de coelo ad homianes per Prophetas, patriarchas,Angelos,& ipsum Dei Filium est deducti ab initio, S: usque modo
exagitatur, movetur, dc congyratur per Expositorum ingenia. Et ideo hoc vinum iactae Scri'
iurae est multδ metrus, quam vinum cujuscunque scieritiae saeculatis, quae non defertur nisi de terra ad terram. Vinum quod crescit in montibus, est delicatius de subtilius, quam illud quod crescit in vallibus. Mons altissimus coelum es, , de terra vallis lachrymarum ; Sc ideo vinum scientiae caeculatis crudum eli, groilum, &insipidum: Uinum autem siciae scripturae subtilius est, de m gis fanidum. UndὀCant. 8. dicitur : Dabo tibi poculum a vino condito , & mustam malorum
TEXTUS. Si ergo desectamini insedibus esse ris, o
Reges populi, diligite Sapientiam ut in perpetoum regnetis : di ite lamen Sa, 'pientia omnes quipraesistopulis. EXPLICATIO TEXTUS.
Uamvis Sapientia sit omnibus necessaria. est tamen vel maximE necessiria RQ bus. de Prineipibus. Judicibus, de Praelatis, quos pro indE Spiritus sancius sp ta taliter alloquitur. Diiscit ergo. o Rego ρ.puli Hurimas in si iris. Si, id est, quia o Reges populi delectamini in honoribus hujus vitae , quos accipitis
a populo; dc tamen constat vobis. quod in perpetuum cum sceptris de coronis velitis permanere non possitis; ideo diligite Sapientia. id est, verum cultum Dei, ut in perpetuam rogneras: ut pro vestra gloria terrestri, perpetuum regnum Ecaeternam beatitudinem habere possitis, iuxta illud Apoc. s. Fecisti nos Deo nostro regnum, & Sa. cerdotes , fle regenerabimus super terram. Et Apoc. Erunt Sacerdotes Dei, ut Christi cives. dc regnabunt cum eo mille annis. Ubi Glossa
ait: in aeternum. Ponitur enim millenarius numerus, qui est limes numerorum, pro aeternitate. Sequitur. Diligite lumen Sapientiao-κώ qui
ros 3 vulti; Id est, vos omnes Praelati de Superiores , qui estis Ductores subditorum vestrorum , ex hac via umbrae mortis ad portum salutis aeternae , non solum bonis moribus debetis aliis praebicere, sed vel maxime lumen Sapientiae, de cognitionem sacrae Scripturae habere debetis: alias enim si lumen Sapientiae de cognitionem Bonus Auriga si habea: unum equum caecum, nunquam facit cum praecede, i , quia sic bigam
subverteret. d socios sequentes confunderet. sed facit talem equum caecum alios eqcos videntes
sequi , de bigam trahere. Isto modi; vult seti illus , qui est curius Israel de Auriga esus. 4. Regum Ia. Displicet Christo, quod carentes lumine Sapientiae praeficiantur . adtrahendarubigam Ecclesiae. sed vult, quod Ecclesiae suae pra-ficiant ut docti, habentes notitiam fidei de sacrae
doctrinae 3, de quibus dici possit illud Matthaei
Notandum his, quod delectari in scepti is, seu Virga regali, δe sedibus. iit valdὰ periculosum. Sunt autem diversae sedes , quas Ebe: ltardus comprehendit his versibus Rex solium. Doctor cathedram, Iudexque tribunal Possidet : ac sedem praesul , praecoquec
In istis ergo sedibus periculosum est delectari. Tum quia Praelati & Iadices cum magna dissi.
cultate possunt vitate iniquitatem in judicando ;vel quia respicient magis carnem de sisnguinem Orum, contra quos judicare deberent, vel quia aliunddamant benevolos supplicantes, vel deniaque quia timene injustos comminatores , qui subinde Judicem a sententia fere iida deterrent. Et uleb de per tib Judiee potest diei illud Apoc. 1 Scio. ubi habitas, ubi sedes est Sathanae. Helinandus Lib. is . narrat, quod Cambis es Rex adeo severus fuerit , ut quendam injustuna Ju--em excoriari s ecerit, in s. per mandavit, ut se des judiciaria pelle ejus iudicii excoriata Operi r
tur, postea vero in illa sede posuit filium illius judicis patris sui, dicens ei: Iniquum semper cave iudicium, ne simili judicio plectaris. De qua historia serviamur illi versus. Sede sedens istar Judex inflexibilis sta,
A manibus reseces munus,ab aure prece
sit tibi lueerna sedes, pellisque paterna Qua resides natus, pro patre sponte datus.
αδ iste Cambises fuit filius Cyri Regis Persiarum,qui licentiavit Iudaeos captivos tempore Esdrae reaedifieata Ierusalem. Et iste Cambisses vocatur Nabuchodonosor in historia Iudith. Voc tur etiam Artaxerxes vel Miserus apud Esther.
Eoides quemadmodum fanast referam, O mn Ascondam avobis Sacramenta Dei e sedab initio Oti Liuis investigabo, sporam in late ientiam HiusE- nonpraeteribo verissem,
neque cum invidia tabescente iter hasebo, quoniam talis homo non eris particeps δε- pientia.