장음표시 사용
251쪽
ei vi nam lapsae. mentis subtraxit se ab obedietitia Deo debita, subtracta etiam si titilla obedientia. quam coris piis debebat praestate animae,&cceperuiat passiones mortis& corvi ionis amigete animam in corpore habitantem. adeo, ut exclamarit Rom. T. Inicelix ego homo, quis me libe
commeri. super Lib. Sapiem. Sa lomon.
stquam enim ratis autem in caelu pura stellifim , --.pyleo) sunt. ιρ- imitigas, te id en, si cum I. Ie cognoscamus illa, viae iii LCMis sunt, quomodo investigabinuis illa , quae in coelissiliat, ut v. g. vialis sit viantiso solis, stellatum, & totius filmamenti
rabit de corpo nionis Ilusus t Unde serientiam tuam ct miserus itum Z - tis m
m i Cl. ait: Corpus hoc, animae polidus est,&poma, premente illo urgetur. ti in vinc li, tu Item idem D. 44. ait: Admiror demen. tiam nostram , qtiod tanto tempore amemustem vilissimam, nempe corpus i ostium , timeamusque, quando moriamur, cum omne momentam mors sit prioris halitus. Vis tu tuname, ne semel fiat, quod quotidie fit ' Et ideo signanter dicitur in hoc textu Corput quod cinrunipitur, non Uaod corrumpetur. Corrupta est in antia, corrupta est pueritia, corrupta est ad lescentia. R. Reg. t . Omnes morimur&quasi aquae dilabimur in terram , quδ non I ese
Et di is a limamus qua in terra sunt, ' qua in prospectu sunt, in enim ude alti in Smsium aurem tuum , id est, cinuitium praestientia tuae , de ordinationis nuturae, quis siciet, nisi tu dederis sapientianimam revelando, quae tibi placent per nos fierim frac vita. Et miseris spiritum sanctum mum de atiis m, ad inclinandum voluntates nostras, &suggerendum nobis iacere quod tu promis. - i . ille vos docebit omiua de artis u. Altum est caelum planetatum, astris est semium stellatum fixarum, altissmum est ccestina pγreum , quod dicitur coelum Lanctissimae Trinitatis. In Psalmo. Tu ldius altissimus sit
Ut autem Salomon ostendat , quod num Tm tuerit alia via salutis hominibus possibulis, nisi per revelationem certi cultus . quem Deus exigit ab hominibus per fidem , i m a α charitatem, ideo fiubiungit: Et sic correcta Ium semita eorum, qua sinu in terris, o qua tibis cent omnes. Nam ριν sententio se locverunt tibi a niniim
cum Abore. autem in eoelo sint, sancto tuo des. quum , nis tu dederas sapientiam v Venda & Observandi mandata rea. In Vatine tuam, O miseeru spiramm tuam is A. D in semitam mandatorum tuorumn im . Et sic correcta suntsemita re RHV-m msum , qua sunt m terris .rμ h q i sunt in terru , O aia tibi , Nimium, per istam in
carientiam Cis y. Lia. . o & missionem sepientium ueneri sunt, quicunque tibi, Spintus macti. Nam per illam sapientiam fides piacuerum a principio. N Ch istum, canati sunt a morbo peccati, σει. ι ungue placerunt i in ea principio. Matth. 2l.
EXPLICATIO TEXTUS. R & qui seque,anto clamabam hos anna filio David. Ubi dicit glossa. quod F qitam Salomon eausam sepietilla d si I-Π fiterit, nis in fide inea illati
de a ae assignavit. ignorantiam humilite ' p Circa illa veita. Imbecillitatis; nunc assignat necessitatem nun iisdem sapientiae , ob altitudinem rerum stibiia
Dicit ergo. Et di sciis , id est, dissiculter,
alti amin, id est, ad quandam non omnino ceo a-e V o
x-m ς gnitionem devenimus enim Hvri. . ΤΠm4 i metus Venerit, sicut laesit, importat omnimodam certitudinem. Itiq; in Ruum conseiator; sicut uncitam disιinis estiman qua in terra fiunt, cumsimodi Dum inserinarur ; & scut vacilla, sum quantitas terrae,immobilitas terrae; imo os tium confirmator δ ratκer cum difficultate scire postlimus, qζω
modo herbae,arbores,ac plant genereti m amis
ncc aliquid sine passione sentire possimus , mamillam in os nor h. isto rati cita
tauro principiorum sit facilis , te rei dit, tata sconclusonum deductarum raptim quam nutrictis Ephraim, petivi. ' SI
chus meis. Ephraim fmgser interpretanisi dc figurat
252쪽
bant , quibus totus mundus postea mit la- r. un. Exempla vero suae sanctitatis, dicebant tinatus. Porro iste nutritius , ne iras e C :ri- elle hominis peccatoris. Ioan. y. Nos sc sestus Dominus , accepit Ilaetitiam xaledicens mus, quia hic homo peccator est. Istis eigo Apostolis, his vel bis Ioam i . Non tui betur vilis si Olerant Apolloli rei pondere . quanaocor vestrum neque seimidet , vado& veni. Cnii lus . beis aicendens in coelum dixit: Eun. ad vos. Iterum modicum εc videbitis me , tes Im mundum universistia , pti dicate Evan&multa alia dixit , & tamen Apostali non geliuni omni Oeaturae. Domine quomodo nos poterant 1 tristitia se cohibere. Iovii. is Quia relinquis, & ad Judaeos transmittis, si verba hae locutus sum vobis, tristitia implevit cor tisa falsa dixerunt , si miracula tua Daemoni- vellium. Et ideo Christus volens Apostolos bus adieripterunt; si tuae sanctitatis claram persecte consolari, mamillam siuae dilectionis, apparentiam in scandalum perivrterunt; quid dulcedinis , nempe Spiritum sanctum , inter eos facere poterimus nos ignari; qui ha- positit in os eorum. Isia so. I ac gentium bemus parvam sicientiam; nos infirmi, qui liniiuges , dc mamilla Regum lactabetis. . MD bemus parvam potentiam Similia, inquam.
milia Regum, id est, Spiritu sancto, qui est potulissent dicere Apostoli: sed ad ista praeca.
mamilla dulcedinis , clemetitiae , dc silai ra- venda misit Christus Apostolis sivis Spiritum tis totius Trinitatis. Illa mamilla habuit in sanctum , sicut ignorantium in imatorem se lae dulcissimi nutrimenti: omnia enim dul- Ioan. M. Paracletus autem Spiritus sanctias .cia nutriunt teste Philosopho. De spiritu quem mittet Pater in nomine meo, ille doce- sancto autem scribitur tacti a . Spititus enim bit vos omnia dc suggeret vobis omnia, quo meus super mel dulcis. cunque dixero vobis. Unde in huius rei figu- Portis inter sugentes hanc mamillam mag- iam missus est Spititus sanctus in triplici specie,
na est differentia, nim quidam sicut pueri'ignis, linguae & columbae ; ita ut in igne sue dissoluti, po uam suxerunt illam , mordent rii relucentia claritatis , in I ingua eloquentia eandem denti s , alii postquam luxeruiit eam veritatis & in columba patientia sit avitatis repellunt, & alii eam unguibus lacerant. Hi Sap. N. O quam bonus, d suavis est Domines omnes fiunt ingrati Christiani, qui postquam Spiritus tuus in nobis.
acceperunt Spiti tum ianctum per Sacramen- Praetet ea per ignem denotatur potentia, quintum poenitentiae , redeunt ad ingratitudinem inter omnia elementa ratione citoris nullum per peccatum. Qtiorum quidam mordent est activius igne. Per splendorem quoque ignis per detractionem, & laedunt Charitatem quae denotatur sapientia; in lingua vero desigi imitest Spiritus sanctus ad Gal. o. Si in 'icem mose eloquentia per vocis resonantiam. Itaci ac ciui
detis & comedetis , videte ne ab invicem Apostoli debuerint piaedicare Principibus, qui consiumamini. Q iidam etiam repellunt fidem impugnabant per potentiam , Plii lol. hane Spiritus sancti. mamillam per rebelli phis, qui eam impugnabant per sapientiam; Scnem, qui Ecclesiae resistunt & doctrinae verbi gentibus diversis, quae Apostolos propter idio- Dei. Aii. ii. vobis Oportebat primum loqui matum varietatem intelligere non poterant verbum Dei, sed quoniam repellitis illud , ideo inquam,dedit. postolis Christus Spiritum& indignos vos iudicastis aeternae vitae , ecce salictum in specie columbae. ut vincerent per puconvellimur ad gemes. Aliqui denique la- tientiam; in sipecie ignis, ut vincerent per Chri cerant linguibus h. sic mamillam Spuitus sal - stipotentiam,&ii specie linguae, ut instruerent& su it raptores & praedones, qui bona per sapientiam Sc ut haberent omnium l. ionia Ecclesiae rapiunt depraestuitur. Et isti sinat itim disseientiam seu notitiam. Unde Act. a.
inali milites , qui per illam bestiam debg- dicitur. Coeperunt loqui variis linguis Apostoli,nantur. de qua Dan. . dicitur: Qiod sile- prout Spii itus sanctius dabat eloqui illis. rit terribilis nimis , dentes de ungues eius Explicatur tenta pars, quod Spriritus can- seriei comedebat dc comminuebat, d resia eius erit missus sicut vacillantium confirmator. qua pedibus suis conculcabat. Et de istis Ioan. q. vacillantes confiiniaverunt seriau nestribuq ingratis, & malis pueris dicitur Aa. 7. tui, di genua trementia consor ala sim . VasVos semper Spiritui sancto resistitis. luteum, quando est recens. non habet aliam Explieatur secunda pars , quod spiritus qualitatem quam luti, ceditque omni ta idcsanctus fuerit millus. sicut ignorantium iiisorse omni impiit sui. Sic Apostoli& omnis homo, maior. Christus enim Dei filius praedicave- qui est vas luteum per naturam Db. io. Merat Judaeis verba suae sapientiae in tantum, ut mento quaese, quod sciat lutum feceris me fassii fuerint Ioan . Nunquam sic locutus est nullo modo potest persecte resistet e tentationi. homo , sicut hic homi loquitur. Item iece- bus saeculi ex siua propria qualitate. Sed si vastat Christus inter eos opera paenitentiae suae. illud desiccetur, S praeparetur in fornace. sie Dan. is. Si opera non sectilem in eis , quae inquam, fit vas sblidum, durum, Scio notum. nemo hominum fecit, peccatum non habe- Hoc itaque modo se habebant Apostoli, & alii tetit. Praeterea Christus dederat eis exem- v ti sancti in Ecclesia, qui quando ccendunturpia sanctae vitae. Mart. ii. Discite a me, quia igne Spiritus sancti, fiunt sortes contra omnes mitis sum,& humilis corde : Et tamen his tribulationes mundi. acta. Accipietis 3 imitem
non obstantibus, perditi Judaei verba sepien- stupervenientis Spiritus ficti in vos, & eritistiae dicebant esse talia. Ioan. g. Tu de te ipse te- mihi testes. Dimonium perhibes , & t stimonium tuum In teste secundum Isidonim) tria consa
non est verum. Unde etiam ditebantJtidaei, derantiir, scilicet natura, conditio & vita. Na- quod miracula a Christo patrata facta sint vir- ιura . ut sit vir, Sc non scemina, quia sexus fio
tute diabolica. Matth. la. Hic non elicit Da- ruineus sui et habere annexam instabilitatem.
253쪽
omment. Aer Lib. Sapient. Salomon.
nisi is, ut fit liber, Ac non servus, quia sei viri &Matthaei in .&apertis oculis intueor . e co n etu mi , inoriim taciliter silet a veritate gratia Spiritus sancti suille illusitatos, implet abduci. Den ue etiam consideratur vita testis, namque spiritus ianoe gratia Pueium e rebara: ut videlicet non sit infamis in se, qui de aliis de dum,&Psalmi sum facit; in plativi te etiabet teltimonium prahibere. Et pro ei linc puerum de iudirem senem iacit I imp ip. Praelati Ecclesiae, qui vel stat eisceminati libidi- em armamento &Prophetan 'facit; inose vivendo I vel servilis conditionis mundo pistatorem Sc preicipem Ap&Mammonae serviendo, vel sunt laesi in bona stitat im et perse litorein ', opinione. publicὲ delinquendo, non lunt conve- rem gentium vicit I unplarnientra teries Christi,nisi sint Spiritu sancto con- . c anum, & primum Evangelista'. 4 finiati It vero Apostoli erant viriles per cordis Greg. constantiam; liberi & sine timore per veritatis abundantiam. Unde de eis diemir. 4. Virtute magna reddebant Apostoli testimonitini resurrectionis Iesu Christi Domini nostri. Et ista tria tangit S. Augustin- his. erbis: Talis est inquit gratia Spiritus smcti, quod si tristitiam invenit. eam ditatuit , si desiderium perniciolum reperiat,illud consumit; si uepidatio m adesse advertat, eam propulsat In hoc ergo, quod
Considerate Grum, eris vas lineis adhuc tempore passionis , nan is erat tam . mollis adhue diuepidus: Madrioni unius ancillae ostialiae statim nega i se cognostae: Christum. Quando autem mi h v PeM Iuteum suerat excoctui, per ignem pervenientis Spiritus sano, tunc fisitiret, oc constanter coram NemrH dcaliis Principi a praedicavit Christum esse di in rem mEt ideo signaliter Deo pe .uod desiderium sin Spiritu principali-- : a
perniciosium consumit, dat vitae sanctitatem ; constanter docebo iniquos& in hoc denique quod trepid xtionem propulis ad te convertentur.
sat, dat constantiam , & litertatem. Unde Et haec pro prima parte Phoenius Rediis, ' pulchre S. Greg. lib. q. super Fiacbelem sic ait: vae, seu Expolitionis larii Sapis . . adii . monsidero Patres novi & veteris Testamenti: riam Dei , Deiparaeque vi us I David, Danielem, Amos, Petrum, Paulum, S. Patris Dominita dies sitariam alia Spiritus sancti dissilvat tristitiam, datrdis ficinitatem, in hoc ,
cundampartem hujus operis, lege laterim bene, wperlege, molie
Deum tuum, Patrem meum coelestem es Patrem tuum , ut gratiam augeat, teque cum jubilo perpetuo triumphaturum comi et in caelis. Disi
254쪽
ORDINIS PRAEDICATORUM's S. THEOLOGIAE
MAGISTRO. ET SACRAE PAGINAE, AC MORA-
Pro utilitate tam ficrae paginae Prosesibrum, quam verbi Dei praeconum, omniumq; verae sapientiat amatorum, ad gratam brevitatem, doctrinae claritatem, & dubiorum expeditam clucidationem redacta. A T IL EQuadruplici Indice, videlicet Primo rerum memorabilium, in hoc toto
opere contentarum Secundo indice textuum explicatorum, & omnium articulorum sub textibus contentorum; Tertio Indice concion
tolio pro omnibus diebus Dominicis ac festivis totius anni, B: Quarto denique indice deserviente omnibus monasteriorum Superioribus, pro capitulis, seu exhortationibus ad suos religiosos iaciendis, ornata. AR
ORDINIS PRAEDICATORVM SS. THEOLO GIAE MAGISTRO, EIUSDEMQUE IN CELL
Doctore de in cooventu ae studio generali vietinensi professote emerit
sAPIENTIAE SALOMONI sa Capitulo. Io. usque ad finem totius Libri.
Abraham . Loth. Iacob, Ioseph, ses populo paelitico.
256쪽
Expositionis super librum Sapientiae Salo
monis, a cap. Io. usque ad finem totius Libri.
Dret rantur σοῦ sparticut res a Sapientia exhibiti Adamo, Noe, Abraham, Loth, Iacob, Ioseph, populo Israelitico.
L Egisti, de relegisti, volvisti&revolvisti, ut opinor, nec non cum eooptato tactu,
auimique oblectamento, primam Phoenicis meae redivivae partem, octiloruissmentisque acie percurristi Amice Lector. Invenisti utique in illa claritatem, quam desiderasti; expeditam dubiorum resolutionem, quam tanto servore quaesivisti ; nam deratam brevitatem, quam desiderasti; & styli moderni novitatem, ad quam anhe-Iassii atque exinde utique ab intellectu tuo multae dubietatis profligatae stat tenebrae: mens item tua sapientia thesauro dilata , discendi aviditas recreata, &novitatis perquisitio est tranquillain. Invenisti item plurima inllac prima parte, quae te ad investigandam sapientiam stimulare, & ad vitam sine labe instituendam excitare malent. Reperisti quoque multa alia, qtiae te Deo soli, non autem rebus caducis inhaerere: justitiam & judicium rectum sectari; erga proximum tuum irrel rehensibilem esie ; & te pro desiponsanda tibi sapientia normam & formam suavi facundia docuerunt. Et ut verbo dicam, nitellexilit satis, quomodo exuendo veterem hominem cum ambus suis, novum, M qui se utidum Deum creatus est, induere possis ;videlicet, ut sit tibi pro anima pietas, pro intellectu sapientia, pro voluntate charitas, pro respirationet mansuetudo, pio corpore sanctitas, pro oculo iudicium, pro lingua eloquelatia, pro brachiis sortitudo, pro manibus liberalitas, pro pedibus conflamtia, pro corde justitia, pro pectore magnanimitas, pro motu clementia, pro affabilitate facundia, pro stimulo timor, pro defensoribus supes, & pro beatitudine tua Deus: In quo est summa dc unica seelicitas, scelix perpetuitas, perpetua tranquillitas, tranquilla jucunditas, iucunda perennitas, perennis sanctitas, sancta opulentia, opulent x immensitas ,& immense omnium delectabilium, q:iaenec oculus vidit, nec auris alidivit, nec in cor hominis ascenderunt; in conspectu trium Personarum in una essentiax unius essentiae in tribus Persedis, mirabilis de amabilis fatietas. Ita est; si ea, quae in prima parte Phoenicis hujus redivivae legisti, exacte observaveris; Deo Ter Optimo Maximo potieris, sne quo ne quidem quaerere attentes desiderii tui com plimentum in rebus terrenis: Inquietum enim est cor nostrum, donec revertatur ad te, inquit S. Antistis Augustin-. Annuis ut adverto omnibus, quae tibi propositi; sed ut plan iorem tibi viam sternas ad currendum in via Domini, exigis Se nequaris a me cum pluribus aliis a me, ut secundamquoque partem phoenicis meae redivivae, typis evulgem. Et ecce, ut sapientiae & scientiae, virtutis ac innocentiae, capescere valeas incrementum, utque desderio tuo simul Ac meae promissoni satisfaciam,prodit nunc pars altera Phoenicis meae redivivae una cum quadruplici Indice tibi promissis. Porro quia haec secunda pars solum incontinuatio Expositionis super labrum Sapientiae Salomonis , ideo Capitula de Lectiones pro continuatione servanda manebunt quoad numerum in suo ordine. Vale, M pro me Deum Dciparamque virginem exora.
257쪽
me istam, qui primo formatus es a Deo
pater orbis terrarum, cumsolus esset creatus, custodivit: in eduxit litam a d li suo, es eduxit ιllum de limo terra, ct dedit isti virtutem continendi omnia. EXPLICATIO TEXTUS. PostquamSalomon valle , & multiplici eudecimavit sapientiae nobilitatem . assugnando ipsius effectus generat si nunc ab Iam Capitulo usque ad fine in totius libri declarat aliquos estinus palliculares sex per sdnis, nimirum Adamo, Noe, Abi aha m, Iruth,Jacobo lisse pho per sapientiam exhibitos : postmodum veto eti .im recent et essectus aliquos speciales , quos toti populo iliael: dico tapientia coi tulit. Italia cergo I ectione fit ita inode Adamo, cui Sa iei uias. praetogata, as S giatus speci les prae titit, videsicci I limo pateraras m prae milienta .mi ad genus Mimanimi propagandum; Securi io Diiginalem innocentiam ad semet. ipsit in conseivandum , t otio situalem excellentiam ad iucunde inhabitandum , Qtiarib rationalem magnificentiam ad creaturas gubernandiit i. di ininto filialem indulgetitiam ad Deum post p ccatum rec ii, iliandum Et quide ad declarandam paternalem praeeminentiam pro genete humano propagando, dicit sic: Haee id eli, sapientia increata, illum, id est. Adamum,
quipruna fori ratus est a I est paurori u terrarum ,
id ei qui praeordinatus iit a Deo principium,& radix totius generis humani, quod nunc dispersum est in toto olbe; generasset enim Adam in itatu innocentiae, homines sine servore, sine dolore, sine pudore. Secundo ad declarandam originalem iniit centiam Adami ad seipsum conservandum quam innocentiam. leti iustitiam originalem, etiam naturaliter in filios trans sedisset,sicut m do parentes transfundunt peccatum originale dicit sie: Hac vero istum, id est Adamtim. cum solus est creatia , custodi νit id est originalem innocentiam ipsi dedit, qua semper se & sitos custodire potuisset. Habuit enim anima Adami in statu innocentiae persecti m dominium supra corpus, adeo ut nunquam sensisset aliquam i firmitatem ab intrinseco, imo nec laesonem alia quam ab extrinseco, si in statu innocentia perseverasset.
Tertib contulit Sarientia Adamo finalem indulgentiam ad placandum Deum sest commissium peccatum. Dedit enim Adamo gratiam poenitentiae pro peccato suo, &remissi nem eiusdem peccati; & quantum ad hoc dici. tur intexrii: Et eduxit illum a delictosuo. Hoc a
rem factum fuit incomplete per ipsus Adae
contritionem. Perse te autem dc complete mChiilii Domini pastionem. Porris hoc beneficium propter suam magnitudinem ponitur an
te alia duo quae sequuntur, & post ista duo quae
sequitiatur,Adamo merit collatum. Quarto dedit Sapientia increata Adamo s. tualem vel localem excellentiam ad iucunde inhabitandum. Nam homo fuit creatus in agro Damasceno, dc inde translatus in paradisum, qui est locus iummatum delis iarum, ibi nune moratur Enaclio Livi ubi vitam siuam peressum ligni vitae & aliorum, quae in paradiso repetiim-tur,continuant. Et quantum ad hoc dicit ut intextu; Et eduxit litam de lim. tia. Id est, de agro Damasceno, in quo ex limo eiusdem ter. rodam fuit forniatus, transtulit in locum ainc nusmum paradisi , unde Gem a. dicitur: Plantaverat autem Deus paradisium voluptatis, in quo posuit hominem quem sarmaverat. Qisintd, dedit Sapientia Adamo ratiotialem magnificentiam ad gubemandum creaturas; dc quantiam ad hoc stubditur intextur Eudia iri virtutem comitinendi omnitit. Id est, dedit Adamo debitam cognitionem & intellectum , ut re apostit dominaii omnibus inferioribus creaturis. Et ideo Gen. i. dicitur: Dominamini piscibui maris,&volatilibus coeli ,&universis animantibus , quae moventur siuper terram. Circa illa verba, Cumstus esset , sto sitam. Sit
ARTICVLVS UNICUS. Utrum in statu Innocentiae fuerit sui .enter custoditus a Domino Deo Pria Otandum primis ex S. I tonso cap. q. de δε- Quod providentia Dei non sit naturae corruptiva, sed falvatixa: Unc ad
providentiam Dei pertinet rerum naturas a ministrare. sicut condecet bonum uiti versites
Notandum secundδ . quod bonum totius semper praeponderet bono particulari: quai tione videmi , ita od aqua contra inclinationem suam particularem ascendat ita sum ad replem
dum vacuum. Ac proinde si aliquid simul esset
melius parti, ia non toti, tunc pars sine dubiis deberet cedere tori, ne hiric fiat aliquid in piα- iudicium. Et ideo bonus Jc universalis suberii tor, prudenter tale commisum sit rahit parti, ut salvetur persectio totius. Licet enim melius esset perdere pedes quam caput, multo tanaen melius & consormius est, quod homo habeat unum caput&duos pedes, quam si haberet duacapita&unum pedem. His praemisi sDico. quod Deus Adamum in statia inno. centiae susscienter& vere custodierit. Proh tur. Quia Deus Adamo in stam innocentiae deditiust itiam originalem & gratiam,per quam sapo missici custodire a peccato,si voluta: ex ouo
258쪽
cip. X. L Vsermatur talis ratio ille ,eia & siilficienter dicitur alteiuna cinc dile, qtia dat et oi in ian cessaria ad vincendum, ita ut nihil ipsi delit , nisi pio pila voluntarapplicatas talia alma ad vincendum: sed Deus Adamo in statu iunocentia dedit omnia arma i .ecessaria ad vincendum, nimirumJustitiam originalem, ita ut nihil ei de . fuerit , nisi propria voluntas applicans haec arma. Ergo Deus vere custodivit Adamum Maior constat , quia si quis habeat omnia necessaria ad vincendum,&eis non velit uti, dicetur ipsi, perditio tua ex te. Minor similiter constat, 'quia dum Adam habuit Justitiam originalem,
Quantumvis tei latus fiterit, potuisset tamen se statim per actum anior is supernariiralis convertere ad L eum e sed si Adam te voluisset convertere per actum amoris supernaturalis ad Deum,
millet sj ne dubio vincere inimicum: Ergo Adam cum almis sibi datis a Deo. & cumJust, tia oris inali potuit facillim vincere ad eis rium si voluillet. Dices primo , Deus potuisset etiam istam
tentationem austrie, ergo non sussicienter cu-uodivit.
Respondetur quod Deus dando Justitiam
origina lem Adam, susscienter custodierit illum ab intrinseco, ita ut habuerit sullicientissimas
vires ad vincendum tentati nem extrinsiec supervenientem a Diabolo. Nec Deus tenebatur hanc tei lationena extrinsecam ab Adamo tollere, sed potitis praebuit occasionemAdamo vincendo tentationem, ut maiorem gloriam mereretur apud Deum. Homo enim Lainis es , iit per victoriam ad beatitudinem perveniret: vin riam autem haberenon potest, nisi per pugnam Praeservare autem hominem a pugna est et eum impedire a victoi iis, ad quas obtinendas fuit oroin .um. Ita tiae homo fuit ordinatius ad beatitudinemraliter, ut eam meieatlir declinando a malo, &faciendo I sinum: si: ia via ιι mutuus homini
concessa est per victoliani talitati in m. Undi falsiim est, quod stat te hae ominatione divina de beatitudine ab homine consequenda pervictoriam homo ita convenienter possi attingere
beatitudinem, sine ter ratione . tuam cum tent
cone In eurus signum ipsenaei Christus Dominus tentationes sullinuit ab extrinseco, tum a daemonibus, tum a malis hominibus. Dides secund6 ; potuisset Deus 1damum creare citna gratiis naturalibus, & infusis, adeo ut suisset immutabilis ad malum .sicut erit homo in beatitudinem ue Ergo cum Deus dando iustitiam origit alem Adamo non fecerit eum immutabilem ad malum, non fiusscienter eum custodivit. Resp. Negando cons entiam. Nam ut dictum est,fidam cum iustitia siua originali habuit omnia necessaria ad vincendum, dummodo voIuillet: tentatio autem fuit ei Glum permissa,
ad hoc ut vinceret. Quia autem ex propria voluntate convertendo se per actum amoris ad
Deum vincere rioluit, sibimet ipsi debet adstri here lapsium. Adde, quod quaestio in praesenti blum sit de homille, prout a Deo creatus filii ad beatitudinem conse luendam per victoriam; quae victoria sine pugna φ nec pugna sine tentatione esse potet . Non autem procedit quaestio, quid Deus de absoluta sua potentia facete po- cxIV. tuerit, ii. an hoc modo Deus de alta, i ta sita potentia sitie diib o pol isset cre ire hominem gra . tus ita dotatum, ut eliet in mobilis in bono, dc incoinei tibilis ad malum: laac tamcii Deus f cere noli it, sed ieliquit hominem in manu consilii sui. D. ces terti5 Ad bonum custodem pertinetremo Vere omni raeiudicabilia ab illo,quod est sitae custodiae commissum: Ergo cum Deus ab Adamo non removerit tentationem, signum est quod non siissicienter eum cultodiverit Resp. iniod tentatio non fitetit Adamo peliculosa, nisi volitisset vinci , nam ut dictum est, tentatis, homini selum est data ut gloriose visse ceret; & Heo tentatio a bono custode permitti potitit.Unde S. Auxa timi siver Val. 6o. ait. ULea iv lira n hac peregrinatione, &profectus noster pertentationem fit; nullus sibi innotescat,nili tentatus , nec potest coronaii , nisi via 'cerit; nec teli vincere, nis cellaverit; nec potest certare nisi ii imicum dc tentationes h buei ἰt Sanctus etiam Ambra in quadam . ais: Deus omniiim ipse rector&Dominus, cum Omnium Angeloium militia certamen ritum ex
spectar, tibique contra Diabolum dim anti parat aeternitatis coronam Sed
Dices, Deus praevidit, quod Adam huic tentationi si iccum retr Ergo non debuistis per
Resp. Qim quidem praevidit eum ex propria voluntate, & culpa esse tentationi consem stariim: sed etiam scivit, quod cum silaiultitia originali posset vincere, dummodo velit. Cur autem permiset it Adam labi, non est huius loci investigare. Et quis audet Deum interrogare de hoc. vel quis consiliarius eius suill Dicamus pro nunc cum Apostolo. O altri ido divitiarum sapietitiae& sclantiae Dei, qtiam incomprehensibilia simi iudicia et iis, Sc investigabiles viae illius. Dicamus,&illud cum Ecclesia : O tali, culpa, qu*ralem, ac tantum meruit liabere Redempto iem inam ubi superabundavit deli- vim; modo superabundavit & gr.uia, quam nobis semper concedat omnipotens Dominus.
Ab hac,ut recessit injustus in irasa mirum .
ho cliuifraternitas deperiit; propter quod, cum aqua deleret teram, sinavit iterum Sapientia per cεntemptibile lignumjus gubernam.
EXPLICATIO TEXTUS. P 'quam Spiritus sanctus ostendit gubern
tionem utilem & mirabilem ipsius Adami. quem in agro Damasceno creavit; deinde vero in paradisum transtillit; ae tandem a peccato liberavit; nunc in ista Lectione pios mur descii re quomodo Sapientia mirabiliter proteo Xerit Noe cum uxore sita, ae tribus filiis sitis, , uxoribusque eorundema diluvio. ia autem eausa diluvii fuit mulisti ex malitia Chami, & seminis sui, ideo inci
259쪽
Comment.super Lib. Sapient. Sa ampla Spiritus suictus in hae Lectione a primo
peccam Cain. qui a piimo suo homicidii peccato ccuti ax it maliti. m per desperationem, &aliolum peccamium mu tiplicationem, tam in se , quam in liliis suis, donec per diluviunt tota illa cognatio ex integro deperiit, praeter octo personas, ut dictimi eli.
Dicit ergo sic. ab hac fidest a Sapientia recepit injustus in seu pua , id est,
in per iram homicidit: staternitas deperiri, Id est . cessavit este fraternitas , quia delliu-cto uno relativorum . destruitur Ec alterum. Vel per iram homicidii fraternitas deperiit, id est , amor& gratiuido, quae inter satres debent invenit L . Bene antem 5e signanter dicitur in textu Hoe vero diluvium durarerat per immim.
num ; nam uno anno teImitiato eciam die, quo Noe ingressia fuit Arcam . etiam illa suerat egressus.
Arca denique fuit in fundo quadrangularusormae, non fiuit totaliter quadrata . cum v pars fuerit longior ahera parte. Itaque longit do Arca Hu 3 . cubitorum, latiturio o. altuti ido 3o. & fundus ab angulis in arcum escem debat,& summitas eius in cubito consummab tur. in latere vero lima fundum liabuit ostium,
per quod homines&animalia ingrediebantur,& cum ingressi essent, Dominus clausi illud 4
ris. Et versus summitatem habet .estram,qu.im Hebraei dicunt fiuis Iech stat inani. In ipsa vel barca fitier quinque distincti
quod Cain incutierit homicidium ex eo, quia nes scisiadum Strabum, & tecum: um S. recesiit a sapientia. Nam prius in instant in Iu- num Dicit enim hic Doctor odim Mutinrae homo dimittit Deum, & recedit ab eo quam Deus recedat ab eo per gratiam. Prius enim ODdine naturae homo peccat.quam privetur gradu, lie t sta simili sint in eodem instanti reali temp ris. UndesBeniardus inqtiit. DulcisJEsius pisemus est in accessu, ultimus in Ieceliv. D. M. iam 2 i. dicitur de peccatoribus: Diue tui .i Dco, recede a nobis, scientiam viarum malum nolin
Si bditur in textu, pro per quod scilicet peccatum Cain continuatum per mos posteros buxta illud Gen 6 Corrupta ei terra coram Domino, diate iii pra indum h.ibuerit quoddam si' tium vacuum, sicut contingi in navibus, quod sp sum dicitui sentina; dc silpra illud sui unum t bulatum , iuper hoc vero timitatum tabulatum secundum,& postea super illud rectum Spatium et go immediatum sub tecto positumi Aila s. asu linus in tres pat aes toro spatium sit,b illo positum divisit in duas palles. Et sic secundum .. Augustinum aer ca s. cameras habuit, tres sumtiores,d duas inseriores. Ex tribus carmiis sinperioribus media camera erat pio hominisus, aliae duae colliter ales erant pro animalibus ; da& repleta est iniquitatu cum aqua deleret I rram, duabus vero cameris infelioribus altera
I -n - . . , ser Apothecaria,in qua ponebantur cibaria adesim
id est, cum Deus per aquam diluvii deleret homines, dc bestias in terra habitantes. Iterum Sapi rura, qtiae Deus est, si virgenis humanum, Iaernans iustum svidelicet Noemtim, qui,ut daricitur, Gen. 6. Erat vir iustus atque persectius in generationibus suis per contemptibile lignum, id
hominum & animalium I altera vero dicebabet
Alii vero siunt, qui istis s. cameras in altitudine di nunt, dicentes in am esse sentinam
secundam Mothecariam, tertiam mitium anu. est, per arcam de lignis fabricatam. Gen Fac malium; quartam versiis immithim animaIlii
tibi arcam de lignis laevigatis, id est politis. Diacitui autem arca ινηtempti te lignum, qui mite judicio nautarum figura Arca fuit valde rudis. Dixi in explieatione textus, quod caIusa dii vii ad puniendum commovens fiuerit peccatum mini, & posterorum sitorum. Nunc videndum est, qualiter I cccataci evelint, malitia pinsterorum Caim multiplicata fuerit situper terram. De hac re discurrit exacte Aethorius, dicens.
Quod quingentesimo anno primae ciet adis, id est piimi millenarii ipsius mundi, filii Cain abusi
fuerint nimis uxoribus fiatium suorum. Anno verδ sexcentesimo primae cla Iadis mulieres in vesaniam versae supergressa viris abulae sinat. Anno autem quingentesimo secitndae ei cladis inarserunt homines in alterutrum coeuntes. An& quintam hominum Circa illa verba textus Rcisis injμstus in sua. sit
An ita faciat injuriam Deo, proximori subjecto proprio eDIco quod Ira subtrahat Deo essest inta
potentiae, pIoximo assectum debit volentiae; & propito subiecto aspectu . nis,&ii stelligentia.
Explicatur prima pars, quod ira sibi aut
Deo esse tium sita potentiae. Nam Deo uex nit ratione suae potentiae culpas judicialiteriis dicare I bonos specialiter inhabitare, no vero septingentesimo secui: ci cladis, filii raliter siua bona legare: at vero contra Matria Seth concupierunt filias Cain ; & ab eis orti Iracundiis Deo iniuriatiir. Siquidem piimbi
sunt Gigantes r quamvis etiam ante hos Gi gantes fuerint, teste S. Augustino i s. de Cirit. Der. Porro Adam prohibuerat Sethd filiis suis. ut non cohabitarent,nec matrimonio iungerentur eiurastirpe Cain; Sc ideo filii Cain habita-nane in oriente in monte Cirban: Filii verδSeibhabitaverunt circa Damascum. Ista autem Ada. ini prohibi iis servabatiir, quamdiu Adam vixit; quo mortuo,filii Seth contra prohibiti em patris conlut xerunt se filiabus Cain propter earum
pulchritudinem, & sese totaliter libidini manci- Deo aufri vindictam , quia ira est dei, Hi-
natus appetitus viridictae.' Et Deus Elicit: Mihi vindictam Sc ego retriibuam Deus enim duo sita retinuit,gloriam videlicet& vlad ham: ex quibus gloriam Deo seperbus aufert, & vindictam liacundus. II i. q*. Gloriam meam ab teri non dabo. Secundb Iracundus Deo iniuriatur, quia expellit eum a quiete sex habitationis. In ps Et soctus est in pace locus eius. Ira autem pacem ruristat.&destrui . Prον. is. Vir iracundus provocat p*runtipropter si diluvium inuisitae Om rixas Et domum qua tota die moveretur, & troisti siti meretinam magnus dominus inhabitaret,
260쪽
Cap. V. tia. CXXVI. Tenio Iracimtas Deo intumuir impediendo ne legatum Dei possit stare. Legavit enim
Deu, pacem homitu uoan. i . Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Et ideo tracundus est virandus tanquam excomnivnic uias. Prori 12. Noli esse amicus homini tracti O, n que ambules cum viro furiosis.
Explicatur sectivia pars, quod ira sit rahat pio xiino affectim debitae betaevolentiae. Tenetur exim quivis sui proximi talvare si ibstantiam. ιDam, Q persenam. At vero contra illatria compellit ira ad nocendum proximo; vid licet in substantiam depi xdando ; in fama dissa- mando, de inpersina trucidando. Eccles Q. Ira & furor utraque execrabilia, quia is aes 18.) obiurgatio , & ira anni hilabunt suta stantiam. Dicit Aristoteles lib. de ant; tibia quod apis eiiciendo aculeum moreariir Sic etiam moraliter est de iracundo, dum enim
exercet malitiam suam contra proximum verbo, vel opere, laedendo in siubstantia. persena, vel fama progimi, intellicit spiritualiter se- ipsium. Iob. I. Viium sit illum interficit iracundia.
Explicatur tertia pars , qtiod ira proprio se iectasiabtrahat tria bona; primo enim dc struit honestatem naturalis disipositionis; secundo impedit potestitemnaturalis rationis; & tertibminuit Urantitatem vitalis durationis. Piimo itaque destruit honelutem naturalis di sitionis; cpiantumcimque enim pers ast pulchra, ira tamen invertit oculos, genae Rint tubicunda vel pallidae, gestus est tremulus, lingua cespitat; mgatur frons: & totus homo dehoiiestatur. Seneca detra ala: Nulla iacies ferae est ita riupis, sicut facies homini iracundi Secundo impedit ira potestatem naturaIis rationis , tu i a liunc versiim:
Et ideδ Diabolux facit sicut astutus piscator. Hic quando i ult decipere pisces, uir bat aquam;
tuncque securus est, quod non possint pisces videre suum rete. Eodem modo facit Diabolus in quacunque congregatione, immittit enim in aliqua hominum communitate turbationem
per aliquem iracimtam, & tunc duci eos ad peccata, &mali: ias excogitandas, seut sibi placet,& sic totam congregationem reddit tutabatam Dicit Aristoteles Merub i. quod ira fit speciale strat agema sephistae, videlidet ut ῆ-
enim contra quem argumentatur, provocet ad
ham: quia impedit ira animum, ne possit ceris nere verum, ut dictum est. Iste .phista est
Diabolus. Ecetis 3 . i sephistice loquitur,
odibilis est. praeterea doeet Aristoteles lib. t. dem mali , quod ista tria coniungantur, ira, m- solentia Se indocebilitast & ponit exemplum de apro agresti. Et certe talis est iracundus, nimirum insipient. & indocilis, Eccles T. Ne velox sa ad itastendum, quia ira in sinu stulti requiescit.
nib ira minuit quantitatem vitalis dur tionis. Norum est, quod animalia, quae firmnaturae cholericae, sint etiam brevioris vitae, sic it maximh patet de cane. Et hoc est, quod dicitur Ecclas 3α zelus, dc iracundia immuni oles, & ante tempus senectutem adducunt. Unde antiqui dixerunt: Iiam bievem incini M. Haec ergo ira est praecipite cavenda, quae fie-c u Cainum iniustum. imo qi .emlibet a se invati in facit inluthim. Iuxta illud acob. i. Ira viri iustitiam Dei non operatur. Et ide6 Ira merito comparatur gemmae cuidam inis, cui malae propi ietates tribuuntur in Lapidaris Nam haec gemma siuspensia in collo m aegritudine, Insein lamures, O tristitia cincta juratras ultiplicat lites, O commiser undique rixia. Haec gemma venit ex India. 8c Arabia. 8e nullam bonam virtutem, vel paucas habet. Unde merito onix designat iracundiam, quae nia hil valet ; sed tantum saepe ficit lemures. id est diabolie is imaginationes: quando irruit in hominem, turbatque cerebrum 8c commovet ria xas. -. 27. Grave est saxum, dc onerosa est,
arena, sed ira stulti utraque gravior. Unde Senera tertio de isa, assimilat iram pestilentiae, ut dicit: Qiiod sicut contra pestilentiam nulla bona dispositio valet, ita nec contraham aliqua dispositio morum, sed tam bonos quam malos mores Iacessit, nihili minus dicitur in Lapidario , quod contra malitiam praedictae
gemmae inveniatur virtus alterius gemmae quae voratur Sardis. in cimis piasentia noli
potest Onix nocere. Moraliter ista siecunda gemma designat patientiam. P . is. Resiponsio mollis stangit iram.
vi sine quereti Deor es insiliis miseri
EXPLICATIO TEXTUS. Une in hac lectione ponit Salomon s ia-ὲ ' lem commendationem sapientiae, ex gubematio ite Abrahae. de benedictitatis filiorum suorum . prius tamen tangis mirabilemi perbiam aliquoriim, qui volebant aedificare turrim Babylonicam pertingentem usque ad coelum , ad hoc, ut se salvare possint contra diluvium, si forte Deus iterum ollat mundum perimm-dationem aquarum punire. Narrat autemPbilo in lib. sivo Genesim, de ilibus filiis
me, nimirum Sem, Cham.&Japhet, quod post deluvium adhuc ipso Noe vivente nata sint vi-gisi qnanior millia hominum,& centum, praeter mulieres Sc parvulos: & habuerunt super
se tres diices , vi sellaei Mmreth stiper filios Cham; Ibetrein super filios Sem, dc ne sib- per filios Iaphet. Hic ergo post mortem Nini
metuetunt se ab oriente , dc venerunt in campum yenaar, qui nunc Rab'lan vocatur, ubi cc perunt xdificare turrim, volebantque, ut summitas illius coelum tangeret, id est, mediam regionem aeris; aer enim sese coelum vocatur , dc ita voeamus volucres caeli, qui tamen non sunt in coelo, sed in aere. Istam aut mi uita, iit dictum est, volebant facere tam au