장음표시 사용
201쪽
feci secundum sermones tuos , S co .ccisi tibi belu: i 'ii: rarati. AE Vir a non en Prit cc a sapiens, S intelligens, ita ut nullus ante te limihi tibi niem, nec post te surrecti rus sit. Diiii per di non petivisti, concessi tibi r videlicet divitias dc gloriam : & si inpia ceptas meis an bulaveris, longos faciam dies tuos. Iuste ita.
s uni nihil aluadest quam urit uolum , b honestas almdnen est quam virtus Dicitur autem intextu id est , perpetua de aetetna: temporalis enim, litantumcunque fuerit intcntare prolixa, semper manet numerabilis, cum tem-ri s lit numerus secundum prius & posterius , ut di 4. P0 e. Icd honestas ae ei Ra, est innum rabilis de infinita a parte post. Dicit Ogo Si. lomon illic d adverterit sibi innumerabilis honestas per manus Sapiem:ae . id est, per c xercium
An Donriniis Deus conserat plus si ibinde
stulit ; plusci det quam petitum si ac de
'ei:, iuba de Domini plus conserat de bonisi mi O libus quam ei abstuli . Huius exemi lii Harii sim uni habemus in Iob, cui Deus ab .stulit oi in o tam proles , quam substantiam; vi uelis et . si bos de s si has. item 'DO o. ovium oc OO. Cameloium , quingenta iuga boum , des ii as , Ut parci primo. P siqtiam n Job reii, dia D , avito momitibus exhi- p. tientia in , p acuith ic Dco , q : idcii coui. i solii in bona tabura Iobibi estituit . sed insit per duplica v . Natri ut d c tiar fos uti ima, addi.' Di ais . l r Ot 'ue lucria :t Job , duplicata. Om enim I rm liabia: si tico. ovium . luia buxi in fine i Foco Oviain & 14 Oo. Canacloisi, i io o. , ga bouira . . oo atinas. Patet ergo, quod Di, O uis i ibinde plus dat quam tollit. i ixi, uia aliquando Deus permittit hominem in tua nil seMa : vel quia hoc meretur, vel quiad:vitiae non es lent pro salute animae illius. Explicatur secunda pars, quod Deus plus tribuat quam rogetur. Et haec pars explicara manet ex historia si petius in declaratione textus posita
Explicatur tertia pars, quod Deus plus tribuat in enectu quam exprestem in ptoimissione , Et haec pars elate ex historia quae ponitur Niimer. 17. Vbi legimus , qtiod cum es lentia. tribus filiorum Isracl , & Dominus sacerdotium contulis et tantum Iribui Levi, ima in urave-tini aliae tribus contra Moysen Aaron , allegantes. quod rationabile solet , si de aliqua alia tribo. vel etiam de quavis tribu scirent aliqui Sacerdotes. Dixit ergo Dominu ad Moysen, quod ccipere tuta virgas ra. Principum, & scria
tribuum scribi rentur , ita ut ruent in liniver bt 3. Virgae. Vltemus praecepit Domitatis Moysi, quod postquam ab eis lingulas Virgas i Eata foris mani praescriptam accepist et , poneret eas coram Domino in tabernaculo una nocte : Ee iii Ud Viiga illius . quam elegit pro issicio Sace dolis, in crastino ριν mi πολι & si illa Virga v. g. quae fuit virga communis Umnium tr: buum germinaverat, lignum erit , quod de qualibet tribuciunt Sacerdotes: & lic per tale miraculunice si i et murmur populi ratione Sacerdota colura Moysen α Aaron. Fac is ergo Onambiis istiis, redui sequenti die ad tabe culum Moyses, & ua venit virgam Aaron non tantum germinasse, sed
etiam R. ruisse,&soliis dilatatis Amygdala protulisse. Ecce dcelaratum est populo pro temper, quod tali iam apud Aaron & stupem suam deici ceps sacerdotii dipvitas permaneat. patet ergo ex dictis . q d Deus plus protulerit in opere,
D titatus sem in omnibus, quoniam antecedebat me Isa Sapientia, ignorabam P niam omnium bonorum mater es.
habiti et alii in omnibus meis operationibus, δc in omnibus aliis mihi a Deo c d latis, de circa me facti laetatus sui , &ex Ll avi. Nec mrrum,quc d habens veram Sapientiam Dratur i. omnibus ; quia ut ait Ramon 38. Diligentis bus Deum omnia coopeiantur in b mum. Omnia, inquam, sive fuit prosperas eadversa. Un.dὰ etiam Prov. a. dicitur: Non contristabit iustum , quidqn:d ei accidei it. Dem Apiditast. aaTb a. ait: In omnibus pratias agite. Et ad Philis . . . dicit. Scio hui libaria lo& abundare; ubique M in omnibus initis utus stim , di satiari,
Se esurire, A abundate, εἴ penur a in pati:.omnia enim possum in eo qui me confortat Recte ergo dicitur in textu de Scipiente. id est . vertam Dei cultum hibente , & bonam vitam ducente, Latatus est iri emisibin Sed quai et Certe soli: m deZ QMnaκrecede. bat mi a Sisy entia, id est . timor Diura in i r quia initium Sapientiae timor domini: vel cultus Dei devotus qui Vocatur pietas; Unde brs. dicitur: Ecre timor Domini. ip eest Sapientia.
os. Pori, isti oravi Salorion designat, quo S piemia aut erat tilia cram tam inuatae caeci tuiti
202쪽
. terest. Ipsa est enim, quae dicit Eccl. t . Ego mater pulchraed: lectionis de amoris Magnitionis α sinetae spei. Dicitur autem Sapι-tia maiagis quam pater , quia licui pater est causa principalis in generatione prolis , εἴ mater taniatum causa struundaria , quia est principium passivum : ita etiam in omni operatione meritoria
Deus est sicut pater , & humana industria sicut mater. Et loquitur Salomon de Sapientia met photied, imasinando sibi Sapientiam tanquam
aliquam personam tamineam : sicut Bee aura.
a. onsu. ha Aila ιnses , aliiqui antiqui philo. sephiam in specie alicujus personae hemineae deis scripserunt. Pro quo Notandum,quod antiqui Athenienses philosophiam triplaciter descripterint. Aliqui enim de. scripserunt philosophiam sicut Dominam delica. tam jacentem a qui movebantur ex hoc quod diiscitur 7. Physic. nimirum quod in quiescendo. de
sedendo, anima sciens fiat, de piudens. Itaque isti depinxerunt philosophiam , sicut Dominam delicatam iacentem, ad denotandium , quod sine quiete dc pace in turbationibus sirculi, & sest , alitatis , nullus Sapientiam rostit acipisci. Lecticam autem Philosophiae 4. personae portabant vel pol. us custodiebant: nimiru duo juvenes Phi-Ios. 5 Thi,pos, id est alvo: δ ubcr. de dua puellae id est Phitimona ta Pur vi na,id est, cura o
vigilia.Seci indo aliqui inter Athenienses 1 uel unt,
qui depi x runt philosophiam, sicut Impetatticem st late iii in omnibus ibribus templortim supcr cujus Paput siderat sc istum illus me genuit, memoria me peperit. Dulv, itu, tos x Opera ig
Tettio aliqui depinxerunt Philosophiam in
Praetoriis. sicut Reginam sedentem in Cathedra, cui sib asc.llis ordinabantur duo venerabiles senes, hine & indὸ, qui uno genu sexo sugebant ipsius mammillas, ipsa vero super utrumque manus quasi confovendo extend t. Sic itaque philosophia in praetorio depingebatur ad denotandum , quod sine Sapientia veritas iudicii exerceri non possit: de quod judices , quantumcunque sint senes, de experti,semper indigeant novo Sapientiae nutrimento. Huc facit illud I. Pet. Sine dolo lae eoncupiscite , ut in eo crescatis in Sapientia. Et Eccl. u. Quam speciosam eanitiei iuuietum dc presbyteris cognoscete consilium rquam sectio a veteranis Sapientia , Be gloriosus
intellectus. de consilium. Circa illa verba: LAι assum s. omnibus, sit
Umim justus in hac vita debeat gaudere de sui Domini infinita bonitate, de conscientiae suae puritate , de de sui
proximi prosperitate. Espondeo quod sic.
Expyicatur prima pars quod justus in hae vita debeat laetari de Domini sivi bonitate infitii. a. Propter quod in Psalma dicitur: Laetabitur iustus in Domino , de laudabuntnr omnes recti eorde. Est autem laetitia dilatatio quaedam cordia, sicut tristitia ςsteonstrictio cordis. Cor autem justorum sic est dispositum , quod lata eo
dis illorum pars sit erga superiora, nempe Deum stricta autem seu modica pars cordis illorum est erga mundum. Et ideo cor Iustorum semper est laetum in Domino. Dicitur autem Iaetitia a latitia propter latitudinem. Unde sicut lampas in Ecclesia , quamdiu latitudinem siuam habet versiis coelum, tamdiu continet lumen, de oleum, si autem conus lampadis stet sirperius , inbuditur oleum de extinguitur lumen. Sic etiam morali tet loquendo , quamdiu cor habet suam latina-dinem versus coelum , de eonum versus terram,
tamdiu continet lumen gratiae de charitatis oleum : s autem conus seu cuspis cordis stat versus Deum de coelum , et pars latior cordis stet versus mundum, effunditur oleum charitatis de extinguitur lumen gratiae. Quia ergo cor hominis senipet debet habete latitudinem versus Deum,
ideo seti per debet hetati in Domino, juxta illiad'.L.M: Jubilate Deo omnis terra , servite Domino in laetitia. Explicatur secunda pars, quod homo justis in hac vita di beat delectari in conicientiae sitae r ritate. Dcbet autem Iaetitia hominis justi esse in monte θοn; juxta illud Psalmi : Laetetur mons Syon, oc exultent filiae Ii dae. interpretaturheeula. Est aviemspecula , locus sibi imis, sicut
V. g. est turiis aliqua a ta , ex qua possum videre homines, qua tiansieiunt, transeunt dc transibunt. Moraliter loquendo: Mons θεα est animus justi , alius per contemptum terreno tum s& aptus ad speculandum de rebus remotis per eonsiderationem coelestium , de suturorum. In isto ergo monte debet esse laetitia de quies.' sciatur , quod iii cacumine altissimoraim montium non sane tu ibationes ventor 'm nec pluviarum,
sed est ibidem semper quies , 8c serenitas. Pari sormiter in mente veri justi est talis quies, de serenitas quia uti docet Seneca Mens sapientis est sicut coelum super sphaeram lunae , ubi non fiunt peregrinae lix prestiones. Si autem in mente justi contingeret turbatio aliqua per peccatum, statim habet remedium Conressionis. Et ideis
exultant silia Iuda ; Quasi dicati Non solum laetari debent innocentes & persecti in suae conscia entiae pus ita te sied etiam poenitentes ut confessit favis enim interpretatur C Uesa. Explicatur tertia pars , quod justus in hae vita
debeat laetari de sui proximi pro ipetitate e sicut
unum membrum laetatur de alterius membri s nitate , de itastatur de ejus infirmitate. Dicunt
itaque boni de sitis constatribus semper illud
l. Machab. ii. Sicut fas est de decet meminisse fiat tum , laetamur ergo deplo ita vestra. Circa illa verba : Quan amree dcbat me istas pie. tis, sit
An impetuosos, & accidiosos Sapientia
non antecedat tDIco quod nec impetuosos, nec accidiosos
Explicatur prima pars,quod homines capitosos, praecipites, Ec impetuosos non praecedat Sapientia. Dicit enim Seneca, quod duo maximὸ
203쪽
1ro Comment. super Lib. Sap. Salomon.
Ei id ed iracundi impetuo si nunquam dabunt
sapiens consulum , indiget enim quiete & deli betatione. Unde idem Seneca de .. τιν turibus
ait. Piudentis proprium est exanimare consilia, nec cito facili credulitate ad salia prolabi. Unde tales non praecedet s. apientia, ted aliquandos basequitur : quia Per suae Pr iumptionis poenam
ad discum iii poliarum caulatis negotiati.
Expl:catur iucunda pars , de accidiosis quos etiam Sapientia non praecedit . ' quia negligentes sunt in praevidendo, N prae Id. nando ante tem pus. Et ideo postquam tempus transivit, nimis tarde praevidere incipiunt. Et ideo dicit S., ee. de virtu ibur Cardinalibus. Si prudens esse cup:s, in fit: urum pio spectum intende ; quae
pollunt contingere, atrimo tuo cuncta propone,
oc antea totum prospicias. vir qui prudens est, nolid. cit , non putavi hoc ser. ; quia non dubi. tat , sed ex pectat non suspicatur, sed cavet . ex quo sit, quod tui piter erren: leto rami en es &de salute propria dispositionem tace editi et elites. At vero sultos semper pr.ccedit Sapient a; iuxta illud Eccles. 4. Sap. emia liliis tuis vitam in-
fp iat, 5 suscipit inquirentes se, S praeibit invaluilitiae.
Hic ostendi Spi: i us S. quomodo circa triaicie si eo aliter habere debeant viri scholastici, tuu pio libres. Nam Ptan od beat ha b re relum ibi dae vetatatis cognolceiadae ab intellectu ; Secuncto defiant hibere motum placida cliaritatis in asse, tu. Et tertio quod debeant liabere signum intimae bonitatis in enectit. Et quidem lapientes histi debent habere veritarem in docendo; de: deo dicit Salomon : Et sine in .
vidua communi o. Et recte sane: nam Thecuitus
absconditus. 5 scient a mu sa , quae utilitas in utrisque 3 Tertio debent trabere bon: tatem in vivendo; & ideo S.ilomon addot Et hoo ιι- istius sid est , viam de sanciam convel sationem, ad regulas rationes debile composita vita, quae
4 vera Sapientia procidit) non absicin . hiatibus studere, sed tantum dixit eis : Distite
me , quia iam:s sum , di huirit lis corde. S-Maetiam in ql adai N. Oson conιν ainst senios super vacuis, sic ait: Quid te torqires in i jia quaestione quam subtilius est conten ipsi ite , quam solvere, idem in Dis i. I bra. cν--as us De ridet ninus riuillentes Logicae u que ad lenium,
dicit lice Mustyllabaeii ue musca seu in rodit IEigo syllaba caseum rodit. Pu asile nunc me non polle solvere ; quod ni ibi ex ista inscientia periculunt imminet i quod incommodum ' sine dubio verendum est, ne aliquando in muscipula syil bas capiam ; aut ne aliquando , si neglige
tior i uero , calcum syllaba corio dat. Et sura. Si multum supe testet aetatis, parce dispensandum es set utilis liceret neces mis. Nunc autem , quae dementia est Lipervactra descrere in tanta tem potas egestate 3 Iiae Sen. ca : Ideo etiam Ars illei declarans Pin uos lirae utilitat: m. dc de Logica ii inplic iter loquens dicit sic : Haec scientiacit utilis, de eituta sui storpio in theriaca . qisi licci iit venenum, si tamen detur patienti, dolorem minuit , de praei tremedium. Viali dicere Aristoteles, quod sicut Scorpio in theriae a nil ilpiodest sanis, sed tantuni a Scorpione percussis: ita ctiam Logica . non valet homini, nitiduitast
Sophillis a fit gitur. Et ideo subdit Atilioteles:
Decet Philolo Phum lcire omnes lurius modi rationes, ad hoc tit sophisticu non fallatur: de intelligat iocsis , de propc sitiones in q; abii, fiat cis opituma. Haec L storat . Patet ei sis , quia dutilitas iit prael Dileiada subtilita LExplicatur securida pals , liuod humilit myropo: cnda Nam loli illi ho nunes voc pro iaciutat in discendo , qui a ni llo ducere
circuivit, ut aliquid d: sceret, de s euadies perficeret, euine tor fieret. Et ideo recte d cit sim Ia Bonum mihi, fici a hut , ii asti me , ut discam iuitificationes t Sas. Qirasi dicat: quod sine humilitate justificationes divinas discere licia pollet. Explicatur tertia pars, quod)oltior verbur Am h prapono. vantiari. Quia studiuna es doctrina commendatur homini. Unde etiam loliditas verborum penetrat cor; spitatuna recti dicat ; de magis iii flammat ad praecis ta di fina explicanda:
Van: tas autem verborum soli imparit quendam strepitum in auribus , qui sine fluctu tanquam sonus cito evanescit : nec usque ad inter tota cordis des cenili N
ARTICULUS SECUNDUS. ARTICU LUS PRIMUS.
An devotus scitolaris addiscendo praepo
nere debeat utilitatem sub talitati , humi litatem sublimitati, & sbliditatem vanitati t
Ea plicatur prima pals , quod devotussci olaris in addiscendo praeponere debeat. ratem subrati tali. Ut, de Christus Dominus Mariti. nou mandavit discipulis, quod debeant sub i-
Utrum liceat Clericis religiosis intendere.
Probatus. Omne illud est licitum Religioso, quod juvat praecipue ad Obiei vantiam re ligionis ; quia nimis fatui mi solet, quod quis obliget se alicui statari, lic tamen abd care tale illa, quae praesii pue conserunt ad talem statum : sed studium Scriptura ruin religiosis maxuDe consertad obiervantiam religionis : Ergo licet Clericis religiosis intendere studio sacrarum litterarum.
Minos declaratur probat . Nam studiun, Scit pu
204쪽
scripturarum multum eonfert ad continentiam, in patet ex illo Hi mi ad Rustici mrachum ditatis Amst,entiam scripturariim & carnis vitia non- amabis. Platerea ibi dirim Scripturarum aufert lataviam emis, R delectati nem carnalem, quia dicit Avimina: iniano vires naturales intenduntur in suis actibus, vires animales remittuntiar. Et est iuxta illud Euυ- frustici: si. vigilia honestitis ta iaciet carnes. Iteni studium Scripturarum conducit ad ammiem paupertatu, sicut patet in antiquis Philos, is, qui propter suadium continuum se paupe-ies secerunt, unde recte So . dicitur: Divitias nihil esse duxi in compalatione illius. Denique studium Scripturarum valit ad obedientiam: Unde S. gustinxs , de veritus Menaι---. Quae perversitas est Lectioni nolle obtemperare, eum vult et vacare φ Unde ex linc ipso , vici dvacans studio discit obtemperare sententiis veritatis, essicitur etiam habilior ad obediendum sententiis monasti Praelatorum Dico Sec M. Clericis tetigissis non selum licitum est vacare missioScripturarum, se etiam dominae philolaphicae. Probatur cui li itum esti rincipale, etian. lla itum est uti minus principa-i,quod coducit ad magis principale , sed ad defensionem saciae Scripturae contra haeretkos, &alios, Isaepe conseri di uina philosephica,& diucta philosepho uin, Ergo i itu est migi dis RiderePhilosophiae Hoc tamen faciendu est secum dum ordinationem praelatorum, quorum interest aptiores mitteri ad studia. Confirmatur ex S. Augustino , ob a. de disti Christ. cap. q. tibi ait: Philosephi autein qui vocantur, si quat*te vera. & ciei nostrae accommoda dixerint , & maximἡ Platoni i, non solima formidandi non liuit, sed ab eis tanquam ab iniustis posse foribus illusem nostrum musicanda: & ponit S. Augustinus Geniplum dicens: Piod sicut populus rug)rtius , stu A giptici, a quibus recesierant filii liixel, habuerunt ilola, quae filii lurael detestabantur: .habuerunt etiam vasa&ornamenta aurea, quae filii Issaei mutuabant de praecepto divino ea in usus proprios conve tebant; ira etiam doctrinae gentilium philos phorum, licet Uiaedam supervacuati superstitiosa ac tilia contineant, habent tamen etiam multa utilissima de consena velitati inquirendae. Hac S. Aug. idem habet S. Hieroum M in epist. ad Palmachium Mancisum. ubi ponit figuram, &alludit ad legem quae sic di
cit. Si pugna contra inimicos tuos videtis eos, 5 videris inter captivos mulierem, de placuerit tibi eam habere uxorem ἱ radet primo casa riem, & circumcindet ungues, & flebit paremtes uno mense, de sic intrabis ad eam, Super φα verba pulchia ad nostrum propositum di currit S. Hi r. Si adamaveris captivam muli rem l id est, stientiam saecularem dc ejus pubchritudine captus ieris, decalva illam, atque illecebras criminum de oriramenta verbonam, una cum unguibus seca. dc Iava eam prophetali nitror &tu requiesces eum illa dicetur Sintistra eius sit sub capite meo,& dextera illius amplexabitur me, de multos tibi scelus capti a d bit, ac de Moabitide essicietur Istaelites. Hac Hier. Ergo ex mente SS. Augusti m ct Hieronym,
Dices. i. Illud debet reljiosus vitare, quod est ipsi occaso stuperbiae , sed studium literarum sacrae Scripturae , vel etiam philosephiae est o casio allauius superbia: Ergo oportet quod religiosius igiat tale studium. Minor probatut
ex illo i. Corint 8. Selantia iiciat, charitas autem aedificat. Item Ecil. i. dicitur: In multa sapientia multa est indignatio. lago. Resp. primδ, quod si argumentum hoc si quid convinceret, tu probaret,quod non taniatum Religiosis non sit licitum sidere, sed nec etiam secularibus: cum superbia non tantum
relaei s, sed etiam omniuus aliis sit in te dicta: Resp. munia distinguendo minorem modest ipsi occasio assectata superbiae C. min. -- casio non assectata, ita tantum ex insidiis di boli praeparata, N. minorem. Et simili odi- stiriata minore nego consequentiam, sensus e
go lutionis est, quod suis per stientiam assectet superbire tantum, sic inquam, propter hunc finem non sit licitum homini religiossi studere stripturae, vel philosephiae. Contingit tamen siem, quod obstientiam scripturae,quam os adipistitur, diabolus sternat homini iussedias ad si perbiendum , sed istaeinllilia adsit.
perblandum non sunt curandae. aliis enim limmo nullam virtutem deberet amplecti: siquiadem etiam diabolus ex tali virtute possiet ei praebere occasionem superbiendi. uergo superbia insidiatur virtutibus, ides rem dixit S. Augustis issi regular Caeterum quacum iniquitas in malis operibus exercetur ut fiant, si perbia vero etiam bonis operibus insidiatur ut pereant. Ad illud quod additur,solam tu is lat. dicendum est: quod scientia sine charitate. Sc line dilectione in Deum inflat. Eodem modo explicantu est altera aut horitas.
Dices. 1. S. Gre in lib. 2. Dialag. narrat da
a. Beneditio, qui fuit praecipuus religiosbrum. quod recesserit a studio literarum nescius, dc sapienter indoctus. Item in ilia regula S. Franciscus dicit sice Moneo in Domin esu Christo , ut caveam fratres ab omni superbia, dcvana gloria,& non curent nescientes literas, iteras distere e sed ait dant, quod super omnia debeant habere Spiritum san me Ergo saltem Benedictim, Sc Franciscant, non debent littetis
Resip. quod S. Benedictus non fugerit st dium secuiuum se consideratum: sta potius iugit aliquos constudisses, ex quommiscietate,& malis exemplis timebat seduci, de ideo seducatur ab eis , maluit esse sapienter rid
Ad Regulam S.Francisti dicendum est,quod is man prohibuerit studium, quia volebat suos esse praecones verbi Dei, quod sine studio fieri nequit, sed Elum vult, quod Datres conversi, qui ordinalienesciunt literas, ad illas discendas non sim compellendi. Vel si ille textus etiam de clericis intelligatur. sensus est; quod non curent nescientes luetas, easdem addiscere cum postpositione Dei: sed potius attenderebent, quod fratres super omnia habeant Spiti. tum Lia m. per cui gratiam duntaxat tu mo salvatur, non autem per acquisitionem scientia cum postpositione Dei.
205쪽
Dices 3. Praedicatores Christi debent esse dissimiles praedicatoribus Antichristi, sed Antichri. stiis habebit pi aedicatores doctos, Ergo praedicatores Christi debent elle indocti, & iii tui stu
Gonfii mutir, quia Psalmista ait Quoniam non cognox i literaturam, introibo in portas Domini 1 Elgo liquis velit introire in atria Domini, debet ii ibi litudere.
Res p. ad piimum. Quod Christi discipuli
ab initio suetunt quidem simplices , sed tamen postea suerunt di senis limi,& sapientissmi , tum quia multum didicetunt a Christo Dominosito Magiitio, tum quia per gratiam si pervenientis
Spiritus sancti accepetunt scientiam insulam omnium illi, nim quae alii magno labore conquirere poscent. Eii tamen ita hoc dissimilitudo inter praedicatores hristi & Antichristi, quod Anti Cluillus accipiet praedicatos es sapientes quo ad saeculum , Chrillus autem vocavit A si Ilositios, qui erant simplices quoad saeculii m. sed sapientes quo ad Deum,ut docet Hier: m
Rei p. ad Contii mationem , quod ille textus lit intelligendus Quoniam non cognovi litteraturam) cum aliqua dubietate de rebus fidei, nec cum aliqtua ambitioi ea deo intioibo in atria Domini.
ARTICVLVS TERTIUS. An liceat Religiosis nomen, statum,
de ii Onorem magistralem rocipere. Ico quod se rProbatur; illud, quod est promotia . um virtutis, quodque Apolloli gesierunt, hoc etiam est religiosis licitum, sed llatus magii ratis eli promotivum virtutis, nimirum scientiae aliis virtutibus, bonis moribus conii metae; de Apolioli si itum S: nomen magistrale gestetim: : Ergo etiam hoc eis licitum religiolis.
Probatur minor. Nam S Pa Mi. ad Tim. 2.1ie dicit de se ipsis Positus stim &ego praedicator Apostoluς; δ veritatem dico, & non mentior: doctor gentium in fide & veritate. Et a. ad litu. l. sic hiquit. In quo positus sum &ego Apostolus, &praedicator. 8c magistergentium. Ubi Paulus se eXpresse vocat magistrum de doctorem: Ergo. Dices. i. Christus Dominus obiurgavit eos, qui volebant magistri fieri, & n minari : de quibus Salvator noster sic loquitur.
Aniant primos recubitus in caernis, primas cathedras in s nagogis, &salutatioties in foro;& vocari ab hominibus Rabbi: vos autem nolite vocari Rabbi. unus est enim magister vester. Ergo iuxta consilium Christi. religiosi non sunt cre di magistri, vel nominandi, sed tantum
Resip. quod illa verba Nolite mari Ribbii
intelligenda sint de appetitu deordinato, Scambitiosis involventes stuperbiam, δc contemptum Christi Sic enim velle vocari Rabbi, nisium est,ia talem appetitum deordinatum habueriint
Pharisaei, de quibus ibidem loquitur Christus. Neque amare cathedras in scholis, vel ecclesiis,
. Sapient. Salomon. vel primos rei tibi rus in caenis est vitiostim secundum se alias peccarent persectissimi in e
clesia: sicuti sunt Episcopi, re maiores praelati, qui stiperiora loca tenete debent. Porro ista propositio Chiisti molite vocari Rabbi unus est enim Magister vester) est similis illis veri Christi Domini, loco citato dicentis: Nolite
vobis vocare patrem stuper terram,unus est enim Pater vester,qui in caelis est: & tamen Papa vocatur pater patrum. Et antiquitus omnes religiosi vocabant suos seniores, Abbates . vel patres.Et ideo non est p. hibitio praecepti vetaonsilii, quod homines non ocentur magistri, vel patres , sta est in illis verbis ibium quaedam exclusio ambiti sim, in senioribus&maioribus, ne vane& indebite appetant honorari. Sami Iher per illa verba fit exclutio adulationis in QMitis, ne homines indignos honorent indebite, puta, honorem talem aliis exhibitu on referendo ad honorem Dei, sed finem ponendo in per δε-na quae honoratur. Et ideo signanter dicitur in teta tu, Nec voce vinMusi bi: puta tales, quibus exhibeatur honor magistralis sistendo in vobis, nec honorein illum ad me reserendo, qui imunicus principalis magister Dei is,& homo: qui non sum alteri sit id inatus, sicut vos estis mihi
stibordinati, & iuxta hoc intelligitur illud quod
additur. Unus est en im magister vester, puta Chiistus, ad quem omnes honorem vestrum,
tanquam magistri subordinati,& parum aliquid de sapientia Christi participantes, referre debetis
Dices. 2. Honor magistratis causti in hominibus elationem; ETO Huni non possunt acceptare religiosi. Resp. cciii sciit honor in hominibus vanis
causat Hationem,&vanitatem , ita econtra in
hominibus religiosis, Elidis, & is virtutibus
bene exercitatis .causat humilitatem: quia recte conliderant se tantum propter donum De sibi collatum, non autem propter merita propria sine gratia Dei elicita honorari. Et ira tales religioli magistri, promoti vident te strictius Deo elle obligatos, quam si tales honores non perciperent. Adde quod non omnis honor si repudiandus, nam filii tenentur honorate par pntes, Sc si bditi dominos, quos tamen honores nec parentes, nec domini repudiare debent. Insuperaddo, quod talis honor magistratis a bonis teligiosis non appetatur, sed per obedientiam eis imponatur, quia nemo sibi ipli allum it hon rem magisterii, sed Qtum is, qui ad hoc a suis superioribus vocatur. Unde praestimendum est, quod tales ab ambitione honoris verisimiliter excusentur; Denique si homo non posset ullo
modo amare honores, riinc omnino periret magnanimitas, quae attendit medium circa honores, ut dicitur . Ethicorum.
Dices. 3 Religiosus non minus tenetur adpellectam humilitatem, quam teneatur ad perfectam paupertatem ; sed religiosi ad paupertatem sic tenentiar. quod non possint ullum d minium accipere; Ergo etiam religiosi sic tenentur ad humilitatem, ut nullum possint ii
Resip Quod honor non repugnet humilitati. nihil enim deperiit S. Gregorio, quamvis emet Papa: At verό dominium peisdnale rerum temporalium, vel dominium temporale repugnat
206쪽
paupertati Chrilii: Honor autem non repugnat Himilitati Christi: unde Christum legimus multos honores recepisse, tam a disicipulis quam a plebe: ut patet ex Matth. a t. Nec unquam dedit Christus dominus consilium vel praeceptum de honore vitando: Sed de ambitione, Se inordinato appetitu honoris bene dedit praeceptum.
In nisin est enim thesium homini , quo qui Misen participes msunt amisim Dei, propter disciplina dora commen
IA iniim est enim thesaurus hominibus, Qtasi dicat. Haec est causta, cur Sapientia non sit abscondenda , sed communicanda liberaliter; quia eit thesturus infinitin r id est non deficiens, sed proficiens : quia quanto magis communi
catur imio magis crescit&augmentatur , Et
ideo iapientia est thesauius infinitiis, non quidem itifinitus actu clim infinitum In actu non detur in rebus creatis) sed vocatur infinitus sin- categorematicE ; quia semper est magis intensibilis; siquidem quanto magis sapientia communicatur ab aliquo, tanto magis augebitur,& crescet in eodem.
usi vivi; id est . illi qui thesauro sapientiae recte usi limi, L.ciendo quoad docendo quo ad alios I seu quod idem est, illi quisuerunt usi themiro sepientiae sancte vivendo, recte docendo, & vera detendendo. Participerfacti sunt amichie Dei. Juxta illud Joan. ls. Vos amici mei estis, si seceritis, quae
praecipio vobis Et bene dicit Christus is feceri-im non enim stillicit docere legem . sed ulterius
requiritur etiam facere Iegem unde Matth. s.
i secerit, & docuerit hic magnus vocabitur. Propter disi ptima dona comme si Hoc est, commendati sunt, sicut Dciales amici apud Deum propter disi iplina dotis ; quia videlicet minus doctis dedetunt disciplinam. Et de tali communicante sitam doctrinam,&distiplinam alteri, dicitur Eccl. 14 Videte, quia i on mihi soli
Iaboratis , sed omnibus quaerentibus diseipli
Circa illa verba, Infinit ines thesaurin, Notandum est primo ex Alano in Aiuiuaudiam, ubi Narrans, quomodo Fionesis, id est, prudentia virum vim ossim aliis liberaliter Doctrinam suam communicantem, suis ditat muneribus; Sie canit
Assistens Donesis pluit omnia dona mphiae,
Non istas largitur opes, quae saepe potentum Excaecant animos; de maiestatis honores Inclinant, minuuntque leges; & vera reta
Sed potius donat thecturos mentis, & omnes Divitias animi; quas oui semel accipit ultra
Non eget: imosemel uitatus semper abundat XCVII. Ira
rectus amor, posse nobili .usus Utili utilior largitio, fructus abundans. Haecingara poli coeli lite thecturus,inundans Gratia, quae doctos ditat 3 quae prodigala gos Vult possessores ;&ded atur avaros,
Clauia perit,dissula redit, niti publica fiat.
Labitur multas vires acquirit eundo. NCn istas depastit opes iubigo, nec ignis Devorat, aut iuris minuit si breptio. mergit
Naufragium, tollit praedo, depauperat hiastis Perissos versius habetur disserentia inter thesiurum divitiarum . & thesauri im Sapientiae :quia thesaurus divitiarum excaecat mentes hominum , de maxime iudiciam S princi phim : in clinat etiam ad immunditiam vitiorum: & retardat iustitiam legum < miton ima theseu rus aiatem mentis,qui habetur per stientiain non
est talis, quia eius amor est rectus: siquidem peream appetitur possestio nobilis: item petillam habetur usiis utilis, in bene vivendo: Largitio utilis in docendo, & fructus ab dans in praemio percipiendo. Ad propositum quoque s. Augusti stib. i. de
'doctrina Ciristia cap. s. invitat liomines ad do cendum liberaliter ea, quae Deus eos stire concessit quia sit seientiam si iam aliis liberaliter communica Iesint, pluia selent. Et ad hoc demo strandiim adducit S. Ai igustinus duas figuras da duobus sellis , live miraculis, quae fecit hristus Dominus paulini ibus, qui eram sequebantur ad
audiendum litam doctrinam. Pi innim miracu
tum seu taliam fecit . quinque millibus lio minii: nde quinque pinibus, de duobus pistibus; In iluo
miraculo contigit quod o turatis r. millibus hominum, remanserint i 2. cophinii agment 'nim: ut patet ex Matth. l4. Secundum festum, seu mirMultim, fecit Clarisius Dominus quatuor
millibus hominum de T. panibus ,& paucis picciculis , quibus iatiatis sumisiuerunt septem sinrtae plenae stagmentis Ad tuas erso miracti-Iosas historias alludens S. Augustinus loco citato, se dicit: Illi quinque,& illi septem era ripanes anteqhram coeperant dari essirientibus : quamprimum tamen distribui coeperunt, sportas Secophinos , Qtiatis tot millibus hominum impleverunt. Sicut ergue ille panis, dum Dan seretur accevit : ita etiam secundum S. Augustiantim , quando Doctor liberaliter doctrinam
sitam, ac stientiam communicat docendo: tunc
inquam eadem doctrina docenti, augetur Scmultiplicatur. Pro quo Notandum secundo, iod Doctoribus. populum Dei docentibus, aliqui eundem populu pa
eunt de quinque panibus, & aliqui de septem panibus. Nam de quinque panibus pastunt simplices senes in fide, fidevotione licet sint minus eruditi in rebus sitbtilioribus: Et tales Doctores per quinarium passionis Christi pre dieantes, aedi&ant ad susticientiam corda si pserim.Et in petibna talium loquitur Apostolusi . ad Cor. I . In Ecclesia volo quinque ven a sensia meo loqui,ut alios instruam: ista autem qui que verba filial: Quid credendum, faetendum. timendum. cavendum , & appetendum sit. Qiiid credendum nempe ia. Articulistit. id faciendum io. Precepta. Quid tunendum n-
207쪽
lia, 'd .ippetetidum y Paradisi gaudia. Item attrena alii sunt, qui palcuut populum se prem D. ct inae tuae panibus. septenarius nil ni eius , est numeriis univertitatis. & isti si intsubtiles Doctores in uuiversis instructi; insormati libro mystico quieti stilptus intus 5c foris, signatus septem sigillis, μ' . s. Et tam illi qui septem Docti inae sitae panibus, quam illi qui quinque sapientiae si .e panibus commilIum libis legem pascit it , liberaliter scientiam suam com .ininicant, a plani laborum itiorum receptui i niercedem . ii ea simul Opere perficiant,
quae docent; ii ixta illud: Qui autem secerit, &docuerit , hic inagnus vocabitur in regno cael
ARTICVLVS UNICUS. Vtrum thesauro sapient Iae abutantur stippi estores, subversores S abusores sapientiae
Ico quod ii c. Explicatiir prima pars, quodsiippressores sapientiae abutanrui thesauro capicntiae, tum autem stuppressores sapientiae illi , qui sapientiam sibi a Deo communicatam . pro alio-ium aedificatione supprimunt , & ita abscondis t. ut mallo veli in communicare Et illi sunt s. miles illi servo maligno , id pigio, qui acceptum talentum sedit ii testani &ab condit pe-c: n .im Domino si O. Matth. 2s. Dum autem
tu on servi venerum cum suis lucris duplicatis ad Domi una situm, iste piger servus cum suo
talento accellit Sc ait: Domine scio,quia homo Hur u , es , meti,, ubi non seminalii; &congreg)s tibi non spars 1li: timens abii. Ec absconci tale tuum tuum in terra, de ecce habeo quod tulim est. De illo servo maligno loquens S. hom. Iy H opere impersecto, dicit, Q. ioci haec excusatio sit lilia , mentitusque fiuit
ille siervus diim dixit Domino: Metis, ubi non seminas i Mentitus est inquam . nam quis est hominum. vel gen alium, vel ludaeortim , quem non suisicienter sipiritualibus sensibus Deus adornaverat ' Cui non dedit scientiam boni &mali Cui non dedit scientiam posse fugere malum, &appri-hendet e bonum . si veliti sicut enim nullus est homo cui non dentur membra corporis ad uuam cotyoralem; ita non est aliquis homo. qui non liabeat sensuin oc potentiam ad intelligentirum bovi & in ui , t ad omne opus bonum faciendum , quodcunque voluerit. Haec S.Chryit,ltomus per quae verba S. Antistes aper th nili dicere . quod Dei is nulli homini deficiat in concedendo sibi icientiam necessariam ad salute ira, si homo bene utatur gratia sbi concesta a Deo, 3c no i ponat obicem per peccatum, itaque siritu quidam , qui siub terra talentum filum ab . condorit, quia notitiam Sacrae Scripturae & Ecclesiusticae disciplinae. sub euris occupationum terre ariam abscondunt,vel Qb Aeliciis & pigit tia carnissesuppressiam recondunt, θc de uno.
quoque tali ex ooni illud Ecel si. Si vixerit ho no multis annis, & non utatur bonis subsi intiae suae, de hoc ego pronuncio, quod melior sit illo abortivus. Et merito sane : quia Diapientia abs onsa , & thesaurus invita , q uat utilita, in utrisque ρExplicatur Secunda pars,quod capientiae su
versores abutamur thetauio sapiOuiae , quia
tales, quidquid verbis ad .ficant, motibus impugnant. Et dato, quod sorialle aedificent proximos, in nullo tamen promovent seip os. Reseit Aramulis tib . de anuinaliιπι. cap.
Qtiodapes postquam secerunt magnam copiam mellis, in favis suis. iugant de illo melle, et sese recreent de eodem:Et nisi hoc facerent, mel illud corrumperetur ue & fierent araneae de favis. Morat iter loquendo, quando persena Ecclesiastica habet magnam copiam mellis id est. scientiam sacrae Scripturae, quae melli compo tur, luxta illud P film. Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo 2 talis m- quam necesse habet te alere de melle ita, quia si
hoc non iecerit, mel coi iunas et ut liquidem i. iet tia converteretur m poenam, sic dis kentiam, Item ex favis fierent aranextades , de habitibus scientificis fierent venenos e vanaque clitiosita-tates , conformiter ad illud Psal. Tabesceresecilli sicut araneam animam eius. Et in alio Psalmo dicitur ; Anni nostii sicut aranea meditabuntur: vel meditabamur, secundum aliam litteiam ; Et bene dicit glossa meditabantur aIni, non autem operabamur: quia sine titilitate Safructu boni operis transierunt. Et icth quivis litteratus homo debet scientia sita uti ad propria dei ticnem , dc pcstea ad aliorem instri ictione.& emendationem. Unde in hunc finem dicitur
Eccles ii. Hanc ratus sum partem meam, ut liteter labore meo.
Aristoteles assei iti l . t. l. de Generat e promfinem; quod-& It )nnum non bene nailceantur ad invicemue sied sicut literae coniti sumur in ore balbutientis. sic etiam commiscentur aes Milannum, sicut enim in ore balbutientis una littera stinat, & altera evanescit sic stannum ars, ncommisceantus; fiet, quod stannum subteri glac&evaiiestat. sbium. esse manebit. Moralitei loquendo autem Aes quod est metallima sonorum designat praedicationis eloquentlam , sta iuvim autem , quCd apparet tanqi iam argentum , dc ni inest, de lignat conversationi, fusam apparentiam. Porro ista duo , nempe piae dicationis et quentia,&Lalsa convel lationis apparentia, thcommiscentur in quacunque persona , Et ideo quando eiusmodi pei senae in iii piemo iudicio comparebunt. nihil reminebit nisi aes s sinus nempe Docti tuae sine virtute puritate mentis)At vero aes cum argento bene commiscetur. quia
vitae claritas per argentum designata, revitae bonae sonoreitas delectabilem mixturam facii ,&in huiu1: rei figuram legimus, Exod 3. Quod Dominus impleverit Beseleel Spiritu sapientiae &omni Docti inae ad faciendum opus in auro, &argento & aere, in omni biis, quae requirebantur: d Lanctitarium Tabem reuli : hoc est moraliter loquendo. quod per nona Ecclesiastica debeat se iste instrii eta, quod operari sciat in auro devotae contemplationis . argento honestae conversata nis,&xre sonorae praedicationis. Explicatur Tertia pars , quod thesaurum sapientiae non recte aestiment tapientiae abusites.&tales sunt homines benὸ instructi , qui scientiam siuam applicant ad noeindum : colorant falsa. excusant mendacia , &impugnant vera verborum copia, luxta billud Eccleuao.
208쪽
ii multIs utitur verbis laedit ininiam sitim. quenter, qui panim habent desipient la&tam. Omnes pori 6 illi male utuntur thesauro animae tu , habent tamen plura verba. sitae, sicut & illi qui mendacia praedicant, de vel illa verba Mihi aut Deus t edit dicree o false aut hores allegant , ad propriam ostenta- sementia; sic expone. Ex itiitentia , id est, nontionem , & omnium praedicantium distamatim subitb, nee repente, sed ex .lida deliberationes nem. Et talis homo. si quaerat ab Apostolo. sicut iudex laturus sententiam debet veritatem Num levitate usus sum 3 Aut quae cogito , le- investigare, maxime in proserenda sententia eundum camem cogito e ut lit apud me est,& Hemitiva , quae finem ponat controveniae rnon. Dico confidenter. quod talis utitur levio quia de re dubia non debet dari cena lententia,
late. Sc carnalitate , & falsitate. Vel tamen ut omnes fatentur.
non sic fecerunt Ss. PP. qui nos praecelserunt, Et prasiumere digna borum, qDa mihi dantis eled usi sunt thesauro sapientiae ianὲ vivendo, sente, Deus dedit praesumere , id est prae aliis recte docendo. & vera defendendor & tales sumere, ad dis dum dc docendum. Digna participes facti sunt amuci Dei propter disci- horum qua mihi dantur, id est, vera, &corie. plinae mira commendati. spondisia inspirationis divinae , non humana fictioni. Sic utitur nomine praesumptionis ΜQiser siementiarum in , ubi diciti Araca
T V Im N IIII scandere opus ultra vires agere praesti si-LCM. IO V MI. mus, id est, moti non tenterrite, sed chartate,
Mihi aurem dedis Deus ilirere resententia, praesumere digna horum quae mihi dantum quoniam ipse sapientium dux, o splenium emenda Ior. In manuerimi, O nos es sermones nostri, o omnis sapientia-operum scientia disciplina. ExpL ICA TID TE Ym.
ibi autem dedit Deis disere exsintentia. nasi dicat. Si quis a me quaerat uare doceam sapientiam esse communicandam, dico ideo. quia Deus ipse est dator sapientiae,& quia Deus gratis dat omnibus sapienti: mdc scientiam ; ideo etiam illi debent gratis aliis communieare suam sapientiam & scientiam: Gratis enim accepistis, gratis date, Marthao, Et ideo ago gratias Domino Deo, prosapientia quam mihi gratis seu gratuite donavis. Porro haec verba Mihi amem dedit Dem duere ex sememta non est vox superbis vel elationis, sed devotae gratiarum actionis. Unde S. Iar. μην illud PsaL Custodi animam meam , qu niam sanctus sum, dicit sic: Non est ista sum bia elati, sed consesso non ingrati, habere te, cognosce te, & nihil ex te habere, ut nec superisbus sis, nec ingratus ε 3 dices Deo sanctus sum quoniam sanctificasti me , quia accepi quod non habui, quia tu dedilli, non quia ego merui. Et hoc modo dicit in praesenti Salomon mih; au. rem Deis dedit disere ex siententia , id est ex certa seientia. Hoc etiam modoJoanis dicitur. leimus, loquimur, & quod videmus testamur. vel dicere ex sententia, idem est , ac disere se tentiose non verbosh, quia Prori l . dicitur: Ubi plurima sunt verba, ibi frequenter egestas
id in paupertas dc egestas sepientiae. Sapientes enim utuntur verbis paucis, &sententiosis, scideoJacobr. i. dicitur: Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus ainem ad lo
quendum,& tardus ad iram. meνοε milieri , quod inter canes, qui infirmior est . magis latret, Et patet experientia, quod parvus e murus magis utret . quam n ritu, ita sis. prae aliis sumptimus Quoniam pse Deus su emia dux est, id est, an stor sapientia, tis mentitin ementator, id est, augmentator, Et lac recognoscit Salomon , Deum esse omnis Iapientiae largitorem. Subdhur intextur inmanis editum illinctiss. Id est in potentia gubernativa Dei Smus nos, quo ad nostram lut stantiam. Undh Danielist Deum, qui habet flatum tuum in manu Itia, de omnes vias tuas, non glorificasti Et in
In manu eius stini omnes fines terrae.
Et oneris Puta quantum ad nostram eloquentiam: index. 3 dieitur: Non sumus sussicient Es aliquid a nobis cogitare Pi si ex nobis, sed siussicientia nostra ex Deo est equia nemo potest dicere I 'omirum Jesus, nisi in Spiritu sancto, I Corisb. 2. Et omnis mentia, quantum ad stlintias γ- eulativas: O verum scientia disciplina, ic est, distiplina scientiae venim quantum ad scientias practicas. Hre est ergo erularum actio devota. qua SDlomon recognos ita scientiam recepisset Deo. Hoc modo etiam Hermes o mersus I . tua de natura Deorum versus Mem , quamvis est et gentilis Deo gratias egit pro stientia sibi coni. minaicata. Ait enim sic e Gratias tibi summe dc stuperaltissime; tua enim gratia tantum tu men cognitionis semus consecuti. Nomen Lanctum tuum est honorandum. Nomen tuum, quod selus Deus est benedicendus religione pinrema, quoniam omnibus patemam pietatem. 8c religionem. 3c amorem, dc Ecunque est dulcior essicacia, praebere dignaris i donans nos sensu, ratione, &inteli ni a. Sorsu, ut te cognostamus, ratione, ut te Iuspicionata imdagemus, turmione ut te cognostentes ga deamus ac lumine tuo suisti gaudeamus,quod.que nos in corpore stos, dignatus fueras cons crate aeremitati. Haec est enim humana sila glorificatio cognItio maiestatis reue. Cognovimus te, de Iumen maximum Elaritellem intelligimus te. Haec Hermel Et certis recte pro stientia , Deo areepta tamquam a trincipis, eidem gratias agimus tan.
quam Gai nostro: ipse enim est Alph, de omo. ga, principium 8c finis. Et sicut omnia flumina oriuntur a mari, de ad mare finaliter re. vertuntur , iuxta illud Eccl. I. Ad loeum, unde exeunt flumina, revertuntur, ut heium viam
209쪽
r 6 Comment. super Lid. Sapient. Salomen.
Ita omnes gratiae inras laabemus, a Deo procedunt pei largiticiae m. ad eum redire debent per gratia iam action na. Unde S. seri r super Camisa Serm. 32. ait: Origo similiam, S ilum anim est mare: virtutum Sc scientiarum Dominus Christias. Coiit inentia carnis, coidis ita stillata, 1 oluntatis rectitudo, casta consilia, iusta iudicia. Lancta desideria ex illo manant. Si quis pollet ingenio , si quis nitet eloquio , si quis moribus placet , inde est: inde scientiae, inde sapientiae , inde ser
Ad locum t: nde e citini flumina, rex eminrilrflumina gratiarum ut ite tum fluant; ii ixta inlud Apostoli in oni tibiis gratias agentes liridquid sapientiae , quidquid virnitis te habere conlidis. Dei sa pientiae reputa Chi illo. Si fluminum aqua illic coeperit. computrescit Si plane gratiarum cestet deci illita . tibi recui sus non suetit, ni ta morio nilail uietetui ingrato, sed etiam id quois accepit, vel te iurei in perni
test..te. Holus autem Oollicis dii ini tanta est potellas, tit cuni tali istus a luene iit ad puni n-da homiliu in peccata, nullus p iste vadete. Uinlesi b. io. licitui : Nemo est quidem antirua tollit ei uete i t ideo dicit Apostolus aditibi. io Hoirenda .i est uuidere in manus Dei libentis. Et Iob. is. Manum tuam longe fac a
olicatur lecunda pars, quod manus dixi .elit must cacitis disiernendi Hoe digito oste, id i nude &aperte omnia acta hominii m. tam ' ona. qtiam mala, in dieJudicii. Et de
l. Acm.um dicitur 2. M.tchab. 2. Manum Omnipotentis neque vivus,neque destinctus; estiniam. Omnes enim nos manifestare oportet ante m-bunal Chiisti, ut recipiat unusquisque pro ut gelsit in corpore suo. a. Corinth. s.
Explicatui tertia pars, quod medius digitus manus divinae si benignitas Esserendi. Iste a igitus est medius omnium, selus longior omnibus I& ideo recte iste digitus in manu Dei est benignitas litiscium disterens, per quam nos exi pectat, ut poenitentiam agentes redeamus ad misericordiam Dei. Et quia ad eum redire non
postumus nisi per gratiam, iuxta illud Gen. 67. Salus nostra in manu tua est: θ ide 3 implorat da est gratia divina. iuxta illud P almi. Fixi misericordia tin ut salvet me. Et sicut isto digito extense super plano, nec Index nee pestex possunt illud planum contingere: ita quamdiu digitus benignitatis divinae ad nos extenditur, nihil nobis nocere pollunt potestas puniendraia pollice, nec peripicacitas discerne di in indice. Explicatui quarta pars, quod digitus mclis manus divinae sit pietas miserendi. In illo digito nolebant veteres depone te illos anmatos, Mquidem in manu Cnistra. Causam huius rem dit Matrobius Saturnatium . inventam sitisse ab AEgyptis , ex co, quod secundum Anatomicos, nervus quidam a corde natus ad illum digitum
procedat, &cum nervis illius digiti complicetur. Et ided crdinatum sitit apud illos, quod
praefatus digitus medicus tanquam corona per annuium decoretur. Iste etiam duitus complicatus lignificat quatuor secundum computum digitχlenis qui numerus quaternarius est numeius pellectus: & idia illi digitus merito a uobis debuit corint . Moraliter loque do , apud nos omnes inter digitos ini, digitus medicin qui est pietas miserendii debet a no-hi s c solami: quia nitiei icordi, miseris sapit dulcius. Et haec pietas a minete cordis Christi emanavit . per inem digitum Omnis in nobis peii cti , conluniniatur. Huc facit illudus. s. increpaeionem Domini ne reprobes . quoniam ipse vulneru & medetur, percutit, &manus eius C lvabunt: in sex tribulationibus liberabit te ce in septima non tanget te malum. Explicatur iii inta paιs, quod digitus auricu-
l. tris manus divinor it Iaciluas exaudienop recrancstras. Deus namque est pronus ad miseretidum, & ad nos eu Midiendium, rasdus autem
ad puniendum : Unde etiam in quaciuaque hora ingemuei it peccator de peccato ibo commi sis, non recordabGr i quit Deus iniquitati imeius amplius. Hue ficit illud P l. Apeiis ita manum tuam, & imples omne animal benedictione.
Ipse enim dedit mihi horum . qui siunt cien
tiam et eram: ussciam dissitionem or his ierrarum, o vi tutes elementorum, initium se consummaIionem se mediensem temporum , vici tradim,m permutationes , se consummariones temporum or morum mutationes se divisiones temporum, anni cursim, es stellarum di-sostiones , mituras animalium, o Destiarum, vim ventorum, se cogitari nes hominum , disserentiam virgult rum, es virtutes radiciam,s cyt cunque
sunt absconsa,or improvisa didici omniuenim artifex docuit me sapientia. EXPLICATIO TETTVS. Postquam Salomon Deo gratias generaliter egit, di siummatim pro Lipientia dc seientia
210쪽
sbi communieata ; hie eidem regratia in sp cialiter , & inductive transcurrendo per materias divertarum scientiarum. Unde dicit: Ust enim sputa Deus dedit mihi liberaliter hisum,
qua sunt , scientiam veram. Id est omnium rerum Creatariini veram, dc non falsim, vel fictam atat appa lentem scientiam, quemadmodum seia tant habere veram scientiam falsi experi. mentatores, ut sitnt Nigromantici, Alchimici, Sc per artem notoriam ad doctrinam daemo num gloriantes se fuisse insinictos, &ostendentes scire, quae nesciunt, cuIusmodi sunt praestigiatores, divinatores, physbnomici, psalmi-ltici , geomanti t. incantatores, Sc magici, quorum non est vera scientia, sed falsa, imo nulla. Et hanc scientiam falsam praecipue d cet vitare Apostolies i. ad Timoth. s. dicens Od i mothee custodi depositum, id est, fidem; devitans vanas vocum novitates , dc oppositiones
falsii nominis scientiae: id est, quae falsb nomine dicitur scientia,ut exponit os. Et contra talem fallam scientiam dicit Salomon, quod Deus sibi dederit scientiam veram, &per hoc rec gnoscit scientiae tua seliditatem. In verbis autem sequentibus ostendit Salomon scientiae suae multiplicitatem cum dicit: Visium disi sitiones orbis terrarum ; id est, distinctiones climatum , & diversitatem locorum habitabilium , non habitabilium in terra, secundum distantiam a polis mundi, &appropinquationem & elongationem a via
Solis. Et rirtutes et morum 3 Id est, transmutationes corporum naturalium, tam secundum
locum, quim secundum qualitates. Initium, O censiummatimes, ct medietatem temporum Id est primipium mundi, & tempus Christi, & diem iudicii saltem in generaliseivit esse futurum. Moram mutationes: Id est diversas consuetudines ,&leges humanas: secundum divei sitatem ilius temporis.&assuefactionis,&complexi is. Divisiones temporum, id est, distinctas revolutiones planeta mira. Visi itudinum permutationes. id est, acris ,-terrae varias transmutati nes: quibus vicissim dc successive, &contraris dii miratur, ut nunc sit ver, nunc aestas, nunc
Et consiun attones temporum: Id est, quando unumquodque istorum incipit & terminatur secundum gressum planetarum in diversa signa in zodiaco.
anni curseia ct f starum in tiones; Id est,
computationes motuum solis & Iunae, & figuras , de imagines omnium stellarum fixarum. Naturia animalium, quantum ad generali nem. Iras bestiarum, quantum ad utilitatem& domesticationem humanam , sicut iratus canis, de vigil conducit ad custodiendam domum . ne fur audeat clam ingredi de nocte, &,liqi id inde abripere. Vim venistrum, id est, duodeeim disserentias ventorum , quatuor principalium, &octo collateralium. Et cogitationes homisium, id est assectiones , ad quas homines ex sua complexione,& corporum coelestium influentia, ac propria compositione sunt dispositae. Dsseremias ν uultorum, quantum ad pIantationes, insertiones, translationes, de mictifi
Et rirtutes radicum, quae calidae sint, vel fibgidae, aut temperatae; quaeque conducat vel noceat homini. Nec tantum ista novi, ait Salomon, sed e iam qi .ecunque sitnt absonsa ct impioris , id est, quae sunt coninuinitet aliis hominibus o
Didici, non per inventionem, sed per revolationem a Deo milii farum. Unde subdit: Omnium enim artifex me docuit sapientia. Sapientia increata videlicet, quae Christus est, iuxta illud i. G1inth. 3. N os autem praedicamus Christum crucifixum, ludaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam: ipsis autem vocatis ludaeis, atque Graecis Gustum Dei νψ- tutem 2 Deisapientiam. Oecaliolae huius, quod
dictum est . Salomonem habuisse scientiam decuritu anni, dc dispositioniblis stellarum, sit
ARTICVLVS VMCVS. Utrum de motibus stellarum possit
esse scietitia. Ico quod de motibus stellarum possit ha-1 beri scientia non quidem demonstrativa, qualiter omni tempore movebuntur, sed E monstrativa, traliter omni tempore natae sint moveri,si Deus miraculose aliter non disponat. Probatur, dc explicatur conclusio , quia ut ait S. Augustinus: Deus ita rebus creatis motus Ecoperationes indidit, ut tamen pro Itbitu suae voluntatis eas exerceant, vel omittant. Unde quamvis experimentaliter 8c sensibiliter videa-miis, quod ignis natus sit ad comburendum rcontigit tamen aliquando, quod ignis quidam approximatus quibusdam pueris, non nocuerit,& tamen alios, qui magis ditabant, occiderit, ut patet ex cap. Danielu. Et ideb quamvis sciamus, qualiter res natae snt agere. & qualiter frequenter egerint Ruia hoc vocamus naturale quod semper, vel frequenter contingit qualiter tamen res certo tempore agent nescimus, quia hoc est in manu Dei. Dices. Si possit dari scientia de motibusatellarum . rimc etiam dari posset scientia de moliabus solis & lunae; sed de istis non potest haberiseientia: Ergo nec de aliis. Probatur primo. Si possit dari scientia de motibus solis & lunae , tunc illa maxime consisteret in his trilnis; nimirum primδ quod ibi sit in continuo motu circulariter circa terram; secti b quod QI-veatur motu firmamenti ab oriente in occide
tem, & tertio quod Qt non eccIipsetur tempore oppositionis QIis & lunae a sed ista tria sunt falsa: Ergo & illud unde sequitur. Pro. batur min. pro prima parte. Nam ua i . mut i in medio coeli, &non festinavit ocoumbere spatio unius diei. Ergo set non est in continuo
motu circviariter. Probatur min. pro secunda parte.Nam ut Iegitur Isaras8. O . Regum m. Qiyindo Eet chias petiit ab Isaia signum sata statis fiaturae, &sbi , Domino per Isaiam significatae, tunc in quam . pro inno sanitatis strae recuperandae sureversius est per decem lineas in horologio Acham