장음표시 사용
221쪽
IIIomment. super Lib. Sapient. Satimn
ia illa. Unde multo magis capientia habebit celebritatem boni nomi iis, quia non Colum Princeps unius Regionis sed Dominus omnium qui est Deusὶ dilexit eam. Qitia in hae lectione de ingenuitate, & nobilitate tractati ir, ideo lit
ARTICVLVS UNICUS. An proles sequi debeat conditionem pa
tris in libertate , servitute. Dico: quod iecundum jura civilia, Proles sequatur conditionem ventris in servitute Sclibertate. Ante probationem notandum eli, od licet sit commune adagitim, quod partus sequatiuvent rena,Nihil. minus sitiat quaedani iura loc iain quibusdam regnis, quae non reguntur Iure in periali, in quibus patius tequiit it p.irentem det fioris conditio iis, live deinde sit pater. live sit mater: Adeoque si tam pater quam mater sint
servilii conditionis. & sint diversi Domini, tunc sit divitio prolis secundum numerum, ii sint plu-ies numeri aequalis: vel fit divisio inter diverses istos Dominos quo ad aestimationem. si strantum una proles: Vel si sint plures proles in numero inaequali ; Et illa filii ustis in quibusdam par tibus Franciae; lod autem generaliter loquen
do iecundum iura civilia, partus tequatur ventrem , hoc Probatur primh. Quia magis poteli constare de matre prolis, quam de patre, ut dicitus 8. Et hi orum. Et qui astitus libertatis debet a conditione patris qlammatiis. Consequentia probatur. ita patet est p1 incipium nobilis in generatione, & dat sitimum, mater vero solum subministrat matellam: Ergo . Res potuletur quod non semper fiat deri Ditis a digniori, sed si binde a viliori, sicut homo denominatur ab humo. o ubinde etiam denominatio fit a praedominante, & evidentiori, ta ce lustri , ut in probatione dictum est. Dices secundo is. q. ultima, c. multa, dic Nir: Si ex detestando connubio alicuius constituti in sacris, cum ingenua tuerint filii procleati, isti illivi Ecclesiae,de cuius cacerdotis vel ministri ignominia nati sunt, et ut servi iure perent: Et
partus sequitur conditionem patri, non matris.. Resipondetur quod illud stitutum Eo lesiae fuerit simplicitet editum in detestationem illius actus, vel coniugii. Dicit tamen ibidem, quod cum Ecclesia non sit ut a iiDiuie, ideo perdidelit istud ius.
Dieesterti b, In sacra Scriptura non texitur genealogia per mulieres, sed per viros;& nieri per genealogiam maxime attenditur iistilitas& libertas humana: Ergo nobilitas & etiam servitus humana, magis attὀditur secundisi patiem. Resipondetur quod iacra Scriptura comparet genealogias rion ad sciendas conditiones servi tuti, & libertatis. sed acl siciei di ni de qua fami-
lia vel tribu perina sit extracti. Et quantum ad hoc, licet pater&mater de eadem tribu esse de- . . a ' Π . berent, pater tamen principalior est in illa, reus 8. Ethitarum. Et quia stitus libertatis de x genealogiis denominatio filii Oesse eertus, ideis ab illo principio stitiis libertatis
bertatis; Sed a muliere maior habetur certim lapiolis: Ergo ab ea desumenda est libertas prolis, si illa titerit libua. Probatur secundo In animalibus naris ex diversae speciei animalibus, partus magis assinit tur iNatri,quam patri, iit patet de muto,qui ge-
Doctrix es enim disici ptisa Dei, se
neratur ex equa & alitio, hic enim multo magis IN hoe textu progreditur Salomon descit assimilatur equae quam asino J Ergo ii militer L tertiam sponsae suae praerogativam, curialit
secundum aliquam proportionsi dicendum est, tem bona educatio quod partiis in humanis,quantum ad conditio- Loquendo ergo de citrialitate bonae nem libertatis, vel servitutis, magis sequatur tionis sponi' latendit inest, ii iod educarao v
ventrem s)u matrem. 4 uioam duobus consistit, videlicet in castigati in ..hie pastionii,&exercitatione bonorum Opetium d
de Seneca libro de molitus ait: Educatio Ic diis
Probauit testiis ex illo Exodi 21. ubi dicitur, ioci si Dominus dederit uxorem alicui servo, quem emetit. ille postmodum egrediatur liber , tunc uxor & filii debeant poli ea temanere Domino, qui dedit Ieivo a se empto uxorem. Scie dum namq;eit, quod quandoJudaeus eme
ciplina moles facit. N illud sapit . . Mod didicit. Quod autem ista sponta sapim '
in his duobus melit sui scienter educata, assii inatur sie: Doctrix olentis disciplinia Dei,
rat Iudaeum .ii.nc septimo anno egrediebatur li- quantum ad castigationes passiionum)cretea xbet iste Iudaeus emptus secundum legena,sii tame op rumillis, quantu ad exercitatior res operum is e Dominus emptor dedissset medio tempore servitutis servo i se empto uxorem. , ipsa uxor,postquam vir egressus est ad libertatem .re manebat Domino cum siua tota prole. Cuius legis sine dubio alia ratio non fuit, quam quia proles sequitur ventrem: alias enim patre libero
Dicit ergo: Doctrix ι' ιnim disciplinae D. r. id est, ipsa docet nos recipere convenienter disci, plinam, qtiae est nobis valde necessalia. Et Nι-ctrix operum ill ad est, faciens nos eligere opera beneplacita Dei. ut ventrem: alias emni patre Doero Notandum hic quod disiciplina accipiarur trin rediente, ratio non fuisset matrem ima cum pliciter in sacra Scriptura Primb genei aliter pro suis prolibus remanere Domino emptori tan- informatione sive doctrina; modorro et .
quam servam. i. accipitur,ubi dicitur. Audi fili mi disciplinam In iure quoq; Canonico Extra de natum libero patris tui, & ne derelinouas legem matris tuae matre. caninulo unico dicitur: Indecens estὸ credi- Secundo accipitiar disciplina pro compositio mus,ut progenitia libera ad servitium retrahan- i viiii, verborum&gestu : & α ille aiicipissetur: Elgo partus sequitur ventrem quantum ad natus dicitur, qui se honest ingestu . ver dis G conditisnem libertatis vel nervitutis, secundum ornatu irreprehensibiliter liabet. L nde ratorii insicripturae,&lus Canoilicum alleganim. iistructione Amnorum eorumque cibi plura dicit Dices primo. Denominatio debet fieri a sic: Disiciplina, inquit, est onminna vei runt
digniori: Ergo proles magis debet denominati motus ordinatus ci dispositio decens in ni
222쪽
babitu actione Et Iacobi a sapiens, &disciplinatus inter ios Oilendat ex bona conversationeo pei ationem suam in m .insuetudine. l erit 6 dicitur disciplitia pro flagellatione ob causam ca-itigationis illatam Et ita Prorob. 23. dicitur: Noli subtrahere a puero disciplinam , si enim
percusseris eum virgp, non morietur: tu virga percuties eum, & animam de inferno liberabis. Et his tribri modis sapientia est docti ix disciplinae Dei.
ARTICVLVS UNICUS. An disciplina Dei sit a nobis siuscipienda
patienter, propter castigantis dilecti
nem, peccantis correctionem, S temrantis dnectionem e Ico quod sic: Explicatur prima pars, quod disciplina
Dei sit patienter a nobis suscipienda propter Ot ι- Iamu dilectionem. Ille enim qui disciplinat nos , Pater ii oster est, Amicus, & Redemptor Unde ad Hab. ia. is est filius, quem non corriph paterὶ Quod si extra disciplinam estis . cuius patet, cipes estis lOmnes ergo adulteri, Senon filii estis; tali diceret Apostolus, omnes areiici Dei facti sitiat panicipes disciplinae Dei. Non esset magnus homo reciperet aliquem parvum ictum pro amore sui amici. qui antea acerrimἡ pro se fuit vulneratus. Christus amicus noster pro nobis non Qliun verberatus, sed etiam crucifixus & cisiis fuit; iuxta illud Istiae N. Ipse autem vulne- satus est propter iniquitates nostias, attritus est propter scelera nostra. Disii ina pacis nostrae si per eum .& livore eius sanati sumus. Ergo etiam nos pro amore Christi,ta etiam pro peccatis nostris libenter disciplinari debemus. Huc Lacit etiaillud ad Ηλb. α. Fili mi noli negligere disciplina
Domini, neq; sat eris dum ab eo argueris. Maobbritu lib. suo de I idibia cap. scribit, od si maritus ponat occulte certum aliquem lapidem ferrugineici, loris siub capite uxoris dormientis, experiri poterit an sit ipsi fidelis, vel ansit adultera, nam si sit adultera, statim cadet delecto, ac si manu hominis fiuisset expulsa: s vel bsit marito fidelis convertet se ad marivim dormiendo,illum, amplexabitur. Unde sic praesatus Author metrice canit.
Nam qui scire clipit siua si adultera coniux, Suppostum capiti lapide stertentis adaptet,
Mox qua casta manet,cupit amplexare ma
Non tamen evigilans cadit omnis adultera lecto: Tanquam pulsa manu, subit b sectore coacta Quem lapis emittet, celati criminis index. Applicatio moralis. Moraliter loquendo anima humana ccniux Dei dicitur per fidem charitate insormatam,tuxta illud Osee a. sponsabo te mihi in fide. Volens ergo Dominus Deus experiri, an anima humana sit vera sita sponsa vel adultera, fili ponit istum lapidem qui est semiginei coloris,& trahit ad se sertum, id est magnam tribulationem. qua serrei homines duraeq, cervicis domantur , & trahuntus ad Deum. Et quid fit ex- iude3 Certe falsae conpiges cadunt de lecto ch, ritatis per impatientiam,& murmuratione eontra Deum:devotae velis & fideles sponsi Chiisti convertunt se ad Deum. & sunt subdidiciplina Dei per humiliationem, orationein, & devotio . nem, dicentes illud ad Rom. 3 iis nos separabi acharitate Cnristit a tibulatio, ait angustia, at persecutio Et paulo pol ti Cerius fium,quod nec
mora, neque vita, neq, creatura alia poterit nos
separare a charitate Dei. Supponitur autem ille lapis discipimae Dei siub capite siponis Christi dormientis &quies centis. Q ita quando homo aliquando ad maiorem quiete clatranquilliole conversatio ire se disponit, tunc Deus ipsi disciplinam tribulationis,&initariae,' persecuti nis immittit. Huc facit illud Iob. 33. Quando ita ruit si vir supei homines. Se dis rum in lecto,
tunc aperit .aures virosv dc erudiens eos instruit disciplina. Super hunc textum X Gregoriis 26. ralium, sic ait: Aure cordis tribulatio aperit. qua
saepe prospetitas mundi claudit; Quae quidem diiciplina eli devote sui linensa, propter castigalitis dilectionem.
Explicatur secunda pars. Quod disciplini
Dei sit devote suscipienda propter peccantis corre-ciisnem. Unde in Vil. dicitur: Disciplina tua correxit me in fine, disiciplina tua ipsa me docebit. Pulchre ad propolitum Petrin Ra anensis in quadam Epist.ta, in qua se scribit: Ideo te sinii tantemporaliter punit Deus, ut aetemae mortis arsedores redimat poena temporali. Et ideo ad cor rectionem commodum nolitum ordinatur ,
quidquid nobis de illa disdiplina praestatur. Unde ad Hab. α. dicitur: Omuis disciplina in praesenti,non videtur elle gaudii sed maeroris,postea autem fluctum pacatis simu exercitatis reddet. Et S. Gregoram ait: Ideo Dominus hie quibusdaparcit, ut eos in perpetuum feriat, Ideo autem subinde hie serit non parcendo, ut in aeternum
Sicut aliter pater vel rans filium inim vir ga, iacit puerum veriberatum cessare a fletu, de ipsam virgam osculari, cum qua fuit disciplin tus: Ita vult Deus nobiscum idem facere. Nam Urga, qua Deus electos verberat,esi aliquis malus homo. altilius, ii uculentus de iniustus squaliter Leech. i. duitur floruit virga, gei minavit
sumibia, iniquitas surrexit in virga impietatis & tamen non vult Deus, quod ploremus per nimiam detolationem 3 Imo etiam vult Deus quod virgam nostram oscillenaui, & amemus si una illud Mart. s. Diligite inimicos vestros,3 benefacite his qui oderunt vos, Sc orate pro persequentibiis de calumniantibiis vos, ut sitis filii Patris vestri qui in caelis est Hue oportune pertinet illud quod dicit Casinus: ini captivos redimere, pauperes pascere & vestire non praevalet, colatia nullum hominem odium in corde servet; Et inimicis non selum malum pro malo non reddat, sed etiam diligenter pro eis orare non desinat, Certus de promissione Domini siti, ut libet a conscientia dicere possit ante tribunal
Christi: da Domine quia dedi, & dimitte quia dimis, haec ille. Diligamus ergo disciplinam Dei
ad correctionem,&commodum nostrum; Stultitia enim colligata est in corde pueri; Et virga disciplinae sugabis eam. Proν. 22.
Explicatur tertia pars,quod disciplina Dei sit
δενοresuscipienda ropter tentatu dejectionem. Proinsterniciar namq caro,nnin ius,&damo,quando diseiplina Dei sortiter toleratur. Unde etia cote Iet tentationes carnis Solent salicti sibi ipsis dare disciplinam, tui S. Gregorius a. Dialogorum cap. a.
223쪽
Pulchrae seminae,exindeq; tentationem gravem passus, se tamdiu nudum in vepribus volutavit. donec cessavit tentatio. Praeterea vanitas mundi contemnitur , dum actus homo persecutionib' agitatur. Sicut enimmitati volens prole siuam ablactare,inungit mamillam suam re quadam amara. Ita Deus mundi huius delitias voluit esse resiperias multis amm-tudinibus, Ne eas nimis amaremin. Et ideox Au-
lib. C Ueg gratias agit Deo, quod resperserit semper amaritudinib' illicitas suas delectationes. Item S. Augustinus de rara innocerula Propositione s. dicit: In praesenti vita tempora les deliciae dulces sunt, & temporalis tribulationes amarae sunt. Si quis non bibat tribulationis poculum , me ruat ignem gehennarum. Haec
Et quis non contemnat dulcedinem saeculi. si inhiare velit bonis vitae aeteritae'Sunt ergo divinae disciplinae, quasi quaedam medicina, praeserVtivae a putrefactione. & tentatione peccati. Aristoteles Metheorum docet, quod sint quinq; putrefactionem impedientia. Prima causa est frigus circumstans, & ideo mortui in mgido con. gelati durant per multos armos. Contra autem res in aestate facilius putrescunt quam in hFeme, quia calor naturalis per frigus circumstans exte. xius comprimitur &conservatur in humido. Secunda causa est excellentia caloris natura
Iis intrensicissit ideo illa in quibus abundat calor ignem, ut piper &galanga,&hujusmodi, non cito putreficunt. Tertia causa est coagulatio facta a ii ita
intrinseco. arta causa est motus moderatus.
inta causa est magnitudo rei, quia utra' res divisa per partes cito putrescit. Applicatio moralis. Nam moraliter loquendo sunt quinqueae putrefactionem peccati impediunt. Quan- enim humidum Sc calidum S re extrahuntur, tunc res putrescit. Sic etiam,quando humor gratiae, & calor charitatis per peccatum ab homine extrahunrur, homo mores iter putrescit iuxta illud ml. io . Putruerunt &comiptae fiunt cicatrices meae a facie insipientiae meae. Porro haec putrefactio peccati mortalis quinque modis ina peditur. Primo modo per frigus circumstans, id est. per tribulationem & persecutionem exterio. rem, Secundo modo per excellentiam caloris naturalis ignis extrinsici,id est,per excellentiam charitatis Spiritus sancti. Levit. 6. Ignis in altari meo semper ardebst. 4 ertio modo per coagulationem factam a frigido intrinseco,id est, per titimorem divini iudicii.&ultionis suturae intrinsicus recogitatae & perpensae. Quarib etiam permotum moderatum iuxta illud: Et vitium capiunt, ni moveantur aqua. Motus autem moderatus est variatio de contumatio sanctarum occupationum, quae otium
excludit, , quo maxime inducitur putrefactio libidinis, Juxta illud oridii rinia sit tollas, periere Cupiunt, arcus. ynto modo impeditur putrefactio peccati per
magnitudinum rei, quia res magna magis resistit putrefactioni comimpenti quam parva. Isto modo moraliter magna dignitas Sc gradus sive status persenae, debet eum piiservare a commis sone peccati; Ut v. g. quando homo recogitat quod sit Praelatiis', quod habeat curam animais
rum, honorem iii itis. Jc alia bene sieta quibus omnino indignus est,nis bene vivat. Unde rapient. Salomon. haec ipsa magnitudo sui statim,dat homin ilum bonae vitae exercendae.
Porro inter ista quinque impedimenta I ire factionis,principale & pi imum impcdua miria telistens putrefictioni est Disciplina, qtra, ita gratiae a putarefactione servatur. Unde ἱ-. dic Hir: Mandatum lucerna est lex tua ,&vila vitae, ii crepatio distriplinae.
Eis divitia appetantur in vita, quid δε-
pientia locupolim, cro operatur omnia
Meuiem seno operatur quo horum,quae sunt, magu quam illa artifex 3 EXPLICATIO TE XTUS.
N hec te Salomon attribuit sapientiae tanquam sitiae sponsae tertia in Squartam praei gativam,nimirum opulentiam ni dii hiis, dc experientiam in artific s. Dicit ergo Et si diaritia at tantur m hac vita, quid a lentia tocupletius, Fa operatur omnia Quasi diceret: Ailat; Porio hic tratiis intelligitur specialiter de sapientia increata, quae est Christus; de qua dicitur ad L . i. operatur omiua secundum conii imm Gluntatis iliae. Nec initum videri debet, quod hie nomine sapientiae intelli gatur sapientia increata.Nam quia sapientia quε est virtus humana, donum est capientiae incre idem aliquando est commendare donum, de iantem ideb Salomon frequenter in hoc libro sa- plantiam commendando, qii adam de sapientia emata ponit,&quaeda de sapientia increata. Nihilominus etiam iste textus potest de sapientia creata & humana intelligi, quam si homo habeat .satis locuples est. Nam verae divitiae, quas sapietis dat liommm' sistriretines& bonae operationes,quas signanter vocat Propheta divitia
salutis iuxta illud Issa. Divitiet salutis sapietiae.&scientiae Et Pr. io. Benedicti Domini divites facit Si autem sensius operatur , pus horum , quaesiti DI, magis quam illa artifex. Si autem sensus, id est .an , quae est circa sensibilia, & experimenta. mendetur ina laudetur ab aliquo, timc cert. sapientia increata quae est Christus, artificio praecellit mnia,quia omnia creavit ex nihilo. Item sapientia creata de humana larse loquendo prudentiam & artem comprehenoet,& per consequens
nihil est magis alti sex quam illa. Circa illa iet ba ,si diritia ave tantur. Sit
ARTICVLVS PRIMUS. An divitiae sint in triplici disserentia, nil ni rum divitiae temporales &periculori spirituales de virtuosae , aeternales Sgloriosae Duo quod se. Quod divitiae temporales siet
periculosae. Explicatur prima pars;tum quia si homo non si valde circumspectus, facile labitur proptersitas divitias in aliquam stipei biam, aut vero in
tantam a vasittam,ta intamque pectiniae augenda cupidit urna,in noti tant ominus, quam ter aespectiniae s t. dum eam solum custodit, & sibi metipsi nihil boni cum eadem exhibeat. Unde tvles homines avari sunt similes equis, i in sarcinis saepe portist aurum abundanter in dors, ipsi autem scenum comedunt. Contingit etiam si ς
224쪽
t eph quoid homo habens magnas divitias, iis,
turpiter abutatur ad vitam lascitiam . eas debacchando, ludo perdendo & venere consumendo. Quae omnia certe clarissim h demo i lirant,divitias temporales summe esse pericul fac.Et ideo divitiae sunt rationabiliter parvipendendae ; non tamen tiunt totaliter secundum omnem res, tum excludendae. sed Dium Fatenus sunt impedimentum virtutum. Unde S. IV .
si per illud Psi Divitiae si allivant nolite cor apponere; lie inquit: Non dicit Psalmista nolite habere, sed noli e cor apponere; non enim damnat divitias, unde mercamur coetu; Sed damnat cor appositum, i. e. ita assixum divitiis, ut Deic bliv scamur. Unde licet Seneca c. i8. dicat: Neirro alii seli Deo dignus quam qiii opes contempserit. 3.t ten Aug. siuper si moderatius procedit celis : Nullus divitias vel dirites nimis conto. mnat .nec nimis de paupertate pinimat. Verba S. Praesulis fiunt illa: Hoc attendite ne passim dixit es reprehendatis, de ruritim, ne depaupereate& egestate praestimatis. Si enim non est praesumendum de divitiis, quanto magis non eis praesumendum de paupertate 3 pauper ulce-1oliis non habens e sicam nec vestim, allatus est ab angelis in sanum Abrahae. Vide quo allatus ell, lege Scripturam. & invenies A aliam iam divitem. Sublatus est ergo in sinum divitis pauper , quamvis ambo ibernit divites Deo, & ambo cupiditate pauperes Haec S. Augustin . Sed
de his divulis temporalibus plusa dicentur articulo sequenti.
Explicanir secunda pars de divitiis spiritualibus S virtuosis, quaesii nigratiae &operationes virtutum. & boni mores. Nam S. Gregorius 1I milia i s.fumi Pud: Exiit, qui seminat seminare semen bonum, sie inquit. Solae divitiae veraeliint, quae nos virtutibus divites ciunt. Si ergo fratres divites elle cupitis, veras divi ias amate Si culmen honoris quaeritis, ad caeleste regimin tendite. Si gloriam dignitatum diligatis, in illa iupema Angelorum ibcietate adscribi fellinate. Unde l. ad rimoth. ' recte scribi Apostolus: Praecipe divitibus litis iis saeculi non sublime sapere, ne te sp rare in incerto divitiarum Et infra: Bene agere, divites seri in operibus bonis. Et ad Mess. Det vobis secundum di Vitias gloriae suae I virtutem cooperari per sipserit 1m e iis in interiori homine & liabitare Christum per fidem in cordibus vestris, in charitate radicati & indati. Explicatur tertia pars de divitiis aternali t& gloriosis. In illis enim eli perpetuitas sinetrantitione . securitas sine fatigatione, iucundi. tas sine amictione, Se satietas sine defectione De quibus etiam in praesenti dicitur: Gloria &diuitiae in domo eius Scc. Et iterum spera in Domino. Se fac bonitatem, & inhabita terram , Scpasceris in divitiis est,
corporales intense quaesit x re pant veritatem a cognitione Dei. Qitia ADttheii 3. dicitur: Fallacia divisiarum suis re vel bum Dei,& lane fructuessicii. In cuius rei figuram divitibus i Regibus Angelus apparuit in s. o, pauperibus aurem pastoribus sese ostendit in persecta vigilia, ut exinde colligere postis, quod pauperes
clariorem de Deo cognitionem coiilequentur,&habeatu quam divites. Unde me i9. diciatur, quod Zachaeus sueri princeps publicanorum, de in. dires: de tamen statura misi luserat, de non poterat prae turba videreJelrum,do, nec in arborem asicendii leti sic divitiis constipati dei miliis, sunt parvi in statura virilitum& comprimi: ritui sollicitudinibus de pressuris
negotiosum Sc Ollicioli im , ut non vacet eis c
gitate deletii, iiiii valde lato, id est forte semel
in anno in quadragesima , vel in tempore Paschali: quo albolem conscendunt poenitentiae, Ne devotae contemplationis invitantisJesum in
donaum s. . in per iaciam communionem.
Ista se India autem in dῖ vitibus, tam rar δhi vitandi Cluillum in domum sitam, provenit
ex eo quia divitiae sinat pulveres excaecantes ocu
los spirituales. Et ideo dichur Diacis quia dives si uti celociipietatus, & nullius egeo: δc nescis, quia miser es, S mi erabilis δέ pauper, & caecu & nudus Explicauit secunda pars, quod divitia repel- lant seritatem a cognitione sui, & hoc provenis
Imi:ii divitiat temporales intense quaesitae repellant necellitatem a cogniti ne Dei sui, proximi; securitatem ab aestimatione a Sc unitatem ab affe
Explicatur ptima pars, quod divitiae
ex duobus impedimentis. Primb propter vera dicentium ratitatem, Sc secundo propter ad lationis saliae multiplicitatem. De primo impedimento dicit Monssrabo tibi quid omnia postidentibus delit ξ Deest nimirum qui
vera dicat. De secundo impedimento quoque patet , quod multi sint adulatores divitum de familiis, de vicinis, de amicis, de de extraneis. ut pi on ios desectus non post int advertere. Huc facit illud Eccc i s. Diriti decepto multi recuperatores, locutus est si perbia, dc i silicarerunt i inna. Et intra Dives locumsest, Sc omnes tacuerunt, &vel buin illius usque ad nubes producent. Explicatur tetria pars,quod divitiae repellant seritatem a cognitione proximi; quia ditates nesciunt, quinam suat illonim amici, vel qui
sint hostes. ι nde Seneca de medinfortuisorum ait: Me, quem tu dominum existimas pec nix. multis irretitas, locupletem eum nominas , ignor as autem au avarus vel prodigus sit ἔs prodigus' non habebit ue si avarus p non habet. lite quem tu talicem credis, saepe dolet,sipίque fusi irat; de sicut mel muscae sequuntur, 3c lupi cadavera, Sc sormicae inimenta et
ita divitem comitantiir multae anxietates. Et ideb bene dicit Ilisci ius, secundo de cons lationetro
se octava , Quod adversa fortuna plus prodest quam prospera. Illa enim semper spem in citatis mentiair, dum videtur esse blanda, haec autem semper vera esl,dum se instabilem mutatione demonstrat. Illa fallit , haec instruit. illa mendacia, spem bonorum mentes siue lium ligat; haec cognitione fragilis sellaitatis ab luit. Itaq; videas illam ventosam fluentem, suique semper ignaram i hanc autem Ebriam,siuccinctam, &iplius adversitatis exercitatione prudentem. Ex his proinde clase patet, Fomo-
225쪽
sa ment. super L . Lapient. Salomon. do divitiae temporales repellant a cognitione Dei, quia est una virtus particularis, directiua tam m
Explicatur quarta pars quod divitta repellam secui natem ab aestimatione. Divitas enim semperiunt in timore perdendi terras, pinaniam, labricas de thesaurum Et quia sunt sine securitare,iit quod etiam sint sine intrinseca lueunditare. Unde S. Augustima lib. s. confess. narrat, Quod transiens quendam vicum viderit paupere ineninum iocantem, & ingemiscem ad fiscios sese convertens dixit: omnibus, inquit, conatibus, quibus laboramus, nihil aliud vellemus. nisi adsecutam laetitiam pervenire. quo nos ille men- dicus praecessit , jlle enim laetatur, ego anxius, ille securiis, ego trepidus: ita S. Augonus. Huc
etiam facit illud quod beatissima virgo Maria
canit initio Cantico Luca i8. Esurientes implevit bonis, &divites dimissi inanes. Illud celte est inane. quod apparet esse repletum , & est vacuum. Ita etiam divites exterius videntur esse sine metu & tui batione, & Iine s.llicitudine,&tamen interius fiunt pleni tristitia & timore. Explicatur quinta pals , quod divitiae repellant unitatem ab affectione. Ousit enim inubdias,tui bationes, bella S dic ordias amicorum. Huius clarum exemplum habemus.Gen. i 3. de Abraham & Oth. consanguineo suo. De quibus dicitur: Erat quippe substantia eorum multa non quibam habitate communiter. Unde
statim siubditur loco citato, quod facta sit rixa inter pastores gregum Abraham &Loth , cum o&ipsi substantiis multi fatus abundaverint. Ex cuiuscunque virtutis in finem sibi iustitia& generali proprio; nimirum pro ut eXPedit
ad actus cuiuscunq; virtutis bono communitatis seu bono communi. Justitia vere particularis est illa cui conir artatur avaritia, Scenia commutationibus, quae fiunt ad singulares personas. Et haec iustitia particularis est, quae numeratur inter quatuor virtutes cardinales, ut sunt: Prudentia, iustitia . fortitudo& tempe
Commendando itaque sapientiam a iustitia legali,Salomon sic dicit. diligite ubi ly iustitia silmitur proluistitia legali, Se generali. Unde in verbis posterioribus ponitur nomen ustitia ; ubi accipitur justitia,quatenus est virtus pasticularis. sensus et go allegatorino est ; Ttjustitiam latalem c generale Pudici-
sitrocupiando a bisomnii virtutum dirigere in bonum communitatis. Labores. id est exercitationes , huius, id est sapientiae, magnas habem νirtutes. id est vires ad acquisitionem aliorum donorum. vel labores huius murma habentri es, id est, per exercitationem sapientiae magnae acquiruntur virtutes. Ubi ly labores, ponitur ad deno laticlum dissicultatem, quae eluem per anne homini virtuosb: Virtus enim consistit circa dii
ficile, Sc sicut dicit quidam:
Nulla est non ardua virtus. quibus omnibus deducitur, quod divitiae temporales sint parvi pendendae, ipsisque eaute&cum Sobriet rem mim O mdentiam docet, O iusti grano salis utendum sit: ne tumia inhaerendo tum σν te, uibra uti nihil in mali ominu. temporalibus perdamus aeterna,quod Deus et In his verbis istinentio Sc sermo iustitiae pallimentissime avertere dignetur. Cularis, & commendatur sapientia a . virtutibus cardinalibus; quas tamen singulas propriis nominibus non vocat, sed tum pria, δε-tiam & iustitiam vocat propriis nominibus, nomine autem Sobrietatis, intelligit rem ramam,& nomine Virtutis otiitelligit Fortitudinem Sicut enim dicit Tullius. nomen virtutis sui tantiquitus Elius Drairudinis. Porct istae q. vinules vocant cardinatis, quasi cordiales, aE si quis justitiam diligit: labores hum Cordion graece, quod est cor latine. Et diiun-
habent viritius. Sobrietatem ad disserentiam vimitum corpo
enim esprudentiam doces, cibosti iam i. si xlunt robur&msitas corimit , D .r , A P dςntia vero, Justitia, Temperantia, &o Dirtutem; quibW uul Wmriles in Fortitudo sunt in corde, id est, in anima: Mota AmnIb I. ideb ibi stan cardinales , seu cordialas primitiis vocabantur. Vel die, quod praesitae rit
tutes et centur cardinales metaphorice r carta
enim est pars ostii, posita in quodam foramina
i. - - . lis Osuiu lapideo, per quod ostium vellitur, N hoc textu explicat Salomon sextam sapien- quando clauditur, vel aperitur. Dicitur au'tiae, tanquam stiae Ῥnsa praerogativam. n, tem cardo a cordion gracε. quod est cor latine in mirum moderamen sinceriam in moralibus, Se quia sicut corhominis corpus regit in motu, ita illa pars ostii. qua vocatur cardo . regit &movet ianuam. ia ergo operationes hu- quo ad bonos mores. Commendat autem Sal mon laudatque sapientiam generaliter. & sum malim a iusti legali: & se do singulariter manae reguntur determinate ab istis virtutibus& sigillatim a iustitia particulari, quatenus est secundimi rectam rationem . sicut ianua ρος ir car inuis . . situm cardinen , ideo antiqui praesitas virtutς Porro Uuia legalis non est pars virtutis, sed vocabant cardinales tota virtus &vocatur ideo lustitia ligatu. quia Itaque has 4. virtutes cardinales clar Oc per ram sis timo abstra in tum legu, quo ad sin- Scriptura sacra. Nam de Sobrietate seu Tempe guIas operationes vimatum. Haec autem sust, ramia dicitur. i. Pet. e. Fratres sobrii enote,&tra legatu, etiam vocati uiustitia generatu; non vigilate. De Prudentia Matth. io dicitur. Estote quod sit communis ad omnem virtutem, sed prudentes sicut serpentes, & simplices scut c0 lumbr.
226쪽
Iumbae. Docet etiam sacra Scriptura iustitiam,ci virtutem, seu sortitudinem, quibus utilius nihil est in vitali ominibus. Ubi tamen Notandum est. quod siub his q. virtutibus cardinalibus comprelae antur etiam virtutes theoli gicae, nempe fides iis prudentia, spes sub fortitudine. & cliaritas stib iustitia. Et in hoc lentii velum est , quod illis in. virtutibus Ordinalibus nihil utilius sit invita hominibus.
An virtutes morales sint ita connexae, ut
' nullus possit habere unam utili habeat
Omnes e Notandum ante re lutionem, quod vimis moralis pollit considerali dupliciter ; Pri-mb in statu persec o, sesi quatenus est perfecta rSecundo in stadia imperiecto, seu quatenus est imperfecta. Et quidem virtus moralis in ei te cta vocatur quaedam inclinatio rationalis ad vit- tutem. sicut aliquis naturaliter inclinatur ad castitatem vel liberalitatem.Viitus autem persecta est habitus inclinans ad opus quodcunque -- num bene agendum, hoc praemisso Dico, quod una virtus moralis imperfecta missit hauri sine alia. non tamen virtu moralis periecta: & haec non potest esse sine pmentia. P obatur, quia ad ration in perseri virtutis
moralis requiritur. quod habeat piuuentiam tanquam rectam rationem agibilium in omnibus; sed rem ratio agibilium in omnibus ino . Ialvatur in vera virtute morali, cum exclutione altei ius inmitis moralis Ergo una virtus pes lecta moralis non pote' haberi sine alia. Maior patet, ex notabili praemi lo & minor similiter coestat. Probatur deinde conclusio secundδ, quod virtus moralis non potest esse sine prudentia. Nam quia bonum est ex integi a causa, ideo non sillicit ad virtutem inclinatio in bonum. sed requitia: rut haec incli latio non sit nimia ut fiati Gui dum rectam rationem ; atqui ad hoc ut ista inclinatio ad bonum les ordit ata, & non nimia . requii itur moderatio rationi, iacta petpriadentiam; Ergo virtus moralis persecta non
potest lxaberi fine piudentia. Minor probatur , Quia prudentia est illa,
qtiet recte iudicat de fine, estque recta ratio agibilium M assumit seu eligit media pi oportionata ad finem, ita ut in nullo fiat excellus, vel dele ctus. Ergo. Dices i. s. Aue'stinus in quadam Κρψὶ ran. ait: Non est divina sententia, qua dicitur, qui habet unam, habet omnes: Ergo etiam una
virtus moralis persem potest haberi sine alia. Resip. quod mens S. Augustini sit dicere,quod illa initentia non doceatur expresse in sacrascii
Dices a. virtutes motales generantiu ex ex ercitio actuum virtutum, sicut patet ex a. Et hic. sed saepe fit quod aliquis sese ei erceat in actibus unius virtutis, Sc non in actibus alterius virtutis. Ereo talis acquirit habitum rimitis, in cuius
actibus se exercet , dc non acquiret aliam vitii Θtem. in qua se non exercet. Minor probatur
Quia potest aliquis siese exercere in actibus libe- talitatis,&non in actibus contii tentiae: Ergo. Resp. mod is, qui se exercet in opestas imitas
virtutis, dc non in operibus ovisum virtutum, talis non habeat priidentiam, nee acquirat aliquam virtutem persectam e Lirit autem talis acquirat aliquem habitum conformiter ad materiam , circa quam se exercet. ille tamen habitus non habebit rationemvirtutis periectae pripter desectum piudentia, quae est recta agibilium non milita in una materia. sed est ratio omnium agibilium in quacunque materia. Ita que ad hoc ut aliqua virtus pellecte acquiratur,opoitet, quod homo se habeat circa omnia, qtae in usu vitae es veniunt: non tamen requiritur, quod simul & siemel sese exerceat in actibus omnium vimitum neu liis icit, quod sese virtu se exerceat in actu aliculus vii tutis, sitquE se dispositus . quod occurrente occasione etiam actiualiarum vii tutum debite & virtuose exercere v
lii: ne re enim postibile est. quod simul & s
mel homo actus omnium vimitum exerceat, ut clarὲ patet. Hic tamen notandum est, quod sint quaedam vii tutes homini convenientes secundum statum eminentem, sicut sent magnanimitas.& magnificentia, & illas vimires acquirit homo in potentia proxima, di im se te eo eicet in actibus liber ilitatis. Si enim homo ex abundantia sumptuum . pecunia tum iacit donationes mediocresi e sient ei, facile perieni et xii magnificentiam, donando munera magna.
Ex dictis colligit in , qtiod nullus post esse
ver E pnidens, nisi sit virtu ,sus a virtus enim facit eligere ea, quae sunt ad finem, & beo' iudicat de fine. Sicut per oppositiam mastia Leit malδsentite de fine , de ideo li non habeat rectam xstimationem de fine , tuini ana b ne eliget media , quod est opus prudentiae. Et corruptus habitus per vitiosi,s actus, habet falsam aestimationem de fine, de consequenter erronee es igit, & ideo prudentia, quae est re ita electio, vel recta ratio agibilium, non est ii tali.
Eis multitu irem scientia desidetis pns, scit praeterita, s de furaris aesthmat, Scit versuri asermonum, es dissutilio
nes argumentorum. Signa monstra
seu antequam fiant: se evenim tempo iram sesaeculorum,
hae lectione sidati ingit Salomon sentimami praerogati am Lapientiae sita spons x Psem pareamen in scientialibus. Et quia scientiae vel sunt de lanis, vel de rebus , ut dicit S. su
I Uinru lib. t. dedo et Christ. cap. c. Ideo scientiae, quae sunt de signis vocantur iei mocinales: Mi entiae ver ὁ . quae iunt de rebus, vocantur scientiae reales. Unde Salomon ad laudandam sapientiam suam sponsam . in praesenti textri alle. iit, quod ista habeat notitiam tam scientiatum
227쪽
U. Commor. super Ilib. Sapient. Somon.
naturalium , quam etiam sermocinalium Dicit ergo: Etsi cauuain silentia desiderat quu,scit
praserna &c. Ubi lys ponitur pro ima
sus est: quia homo naturaliter desiderat multi- tredinem icientiae, nolle debet, quod sapientia hujnsa mea non himsit adornata virtutibusnioralibus, nempe iustitia, prudentia, ibi titudine& temperantia: sed etiam dotata eii virtutibus intellectualibus, ita ut habeat multuudi. ne mentia Quia vero mestitudo scientiae est statindum multitudinem scibilium I in naturalibus autem sunt quadam praterata, & quaedam futura , quaedam quae eveniunt raro.&quaedam quae eveniunt frequenter, item in sermocinalibus scientiis quaedam sunt plana, & iacilia ad intelligendum , & quaedam obscura & perplexa, atque apta ad decipiendum , ideo Salomon ac seiit sapientiam de his omnibus ellis infini-Quia inquitscit aterita σ defuturis aestimat ;&q. ita disciplinari .eli intellectum certiorem redes ei e secundum unumquodque gemis, quantum namra reipermittit, sicut dicitur l. stlato. rum: ideo aliam certitudinem ponit de praeteritu. aliam desininu. Nam futura annexa sunt contingentilia, praeterita autem necessitati iniit subiccta. Et ideo signanter aliter loquiatur de pretiei itis & aliter de futuris Nam de prς- teritis cicit. ιti praterita; de suturis aute asserit, quod sapientia de suturu astimet duntaxat, id est
opinetur. Scituram renutias homirium, id est occultor, & aenigmaticos mocos loquendi. Sιu etiam di oti mono argumento m. quae nimirum apud simplicem videntur solvi non posse. Alia tamen littera habet: sicit dispositisnes argumentorum, id est . quatuor debitas formas arguendi: syllogiisce emhimematice, exempla riter. 5: inductive , de quibus argumentandi dispositionibus tractatur Da pruno Priaraian. Nec tantum ilia novit sapientia, sed insupet etiam in naturalibus sit signara monstra ; Signa dicuntur aliqui essectus naturales in coelo, vel in aere.qui eventus futuros designant circa statum humanum ; licuis de cometa, qui Eleis-
patet ex i. iinetheo. nga experientia observatim sitit. . tonitia vero dicuntur illa, quae fiunt coni ra L Onsuetum cui stim, & contra intenti nem nutarae, sunt, quando homo generatur cum lex digitis, vel duobus capitibus dec. Et in platenti vocantur monitia, s communi
ter aliquid dissuetum denisnstrant esse sitianum Unde quidem omnemonstrum est signum. sed non econtra omine signum eii monstrum. Scit even- temtorum , ct mutirum I id est, scire fuit: quia licui superius dictio est, sapientia amicos Dei facit, di prophetas constituit, qui futura praedicanti
ARTICVLVS UMCVS. Utrtim hominibus sit necessista scientia
suorum flagitiorum, quae perpetrarunt; beneficiorum,quae reportarunt, S supplicioriam, quae meri ierunt
Ico, quod sc. Explicatur plinia pars. quod hominibus si necessaria scienti, suorum flagitiorum, quae perpeti alii it. Et hoc ideo, Ut seipsos discuistiant, pat vique pendant nec iuperbiant. Porro argumentum d Oiubativum ad eandem istam scientiam affert nobis conscientia nostra murmurans, dc laesa quodammo de materia factolum nostro iuti: unde signa inter dicitur Jerem a. Ars ite malitia tua, a sertio tua increpabit te, scito & vide , quia malum &amarum est dereliquisse te Dominum Deum tuum: sed desectum huius scientiae multi habent, qui in rebus mundanis de in defcctibus aliorum percipiendis itini prudentes , & circa seipses sunt negligentes; sicut Oculus videt om ilia praeter se: Contra tales ver 5 acriter iit, ehitur 3. Bemardis in principio suarum . itationum ;ubi dicit sie: Multi multa sciunt& Aps 'n seiunt: alios inspiciunt, Se seipses detieriint. Et ideolecte dicitur i. ad Thes. q. Sciariariu quisque vas situm, id est corpus ilium, possidere vel conscientiam suam possidete in Lari 1 catione de honore Explicatur secunda pars, quod in bi hominibus sit necessaria stientia beneficior tim quae reportavimus. Inter quae beneficia ocissimuni est redemptio nostra, quam recepimus per passionem Christi. In hac veroyassone Christus Dominus nobis secit argumentum demanstrativum sua maximae dilinionis, quando pro nombis mesi, Iuit in ligno crucis. Itia autem requiruntur ad demonstraticam secundum Ariastotelema. Poso. nempe iubie tiam, pallio, Scdefinitio, quae sit medium ad concludendum propriam passionem de subiecto. Nunc in promisto sit.ectum demonstiaticinis suit Filius Dei, quia liuet fuerit aequalis Patri secundum divinitatem, multipliciter tamen seipsum pro nobis exinanivit, Sc subiecit, factus obediensusque ad mortem i cis. is. Filius erat iubie ruis
ei, qui sibi subiecit omnia Passio conclusa ex hoc subiecto, fuit passio mortis Christi . ad Ilib. 1. Vidimus inam propter passionem c
tonatum. Medium vero ad concsudendum
hanc passionem de hoc subiecto, fuit definitio subiecti, id est, praeordinatio Filii Dei: qui tradidit seipsum pro nobis. Unde Luc 22. daci tur : Illius quidem hominis, sicut definitium est, vadit. Itaque haecdemonstratio facta iiii
pro nobis in figura crucis quae causavit inimbis tam suavem conscientiam, utincompnatio ne illius omnis alia intentia contemnatur,ec viali pendatur. Unde S. Paulus scribit i. Cereri. d.
Non enim me iudicavi scite aliquid inter vos, nisi Christutii Jesum, dc hunc criacifixum. Explicatur initia pars, quod nobis hominibus sit necessaria stientia suppliciorum , Auxmeruimus. Et hanc scientiam habemus per demonstrationem poenarum infernalium, quae sunt diversis m. PP. revelata, dccomplebe duntur his vertibus rSitis, o suries, frivo, O ignu, laetor, O ' inor,
Moerans tenelua, ruilias, Perme Per auentes,
Et de ista scientia dicitur in lam: Convertantur peccatores in infernum, Omne gem.
tes quae obliviscuntur Deum. Et paulo post. Sciam gentes quoniam homines sinit, mort
les videlicet de puniendi, si delinquant, legem
228쪽
Proposai ergo hanc adducere mihi adcon-υivendum: Sciens, qto uiam mecum communicabit de bonis, G- erit amcutio cogitationis,mradii men
mostquam Salomon ostenderat sapientiam.
taliquam suam spolii uia. else summe amabilein , Sc gratiosam . propter T. pretiostativas in praecedentibus explicatas : hic ollendit dotem cum ea recipiendam fore sum med
Dicit ergo: Pro Iui hanc adducere ad conri-randum. Nec mirum , proprium est enim amicorum . & maxime viri uxoris , coim vivere , qui ex iure matrimonii cohabitate tenentur. Alia littera legit r ad corrumandum
Unde glolsa illum textum exponens de sapientia increata dicit se : Populus Dei communionem sapientiae , id est Chi illi, gaudet se habere, M hi amplexu eius delectatur qui ait: Si quis apparuerit , introibo ad illum , & Genabo cum illo , ille mecum Apocalyps s. Si autem textus ille intelligeridus sit illa sipientia creata , viae eth donum Dei.
sensus eli: propalat hanc adducere miti ad n- νινandum: mali diceret, ut iaciam eis con- .vivium. ut invicem epulemur. Solent autem
in nuptiis i ponsi is,&spoia a simul epulari, &i leo Matth. 22. dicitur: Eccὶ prandium meum paravi, tauri mei de altilia occisa sunt, & omnia parata suiu, venite ad nuptias, Scio enim quod mιcum communicabit de Hest, quae dotis loco mihi affert. Justiam enim est, quini viro & uxori sint omnia communia, cum sint duo in earne una Gerus a. Ait b ne de bonis absblure, non autem de prae diis tantum, auro &argento, quae transitoria sint: sed scin , quod mecum communicabit de veris bonis, pata virtutibus , gratiis, ta praemiis, quae perenniter permanebunt. Huc facit illud Luc, ii. Si vos cum sitis mali, nostis bona data dare filii, vestris, quanto magis Pater xelier coelestis dabit Spiritum bonum petentibus se t Exodi quoque 3 . dicitur : Ego ostendam tibi omne bonum. Super quem locum sanctus I rustinus libro a. de libero arbitris. cap. I. ait: virtutes, quibus rectE vivitur. magna bona
Species autem quorumlibet corporum,
teutiae vero alii inae, fine qui bis rectivi, iam potest , ni edia bona sum : vii tutibus nemo male ni tur aeteris autem bonis,
id est , mediis in inimis , non Iblum ben sed etiam male quisque ini potest,
sed certe modemo tempore saepe non ita contingit, quod uxores bona sua coimmunicent viris fiuis ; sitne enim multae, quae silum dolores & taedia commusticant
ii iis maritis; α bona , si quae sunt. sibi
di si iis adulteris reservant; verba vero amara & convitia vilis ibis communicant Isimique tales imminae tigride peiores in do mo. Huc facit illud Eictis as. In muliere zelotypa flagellum linguae omnibus communicans. Et proνerbior. 3O. Talis est via mulieris adulterae, quae comedit tergensos situm dicit: non sum operata malum. Patet ergo, quod malae uxores de bonis suis nihil communicem viris suis , sed p this in vita ce post mortem mariti conamtur sibi appropriare quaecumlue polliunt. Unde narratur de quodam rustico, quod condens testamen nim mandaverit uxori ut venderet unum bovem ,& pecimiam pro eo acceptam, applicaret pro siua anima faciendo eleemosynas. Altina mulier pol mortem viri adduxit ad solum bovem, Jc posuit Cattam supra illum , dixitque , se
unum animal sine aItem vendere nolle . velle tamen se vendere Catiam pro una marclara a Semi, tanquam tibi pretiosam, sed bovem te velle vendere pro uno obolo , quod & factum est. Unde pecuniani
pro Catia acceptam sibi retinuit, sed obo.lum pio bove acceptum expendit pro Eleemosyna pro anima sui viri detun sti. sed vae uxori tali pessimae in altero mundo. non enim evadet ex. stagno ignis , donec reddiderit ultimum obolum Contrarium iis cir uxor fidelis giata naarito I haec nim de bonis suis communicat Ulio tam in vita , quam in morte. Ad Habr. 13. Beneficentiae communionis nolite ob
likiici ι talibus enim hostiis promeretuemus: itaque primum emolumentum , quod salomon de sua sapientia , tanquam destia sponsa consequitur . est quod habeat ab eadem communicationem suorum bou
SeeundΛ habebit per suam siponsam auleviationem taediorum , & ideo dicit Sa lomon in textu citato : Erit alucviis cogitationu mea cr tadii meL Allocutio . id est, alleviatio , vel consitatio et magnum est ea nim sistatium homini haberi aliquam peti nam, cui revelet sua arcana, de oculis taedia cordis sui; suarumque cogitationum Unda
Seneι a in epist. 2. ait: omnes curas eum amico, & omnes cogitationes uias mis ae I fidelem Ab si pu
229쪽
Comment.Iuper Lib. si putaveris facies. Porro ista allocutione
carebunt mali in extremo ludicio , quia non habebunt 'pem . nec in die agnitionis alleviationem , Circa illa verba , Proposivi hoc mihi adducere ad coninen m. νel .ia comi m
An Diabolus homines invitet ad convivium , apponendo ipsis tria sercula, nimirum perdices iniustitiae, venationes iracundiae, & pavones superbiae. Sapient. Explicatur tertia pars . quod diabolos
pro tertio ferculo apponat pavones lupαν-biae. Refert sanctus auν Λω lib. al. Crritat. Dei. GF a. quod calo pavoltis bene cocta post multi im temporis itelum fiat cruda , licut ipse sitit expertus in in pavone bem cocto post tr. niactum unumantium , Sic moraliter su ibia , tumcunque vincatur . semper recrudescit ,
de recrescit , quia etiam quali loque de bonis operibus nascitur 9 Unde S. de natura o gratia ait : Caeteia vitia iam ale factis valent, superbia autem etiam in bonis iactis est cavenda.
Ico, quod M. Explicatur prima pars, quod Diabolus invitet ad convivium, & pro primo suo serculo apponat pei dices inli.stitiae , Ad hujus rei explanationem deservit illud , quod legitur a. ubi legitur quod Absolon secerit grande convivium , quali convivium Re .gis. Absolon intei pietatur patris mei amaiieatio . & figurat Diabolum , qui quantum in se est, patiem tuum amaricare nititur per peccatum. lite facit convivium. quasi convivium regis , propter nobilitatem serculo. rum . Sc secietatem invitatorum. Iob. 4r. Ipse est rex iuper univeribs filios semibiae. Veruntamen ad istud convivium non debet homo comparere , quia non fit causa assectionis, sed rauca perditionis Unde Absio. lon illud grande convivium facit , ut in eo polliet occidera Ammon fratrem situm. Sic etiam diabolus nos ad convivium invitat , ut per peccatum intoxicatos occidat , qui sumus quodammodo fratres Angelorum. In cuius rei figuram Iob r. legitur 3.quod filii Icb, dum convivarentur in domo fratris sui piimogeniti, repenth ventus vehemens iiiiiit a regione deserti, & concussis angulis domus omnes oppressit. Sie etiam diabolus , s accesserimus eius convivium , consentiendo ipsius siuggestionil us ,rnosque vino inebriaverimus , occiἀet nostram animam & Lepe etiam corpus per casiam repentinum , quem praeparat. Dixi autem , quod diabolus pro prima sua portione setiserculo apponat pei dicem iniustitiae, nam sicut perdix secundum Plinium , ii ova propria perdat, seratur Hiena ova, ut numerum ovorum sidorum restaures; ita mali domini . postquam bos in sita consumpserunt inutiliter , auferunt bona pauperumper iniustas extorsiones. Et idia diab ius pro primo suo ferculo perdices apponit fraudulentiae I quia omnes , quos daemon pascis, docet dolos iniustitiae. Explicatur, secunda pars , quod Diabolus pio secundo ferculo apponat dominam seu venationem iracundiae. Villi enim diabolus, quod frater fratrem suum venetur in mortem , scuti patuit in illo comvivio aduha. 7. Vir fiatrem suum venebaturusque ad mortem.
An mundus etiam homines invitet ad Wonvivium , apponendo pro tribus ierculis , delicias, divitias, hi
Explicatur prima pars , de mundi
periculoso convivio , eiusque primo ferculo , nempe deliciis , Hae certe infectae
sitim veneno mollisero , quia vel .erium
aspidum insatiabile , admiscetur una cum deliciis, quod moraliter reddit homines sit idos de induratos ad vocem incantantis capienter , id est , ad vocem praedicaratis verbum Dei. Explicatur iecunda pars, de s undo mundi ferculo , nempe divitiis. Hae profecto non sunt animae sanus cibus, A adeo mundi convivium perniciosi im est. Si aliquis sciret, nuniam sibi esse stratam,& ornatam talibus cibariis, quae si comedat honio , statim etiani debeat elicere in exitu suo a tali mensa vel convivio, Ut que piudenter loquendo . talis homo nihil gustaret de illis eriis. Tale autem est vivium mundi quantum ad suum secun dum ferculum , nempe , quantum ad di vitia, Huc facit illud Job. 1o. Divitia , quas devoraxit , evomet. de de ventre illi extrahit illas Deus: Explicatur tertia pars , de tertio mum di furculo , nense de honoribus san hoc ferculum honoris est ii, flativmm . quo
disiumpet comedentes per iii ibiam , vanam glotiam . seu inanem iactantio disit ille pompos is I n. Plenus sum sermonibus , dectat me spiritus ventris mei. venter mς qua D mustum absque spiraculo , quod i sunculas novas diiumpet. Et ideo det convivio bene dicitur sca . Meliu
est ire ad domum luctiis, quia, ad domu
230쪽
Cap. VILLAEL CXILARTICVLVS TERO VIAn Christus etiam nobis iactat
DKo, 'liod Christus nobis secit convivium
de teipso, in quo ii: in tria ibicula deli. catissima, nempe caro intim iis nia, anima
Canctillima, & Deitas infinita. Explicatui breviter 3 Figura li ius convi- vivis spiritualis a Christo nobis pixpalati, fuit illud convivium Ail veri , utio legitur oba Ailveius fecit grande conviviuna cinactis Principibus . & pueris suis,&c. similiter hoc spirituale Chrilli convivium vocatur Coena magna . LM. l . Homo quidam fecit cini iam magnam , & vocavit
multos , De laoc Christi sanctissimo corpo-ie , quod Christus manducandum apponit in suo convivio . dictum est a S. Augustino : Nec tu me mutabis in te, sicut cibum carnis lux , sed tu mutaberis innae, Factus ei enim Deus pioptet hominem homo, ut homines faceret deos.
An Deus etiam exigat ab homine convivium, & qualia fercula ab homine
DIco, quod Deus exigat ab homine convivium i pirituale, velitque ut homo praeparet tria iocula . nempe contritionem, coni sionem ,& satisfactionem. Explicatur assertio; Nam ut dicit S. Grego-ruus b. si Moriarum , Dei reiectio est conversio peccatoris ; ad hoc autem . ut peccator perfecte & complet E convertatur ad Deum, requiritur contritio . constitio & catisfactio.
quae si adsint . iam homo paravit Deo convivium lautum ; Huc facit illud quod Luc. s. narratur de Matthaeo publicano, qui festi coim vivium magnum in domo sua. Diui etiam potest, quod primum ferculum, quod Chri-itus in convivio spirituali ab homine exigit. sis contritio peccatorum ἶ in qua debet esse mortificatio carnix. In quo sensu accipitur illud Tobiae . Raguel praecepit occidi arietem animal inclinatum ad deleticiones ramaleq& parari convivium, Secundum fetaesum est susertatio proximorum I unde Luc. I . Cum facis convivium, voca pauperes, debiles, &claudos. Tei tium ferculum est contemplatio divinorum cum securitate ea consequendi; unde Pror. is. Secura mens quasi luge convivium.
Habcbo propter hanc claritatem ad turbas ; S horrorem apud seniores. Iu-
Vciari, SI acutus inveniar in ludicio, in coi: siri istii potentium admirabilis cro , dc facies Principum mira-buritur me. Tacentem me sustinebunt, Λ loquentem me recipient, Δ serinociliarite me plura , manus ori
EXPLICATIO TEXTUS. postquam Salomon in praecedenti lectione
explicuit duas dotes iapientiae suae spomae, nempe coninui c. tiuinan luorum bono Juli, Salleviatiosic nata dioi uni nunc in hac lectione declarat die, alias dotes, nempe quod per Lapientiam suam is oris ani liabeat in populis venerationen , in ludiciis discretionem, Minter nobiles admiratiUnem. Dicit ergo I Habebo propter hanc, id est, sapientiam , clararatem, id eli bonam famam, apud turbM , seu minoris conditionis liOini. nes in populo , ct horrorem ma seniores , seu maν Ies, atque in maiori dignitate conititutos in populo. Ex bona fama autem gen
ratur veneratio in populo ut advertit S. Ausonivi. Ecce teitia dos sapietitia . item peveneratio in populis. Iurems , σ Murm Inveniar in juduiis. IMems. id est fortis, loan. a. Scribo vobis iuvenes, quoiuam lolles elis, & vel biim Dei manet in vobis , & vicistis malignum. Et acu , id est , subtilis in iudicio discemendo nocentam ab innocente. Et tale acumen tinticii dedit Sapientia Danieli, Danielu Ubi dixit Daniel : ita veitimini ad iudicium , quia falsum testimo ilium tulerunt contra eam. Iulid autem idem acumen
iudicii , Salomon a Sapientia pei cepit. ubi dicitur : Audivit itaque Omnis Israel iudicium, si ios iudicati et Rex, &timueriine
regom videntes sapienti in Dei L: .e in eo. Ecce quartum ei lumentum sapientiae, nempe , discretio in iudiciis
Quintum autem emolumentum proveniensa sapientia est , quod conserat l. ni inter nobiles admirationem, Nobiles, Principes,& potentes maxime indigent consilio sapientum. Unde propter sapientiam, fiunt e iam pauperes regum ductores ; de ideo bene
Haec litera potest spiritualiter exponi de
Christo Domino .in quo manlii per sdi aliters pientia increata. Unde dicitui de Cili isto Luc. 4. Omnes illi dabant testimoniuna,& mi. rabantur in ei bis gratiae, quaepi Ocedebant de ore ipsius. Et sacks Principum mirabuntur eum i imo ut dicitur Isai. Super eum continebunt Reges os situm. Porrδ tria stat, quae dant Potentes la tibus ratkme dcctrinae. nempe exspectationem cum reverentia, considerationem cum diligentia . dc aiistultatiotiem cum putentia Et ideo quantum ad haec tria. tibi Diagitiirmi exu. Bb 1 I acen-