장음표시 사용
351쪽
Comment. super Lib. Sapient. balomon.
mittitur ad probitatem talitatis. id erit patet, quia qui Dominum suu i malitioselamat , α involvit in aliquo crimine . ille hin proditor illius ι ted qui Deum inducit tanquam testem i,ilitatis, nititur Deum involvere in alia quo erimine , Mauteris ipsi nomen suum bonum, quo νουση summa veravi: Ergo talis pectu nε eii proditor Dei. Ex quo fit, quod periurans, quantum se est, plus contemnat Christum . quam eundem Ain promi utet proximis nocendo aut periuratu cus, ta cit de tactu, imo perlevi caula sci-eliter laua surant: ut auIem false jurent , aminamur ex eo quia sciunt, quCd idolum no potest te vindicare,nec eos propter periurium inl-Quu punire ἔ L. proptet hoc subditur in Texta:
Confidunt enim in idola,quia sanisne anima id est sine intellectu e. volutitate in inrie jurantes noceres id est sibi j nona eram : tu est, non metuunc ex hoc puniit,quod iure id taliam pc dolum. in seu uentibus verbis ponit ut idololatrarum cian mPst mi sui Ciucifixores , nam inor,
tia ii in ium : 'umitum quod propter intulerunt Christo nis malum poenae: ille
u tumque damnabuntur. Unde l. bditur in tem homo portu ua nititur Christo imponere Id est pro malum cui P , dum eum. qui est via, verit , Multa, vult inducere tanquam testem rei falsae, de ita reddere mendacem.
Explicatur secunda pars. Quod per1uriuinjuciosus proximo per selsitatem. Decipit primo quia juraverunt false e secundo quia φ impe iudicem,&spoliat iure suo bonae fi
utroque digne punientur ι nimirum pro eo. quod male senserint de Deo attendentes idolis: de iniuste iuraverint idolo, contemnentes justitiam. Et sic peccaverunt dupliciter , videlicet In postetioribus verbis Textus allegati, ns tura iuramenti explicatur his verbis : Non enim iuramentum est rims: id est iurare passim de abl-que necessitate, de iurare indifferenter,iam verum quam falsum, non est virtus. Nec iuramen
tum est per se appetendum , sed est peccantium pana : quia propter incredulitatem hominum
nolentium credere oportet iurare.
Et hac pana perambulat semper id est crescit
in iustorum, si dest iustitiae, vel iustarum retum praνam Miniem. Circa illa verba: rejuram inδ.
An periuri sint proditiosi per infidelitate quo ad Deum ; iniuriosi per falsitatem quo ad proximum,& pernitiosi per
Explicatur pruna pars. Quod perjuri sint proditio ii per inii delitatem quo ad Deum. Hoc ostendit ut tarpliciter. Nam constat, 'liodu qui habet tigillum Regis esset proditiosus &infidelis si pactione in aliquam Agillaret quam Rex summ8 detestatur ; de ii hoc faceret cum sigillo Pa 'ae vel Caesetis .estet crimen Laesie Maiestatis. Moraliter loquendo. Nomen Dei est nobis commissum . quasi quoddam sigillum ad testificandam di intaxat vetitatem e iuxta illud D t. s. Dominum Deum tuam invocabis. &illi soli servies , & per nomen ejus jurabis. Et ideis dicit Apostolia ad Hur. s. Quod omnia controvet Iiae filiis est iura metuum. Falsitas autem est illud quod Deus silmme odit, sibi tanquammam restituere , sed etiam resucite damna ex laesone famae secuta. Legimus de dolo Gabaonitarum , quod simulantes se a longὰ vertis te. obtinuerint a filiis Itala vitae promissionen . Hanc autem promissionem semiaverunt filii Israel non Obstante , quod postea cognoverint dolum Gabaonitarum. Et ideo pe cepto dolo.
de clamante populo & murmutante , dixiLJolue : Reserventur, inquit, & vivant, ne cO ita nos ira Dei concitetur,si per juraverima
Explicatur tertia pars. Quod per rus sit per iniquitatem pernitiosus sibimetipsi. Ille enim qui scienter periurat, manum libro supponit. qua tangit Evata gelium : de eandem manum diibolo quasi tradit & commendat, nisi dicat verum. Undὸ illa manus perjurantis essicinat diaboli . qua pe jurum quali virustum teneta
In Missali vero super quod jurat , quatuor scripta sunt,nimirum Confestatio Cormis deSansuinis Chiisti ; Secundὸ suffragia secretois rum ; Tertiὸ beatitudo bonorum s di si rodamnatio reproborum. Est ergo senses tur menti , quod iacit periurus super Librum Evangelii, nisi verum hi, quod modo iuro,nota
me iuvet Missatum celebratio, nec Sanctoriam deprecatio, de ptivet omnino fiat uia beatitudine Sanctorum & Beatorum, di denique veniat super me maledictio damnatorum, quaepona tui Matth. 2s. Ite maledum in ignem aeternum,
qui paratus est diabolo,de An ejus. Similiter per urans senua iacti Mo . inr nuntiat omnibus gressibus , quos pedibus suis facit. nisi dicat verum. Extendendo quoque minum ad librum, abrenuntiatret iurus bonis operibus Eleemosynae si quas raeit: de deni-ptimae vetitati summe contraruina: de ideo qui que osculando librum abrenuntiat omnibus
nomen Dei iurando assumit ad contestandam falsitatem, Dei proditor est. Secuηn hoc idem ostenditur, quia si quis castrum Regis suae fi litati commissum traderet hostibus , talis sine dubio esset proditor Regis. Moraliter loquet do, casti um est nomen Domini. quod invocamus , dc ad quod confugimus in omni nostia necessitate; iuxta illud ' ον. iri Tuttis fortistiariis nomen Domini, ad eum sug et Iustus, de silvabitur. Istud autem eastrum traditur hosti. quando daemonibus de falsis hominibus eum, bonis verbis Ec orationibus quas Dominus f eit. Propter quod Ecc M. dicitur e Vir Ltum jurans replebitur iniquitate , ω non re cedet de domo ejus pl. . de Lerit. 19. Non periurabis in nomine
352쪽
Tu autem Deus nostersaris es vrem, o patiens, or in misericordia omnia disponens. Etenim si peccatieri , tui sumus, fientes magnitudinem tuam; es si non peccaverim- , scimus, quoniam apiare sumin computati. Nosse enim reconsummar0 titia est,iscire Iustiriam tuam, is virtutem Luam, radix es immortalitatis.
Vtentio salomonis in hoc Capitulo est, idololat ira desii iacta, verum Dei cultum homibus persiuadere , propter quinior speciales conditiones citiae hominem possunt movere ad ad serviendum Domino Deo. Est enim Dominus Deus sitavis in communicatione, dc non amarus vel iracundus. Secundo Deus non
subitin nec rigide procedit ad ultionem. Tertio est verus in tervandis promissis: &quand
facit Deila misericordiam erga omnes, specia liter autem erga suos famulos. Quantum er
go ad ista quatuor, dicit sic: Tu autem Dein noster suaνu beneficia largiendo in er ram es promissa adimplendo patiens sexspectando delinquentes. ut per poenitentiam ad te redeant O inmisiericordia omnia disponis dum punis citra condignum, & praemias ultra con . dignum. In sequentibiis verbis ponitur huius de Deo commendationis declaratio Dicit ergo Etenim si peccare rimin, tui sum scientes magnitu. rinem tuum ; id est si peccaverimus, non p terimus evadere matrum tuam, sed sumus sub tua potentia, qua nos potes canigare. Li si
est firmisssima fide eredimus) quia apud te computati fumis; id est numerati & electi. praemiandi a te in aeternum in coelis. Ut autem declaret spiritus Lanctus quale simus praemium in coelo accepturi propter nostra bona opera. ideo siubdit: ἰ sese enis te sciath videlicet& aperte videre Deum. pro ut est in se Trinus& Uniri in conssummata justitia est. Unde
Ioan. 17. dicitur: Haec est vita aeterna, ut e gnostant te sblum verum Deum, dc quem misistiJEsum Christium. Ut autem sciatur , quomodolad hoc praemium possimus pervenire, ideo sit Mit; oscire sid est credere per dilectionem J justi-riiam tuam id est aequitatem tuam 4 γ rinu
rem sid est pietatem j radix est id est princia
pium) i malitato sid est beatitudinis sempiternn asi dicat is, qui habet fidem per
charitatem firmatam & diligendo credit, quod tu sis verὲ iustus&pius; ille habet radiacem beatitudinis. Circa illa verba , asea apud te compaetati sumuι. Notandum quod licet Deus omnium
rerum & omnium hominum tam stilicet reproborum quam eIectorum suorum habeat notitiam , quia Deus omniscius δε specialiter tamen dicitur numerus electorum tanquam amicorum siuorum. & aliquando una secum regnariiroriam esse computatus. Unde dicit S. Augustinvi m Enchridis. Cap. 22. quod eloctorum mimerus soli Deo sit cognitus. Huc etiam illud Sapient. s. ubi dicitur: Tunest tam iusti in magna conitantia adversus ms ,
qui se angustiaverunt. Et paulo post de reprobis dicitur: Nos insensati vitam illorum aestimabamus insaniam. Ecce quomodo computati sid est numerati siunt inter filios Dei, & inter Sanctos sors illorum est. Proculus maiori explicatium sit
ARTICVLVS UNICUS. Utrum Sancti electi vere sint a Deo numerati, seu computati juxta λptem species Arith
meliciet Ico quod se. Explicaturanenio adducendo, & apoplicando electis septem species Arithmeticae,
quae his versibus continentur: addere , subtrahere, duplare, dimidiare, Quintaque diriiare, sexta vero multiplicare. Radicem trahere, paraseptima duitur esse.
Itaque Deus has septem sipecies exercet in effectibus iis gratioss quos confieri electis. Nam Deus addit, subtrahit, duplat & d, midiat . multiplicat, dividit, & radices e
trahit. Addit enim Deus nobis peccantibus spatium & tempus poenitentiae, ut conteramur. Et hujus elarum exemplum est in Rege Ea chia 4. Reg. 2o. cui dixit Dominna: Addam diebus tuis quindecim annos. Subtrahit, etiam quandoque Deus malos .& impeditores quietis nostrae, ut proficiamus , quia Prorerb., dicitur et Susurrone siubtracto iurgia quiestiant. Et ides Deus eoniassilit per Apostolum a. ad Thessal. 3. M trahite vos ab omni fratre ambulante i ordinat A
353쪽
Geni rem per Valmistam; Pauper sium ego,&in laborit is a iuventute mea. Apso quo que i. orintli dicit: Usque in hane horam re et iiii in tu Sc iitimus & nudi stimus, & eolruphis ciet: in ir, & instabiles sumus , dc lab
ramus manibus nostris. De scenimis quoque
dicit idem Ar lus ad Phil pensis . Adjuva
illas , Hirae mecum laboraveriuat in Evangelio. S eigo talium collaborantium diligen
tiam consi aera, erimus, tacite erit ilobis sa i a re in operibus meritorum. Unde S. Grego
s. Moraliunet ait: si desideras in labore penis .e , collaborantem videas, quia suble-iatio laboris est. visio collaborantis. Iacobi s. Exemplum accipite fratres laboris de patientiae per Prophetas qui locuti iiiiit in nomine mini Unde subdis idem S. Gremm et Sicut quando in itinere comes iungitur, de sis-cietate eiusdem via alleviatur: Sic etiam laborsissilevat ir per secium. Explicatur tertia pars. od laborem facili et suturae mercedis expectatio. Hinc Atlaseletis proponitur bravium in fine stadii; nil bcus recolit in hyeme niniros fluctus Aut .mni & operatius Wiantitatem iiii stipendii
contemplatur. De hac mercede nostra sutura&labore praesenti di is sanctus Hiero minin quadam Epistola: Nullus labor durus, nullum tempus longum videri debet. quo gloria
xtemitatis acquiritur. Unde dicitur Bonorum laborum glotiosus est fructus. Et Sa ret. io. Reddidis iustis mercedem labo
ARTICVLVS SECUNDUS. aliter homines delinquentes, poenitentes, studentes, S praesidentes seu Praelati, laborent ut hac Vita tDuo Wiod idii peccatores delinquentes laborent influe ser viii autem poenia tentes, ex bona intentione ibadentes, dc devoti praesidentes laborent sim os E. Explica uir ptima pars . Quod peccatores delinquentes Iaborent ii ructuos E. Unde de eis velificatur illud Psalmi: In vanum laboraverunt. Conlut quod tanto magis famulussat tur laborando, quanto pluribus dominis debet servire Sie peccator serviens diabo is, carni,& mundo fatigatur laborando. Et isti peccatores sic fatue laborantes , dicere p. terunt illud Lucae: Per totam noMm lab rames nihil cepimus. Nihil, id est peccatum, secundum illud Io . i. Sine ipse factum est nihil, id eli, peccatum ut exponit S. Augu
Explicatur secunda pars, quod vera pleniatentes fluetia Elaborent in hae vita. Narrat Sextus IuliM lib. t. Strasagmatum cap. l. quod Cyrus Rex Persarum volens animos popularium concitare ad bellum contra Medos, tali
fueris usus stratagemate. Duxit populum ad quandam sylvam, ubi tota die maximis labolibus eos occupavit circa ligna scindenda, s
quenti autem die iussit epulas lautissimas prae-NIMe, dc omnis genetis ludos&musicas ibilatauit. Circumiens autem Syrus Rex interro
gavis eos φ an magis ipsis placeret hodierna quam hestema dies t Res inderunt omnes quod hodierna dies convivii lautissimi ipsi magis placeat. Ad haee Rex Syriis subiunxur sicut per laborem hesternum pervenistis ad hidiernum convivium, sic scilices & beati ello
non poteritis, nisi prius Medos superaveritis. Sic etiam moraliter loquendo, tum poterimupervenire ad convivium coeleste, de quo Chibstus I Paravi vobis Iocum ut edatis & bibatis
super mensam meam in regno meo r nisi prius veram pemitentiam as o laboraverimus.
Unde uisitis in Psalmis ne rogavit Dominum dicens: vide humilitatem meam dc laborem meum, & dimitte univeis a delicta mea. Et alibi dixit: Laboravi, ingemitu meo lavabo petsingulas noctes lectum meum. plicatur tertia pars, Quod Iabor ex rem intentione studentium sit michaosus. Dahoe loquitur Smeca sic: Non est, inquit, viri timere laborem: generoses animos labor n tiit. Philosephia nemini nascitur, qui eam volunt habere. oportet quod laborent. Mi-llotelem non suscepit Philosephia ingeniosum, sed ei fecit. Ideo S Hieronymis, dum in addi lcenda lingua Hebraica usque in finem Iabor ret, se m animavit dicens: Labor improbus id inconstans) omnia vincit. Porro iste labor in studendo. loquendo, ecstrast endo, ut posteris possimus prodesse. Unde Da. 2 . dicitur: videte quomodo non sorium mihi laboravi, sed etiam omnibus exquia
rentibus veritatem. Advertant etiam μὰ
studentes, illam depreeationem Salomonis ad Dominum se clamantur Da mihi Domine italum tuarum assstricem sapiesviam, ut me- eum sit & mecum laboret. Explicatur quarta pars, Quod Praesidentes zelosi Praelati fructuose laborent dum in doctrina & bono exemplo omnibus aliis praelucem; iuxta illud l. ad ramoth. se Qui bene praesunt praesbyteri, duplici honore digni habeantur, maxime qui Ialinant in verbo dc
Sed eis Aulin motum terrum premens taboriose Angit ad Um nostros, unum.
quodque vas, is eodem luto fletis, quae munda sum in usum vasa, cum,
liter qua his sunt contrariar horum aurem vasorum quissit usus , judex est Au . Et cum More Mo Deum guis eodem lato; illi, qui poti ante de
ducitse unde acceptin est, reperitin ais madebitum quam habebat. EXPLICATIO TEXTUS. D quam reprobata.sunt idola pro Pp λ
354쪽
uam speciem seu formam extrinsec uti. nunci militer te piobatur illorum causa matelialis ερ causa es sciens. Et quamvis iooham pos-ιit normati ex quavis materia, specialiter tamen deii tui figulus, qui est vilis artifex, & ex vili materia nimiium lino , sormavit sibi Deum. Ut de quantum ad materiam non inest maior nobilitas sitio idolo seu Deo, quam insit minimae Rabiectissim x ollae. Et per haec explicata manent priora verba textus, usique ad illa vel bati cum labore νano. Praeterea stultum est. quod figulus, qui est de tetra formatus, & in terram redigendus, idolo suo tanquam Deo formato de terra velit dare immortalitatem, quam neesbi nec terrae, de qua assumptus est, conferre potest Et hoc est, quod dicitur in Textu; Et cum labore raris Deum sirgit de eodem luto suo, de quo prius secerat figulus vasa honesta de inho. nella, quantum ad usum illorum. Sequitur, Ille qui paui ante de te format insuerat ; id est figulus tanquam homo de terrasormatus est: iuxta illud Eccles ιν. Deus de terra mavit hominem. Dρ pusillum ducit se id est ducitur merito peccatorum suorum uiae acceptui est; id est de terra, in quam reveri tur: iuxta illud Ecctis. ψi . Omnia qPae deterra sunt, in terram te vellemur . Vel ille non solum ducitur in terram, sed repeιuus est debuum anima.
quam habebat. Hoc debitum est ipsa mors, quae nihil aliud est, quam separatio animae ac tymre I mortem autem debet stibire quivis homo ob peccatum primi parentis, ut patet ex Gen. R. cap. ubi dicitur I In quocunque die comederis ex eo, morte morieris. Itaque sensus illotum vel rum est: Et repetita est ab ipse anima propter debitum moriendi, seu separandi a corpore propter peccatum primi parentis. ca u. Stulte hac nocte repetent animam tuam a te. Circa illa iei M. Repetitus anima δειλώm. Sit
ARTICVLVS VNI S. An sinus debitores Deo tanquam supe
riori; carni tanquam inferiori proximo tanquam aequatu
debitores Deo,&quidem triplici titulor quia sumus eiusdem debitores ratione delicti, ratis heneficii, te ratione depositi. Nam rati me desini sitimus Deo debitores, quia omnes contra Deum peccavimus: & ideo pro ostensa desbemus poenam &emendationem. Exemplum
huius habemus i. Regum c. de Philisthaeis, qui arcem Domini detinueriint iniuste, & ideo diaversmode suerunt amicti. Unde dictum est eis: Qtiae debetis, reddite pro peccato & tunc
curabimini. Secundo lumus Dem debitores ratione beneficii, recipimus enim a Domino Deo dona gratiae, naturae,& seminae. pro quibus omnibus merito ei servire debemus. iaca in. Cum omnia benefeceritis, qua vobis proposita sunt, dicite, quia omnes servi inutiales facti filmus, quod debuimus facere, feciamus. Tertio sumus Deo debitores ratione d
Comment.Iuper LA. Sapient num omdentur esse collata, deposta magis sum quam data. & ideo reddituri sumus Deo de Oninibus rationem. Juxta illud ADtib. ι8. Mittite eum
in carcerem , donec reddat univeilum de bituri
Explicativis unda pars. Quod sumis debur res Orm tanquam inferiori: non quidem ut
secundum eam vivamus, sed ut eam spirituisti iciamus. Unde ad Rom. p. dicitiin Deb:-tores sumus non Cariat, ut secundum eam viavamus I si enim secundum carnem vixeritis. moriemini ; si autem spiritu facta carnis mortifica eritis, vivetis. itaque Caini tria debemus, ni minuri suste lationem. castigationem. exercitationem, Sustentari enim debet caro, ne deficiat; deli, culi non debet, ne in silescat. Unde S. Gregor. Hom. 8. secundae patris Der Esech. inquit: Oro nobis aliquando adiutrix est in bonoepere,
aliquando sedulti ix in malo; s enim ei plustribuamus quam debemus, hostem nutrimus r& si ilacessitati eius , quae debemus, non reddimus , civem nostrum necamus. Satianda itaqut est raro, sed ad hoe, ut in bono opere bis siussciat. Hae S. Gregorius. De eadem carne loquitur Seneca Epyi. . dicens. Catosiistentari debet non impinguaii, ne contra
spiritum fiat hostis, iuxta illud metrieum: cibo sum dista dicis exu non ero casta. Item alius dicitiar
mi chara cara, rariam consura rara:
Dum tibi mustaparuercula, litin aro. Secundo debemus Carni eastigationem, dc abstinentias, vigilias,& amictiones rationales. Unct dicit Aristolus i. ori h. Candi cor pus meum, & in servitutem redigo, ne sorte cum aliis praedicaverim, ipsemet reprobus et ficiar. Est enim Caro sicut equus lascivus, qui propter nimium & elegans pabulum, proficit Dominum suum in lutum. Et ideo S aer illud Iob. Versa est in luctum cithara mea. dicit sie: Si corda inciti ara minus tenditur, non Enat 3 si amplius , raucum ibia dat: quia nimirum tanto quisque sibimetiari deramine debet praeesse . in ad culpam caro non supelbiat, & tamen in re opere faciem do adhue subsistat. Terti δ debemus Carni exercitationem, tu nautem otium vel vacationem. De hac re loquitur Seneca Epist. 8. Nullus mihi per otium exit dies,partem noctium studiis vendico ; non v eo semno, sed succumbo; & oculos vigiliasa tigatos cadentesque in opere detineo. Et S. Π--y- in quadam Epist ait: semperat, quid operis facito, ut te diabolus occupatum inveniat: non enim Dei e capitur a diabolo.
Explicatur tertia pars, inlod smus debi res Proximo ς'eui mus dilectionem, im structionem. 8c iupportationem. Fandem quidem dilectu,nem debetivisivi md :R . a Nemini quidquam de at uinum invicem diligatis. Et Ioan. 4. Si Deus dilexit nos,&nos debemus invicem di inereo inde S. Gregmini inpinium i m. tam et Habeasimen
355쪽
ctum, eurat mnmn ne taceat; timens remmariuentia in a miletaeordia non torpestat; habem artem regit. tuum ullus ciun proximo partiatui: habens locum Iocipiendi apud divitem, pro pauperibus intercedat.
De hae niminim dilectione dicit Pseu Ra- νου fis in quadam Epist. lic: Cum Luinanae conditionis status multiplici motu varietur, nihil in
temporibus invenio prater unum quia vitae caelestis imaginem lepraesentat. Nam sola dilectio est quam non alterat cassialis eventus; tuam paratio corpi talis non dividit ue quam temporis Iorgi uao non abolet , quae defit ut non Luc. cumba. Nola uirectio est per quam amicos absentes vici mus, allo limi ur, amplexamin:
quae sie quaedam Angetica agilitate, & imagiariario commeatii traiuVolat & recurrit, ut nuhil de damno corporeae molis, aut distantiae localis ui: uria conqueramur. . debemus
Proximo uill ructionem ; unde dixit ad Rom. I. Graecis&barbaris, sapientibiis Sc insipientibiis debitor sum. Iratiὸ debemus Proximo stipportationem, Cuius exemphim habemus in Ceivis, qui teste S. I re lib. 2. Dum. cap. i. quando iamina transnatant, capita clunibus tuti dorsis praecedentium Cervorum stippotiunt, sibi lite invicem famulantes nullum laboris pondus sentiunt. Sic etiam in omni congregatio ire & sta, tu illi, qui persectiores&ibrtiores fuerint, deo ni infimorum desecuis tu imbecillitates patienter supportare ; tincta illud Rom. is. De mus nos firmiores imbecillitatem infirmorum sustinere.
Dd illi cura non a. iis Aboraturusn e viam brevis et ira illim sed concertat cum auri cibui es arsis is dies aerarios imitatur seam praefert: quoniam res siver acuas fuit. Cinis est enim cor ejus, ct terras per vacuas sit ius , cse luto et ilior vita ilitus , quoniam ignora it illum
quis xiiseo inspiravit illi animam;
amat ea , quae Feratus est, se non eum
ui insufflatis ei spiritum vitalem. EXPLICATIO TEXTUS.
N hae Lectione reprehendit Spiritus an ius fabricarnes idola ex materia viii ; unde si cialiter deridet Mos. qui ex materia fictis idola gentium fecerunt, Arguitque illos opifices spiritus san/tias de negligentia bonae conliderationis. Secun de vana gloria , Tertio de spe sit pervacua; fit quartis de ignorantia nimis fatua,
sunt autem tales opili As negligentes in eo, quod non ciuem laboris fiat quantitatem. & vitae suae brevi a tem non perpendant. Et quantum ad hoc dicit sic : Sed est illi cura. non cyma laboraturaues , Sed nec suoniam est hexu vita illiin: Sed innii 3rarcam aurificum id est. Wil in auroopeiantur: Oagentariis id est, qui operantur in algento Per qi ae verba declaratur vana
gloria figuli , qui concenat citin aurificibus tanquam operati possi ita subtiliter in luto. si cui aurifaber in a tiro vel in metallo. Sed O ararus sidest illos, qui operantur inare. & in quo que alio mctallo inutatur nimirum figulitu Ogloriam praseri, id est inu tiliter se iactat quaerens gloriam . praeserendo opus suum luteum operibus altonim nobilio nim alti um, ut simi auris ri. algentarii, &αrarii. Et ideo se inutiliter aliis praesert. Quoniam res sup νacuas id est inutiles in Postquam reprobata fuit negligentia & vana gloria figulo lim sacientium ex luto idola,nunc reprobatur eorundem spes si pervacua in id
lorum cultura: quae cia intra reprobanda est ex mala cogitatione, affectione, di convel satione.
inlautum ad cogitationem dicit sie i Cms enim est cor eivi ; hoc est cogitatio cordis illitis quia ratidoli im, scinti; id est, circa cin rem sicin circa stium obiectum, Amasenim sipecificantur ab objectis circa quae versantur , sicut cogitatio avari est aurum , id est circa atmim
Sequitur. Ex terrea super cua id est in idolo formato ex terra seu ex luto, spes illius quantum ad assectionem est D ωον, lirrita ili- : id est contersatio a dorantis idolum vilior est ipsb Iuto, quod ad rat, δc citi se subdit in verbis sequentibus reprobat Spiritus sancius idololatras ob ignorantiam propriam, ratione cuius inciderunt in tot errores: unde sit, dite ignorarit illum qui se xit; nimbrum Deum . de quo in Psal: diuitur: Qtii fi xit singillatim corda eorum. Et gret tili mDavuaminam Gen. 2. Inspiravit in iaciem eius spiracillum vitae; Et amat , nimirum figulus i id quod operariis est: id est, amat sua idola quae fecit. Esnon eum si,ppleamat i qua insi biavit eistirit uni vitalem nimii lim Deum Et hoc ideo, auia illud exculpa tamen propria ignotat; i. hil autem ignotum est a tum Circa illa verba:
Erreis est visa id . Sit ARTICULUS UNICUS. An vita nostra habeat durationis brevia intem ι amictionis acerbitatem: M salutis aeternae incertitudinem
Ico quod sic. Explicarur prima pars. inod vita
nostra habeat durati mi, brevitatem I iuxta illud l . Homo natus de muliere brevi viavens temoore. Et infra, Breves dies hominissent. Acceleratur autem saeph vitae brevitas per malum regimen corporis, &exeossiis delitiarum in ei 3c potu , aliisque voluptatibus venereis Unde Eccl. 37. dicitur: in multis istis erit infiimitas Et paul6 post sit itur r Pr pter crapulam multi obierunt. Ubi nomine Cruria non solum intelligitur abundantia diaversi vinitia usti, sed etiam faginatio per divellissimos cibos si pios excessive. Unde Feneca
356쪽
. Multos morbos multa fercula secetulit , Huc pertinet illud Sap. a. Exiguum, de Qui dio est tempus vitae trustra. Explicatur secunda para. Quod vita nostra habeat amicti is acerbitatem , Unde S. Augu- piis tib i. de orara ne diuit ista' Cogitemus quam brevis id vita nostra, quam lubrica lit vita n stra , dc quam incerta mois nostra. Et post pauca, quis omnia mala hujus vitae ent: mer te posti Pericula, morbos , peliscutiones, bonorum iacturam , filiorum privationem &c. Idem fere habet S. Gregor Iti. I i. Morasitim ubi
se diciti Si subtiliter consideremis , quidquid hic agitur, poena & miseria est: & cum hoc ipse, quod vita mitia tantis repleatur miseriis, misericorditer disy nsatur propter visae brevita tem , qua sicut umbra praeterit. Hoc certe valde bene coli sideravi Salomon , quando in omnibus, Uue fiunt stib ible vanitatem viditam tionem spiritus I & ideo fiat. a.dicit: I aeduit me vita meae videntem mala esse univeria
sub sole,& cuncta vanitatem, & amictionem
spiritus. Explicatur tenta pars. vita noma habeat salutis aetem incertitudinem 3 Unde Eccl. s. dicitur : Sunt iusti atque sapientes,& opera eorum in manu Dei , NI tati en nescit homo finem suum sed omnia in si italium tesontui incerta. Et ideo dicit Sincia quod vinuosus debeat in opinione,&mortis contemptu mori, antequam finiat vitam siuam , S consium mare i , tam ante morte. Et iterum dicit Seneca. Epist 3 a. Pulchrum ei consummare visam ante mo tem,&exs te secure reliquam stu temporis pasetem. Et tales illi elant de quibus Apostolus loquebanur ad CorUs.,Mortui enim estis, &vita vestra abscondita est cum Christo in Deo.
ei a maverunt lusum esse vitam no-sramis conversationemvira composram ad Lirum, G oportere undecirmieriam ex malo acquircre liceni isse super omnes delinquere , qui ex terra
mater a fragilia vasa, Asol tu m
git. Omnes enim in pientes in insertices styra modum anima . superbi sint immut populi Dei imperantes illi. EXPLICATIO TEXTUS IN hoc Te, tu redarguit Spiritus sanctus idololatras, quantum ad eorum falsam opinio-- circa vita humana moralem bonitate. Fuit autem opinio illorum reproborum idoIolatra-nim, quod Qta conversacio hontinis debeato diuiti ad duo : nimirum ad delectationes seu
delitias, de ad hyssessiones sive divitias. Et
hoc est quod dicit: Sed ast ararunt vitam no stram csse lusium , vel ut alii legunt, tum i ; hoc est, putarunt finem & persectionem vita hi manae consistere in hoc , quod homo circa nihil aliud sit λllicitus quam insuatur delitiis&voluptatibia corporis , & ut abundet divitiis. Unde subdit: ψη reram cinersatioum viis humana esse ιampiquam, id est ordinatam ad I
erum divitiatum D ideo vorret urnari piniuste, sive insui ted etiam ex malo acrisere. Exinde autem fati eit, tales misera i suli studuerint fabiicare idola, ut ea caro pletio possint vendere idololatiis in vel bis sequentibus comparat Spiritus sanctiis ligulum de vili materia ι. Ia iacientem, ad Hios artifices idolorum . qui illa denubatio. . uia telia v.g.
argento, auio, vel aere fibricat Diat.
Dicit ergo sic. Dic enim sniniis iam figulus
ita finiti, vasa si agilia &sculptilia singit. Et ideo expressia palpat talis figultis. quod iacu luat plus honoranda si a idola si ulptilia, quam aliauata fiagilia. Porid non stolum talis figulus,
sed etiam in cnes alii idol/latra sunt insipientes rquantum ad carentiam verae cognationis, quam
deberent habere de Deo, Et ii filicei quantum ad efiicientiam idolotum ) supra m ritum id &supra mensii tam animae,id est bonitati proprim.
Superbi siunt inimici populi Dei, & bonarum virorum, eos opere persequendo; ct 1 ora lues illis, puta deridendo&diffamendo viri s bonos. Cit ca it Ia verba K hisa rerum lusium esse ruam vestra, Notandum ex Aristoteleae. Eib c.9. Od aliqui fiterint qui humanam felicitatem dicebant comsistere in operibus ludi: & haec eadent sententia est reprobata a Spititu san in hodierna lecti. one , & merito; Nam si in operitius ludi consis steret felicitas humana, imireretii r quod ludus
esset finis vitae humanae, & quod homo studeret & laboraret propter ludum ; quod est stultum&pi ille dicere 3 sed potius aliquis ludit
ad horam, ut postea melius studeat. Praeterea quia cum felicitas humana debeat esse siummum bonum, oportet quod in optimis& non in ridiculosis ludis consitit. Unde Tu deos iis ait: Non ita a nauara genetati sumus ut
ad ludum iocum facti cile videamur, G ad
maiora quadam & meliora. Tmio quia nobilioris partis animae est meloor operatio, & c insequenter in nobilissima patre debet poni felicitas, non autem in Iudo, per manus allicito& facto. Et propter hoe docent Theologi quod cum melior pars animae rati natis sit intellectus . etiam ii ominis beatini sol malis in pei fectis lima operatione intellectus circa pei sectissimum obierim nimirum Deiunctare visiim consistere debeat, id est, pi titudo sol malis hominis consistat in clara visi ne Dei, pro ut in te est, Trinus & Unus. Quia tamen lusius iron est omnino interdictiis, ideo
ad explicandum, inmodo lusus licit ε fiat. Sita Ar I CVIVS UNICUS.
An ad ludum licite faciendum requir
tur condecentia honestatis ; conse vatio probitatis & carentia si-
Ico quod Q. Explicatur prima pars. Quod ad Irudum licith faciendum requiratur condecentia honestatis: ut videlicet talis hidus deceat per
isnam ludentem. dc etiam deceat is asas. sistentes
357쪽
sistentes Unde allas lusiis convenit Clerico, Praelato seu Rel iosis, & alius lusus competit militi armigero vel famulo; alius etiam lusus
decet senes & alius iuvenes : quia non omnes omnia decent. Inter fabulas aesiopi legitur. quod a sitius videns eatulum esse Domino suo stamine charum ex eo, quia Domino redeunti domum. ltatim occurrit. & in signum laetitiae, propter reditum Domini . voce sua exultaverit Ec pedibu sitis verius dominum saltaverit. Asinus itaque ut placeret domino, imitari v lem catulum, redeunti domino domum occurrit , horrende clamare incepit, & pedibus ante& retrδ saltavit versiis dominum : qui statim vocavit famulos,qui debuerunt asinum sustibus bene excipere, quia nullo modo rudi de inculto asino sic conveniebat blandiri domino, uti potest facere subtilis aliquis catellus; sic etiam multi sunt, qui putant, quod ipsim deceat omnis ludus,& tamen in rei veritate displicent e iam illis ipsis, in quibus aliis placere student. De ista honestate & decentia servanda inludo loquitur Aristotetis . Llidi s, inquit, liberalis &disciplinatus dissert a servili in hoc, quod ludens indisciplinate exponat se duplici damno, nimirum derisioni & suspici m. Unde indisciplinate ludentes in comoechis aliqliando passi sunt derisionem, quando nimirum ineptἡ dixerunt I aliquandosius picionem. qirando nimirum turpia dixerunt; quia
probabi e est . quod qui de turpibus ludunt in
turpibus delectentur, Et ideo ex parvis magna intelligimus, sicut docet Tullia in sua Rhetiarua. etiam Iib i.Mossiciis sic dicit Pueris non omnem licentiam ludendi damus, sed tum circa ea, quae ab honestis acti onibus non
stat allam: ut sie in ipse ioco semper aliquid ingenii eluce sicat. Sanctis quoque Amtie is lib. s. deo ι se
ait: Caveamus, ne dum animum relaxarem
Iumus , selvamus omnem harmoniam quasi
concentiim quendam bonorum operum , usiis
enim citb inflectit naturam. Unde Clericos non decent caltationes, testante illud s. Chusist. super cap. i . Eνangelii mittat super illa verba ;Die autem natalis Herodis saliavit filia Her
diadisi tibi se loquitur: Ubi saltatio ibi diab
his , nec enim ad hoc Deus dedit nobis pedes ut eum camelis saltemus , sed ut eum Angelis choros faciamus: in saltibus exultant daemones,& laetantur ministri daemonum. Haec ille. Poristb istam honestatem bene servavit illa virgo Sara, filia Raguelis: propter quod dicere potuit illud Tobias. Nunquam cum ludentibus misicitime, neque cum his qui in levitate ambulant, participem me praebuti
Explicatur fecit a pars, ad ludum lieite iaciendum requiratur eonservatio probitatis ita ut ludens semper pravideat, quod Iulius situs sit simplex, innocens & innoxius, ne alia quis inde laedatur. Unde qui nihil indictis suis ponderant, nisi utrisum faciant ; nec curant. quem per dilia sua contristen t, derisiores alumnim& homines vani,imperiinentes ac insistentes. Et de tali loquitur Salomon prove .as. dicens : Fraudulenter nocet amico suo,& cum
deprehensus fuerit, dicit Iudens feci. Talescenὶ ludunt more Samsenis, qui ludendo tam
se, quam assilientes oppressit, Iudicumso Explicatur tertia pars, inlod ad hoc ut Iustis licite fiat requiratur earentia supessivitatis, ne vel continue fiat. vel ne nimis diu protrahatur usque ad seram noctem. Debet enim lusus fieri cum moderamine. quando, ubi, de tacui trirtet. Ad propositum etiam Tullius lib. i.
cut somno Sc quietibus eateris : time videli et, cum gravibus, seriis aliisque rebus Llis secer mus Distinguit autem S. Tho G in hin. Quasti ultima. flni: i. Triplex genus ludi. Est enim prim in ludus turpis & inhonestus, qui in sedesiormitatem importat : tales ludos fecerunt Gentiles eorum diis sivis in Theatris c templis; Et iste lusiis eiraimplkiter inhibitus Christianis ;-ludus est gaudii spiritualis , Plem faciunt Christiani in die Corporis Cesti
Scqualem fecit David coram Area dominLa. Reg c. Et ille Iussis est licitus. renis est ludus humanae consiolationis vel ad pellendam melancholiam . vel ad latificandum subinde bonum amicum ,& hie ludus est etiam lieitus. Et de tali ludo potest exponi illud Zach 8. Plateae civitatis complebuntur insantibui & puellia
Zuoniam omnia idola nationum deos aestimaverunt, quibm nec oculorum visu
est adviden2um , nec nares ad percipiendum spiritum , nee auris ad audiendum et digiti manuum ad tractandum
sedeperis ιοrum pigri ad ambutiu-dum; Homo enim fecit illos, o quispia
ritum mutuarus est, finxit istos. Nemo
fingere ; cum enim t mortalis , morai
IN hae Lectione irridentur Idololatrae, raso ne finis sui intenti: nam ipsi si ustra exspectuit ab idolis suis mutis & inanimatis auxili
um, contra occinentes desectus vitae humana;
Et ideo idololatrae omnium nasionum mistra de stulte idola sua deos est axerxm. Probat autem Spiritus sanctius m iactextu . quod i Iacateant omnibus sentibus: licet autem de sensu tactus expresse non fiat mentio, ille tamen suta
intelligitur sub sensu gustus, qui est etiam aliquis
tactus, ut dicitur a. de amma. Rationem auiatem , cur idola careant omnibus sensibus, ad.
scribit Spiritus sanctiis impotentiae fabricantis talia idola ; unde dicit: QSi cnimiium fabriacator, cum se mortalis, motum fingit, id est, inanimatum idolum eomponit: Fingere enim componere dicimus, secundum s. Gregorium Licet autem homo mortalis possit generare vivum per naturam e fingere tamen per aristem nullatenus potest vivum manibus sivis ini
358쪽
μι Comment. super Di ARTICVLVS UNICVS An mali de inscii Pastores seu Superiores
moraliter loquendo careant omni
uo quod sic. Explicatur prima para. Quod mali
Sitificii Pastores . seu Supeliores moraliter loquendo, careant lvirtute Viliva dis retionis,& sicientiae . qua discernere deberent inter i pram & lepram. Item carent cognitione non solum sacra Scripturae, etiam Omnis sicientiae naturalis Sc liberalis. Et tales Pastores excaecantur pulvere terre rum. Et ideo dicitur Isaia Speculatores ejus caeci fiunt omnes Tales pastores sipitiui aliter nihil vident, dc tamen vident temporalia ad emendum de disponendum. Sed revera etiam vi. dendo selum haec tenena, ct opes multas, vident nihil. Unde Ieremia 4. dicitur: Asi xi terram, &ecce vacua erat, Scuihil. Et Sq.
Divitias nihil esse duxi. Explicatur secunda pars. Quod mali pastores careant spirituali Olfactiva r qua virtute sentitur odor ille, quo .animae devotae currunt post siponsum, a m. i. Curremus in odorem ui Mentorum tuorum. Constat quod odor spinae florentis auferat cani odorem praeda. Minraliter loquendo, Spinae florei tes sunt divitiae cum honoribus & dignitatibus, quae tantum tedolent in naribus Praelatorum , ut odorem praedae caelestis, vel Christi, quem currendo invia virliatis ivsequi deberent, totaliter amiserint. Et de his dicitur adamista: Nares habent Sc non odorabunt. Explicatur tertia pars. Quod careant Virtute Auditiva in auribus Debeient enim habere duas aures spirituales, unam ad audien-Hum cum Helectatione Veibuni Dei: & alte. iam ad facilitei intelligendum clamorem egeni. Prima auris est dextela , altera sinistia rsed mali Pallores & Praelati ad instar aspidis
surdae obdurant aurem dexteram terra. 8d sinistram autem cui lategunt. QDia si istis malis Pastoi ibit cilleratur copia verbi Dei, dicunt, quod non habeas it tempus praedicationes audiendi . eo quod de rebus terrenis, redditibus,& subditis debeant habere conserentiam. Si ver δ clament pauperes proeleemosyna, o durant aurem lanistrame auda. dicendo tanta
familia est nobis necessaria , tot clerici & D. muli alendi, ut pro horum alimento viis sum ciant ea, quae de Ecclesiis possident. Et istae duae surditates reddunt similes Pastores&Prae latos execrabiles. Unde dicitur Prorreb. 18. Qui declinat aurem suam, ne audiat Iegem, oratio eius fiat execrabilis. Explicatur quarta pars. inrod mali Pasto. res & Praelati careant virilite sipirituali Gustativa: qua gustatur 4 Sanctis,quam sitavis est Deus. Et tales mali Pastores patiuntur febres variorum peccatorum I quia minc infrigidantur per timorem perdendi ista mundana; modo calescunt per ramorem seipses ulci endo de iniuria; modδ denique sudant in corpore propter meras delicias. Et ideo habent infe-ti Sapient. Mumo.ctum gustum , ita ut non possitit sustare quae Dei sunt. Propter quod ad C I. iiiii dici . tur: sussiam sunt sapite, i Oii quae super
terram. Et in Walmis: Gustite Sc videte, mi num sitiavis est Dominus. Dicit Aristoteles 'blemate s. particula 22. Quod comedentibus fructus putridos, vinum dulce videatur este amarum, quae amaritudo mmet dillissa in lingua eorum, & masis dissunditur per vinum Sic etiam moraliter loquendo , mali Praelati comedunt fructus putritas voluptatiim cam lium , &ideo iwn sapit eis vinum dulcis do tionis & eontemplationis. Luca ι . Nemo vibrorum illorum gustabit coenam meam.
Explicatur quinta pars. Quod mali Praelati careant vimite Tactiva spirisuali. Unde de ipsis vertitari potest textus allegatus: quod non fui eis digiti maritium ad tractandum. Et bene dicitur mamium in plurali: quia Praelati duas manus spirituales habere deberent , N,
mirum dexteram , cpra reverenter L actent my steria sacramentorum et & sinistram, qua suaviter curent vulnera peccatorum. Prima manus debet esse mundis lima, quia debet tractare Filium Dei, iuxta illud t. Dan. t. Manus nostrae tractaverunt de Verbo vita. Sed pro S lor, ista manus dextra in multis est leprosa, &insecta libidine, ut merito unicui pae tali dica tur illud Iaana. Noli ine tangere, id est subtrahe te a celebratione divinorum &administratione sacramento tum Dei, propter immundi tiam vitae tuae. Secunda autem manus debet esse suavissima, qua tractare debet vulnera peccatorum. Unde Reg. s. dicitur: Putabam quod egredeletur ad me, & manu sua tangeret locum deprae. Et Salvator noster extendens manum suam tetigit leprosiunt, vel locum I prae dicens: Volo, mundare. Matth. 8. Sed multi Curati, & praelati, moderno tempore adinstar eanum sella lingua lingunt vulnera peccatorum. sed manu non contingunt: quia ope. ra misericordiae non impendunt, nec operibus
bonis exemplum dant subditis: sed habent se sicut illi, qui sedentiat super cathedram Moyse, ει alligaverunt onera gravia & importabilia. 8c imponunt humeris hominum, qua dolosus nolebant seu re dc movere Et tales m los Pastores scit Praelatos conisarat S. amissis Aquae Bapti sinisi ; quae postquam alios min. davit a faece peccati originalis, ipsa foras tamquam immunda proiicitur.
Melior es enim ipse his quos coluit, quia ipse
quidem vixit cum esset moriatis i is
autem nunquam: Sed animalia miserrima colunt, infensara enim compar
tu his , illis sunt deteriora. Sed nec a sep ctu aut quis ex his animadibus bona potes conspicere. Veterum autem DEI
359쪽
Exp LICATIO TEXTUS. rissinu nuter, M vicisti iram meam , Romanae
patriae precibiis tuis admotis pareo. Huc facit ΙN hae Lectione ostendit Spiritus sanctus illud qui in quadam oratione loquens gravem culpam illorum qui eolunt idola, & de bouisima virgine sica: t: obeatissiuia Do quam stultὰ faciant colendo idola. mm sicut Omnis a te aversus, de a te despectus, Dicit ergo: Nelinest re nimirum figulus necessς si ut intereat , ita omnis ad te eonver his quos ιουθ nimirum diis fictis scit idolis 3 sur,&ate stipςctus, impossibile est ut pereat. Diat equidem figulus rixit. cum esset mortalis, Similiteretum iacis honorando patrem suu illi autem dii fictiaeuidola se iacta, nunquam is ac , dc afferendo ei de consilio ninii, seὰ
- . cibos, quibus libent et vescebatur. me.
rebatur benedictionem ab illo, Gen. 1 . Et illa benedictio fuit sic Ordinata ἡ Deo etiam eon ita intentionem patris. qui putabat tunc temporis se benedixisse Esau. Dicti si Sacerdos non habeat intentionem
consecrandi. ves aliquid Denedicendi, non consecrat nec benedicit ἔ quia tam consecratio qua benedictio clependet ex vera intelatione eonsecrantis vel benedicentu, volentis consecrare vel vixerunt. nec vivent. Sed O Minalia miserrima
colunt, id est imagines animalium : de quibus iam latis supra cap. 13. in sequentibus verbis probat Salo inon,quod idololatrae sint suis ido. iis, quae colunt multo nobiliores: quia ipsi sentire possunt, illa autem non. Undὰ dicit i Insem sata enim cid est idola carentia sensia comparata bis sid est litis cultoribus ) illis sunt deteriora, ut de se patet.
Deindὶ subjungit Salomon, quod minum ex his an mali id est idolis animalium θ potest benedicere aliquod : Ergo similiter si Isauco icereia aspectu interiori,vel exteriora; & Prat Non tςmionem suam benedixit Iacob , illa consequenter etiam illa animalia non possunt benedictra non tenebat.
si is eultoribus aliquid boni praestare : de juxta Rς0 λ dς. quod Iacob sierit consecutus hoc intelliguntur illa verba posta in textu : sed nζficium benedictionis . Don quando primonte sectu aliquis ex bis anhnaei mantes rem benediait ei is c , putans se benedixisse Esau , sed quando postea venit Esau ad Isac se tuisse deceptum , approbavit de ratam habuit ben dictionem Iac antea datam ; M dixit de Iacobo: Benedixi ei .de erit bene1: LExpicatur secunda pars. Quod benefice tia ad indigentes mereatur Dei benedictionem: undὰ dediti opei ibus pietatis de eleemosynae a Deo benedicuntur ι Et ideo 'orerb. 12. dici tur e Omnis qtii pronus est ad ruileti ordiam, benedicetur , de panibus en i ii sim dedit pauperi. Et certὸ hoc mirabile est . quod homines liberales de inisericordes, quo plus expendunt pauperibus , eo plus saepe abundent ; de ideo
An reverentia erga parentes ; beneficen- V. dicitur: Alii dividunt propria de di tia ad indigentes'; innocentia conversa Ruyler .Piunt non sua, de Lemper suntos rei Ex his omnibus infert Salomon poenam generalem debitam idolola ris : nimirum quod sat indigni Lude de benedictione Dei. Undὰ dicit sie : Ffugerum autem Dei laudem ct bene. dictionem ejus. id est fecerunt se indignos laude Dei de benediotione activa δ' vel sunt indigni, ut a Deo laudentur Ac benedicantur. Pro majori explicatione Benedictionis Dei. Sit
tionis; de benigna correptio ad inse- lentes promereatur Dei bonedictionem st
Explicatur prima pars.Quod Reverentia erga parentes mereatur benedictionem Dei Unde taces. dicitur : Honora patrem tuum, ut sit perveniat tibi benedictio a Deo, de benedictio illius in novissimo maneat. Hujus rei praecipuum exemplum habemus in Salvatore nostro, de quo dicitur , quod obtemperavit parentibus suis , Ee erat Abditus illis Laca a. Imδ ad monstrandam suam devotionem ergasiam castissimam Matrem , jam tum exspira in egestate. Et tales misticordea b edictionem habebunt finalem,quando recensitis op tibus chalitatis dicetur eis : Venite genedias Patri mei, percipite regnum. Et E. Cor h. '. dicitur: Qui seminat in benedictioitibus , de benedictionibus de metet. Explicatur tertia pars. Uod innoeentia conis versationis mereat ut Dei benedictionem. Un-dὸ dicitur in psel. Innocens manibus de mundo corde, qui non accepit in vano animam sitam, nec juravit in dolo proximo : hic accipiet bonedictionem a Domino. Ubi Psomsta quatuor ponit, nimirum simplicitatem operis, leu op rationis, petiyinrucem maniια. Secunia puritatem cordis, per ly -ndo corde ; Tmisesbliditatam devotionis , per ly mn accepit m rara aniturus in Cruce , de ejusdem sutura necesutate mam si m. sum. stavitatem loeutionis petentam habuit: de ne maneret sine solatio, filia ly nec ruramis in dolopraximasius. Et talis suit Iob, um ei dedit dilectum discipulum Ioannem, qui describitur Qisse vir simplex. rectus, actis dicens beatissime vitini Mariae: Mulier ecce mens Deum , de ideo citis post subjungitur rfilius tuus Iram r'. imh non selum tune, sed operibus manuum eius benedixisti, de posses etiam usque modo Christus Dominus sis dile- so ejus crevit in terra. Et in fine dicitur: Do ctissimae Matri in omnibus honorem deserti dum ipsa pro nobis intercedente, statim preces
eiusdem exaudit. Sicut olim Coristi ad nullius alterius . quam suae propriae matris intercessionem pepercit subversioni Urbis Romanae ut refert rader- sis. q. Vidensque matrem
suam supplicem dixit i Expugnasti, inquisita minus autem benedixit novissimis Iob magi principio eius 2 Quando Ioseph rogavit patrem suum ut duobus filiis suis Mam in Ur benediceret, runc Ioseph diligens magis Manassen p suit eum deritis. sed Uraim posuit i sinistac
Iacob aute Deo instructus cancellavit manus,
360쪽
comment super Lib. Sapient. SEomon.
de manu dextra benedixit abundant et manum autem sinistram posuit super Asanam, α benedixit ei. Sic etiam moraliter loque do Leit Deus cum hominibus sibi a mundo oblatis; nam mundus Ofieri divites &potentes , α hos ponit a dextris , pauperes autem ponit a sint litis. Quid fiate
Deus cancellat manus , de manum dextram ponit super pauper ea, dans eis benedictionem dura .uram in perpetuum in coelo, ac vita aeterna 3 econtra autem aliis oblatis ilinundo & positis pro benedictione accipiendaud partem dextram , selum benedieit manusinistra , conserendo ipsis opes vel honores aliquos temporales. Feliciores ergo sunt pauperes divitibus apud Deum , Huc facit illud Pinesi. s. Longitudo dierum in dextera ejus , & in sinistra ejus divitiae& gloria. Explicatur quarta para. Quod benigna
correptio ad inibientes . mereatur Dei benedictionem. Unde Prorer . 24. dicitur et Qui arguunt eum laudabuntur , & super ipsos veniet benedictio. Arguere enim inso-Ientes , & praecipue juvenes , de quibus est spes emendationis , est opus misi inae cha Litatis , quia corriguntur in se ipsis , &disi Kunt , quomodo si iccessu temporis increpare possuit alios disicolor. Ae denique per talem correptionem vitia praescinduntur. Vnde Seneca lib. de nuribus est e vitia transmittit ad posteros . qui peccantibus ignoscit: nis nocet , qui malis paicit. Cavete tamen debet iuste corripiens a tribus. Nimirum priviὸ a consimili vitio. V de S. Isidorus lib. de summo bona cap. ait: Non debet vicia aliena corrigere , qui adhuc vitiorum contagiis fuerit involutus e improbum enim est corrigere in alio , quod adhue reprehendit in se ipso. Secum si cavere debet talis corripiens in . lentes , ne hoc faciat cum spiritus impetur quia quod linpetuosὰ profertur , hoc non ab amore , sed ab ira procedere videtur, de talis nihil eorrigit , quia ab amoris to sistorio non procedit. Unde S. Augustinus super Epistolam ad Galathas ait et Quodcuniaque lacerato animo dixeris , punientis est impetus , non charitas corrigentis r dilige
de quidquid voles dici Tertiis corripiens cavere debet precantis contemptu; semper cogitans illud Apostoli:
qui stat, videat, ne cadat. Unde S. Iugi sturus d. sermone Domim in ritante lib. cap. N. ait: Cogitemus , cum nos aliquid reprehendere necessitas cogit , ut tum tale quid habuimus, α jam non habeamus , & tunc tangat memoriam communis fiagilitas , ut illam correptiaonem non odium , sed misericordia praecedat i vel an sit aliquod vitium quod numquam habuimus , & tunc cogitemus nos homines esse , & habere potuisse tale vitium.
Et qui isto modo corrigit & punit delicta , benedictionem Domini
Propter Lee o his similia passi sunt di in
tormenta, seper multitudinem bestia .rum exterminati sunt. Pro qui tor
mentu niue glosuisti populum tuum, qui sedisti concupiscentiam deo Immenti sui novu-sporem, sam parans
eu artigometram: utici quidem concupiscentes escam,propterea, quae eis osten
sa es immissa sunt, etiam a necessaria
concupiscentia averteremur. Hi autem
Postquam Spiritus sanctus reprobavit ido .
lolatriam, α cultun idolorum, quaeven
rabantur AEgyptii , & econtra suasit cultum unius veri Dei, qui semper fuit apud nebraeos 1e filios Israel: Hune in hoc opitulo,& sequenti, Justorum seu Judaeoruin piaemia , re econtra AEgyptiorum poenas debitas intermixtim receniet. Ubi etia principaliter demonstrat,quod sicut AEgyptii puniebantur per bestias, eleme ta, & corpora coelestia: ita Hebraei econtra habuerint tres diversis consol tiones, & acceperunt coturnices sibi datas in escam. Sicut enim mutae de cinises afflixerunt Aegypt os,ita coturnices seu aves illae nobiles consolatae sueriant Hebraeos . qui eos comederunt. Secunia ficut grando Stignis afflixerunt per elenae . tum aeris Aegyptios : ita manna per elementum aeris descendens consortavit Hebraeos. i eruio Hebraei habuerunt semper lucem a corporibus coelestibus, quam tamen corpora coelestia iubtraxerunt Aegyptiis. In prasenti autem Lectione solum ostendit Salomon externi inationem Aegyptiorum per muscaadceinifes , & Hebraeorum cori lationem per aves sibi missis, id est permissas sbi eo .
Dicit ergo ἐν Propter haec Id est propter multiplicem idololatriam)-: quia S lomon solum aliquos modos idololatriae sp cificavit, & alios praetermisit. passum dignὸ tormenta, per multitudinem kelliarum, Aegyptii
partim afflicti, partim exterminati sunt. Contrarium autem secat Hebraico populo, seu filiis Israεl , cui licet peccaverint contra Deum murmuranao,dc dicendo: utinam esse mus mortui in Aegypto . quando sedebamus super ollam earnium , &eomedebamus ad se turitatem Lodi I g. Postmodum vero Moyses oravit ad Dominum, & rediens dixit Hebraeis: Audivit Dominus murmurationes vestras contra eum, de dabit v.bis vespereos nes: prout etiam deindὸ eoturnices se quodam sitim Arabico venientes ceciderunt inter castra seu ten-