장음표시 사용
381쪽
Notandum est , quod vacantes arti magicae multipliciter derideantur ab ipsis daemonibus. Sie derisiis fiuit quidam ad dignitatem opediaboli promotus , dum esset m suo castio, &inimici eius cingerem castrari , consuluit dα-
monem , an es. sibi fugiendum 'Cui res n-dit daemon. Non sta secure , venient inimici tui suaviter , & siissidentur tibi. Mansit ergo Dominus ille in suo castro; quod deinde ini.
mici ipliam invadentes incenderunt. Cum autem Dominus ille conquestias suisset contra daemonem, quare eum sit c deceperiis Respondit,
non decepi te , sed venim diii: dixi enim ista , id est debes iugere. Et addidi, mimili miscit iter , id eli sine magno strepitu
nera, sed ligna, & ignem, quibus arcem tuam in cineres redigent. Similia habentur plura alia . ut est illud diaboli ex Idolo consiliti dicentis alicui eunti ad bellum . & volentis scire, aris eliciter rediturus sit; cui daemon dixit; ibis redibis non morieris in bello qui tamen deinde in bello mali sit: verba enim illa daemonis debebant legi cum grano salis lioc modo: ibis, redibis non, morieris in bello. Hos ipssis Nigromanticos, & Magos etiam
bene deiidet Elias Propheta, quando Prophetas Baal derisit, dicens. Clamate voce maiori , Deus vester sorsitan dormit, aut loquitur cum alio, aut in diversorio est . vel in
itinere. A Deo quoque tales Magici homines deridentur iuxta illud Psitini. Et rei Domine deridebis eos , de ad nihilum . duces omnescentes: id est omnes se gentiliter daemonibus
Ribmittentes per quemcunque cultum , vel a
tem magicam.Pro huita maiori explicatione sit
ARTICVLVS UNICI S. Utrum ars Magica sit hominibus
naturaliter interdicta tDIco quod ars Magica naturaliter fuerit
prohibita. Probatur. Quia ars Magica dicitur illa.quae, illo vel consilio daemonum ad hoc precibus vel pacto expresso aut implicito vocatorum,
completur: ex quo talis formatur ratio. Iu imest prohibete,ne quis habeat pactum ex pretium
vel implicitum ciam daemone ad aliquem certi intellectum praestat una. Eiso ars magica
iuste est prohibita. Ubi pro maiori notitia
Notandum primo. Quod damones anti- 'itus tempore Idololatriae multas observantias praescripterint ,& mandaverint ad cetiosellectus praestandos, quos tamen et semis ipsi-met damones causabant ad decipiendum homines , & ad maiorem familiaritatem cum ipsis in udam. Sie suaserunt homines,se acqui- sturos sicientiam per a ctum certarum figurarum , Sc certas orationes , quibus ignota quaedam nomina immiscent, dicendas. Notandum seciando. Q d inter ea , quae hominibus a Daemonibus pro certo essem praestando sunt revelata , subindἡ intercedat pa m explicitum cum Daemone, si tit patet de modo includendi Daemones in vitiis : su inde autem seiuni sunt pam implieita cum Daemone , ut quando Daemones praescribunt
αliqua fieri ab hominanis , Nibus posse adde.
ludendos homines. erantur aliquem e bina qui nunquam ex vi illarum rerum, quas fieri
mandaverant, proonerum, ut autem pos ludis. cernere .an effiatiis sequatur ex magica arte, vel
Notaudum est tertio. od quando nulla causalitas naturalis invenitur . cur talis vel talis effectus sequi debeat et de quando aliquid tanquam necessarium admiscetur, quod ex sua na- retra nil ut causare potest: ut si figurae, characteres, vel ignota nomina: tunc Omnino at M.trandum est talia magica esse. Notandum quart6. de Inontationiblis set. pentum. Q iod cum nulla causa naturalis appa reat , cur voces tales habeant vim sistendi serpentes,qui non intelligunt illa.quae pro iutur Iideo tales incantationes per Daemolies effectum sertiuntur,sunt Wieres iquit veteris idololatriae. Unde etiam incantationes , quas vetulae per
nomina quaedi exotica, seu extianea dc ignota, item per certas observationes pro morbis cu-
radis,faciunt,sertilegia sunt,quamvis admisi eis antur quaed.am de Deo vel de Evangelio, quae Daemon Iludio admisceri imperv,in magis do cipiat. Nec reseri, quod subinde per experientiam habeatur et sectus suille lectitos. inita es sectus illi non sitiat caulati ex vi illorum ver tum vel certoium characterum ictiptonim in charta, Sc appenthium ad collum, sed suerunt causati a Daemonibus, qui sese talibus ictus i gerunt, ut magis decipiant homines. Dices primo. I kinim est exorcistis per ver ba facta compellere Daemones ad aliqua dicenda, sed per artem magicam etiam applicantur saepe verba sacra, & vocantur Daemones ad aliqua dicenda. Ergo licitum est uti arte magica. Respondetur. d Exorcistae per verba sacra compellant Daemones ad aliqua dicenda, ubi exorcistae non exspectant aliquod auxilium a Daemone, sed potius ipsum compellut virtute divina sibi communicata, ut aliqua pro sita coninfiisione edicat. At vero Magi applicant i erba sacra . dc exspectant aliquod auxilium vel est ctum a Daemone.quod non est licitum. Dices secundo. Magisterseruentiarum narrat in historia super Evangelia , quod inter Iudaeos quidam suerint Exorcistae , qui per exorcisinos factos a Salomone, Daemones eiiciebant,max me apposita ceria i adice alicuius herbae in nar,
bus obsessi. Ergo talem herbam inibere erit licitum,nec ullo modo ad Magiam 1lactabit. Respondetur. de Salomone constet linsu aliquido idololatram suille,unde posssibile est
quod ordinaverit suos Exorcismos per Daemo. nes, tales autem exorcismi sent illiciti. Dices tertio. Experientia mustat, quod si alicui Edomo exeunti occurrat lepus. habebit in nu-nium, si autem occurrat ei bui, habebit sori nam. Ergo cum experientia sit optima magis-ua, talia signa observare erit licitum. Respondetur ex dictis in notabilitettio. Adde quod talis occursus animalium non sit causa,sed ad sinitum sit lignum eventus boni vel mali; non tamen eli signum infallibile: sicut nec signtim insallibile est , quod si sacerdos occultat alicui
venatori. venatio non bene succedet ; cum saepe venatores maiorem habeat sertuna. dum iacerdos eli presens,qua dum non est praesens. Si aute
382쪽
pro cem enectu cauranoo tura, amplecti
et tanquam infallibilia, peccato non ca- aliquis ista signa neque a Deo neque ab Angelpro cemellectu causando instituta, ample
In verbis smuentibus deici bit Salomon. quid sit ille inibi, te dicit sic : Nihil enim est timor , nis praesummanis cid est anticipationis
vel praeconceptionis de inaiori poena infligenda ) ad Morium: id est, iste timor iuvat pec cantem ad hoc, ut peccator se per praecogiat et maiora sibi tormenta fore infligenda. Et insuper iste timor , est proditio cogitationis auxilio. rum : prodit enim timor sid est manifestat quod timens habeat cogitationes de auxilio acinouirendo. Eo ipsis autem quod peccans via
Frequenter enim praeoccup-peφνέ sibi Me ab intrinseia , neque ab ex-darguente convcsentia. Cumst enim tι- trinseco adventurum ali iuria auxilium, eo ipsis miri Wquitia, data est in omnium con- inquam augetur timor, de iudicat causam suaedem tionem, semper enim praesumit pinna esse maiorem. Und. Q it ut in tot ursaeva , perturbata conscientis. NihjI b - minor est ex lectatis de rem dis,
enim est timor , nisi praesumptionis aijutorium , roditio cogitationis oram ct dum ab intus minores exspectario , mavorem computat poenam ous
causa, de qua tormentum praestat.
EXPLICATIO TEXTUS. P quam Salomon dixit , quod .Egyptii
assi icti fiterint in tenebris per maximum timorem , ratione cuius putabant sibi adhue maiora mala eventura , quam de tacto expertitat : Nunc ostendit huius timorisdi suspiciosi causam , tam in generali quam in particulari
Dicit ergo sic. Froluenter enim praeoccupans Iesirma redarguente conscientia. rali diceret, haec est causia tanti timoris in aegyptiis iam amictis , ut non sistum torqueantur poenis praestiuibus , dum timent maiora tormenta Nam tales sequenter praestia Nam sid est piaeconcipiunt)ρι ima id est niaxima tot menta redarguent onsuntia : id est propter redarguentem conseietitiam,quae iudicu labi poenam maiorem deberi . quam de facto infligariir. Itaque constientia Iasa per culpam facit hominem praeoccupare. id est praeconcipere , semper maiores pαnas sibi fore inlligendas. In vel bis sequentibiis declarat Salomon magis in speciali causam huius timoris in aegyptiis. Et dicit sic. tam enim sit timida nequitia, data est in omnium condemnationem. In omnium nimirum Florum seu peccantium coudemna tioirent. Unde licet peccans sit ibinde lateat, nec condemnetur aJudice : ipsa tamen mala constientia propria ipsum damnat. Porro in hoc ipsis, quod quis peccet, & peccando maculet
suam constientiam , in hoc inquam conscientiae sitae macula poenam habet & torquetur. Et ideo S. Augustinus lib. de vera hinocentia cap. q. ait: Nullae poena graviores siunt, quam poenae malae conscientiae , in qua cum iu n habeatur Deus, nulla conssilatio invenitur. Sen ca quoque de moribus ait. Mesa constientia taphsolis est tuta , intus vero tecura nunquam. Et ideo signanter dicitur in textu , quod nequitia datast omnibus in damnationem. Et haec est ratio
illius, quod sequitur , semper enim sera sid est majora tormenta 'nasiumit syd est praeconcipit)perturbata mala conscientia. Haec autem prae- conceptio poenae maioris sit stinendae, causat magnum timorem occatoribus. majorem cεmputat poenam essus causa, de qua to mentum praestat. Id est ex isto timore M. quod peccans masorem adhuc consideret pcenam λbi sustinendam ratione sivi peccati: quod minsiolum eli causa poenae , quae de facto homini peccatores infligitur, sed etiam est causa adhuc maloris poenae infligendae. Circa illa verba: Praoccupat poma , redarguente confitemia, sit
An mala conscientia sit accusatrix pravaetratigressionis , & vindicatrix ira
Ctae professionis tri ico quod'ie.
M Explicitur prima pars. Quod mala con scientia sit accusatrix pravae traiisgressionis ι Dcut enim puero subinde appenditur tabella vel stheri in qua ponuntur si ii deiectus , ut postea verberetur, &nullo modo licet pileio abiicere illam tabellam vel schedam , sed peream accusabitur: ita cuiris homini alligatur conscientia, in qua omnia peccata notamur, ut secursedum eam in iudicio accusetur. UndE ad Rom. 2 dicitur Testimonium ipsis reddente conscies tia ipserum, di inter se invicem cogitationum accusantium de defendentium in die, quo iudicabit Deus occulta hominum. Et ideb istam
accusatricem , propriam nimirum conscientiam, niaxime timere debemus, dicente Seneca lib. de Moribus. Nullum coiiscium pec&totum tuorum magis timueris mam te ipsum: alienum enim potes fiugere , te autem nunquam.
Explicatur secunda pars. Quod mala conis scientia sit x indicatrix si actae professionis. Omnes enim stimus professione fidei ru, strae Christiani'.& in Baptisinate sgillatur imago Dei in conscientia hominis . per virtutes& gratiam qitae tunc insundunttir baptiratis. Imo etiam charactere baptis inali indelebili signamur tanquam milites & servi Dei. Hanc ergo imagianem conscientiae nostrae iic gratia decoratam, tanquam denarium exiget Christus a nobis. dum sederit pro tribunali, per quem confiteri debemus nos esse servos suos. Unde S. Chri . super caput 22. A Luib. stipet illa vota, Reddite quae sitnt Caesaris Caesari, sic ait : Numisma Caesaris aurum est, numisma Dei homo. Inpecimia videtur Caesar , in hominbus at tem Deus cognoscitur : ideo divitias u stras date Caesari , Deo autem conscientiae vestrae
383쪽
vestrae innocentiam servate.haec S.Chrysi min, Christi Domini; & sic per seneclidochen po- caveant proindὸ illi mali Christiani qui prcs L
sionem suam peccando , & non Christo sed mundo seruiendo instingunt; hos enim propria conscientia non solum et ccusabit , sed etiam vindicabit mordendo δc pungendo. Unde Prin eo. . dicitur. Est qui promittit di quasi gladio pungit conscientiaesupple, si ii ori servet promissi inia test Cedius poni pro Cruce Christi, quam sanguiael, lilii Salvatoris nostri perunxit. Potro dum homo pie contemplatur istam Cedriam ii sangui.aem Crucifixi, tunc omnes vermes id eli temorsus peceatorum extirpantur . diis cente Apostolo ad Ilabrassi Sangu s Christi emundabit conscientias nostras ab operibus mortuis & peccatis.
ARTICVLVS SECUNDVS. ARTICULI S TERTIVs.
An bona conscientia sit elevatrix suae deis pressionis , conservatrix bonae
An aliqui habeant conscientiam laxam, alii scrupulosam, alii perturbatam, S alii conscientiam indiscre, tam '
Explicatur prima pars. Quod bona
couidentia sit elevatrix suae depressionis. Inoinni enim tui batione vel depressione terrena, singit aris coniolatio est bona conscientia; iuxta illud 2. corinth. l. Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostiae. Unde S Amissus de octus ait i Bene sibi eonscius, i sis
ti O i debet commoveri convitiis ; nec aestima
re plus ponderis in alieno convitio . quam ini ae eonscie aliae testimonio. Et S. Greg. sum Ezech. homilia λ ait : Quid prodest si omnes laudent , ct conscientia accuset ; aut quid 5mnes derogent , & sola conscientia detendat ' Si tibi testis est in coelo , & testis in bona eonficientia,dimitte stultos iacis loqui, quod volunt. Haec S. Grumia. Explicaturisecunda Pais. Qiuod bona conicientu sit conservatrix bonae possessionis. Unde S. sermo ait: Sanum vas conscientia,&'servandis secretis idoneum, nullis patentius diis , nullis violentiis cedens , utpote nec manu. nee oculis accessibilis. QIdquid ei imposumo, securus sum, quocui que vado . ipsi erit mecum,secum seiens dei situm quod servandum acceperat ; ubique gloria vel comi usio inevitabilis pro qualitate depositi. Haec sertiar . Eii ergo conscientia bona conservatrix bonae possessionis. iii autem coli. scientia nostra sicut pulcbra chrita , in qira merita nostra scribuntur, per quam assecura. mur de praemio Paradi ii. Unde hane syngra. phim , seu chartam, Pet quam occupaturi sumus haereditatem coelestis patrix , berh de mundὸ eoi seivare debemus discutiendo'. Ecconfitendo omnia dicta , ficta & cogitata nostra quantumvis minima ; iuxta exemplum Apostoli Palili, aut a . dixit ἐν Studeo sine ostendi lo conscientiam habere mundam ad Dei iP. S. Isidorus i . mii logiaram cap. 8. dicit de Cedro . quod habe t quandam resinam , quae Odria dicitur , & haec in servandis libris adeo est utilis, ut lib. t ex ea perliniti , nec tineas patiantur . nec ob temporis diuturnitatem deturpentur. Ad propc situm ergo nostrum deve tendo , oportet, quod quivis chartam
conscientiae suae perliniat Caedria . id est sinisguine Chi sti erucifixi. benὰ a nobis per pias
meditationes contemplato. Et recte sanguis
Christi crucifixi moraliter loquendo potest vocariCedria , quia de cedro fuit pes Crucis
Explicatur prima para. Quod Miqui
habeant conscietitiam laxam ; de sit ni illi , quitat . iam potaderam valde grossa peccata ; da levibus aut cin ut mendaciis iocous, vel juramentis inutilibus te pluribus aliis nihil curant. Tales etiam sunt, qui solum aestimant esse peccatum, si quis suretur Pauperi , vel alicui privata personae . non autem si quis sistetur Regi, vel diviti, aut alicui Commultuat Hucetvim pertinent illi. qui multum furantur ex rebus surto acceptis, faciunt Eleemosynas ad splendorem Je laudem capessendam ab limininibus. Unde tales non curant, qualiter a ceperint pecuniam,& sufficit illis habere pecuniam. De talibus velificatur illud Gm. 3. Noa est in conscientiis nostris , qui eam sit mirum pecuniam posuerit in marsupira ii stris.
Explicatur secundi pari. Quod at ut lia.
beant conscientiam scrupulosam . qui nons
tum magna ponderant, sed etiam parva, imo plus omnia ponderant quam di berent ponderare, sepeque putant aliquid ex conscientia erronea esse peccatum , quod latren peccatum non est. Et hi nimii lerupuli suggerumtur a d Amonibus . ni homines illaqueator,& per conscientiam erroneam peccantes trahant ad gehennan. Talibus autem scrupulosis omnino suadendu est,ut non confiteantur,nisi id quod certo cognoiciti: se perpetrasse,&ut sequantur ductum sui consessarii discreti,noa autem proprium suum iudicium , cui scrupulosi plerumque pertinaciter inhaerere solent. Hanc autem scrupulosam seu infirmam con scientiam prohibe t A postolus I. Cor. 8. dicens. Percutientes conscientiam eorum insimam in christo. Explicatur tertia pars. Quod at qui ha beant conscientiam perturbatam. Et tunt illi, qui plopter peccata sua desperant. Contra quos S. Bemar in sermone 61.super Camisa dicit. Quid esseacius ad conscientiae vulnera sanan da . nec non ad purgandam Rciem mentis iquam Christi vulnerum sedula meditatio Idem mellifluusnoctor ait aurbabor, sed non perturbabor, quia Vulnerum Domini recola
Explicatur quatia para. Qi md quidam
habeant tonscientiam indiscretam. Et sunt
illi, qui parva ponderant, sed de niagnis nihil
384쪽
eutant. Tales saerunt Pliarisaei decimantes
mentam & rutam , & Omne olus, econtra autem graviora legis praetermittebant Mattv.
at. Tales etiam sunt hypocritae ; de qnibus prophetavit Apostolus ad Timoti .dicens r In novissimis diebus venient quidam Hypocritae loquentes mendacium , dc cauteriatam habentes frontem. Tales etiam suerunt Iudaei, qui non fuerunt sbi scrupulum , quod fecerint pactum cum Iaeda Iicatiota, de Christo
eis tradendo , pro quo etiam solverunt maledicto Iscariotae N. argenteos : postquam autem Christus Dominus iam suit cruci hac fas,& Iuda ipsis reportavit istos o. argenteos, secerunt sibi scrupulum ponendi eos ad corbonam ; unde de dixerunt ; Non licet eos mittere in corbonam . quia pretium langulnis est.' Nos ergo fratres charisti ini hanc quadruplicem malam conscientiam deponentes , saetamus id , quod scribitur ad Ilebr os 2o. Accedamus cum vero corde , & in plenitudine fidei aspersi corde a conscientia mala.
ino ratia illis in domitiora timor supentinat. Et ideo magis ab afflictione hac improvisa & subitanea laedebantur. Circa illa verba, Euia simnum dormientes , Notandum est. Quod somnus in 1acra Scriptura designeti peccatum,& dormiens peccat tem. De talibus dicitur Hora est
jam tiri de somno surgere. Et ad Ephess surge, qui dormis, & illuminabit te Christus. Pro quotum majori licatione, sit
Illi autem qui inpotentem et enere noam,
O ab infimis se ab altissimis si perve
nientem eundem somnum dormientes, aliquando monstrorum exagitabantur timore , aliquando animae deficiebant
traducrione. Subitaneus enim a Maillis tim/r supervenerat , ct instera-
EXPLICATIO TEXTU s. IN hacLectione ostenditur , quod plaza Aegyptiis illata per tenebras palpabiles uni Vec. saliter apud Omnes durabat per tres dies: unde Aegyptii sive dormiebant sive vigilabant, nullum habuerunt solatium , sed suetant sem-
LItrum peccatum recth comparetur Ibinno propter semiai causationem ; somni interpretationem ; sensuum liga
Dicit ergo sic. Illi autem id est Aegyptii
in potentem renίre noctem, id est in illas palpabiles tenebras , ad instar noctis se habentes o ab instinuo ab alii simu pupervenientem. id
est, quae nox ab infimis tetiae vapotibus N ab altissimis caelis lumen negantibus provenit, in Eundem somnum dormientes, id est eandem noctem obscuram vel tenebras patientes. aliquan da monsti oruin exutuabuntur timore . videlicet in somnis , sicut saepe contingit hominibus dormientibus per horribiles .:siones. Dum autem erant in vigilia , alisuando anime defiιiebant tradacti e si deii succestiva mutatione
de una imaginatione in aliam. & in deficiebant. id est a Tigebantur, se traductione animes id est in variatione animae per tot diversas imagi- mitiones & phantasmata. Vel deficiebant in D dsiimie anima; id est nocte per quam animae traducuntur de vita ad mortem ; vel de corpore ad insonum, vel sorte de sensu ad insi-niam ; quia sorte Aegyptii fiebant dementes pra timore. Et hoc ideo, quia Iuliancino
Explicatur prima pars. Quod peccatum recte comi aretur somno proptar somni causationerr. Causatur enim somnus de evaporatione stomaclii ad celebrum , de nutrimento enim quidam vapor astendit, qui suaviter cerebrum occupat , sensus ligat de somnum causat. Docet autem Aristoteles lib. i.
de sum imo ristia, quod homo habens griande
caput di collam breve atquo vena graciles, sit facile somnolentus. Econtra autem animalia haben: ia parva capita de palum de cerebro parum dormiant, sicut aves de animalia habentia cerebrum siccum. Sic etiam moraliter lo
quenis, si persona habeat caput grande, collum breve. de venas graciles, facile per delitias x pigritiam potetit fieti somnolenta. Caput grande est magna dignitas ι collum breve est I arva charitas scharitas enim est veluti colum in corpore Christin.ystico, quod est L clesia, connectens Clitatium tanquana caput Ecclesiae suae seu fidelibus, anquam mettibris unius corporis Ecclesiae in vena autem gracilis, est vas sati suinis, sanguis autem compassionem ad Christum patiemem signiscat. Itaque sipdeontingit quod habetis magnam dignitatem , habeat ad christum parvam charitatem. dc erga ploximum exiguam pietatem.& ita sicilἡ somnolemus esse potest. Huc facit illud Isaili Omnes Reses sentium dormierunt universi in gloria,vit in domo sita. In cujus rei figuram tres Reges responso accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, reversi sunt in regionem suam. Matth. 2. At veto pauperibus patioribus, apparuit Anselus νigia loribus sed Reges invenit oppressos somno. Et hoc modo etiam contigit isto tempore, quod pauperes inveniamur utcumque vigilantes ad ea,quae sunt sitae salutis : sed divites de magnates multi dormiunt in peccatis , qui certe se dormiendo regnum e celeste non adipistentur ;testante Psalmista;Dotmieriint inquit somnum suum,de nihil invenerunt viri divitiarum in ma. nibus seis. Explicatur secunda pars. Quod peccatu rectὰ comparetur somno propter somni interpretaiationem. Dicitur vulgariter , quod comitia debeant verti pland ac contrat uni sensum: Sie
385쪽
ioquendo, somniantes de honoribiis, dignitatibus , divitiis & delitiis in praesenti , ponuntur per contrarium in futuro saeculo in poenis doloribus-miseriis. Econtra afilicti in isto mundo multis tribulationibus de taediis propter Deum,tandem in situro saeculo gaudio replebuntur. Et hoc est quod Clitia itus aicensurus in caeluni dixit discipulis tuis. Plotabitis x flebitis, mundus autem gaudebit; vos autem contristabimini , sed tristitia vestra
vertetur in gaudium. Econtra autem de mundanis dicitur. Ioann.rc. Gaudium mundanorum in tristitiam vertetur. Item a.
Dueunt in bonis dies suos, S in puncto ad infernum descendent. Explicatur tertia pars. Quod peccatum tectὸ comparetur somno prister sensuum ligationem e dormiens enim ne habet sensus ligatos, ut de suis iperationibus nihil exerceat, sed est quasi mortuus, ita ut ipsius actiones sint actio. nes solum hominis. non actus humani. Sie etiam dormiens per consuetudinem malae vitae In peccato mortali est veluti mortitus. quia caret chalitate, quae est vita animae ; &ideoni. hil a it metitorium vitae animae, unde de tali-biis peccatoribus orantibus cum assectu peccati raortalis velificatur illud Prophetae Populus hie labiis me lionorat.cor autem eorum leneὰ est a me. Explicatur quarta pars. LQuὁd peccatum recte comparetur somno propter deceptao. nem iudicii de somnis habitis. Ham lom. nians 'itandoque iudieat se esse in magnis sonis collocatum inter Reges de Principes . di quando evigilat , reperit se forte in carcete compeditum. Eodem modo dormientes in peccatis 1 illum habent iudicitim, dum vel putant se adli te diu victuros in delitiis. & statim repente in mun vi x vel dum putant se spatiuna poemtentiae te perturos in fine vDae. quam tamen Deus fas e denegat is scelera praecedentia. Undὰ Dominus Deus per os Pros laetae dicit ι Pulsavi & nona petuistis, vocavi & tenuistis venite, ego quoque ridebo in interitu vestro. Et de quoi Dei tali peccatoredormiente dici potest illud Eccles o. Somnus noctis immutavit scientiam.
Dicit ergo. D de si quis rae G r id est
Aegyptiis , praeci e ex operariis , qui foris eram in agris decuisset tot te in fovinun) ια- sodiebarκr ibi per tenebras, quas m carcere
sor orium,relpori OmmμM Paccaraum, aut etiam aliquo ver Ο qui in agro aliquid labor bant. plantandi , colligendo,uel tritiuando; siquis inquam horum Πυαε ιυ , aut praeventus filii toris per i mpestileni illarum reis
nebrarum , nisi et is, s id est iiieri abile, )sustinebat messitatem. Vnά mim cat tem , arum id est consimili catena tenebrarum omnes erant mirare Circa illa veita. o Τί
An juxta Scripturam sacram, detur carcer corporalis coat clationis , consuetudinalis os prellionis ι medicinalis expurgationis ; de infernalis condemnationis
Deindes quis ex illis deridisset, custodie
batur in rarceresine ferro reclusus. Si etiam rusticus quis eratout rasor, aut agri Asorum operarius praeoccupatus es
set, ine labium sustinebat necessita
tem. Vna enim catena tenebrarum omnes era, colligari. EXPLICATIO TExTUS.IN hae lectione ostendit salomon , quod
poena illa tenebrarum suerit universilis respectu mutuum Aeἀyptiorum.
Explicatur prima pars. Quod detur
Carcer coiporalis coarctationis. De quo
Apostolus ad Philin. l. au Coarctor enim de duobus , desiderium habens dusolvi, & εsse eum Christo. Est ergo anima nostra post lapsum primi parentu in corpore rebelli veluti
Licet autem anima, quae secundum se libera est , debeat priri idere corporι tanquam suae
eona parti de nec citariis pro Vita sustentanda, non tamen de superfluis , multom nus an : mavoluptatibus & delitiis camis conteiit ire debet ut inquit Plato de hoc carcere educi po itulavit Walmista dicens r Educ de carcere an mammeam , ad confitendum nomini tuo. Ubi ossa dieit. Corpus quidem cari erest, non ubique secundum illud , quod Deus seeith num, sed secundum quod corrumpit &aggravat animam, puta corruptione illius hominis, qui venit ex peccato. Et infra ibbdit
Glossi ι Hoc ergo corpus animae carcer est propter corruptionem , in saturo autem erit
domus propter corruptionem & libertatem. Explicatur secunda pars. Quod det ut Carcer consuetudinalis opprestionis: nam peccatis de perversis moribus ductis in consuetudinem. homo quodani mogo violen et in malitia detinetur. Et ideo dicit Aristotetis 2. Dbic. cap. i. Quod habitus mali. postquam sunt generati, non sub cent voluntati, taliter nimirum, quasi
statim de absque difficultate tolli possim.Unda
recte s G et2. Moral. dicit. Saepὸ nonnulli εxire aptavis actibus cupiunt, sed qnia eorundum Mes in pondere premuntur, in malae consuetudinis carcere incitis,i semetipsis exire non pol sunt consuetudo namque mala mira, liter no. eat quia juventutem allicit & invadit, ut patet in Alexandro Magno, qui in motibus &ininis cessu vitiis carere non potuit, quibus imbutua Quatas aventute.
386쪽
Item mala eonsuetudo senectutem constrinxit , quia ut ait S.Gregornu lib.Is. Morat Senectutis pravae consuetudines,quas semel receperimi, quotidie duriores existunt . &nonniupeccatoris vitaeonsumuntur. Praeterea mala consuetudo affectum fallit: quia ut ait S. ames stimu, 'soli quum . Consuetudo vitium in naturam convertit , animusque in sceleribus
constrictus,vix avelli potest ab eis. Denique etiam mala consuetudo subvertit rectum judicium rationis de delictis. UndE s.
Mistimula Erubiridion cap a.ait. Peccata quamvis magna & horrenda, postquam in conluetudinem venerunt , aut parva aut nulla elle creduntur ; usque adeo, ut non solum non Occultanda sed etiam praedicanda esse videantur, juxta illud Isara 3. riccatum tuum quasi Sodoma praedicaverunt,nec abscondetulit; quoniain sicut scriptum est ; Laudat ut peccator in desideriis animae suae,de qui iniqua egerit, benedicitur. Tilis iniquitas in divinis libris vocatur clamor, sicut apud Isaram habetur cap. s. de vinea mala. Exspectavi, inquit ut laceret Iudicium, secit autem iniquitatem & non tultitiam sed clamorem ; ut est illud Gen. i8. Clamor Sod
morum & Gomorraeorum multiplicatus est coram me, eo quod peccatum suum in consu tudinem pervertam traxerint. Hae c. S. Aut imis.
De illis ergo miseris hominibus , qui mala consuetudine peccandi sunt irretiti, nec tamen possunt evadere. veri sicatur illud II ia 42. In domibus carcerum absconditi sunt , ε A c a. Ecce Diabolus est misturus ex vobis aliquos in
Explicatur tertia pars. Quod detur Carcer m dicinalis expurgationis nimirum in purgatorio. Sicut enim l epE st.quod homines propter de bita conjiciantur in carcerem,donec solvant vel satis luant e ita animae piorum defunctorum propter quaedam levia peccata manemDeo debitores, & mittuntur in carcet em purgatorii, ubi sitis pati debent, de purgati tanqtiam au. rum purissimum antequam veniari ad caelum,&hos incarceratos in purgatorio iuvareMissis,
precibus, Eleemosinis N aliis bonis operibus est valdi meritorium S laudibile , ipitque posmquam liberati ad coelum venerint, plurimum etiam rogabunt pro nobis Dominum Deum. Hue facit illud Eccles .ubi dicitur r De carcere catenisque interdum egreditur quis ad regnum. Isti paupereuli in purgatorio detenti seipsos juvare non possunt, & manus ad nos supplices attollunt.&quivis lamentabiliter clamat illud Jobi ; Miseremini mei , miseremini mei saltem vos amici mei, quia manus Domini tetigit me. Et iterum illud Gen. s. Facias mecum miserieordiam ,ut suggeras, non qui dem Pharaoni,sed Domino Deo, ut educat me de isto carcere purgatorii. Exempla habentur quamplurima , quantum profuerit oratio
pro talibus fusa , de quam gratos sese exhibuerint ii , qui precibus aliorum a flamma purgatorii sunt Ii ati. Explicatur quarta Drs. Quod detur Carcet
insernalis eondemnationis,qui est pessimus, Mex quo nulla est redemptio. In hoc carcere nullus alleviatur, nullus fugit , nullas liberatur, M nullus morte terminat ni seu consimitur,
De hoc carcere dicitur Natib. 22. LIniis
manibus 3e pedibus mittite eum in carce
Ad propositum nostrum Iacari Rat an liin quod a sermone dicit, quod Deus pio hominibus habeat palatium, stibulum, hospitale,de carcerem. In palatio nempὸ , in C elo p nunt ut soli boni ; in sumito hujus mundi ponuntur boni vi mali 3, in hospitali purg torii ponuntur quidam inermi , de sanantura quibusdam levior ibiu infirmitatibui ; in ca cere autem infernali , ubi erit continuus fi ius de stridor denetium .pomintur soli mali: Porio pautium paradisi tale quis ibi inveniet, quale hic sibi per bona opera aedificat, aedific tui autem palatium illud de puro auro dilectionis Dei , & de avio dilectionis proximi, & de lapidibus pretiosis norum operum, iuxta illud I. Cor. Si quis autem superaedificat super i unda metum hoc aurum, zrgentum, vel lapides pretiosos. Stabulum est mundus , in quo tanquam instabulo horro positus suit postquam peccavit juxta illud Psalmista , Compat a tus est iumentis misipientibus , de similis factus est illis. Et ideo ad liberandum hominem Salvator noster nasci voluit in stabulo. Vae autem homini. bus, qui stabulum hujus mundi praeponunt palatio regni coelist s , di saetorem stabuli od tibus patavis.
Denique hospitale Dei est purgatorium. In quo ut dictum est ponuntur infirmi. ut la-nemur. Et de isto carcere scribitur Isaia a de malis puta minoribus e Congregabuntur in congregatione unius fascis ad lacum e de in cludentur in carcere,
Si stiritus itim, aut interstissus arna
rum ramos avis onmsaetu , aut vis aqua decurrentismmium, auisonm --
litam praeripitata petrarum,aut ludentium animalium cursus invisus , aut mutentium valida bestiarem vox , aut reserans de Erissimis montibusEcho, desistentesfaciebant istis prae timore.
D ostquam declaravit Salomon, quod poena
1 timoris tempore tenebrarum fuerit unive salis tam ex parte personarum , quam ex Pa te temporis , dum nimirum duravit Per tres dies: nune declarat , qucd etiam fuerit universalis ex parte causarum timoris , de ponuntur timoris AEgyptiorum septem cause, quae quidem ex natura,sia non causibam timorem, sed hoc solum factum est ex conditi ne AEgyptiorum tune temporis existenthim in
tenebris ; fit enim saepὰ , quod ea quae bonis praestant solatium , si is sibi id conscii
387쪽
sistidium in aulibus, ut patet in magnis domibus, ubi sibilus venti transit per rimas quascunque, & faeit hominibus grande fastidium. Aut inter Oissura I arborum ariam sit βω- νῶι ι quem tamen AEgyptii apprehenderunt es le terribilem ; qina putabant illum ignotum sonum avium esse deceptoraim, sicut cantus Sybillarum deceptorius est, faciens homines dormire. ut postea occidere eos valeant. De. inde etiam ipsamet spissitudo rimoriam arborum crudelis est : quia ordinarie significat crudelis negotii aut ferocis bestiae absconsionem. aut ita sid est impeius aquaiscurrentis nimi. um id est decuroentis in magna copia, vel nimium decurrentis a sublimi in profundum aut sanus νali praecipit uarum petraram id est stagor quidam aquarum sese ad petras intermedias collidentium. Ist rudemilam animalium cinisus imi ι : & iis deo timebunt Egyptii a talibus animalibus conculcari, vel discerpi. Et ideo subditur, aut mugientium rarida bestiarum vox ἔ quae certe magnum timorem incutit, nam Leo magiet, quis non pavebit taut resonans acti mis mantibas P.M ; qui etiam inautibus maxime tempO. e nocturno,&quando nescit ut undὸ proveniat. timorem causat. Unde etiam subditur : dfiiemes id est
timore. Quain, is autem hic non fiat sermo de timore , moraliter bono , sed tantum de timore , qui est poena, nihilominus pro e plicando timore laudabili & incialiter bono, occasione illorum verborum, Pratiore, Sit 3.linae de mirabilibus mundi cap. 2. tefert. Quod subinde timor ficiat hominem mutum loqui. Unde cum Rex Cyius intrasset Sardis Asiae oppidum, ubi tunc latebat Craesus filius Achis Regis mutus usque ad illud tempus, tandem metu timoris exclamavit & dixit. Patre Patri meo Cyie, & hominem te disce. Sic etiam peccator saltem metu iudicii divini, si ni
tus antea fuerat, in vocem confestionis pecca torum tuorum erunt pat r juxta illud tibia ir. Cum timore &tremore confitemini illi, R geniqi e saecul in lim exaltate in operibus vestris. Explicatur a. pars. Quod Timor virtuosus caulet ui homii .e de praeteritis poeta uetitiam decori tritionem. Est enim Teriaca, quae expellit venenum. Sicut enim Teriaea de Tiro Se
An bonus timor causet in bona persena de futuris providentiam S Circumspectionem; contritionem A pcinitentiam de praeteritis ; discretionem de diligentiam in agendis; & bonam aggressionem atque confidentiam in
pente eiscitur . & est nihilominus antitodum contra venenum; ita timor Oritur de peccatis, de tamen peccata expellit. pluatur '. pars. Quod Timot bonus ou- set in auei disi liligentiam & discretionem.Una de Eccl. . dicitur. Qiij timet Deum nihil negligit, sed diu noctuque laborat, ne quis vel de minima negligentia apud superiores accus tus poenam subrie cogatur, vel re mercedem ac praemium libori correspondens amittat. Explicatur . . pars. Quod bonus Timor causet homini peti clitandi confidentiam &a: gressionem. Multi enim putat.t.1r e illi debiles,qui tamen,dum sunt in timore m. gna quae dam & sortia faciunt. Unde S. s. Moral. ait In via Dei a timore incipitur, ut ad sortitudinem veniatur. Nam sicut in via saeculi audacia sortitudinem, ita in via Dei audacia debilit,tem facit. Et sicut in via seculi timor debilitatem. ita in via Dei t mor sortitudinem operatur. Unde Proierb. I'. dicitur. Intii nore Domini fiducia sol tituditiis.
Explicatur prima pars. Quod bonus timor causet in bona persona de futuris providentiam S: Oreum estonem. Unde viris tuos de limentes Deum praevident de provia dent sibi de his , quae ad salutem suam pertinent. Huius exemplum brbemus Diue s. in Gabaonitis, qui timentes e facie filiorum Israel.
eos cauti praevenerant; postea autem requii iride fraude, res iiderunt; Timuimus valdε. de providimus. animabus nostris terrore vestro
eo inpulsi. Similiter viri sanisti multa conside. rant sibi periculosa fit tuta in hac vita : de ideo cum omni diligentia provident animabus suis. Recte proinde dixit Epimetriades niti lia:
Beata civitas, quae tempore pacis bellum timer. Invitis sanctorum Patrum legitur: quod Abbas Elias dixerit, tria timeo, Primὸ, quomodo anima mea egressura sit de corpore; Smina. quomodo sim ludici occursurus. Tem, quomodo de me erit proselenda senten-
Ο ὐ enim oriau terrarum limpido Humi natatur lumine, es non impeditu operibus continebatur scis autem istis supposita erat gravis nox , imago tenebrarum , quaesuperventura erat illis. Usi rem Mi graviores erant tene D. EXPLICATIO TEXTUS. Hle ostendit Salomon , quomodo tenebrae
a filixerint solos aegyptios sine aliorumpetrairbatione, & dum alii habuerunt lucem
abundantissimam. Dicit ergo. O uenim ..
bis terrarum subintellige excepta lotum ill x parte, ubi Aepyptii habitabant in sim id.
rabamur lumine sid est omni s homines praeter Aegyptios habuerunt clarissimum lumen ad quaevis opera facienda Et hoc est . ouo. sit ditur in textu i Et non impeditu operiis tam in batur: puta lux. Unde EMA I . dicitur. Vbicunque erant filii Israel, lux erat. Solis alaem
ides dari ipsi fuit nebulosa dc palpabilis tene. brarum obscuritas. Seu data fuit ipsis talis nox.
388쪽
3c nigrum . sed justum & injustam. Et ideo
signanter dicitur i. O.nnes vos filii lucis estis, & filii Dei, non noctis, neque t
Fingunt Poetae inresert Claudiam M. f. quod om aes pestes infernales quae sunt apud inferos vitia & Lipplicia, natae fuerant de nocte ab Acheronte. Est autem Acheron fluvius ui-fernalis, sic dictiis abά, qt Odest sine, &cheron, quod est salv:t o, ct ideo Acheron idem valet ac sine serpatione. Eodem modo moralii a L . Omnia vitia , Omnesque Destes infernales,
An peccata, moraliter loquendo i/ςVx xς --. iiii et Diabolum &
nebrae naturales , causent Crrorςm ip0 δ Evam primam Matrem nostram; quae me- deceptionem ; terrorem N stupefactio' rito Acheronia dici potest , qu si sine gaudio item ; languorem seu desolacio - . quae fuit fisura, signum'. seu i ago tenebra infernalium. ς ρ mensura erat issu rid est in inferno fistura. Vsi iratura Mina sibi eram tenebrum puta propter malam tuam conscientiani , ad quam pu- mendam hae dense tenebrae ipsis immisiae sunt. Cito illa verba, Erat grans illv mx, imara tenebrarum. Su
nem, de torporem sive dormitionem ξ
Explicatur ptima pars. Quod sicut
enebrae naturales sunt cauta erroris ita etiam peccata sint causa erroris. Nam qui ambulant de nocte, faciliter cadunt ; de ideo Ioan. n. dicitur :ini ambulat in ter iubiis, nescit quo V1-dit. Et generaliter loquendo nullus ope iat ius vel artilex in tenebris pol stile ad artem suam sne erroris periculo. Und. Naritatu lib. s. Di Irammatum refert, qJod pictor a i quis ab aliquo insolenti socio vexatus de interrogatus fierit , quare pingat pulcι terri i as imagines, &econtra generet turpissi. nas proles t Pictor r
sp ndit hoc exinde provenire, quia pingit in luce. & generat in tenebris. Unde M rtialis habet hos versus. Buba lax in pictor boni nes pinxisse decoros Fertur Oabsurdos progenuise duos.
operantur. Unde iolet dici: malὰ agit, qui odit lucem. Sic etiam de nocte magis cessat verecundia peccandi, siamque plerumq; peiora peccati m tenebris, icia dei ioche , quam de die vel in luce. Sic de nocte Loth cum filiabus suis coninusit incestalii. G n. i'. Sie quoque de nocte Myrrha patri se suppotuit, propter ince stum a quo impraegnata re pc stea m arborem sui nominis mutata est , ut dicis Io.Metamorph. Sic etiam de nocte dum tenebraeellent. Judaei coeperunt Christum; Unde Iaceat. dicitur: Haec est hora vestra de potestas i nebrarum. In tenebris Troia capta fuit prodentibus eam ulixe, Antenore, M Aenea: ut narrat Dares in historia Troiana prope finem. Huc etiam facit illud Iob. a . Per derunt in i tenebris domos, sicut in dre condixerunt λ1.
Sinit autem tenebrae sunt occasiones erroris 8c peccatorum, ita etiam consuetudo jacem
di in peccatis aufert homini lumen bonae di Leletionis & inducit eum in omne gemas pec- cxti; unde de talibus in sinis dicitur: Nesci
runt neque intellexerunt, qui m tenebris am
bulan . Et ideo dicit a. amisim de sentent. Prosp. cv, 3 . Tenebrae inquis metuendae sunt morum non oculorum: de si oculorum. non exterioriam, undedi Iceinitur non album& sineusalvi lone ex meritis propriis existens . Unde peccans Eva licet finaliter suerit salvata. post peccatum tamen non statim salvata. sed maledicta si it a Deo. Gen. 3. Multiplicabo arumnas tuas & conceptus tuos, in dolore paries filios tuos. Sub huius ergo m ledictionis dispendio ma sr totum genus humanum, donec illa venit gli)rii sis lima Virgo, propter quam hoc nomen s. va , retrogradὰ mutatum est dicen. te Angelo ad eam: Ave gratia plena, Iucar. Et voeris testamenti tenebrae in Evangelium a que lucem eonversae sunt: quando ortum est in tenebris lumen rectis corde. De hoc auteni vel bulo Are, plura dicentur ar iculo sequenti. Explicatur 2. pars. Quod tenebrae de recratum sint causa horroris di stupefactionis. Unde Ista a1. dicitur: Tenebrae stupefecerum me. D Gen. Is Horror magnus, &tenebro sus invasit Abraham. Sic etiam peccata redis dunt hominem timidum,&stupidum, dictante conscientia propria se fore puniendum ilDeo. Sicut enim in tenebris maxis potenres sunt Daemones . & latrones audaciores : ita
super peccatores plus possunt Daemones,quam super iustos. Unde Christianitate et eiceive peroibem, de ita multiplicatis justis homini-Dus, pro masori parte cessaverunt illusiones
Explicatur 3 para. Quod sicut tenebrae ita etiam peccata sint causa languoris R desolationis. Omnis enim infirmitas plus de nocte, quam de die assi git infirmum, & magis patiuntur in tenebris quam in luce. Unde rosas volens Tobias explieare suum languorem ait: Quale mihi gaudium erit, qui in tenebris sedeo, di lumen coeli non video Dixerunt aliqui antiqui , quod mediante quadam luce coelesti anima intellectiva cox-pori jungatur, ει quod omnis senses oper tur quadam luce mediante. Et Aristotelis y da anima dicit. Quod intellectus sit sicut lumen. Et S. Au istis, in diversis locis asserit: quod veritas non videatur, nisi in quadam luce sui generis. Sicut ergo in luce est vita hominis, salus & solatium , ita in tenebi is est desolatio
de languor. Sicut autem gratia est lux animae, ita absentia gratiae, tenebrae sunt, quae hominem peccatorem saepe in desolationem tan-ram praecipitant, ut prorsus languendo desperer. De tali peccatore dicitur Eut. s. Cunctis diebus vitae suae comedet in tenebris . & in cutis multas, α in aruit. A in tristitia. Exin.
389쪽
rasitatur. .pam Quod sicut tenebrae, νerisus, volunt , dcc. Huir non pronnntiatur ita etiam peccata causent torporem & dormi.tionem. Nam absentia gratiae reddit potentias sens ivas vinctas & ligatas, ita ut ni nil b ni possit homo . de unae a ternae memorium operari. Huc facit illud i. aia impii in tenebris conticessent, quia non in fortitudine sua roborat, tur vir. Quorum vel borum sens is est; quod naturalia hominis non sussietant ad vitain aeternam promerendam sine gratia
Utruin hoc verbum Ais , mystice sanctis limam Trinitatem desig
Γ leo quod hoc vel bamare in t temetientiae divinae, & tres ill
illius vocales, tres personas divinas nempe Patiem& Filium M Spiritum sanctuin designent. Explicatur i. pars. invd hoe verbum Aren illice designet unitatem elleritiae divinae. Nam ly Are in sua pronuntiatione, ut una dictio Pronunciatur: de ideo per eam designaturumca& eadem essentia divina; unde Mona. nes personae divinae per modum unius, imica salutatione per Angelum facti , beatissimam Virginem titutarunt. Are gratia plena Dominus tecum. Haec Pars magis patebit ex explicatione partis secundae. Explicatur a. pars. Qiiod per primam vocalem A. 'lignificetur Pater aeternus, tanquam prima Petibna in sanctisti nix Trinitate. PO-test autem iste terminus Pater dii 'liciter accipi; semel entialiter , prout est aliquid commune toti ianctissimae Trinitati.& ita accipitur Ilat tru
tibi in oratione D. iminio lubentur ilicere, Prier noster , qui es t i c 'i . Secundba
cis' tui ly Pater Gmnaliter pro illa Personaqtiae generat Filium in divinis , desie aecipitur Dan io. ubi dicitur : Ilio de Pater unum sumus. Sic e lain lν A. dupliciter accipitur; uno modo essentialiter , ita ut supponat Pro quavis persona: de iti videtur accipi a Ieremia Propheta l. cap. r. Ubi dicit: A. A. A. Domine Deus Ubi pcr hoc quod A. Tripliciter repetit, significatur Trin iis Personarum: pei hoc autem, quod subjungit Domine Deus, significa. tiar etiantiae unitas. Unde etiam Deus ipse vocatur Ego sum Alpha de O. mega , principium & finis. Secundδ θ Aaccipitur notioliariter , ita ut solum supponat Dro persona Patris; & ita accipitur Dan. Exivi a Patre dc veni in hune mundum. Unde canit Ecclesia: a Patre uκigenitus , ad nos venit per virginem, Bap isma cruce consecrans, eunctos fideles generans. Explicatur 3. pars. Quod per secundam v eaten. V designetur una ira verbi divini veritas. porro ly V quandoque est rocris, quandoque
Masinam, quandoque nota numeralis num
rum qilinarium significam. Itaque θν dies. tur vocalis, quia per se vocem essicit de se se a potest pronuntiarisy autem V consonans tunc
est, quando simul cum alio sonat, ut patet in lysoluiti r sed una cum alteri vocali adstincta. Sic etiam verbum divinum ante Incarna tionem fuit quasi vocalis 3 quando nim rem habuit tantum unius naturae divinae sonum: juxta illud Darii. In principio erat verbum, dcveibuni erat apud Deum, dc Deus erat verbum. Idem autem Verbum factum est Cem sinam in Incarnatione, quasi cum alio sonans, quando nempe Persona verbi assumpsit naturam humanam : juxta illud Ioan. t.'vel bum caro factum est. Hoc autem factum est per vel bum Are. Et ideo V in hoc vel bulo Aunon in anci vocalis, sed conserans. Tertiis ly Win Verbo divino Incarnato factum est nota numeralis ; dc numerus quinarius in passione Domini a denotans quinque vulnera Christi Donimi c. uci. lirat. l 'at et ergo , quomodo per hanc vocalem V. designetur unius Verbi
Explicatur . pars. Qiiod per tertiam voe lem E lig uicetiir a tetnae emanationis extremitas, ri mimi imbpiritiis sanctus; qui est ultima persona originaliter, id est emanando sicut E in hoc verbo Are, est ultima in sonan. do. l ro ouo
Sciendum est. Quod in hoc verbulo Are, prima vocalis A stet pro se ; aliae autem duae vocales nempe I ct E ad invicem silla birant in de per hoc denoratur modus originis de manat tonis divinarum Personarum. Nam, qitia i ater est a se, & a nullo alio, ideo per L se silli b: Eatur. I autem de E smul sillabi- c. et intur; quia utraqtie ab alia persona proe dit; cum hac tamen disterentia, quod Ilaibum divinum a solo Patre generetur , Spiritus sanis ctus autem a Patre dc Filio simul ipitantibus
procedat. s. i.ndam secundὸ. Quod ista tantum voca- i. lis E propite tomitetur m gutture . nam Aser matur in pectore , I in Lucibiis , o in dentibus, d. V in labiis. Et quia E torni tur in gutture , benὰ designat Spiritum sa ctum , de quo canit Eccleti 1 : Tu ritὰ pro . 'missu in Patris. firmone ditans stat tura. Persut nil enim spiritus vitalis emittitur. Et si ea Patre coelesti ab Ecclesia petitur e Emitte Spiritum tuum & creabuntur , de renovabis
Patet ergo ex dict:s, quomodo hoc velissum Are , quia una dictione pronuntiatur, significet essentiae divinae unitatem : quia autem st spe ex tritus vocalrbus comis ponitur , significat pesona
390쪽
Sanctis olem tuis maxima erat lux is horum quidem vocem audiebant, sed oflguram non videbant: Et quia ipsinon per eadempassierant , magnificabant te: es qui ante Merant, quia noniadebantur , Varias agebant tibi : es ut esset disserentia ore Deum petebant. EXPLICATIO TEXTULT Ostquam Salomon declaravit, quomodo I sint per tenebras nunc ec rea osten ii, quomodo Hebraei. seu iiiii Israel habuerint beneficium lucis in eadem Aepypto existentes. Et cilca hoc duo facit. Niani primo comineatorat beneficium lucis collatum Hebraeis in Aegypto: βι una de arat beneficium lucis collatuin Pic braeis in delet Dicit erg i. baiulis amem tuu d ist. Hebraeis tu de in Aesyprii ex illen. inus in maxima id est copiosa & abundans erat lux. inia autem luciscerentia a Did Aeg)ptios m. ,edivit villium. scd non auditum; ideo .ubdi ii intextia: laborum inempe Hebraeoru in ) νοι em quide uaudubant sed figuram corporalem non νιlebant
propter nimirum dentitatem ten. brarum qitae omnium claram visionem impediebant licet enim existentes in tenet et is cc mmi inibus & crindinariis . possint alius e xisse cς in 'limine videre ut patet expcri eiu a j qiri amen . pud Aegyptios fuerunt tenebiae caetra dinariae nimis dentae & palpabiles, ideo ad ecfJ n Ae gypt os lux pervenire non potu in qui susrunt filii uiael r nec pia iiii ista li x pcnetrare usque ad Aegyptios pios': er a cis vel vapCris densitatem, q aasia patiebantur Aegyptii
Et quia non is c pina H brae , sed ioli M.
gyptii J hupasii sunt .mgnificabant te. canentes illud canticum e Came . , iis DO: ito, glorios Eenim magnificitiis est Exodiis.
Et qui antea to erant id est Israelitae, qui
antea laeti erant propicr servitium Pharaonis, ab aliis autem plagis non laed bintur, ut dieitat Exodi I. gratias agebant tibi. Et quia Deus dii latenter a taxit Aegyptios.& alio modo tractavit liraelitas; ideo subditur in textur Et ut 4set diserentia, te Deum te. barit; id est teDominum Deum Israelitae deprecabantur, ne eos tali modo am geres Sicut asflixisti Aegyptios. Circa illa verba, Gratias V bos. Sita Rr I CV LV X PRIMUS.
virum Gratiarum actio sit operatio Beatorum ι Perceptorum augmentatio IDivinitatis protestatio 1 Ac nostrae necessitatis demonstra-
Explicatur prima pars. Quod Gratia.
rum actio lit propia operatio Beator uir. Hi enim ad nihil aliud vocamur nisi ad Deum laudandum, &ei de collatis beneficiis reginistiandum. Et ideo illud artificium bonum est matur 4 addiscere , de quo nos oportet perpetuo vivere, unde sicut illi . qui ad curiam Regis debent venire, debent maturi conditiones vel statum, de modum illius Curiae addiscete : ita etiam convenit quod in hac vita gratiarum almonem addiscamus , ut sciamus qualiter nos in patria debeamus habere. Hac p.rtinet illud Istiae si . ubi dicitur, Gaudium &laetitia invenitur in ea, gratiarum actio, di vox lauisabilis. Ex imitur a. patres. Quod devota grati rum actio sit pei ceptorum augmei ratio ; nam riinc Deum provoc iis ad danda majora, si iiiii gratias referamus de bonis suis. iam antea nobis collatas. Unde S.ser nardinati. Ad locvm,
unde exeunt flumina gratiarunt , Ie Vertuntur,
ut iterum suauia N tum est ; quod σgricola illam terram diligentius colat se seminet, qDaestuetiim uberius reddit, N qiiamo terra est 1-cundior, tanto me lubri semine seminatur. Sin
etiam mviraliter loquendo homo est quasi ager Dei jux a illitia i Corinti, Dei apricultura e sti ple autem Deus est sicut agricola iuxta illii a Ioan. is. Pater meus agricola est 3 quanto
ergo malorem fructum Deo homo per gratia- Iulia .ctionem rependit, i into libentius Deus homitii dona sua tribuit. Et ruleo optii: ius modus aliquid a Deo impetrandi est. Deo gratias
agere pro jam receptis. Econtra autem qui gratias non agunt pro receptis, merentur puniri,
di privari iam habitis. Unde dicit
quod Deus dedi gram, tolliti, gratis. Exemptu habemus i DLerchia Ista si . qui punitus fuit propter suam ingrat: tudinem. Cum enim ei Do inimis dedis et magnum triumphum per hoc quod in casti is 1ennache tib ccmum & octuaginta quinque millia caela sint e licet inquam Ezechias pi' fer hanc vi furiam sui dicit Iosephus) hostias cum populo Deo immo vetit, non tamen condignὰ gratias egit, nec Canticum Tud , quod Patris antiqui ob partam victoriam canere solcbant, canin
Explicatur 3 pari. Quod Gratiarum actiost quaedam clivinae Majeisitis protestatio. In hoc enim quod Deo propter accepta beneficiae regratiemur , pro hiemur ipsum esse Domianum nostrum & Cipitaneum. in cuiui rei figuram adeps soli Deo offerri debuit juxta illud Liritici 3. Omnis ad ps Domini est jure peip
tuo. Unde etiam Christus Dominus volens de quinque panibus sestniti solemne facere , δίpaseete quinque millia hominum , gratias agens , ded i discipulis', puta ut apponerent turbae. Marci 8. Explicatur .. pars. Quod Gratiariam actio sit nostrae necessitatis demonstratio, qui enim regratiatur, suam necessitatem protestatur. Sed haec est ratio moralis , quare decimae institutae fierint &Deo simplicitet dedicatae. Esse. nim numerus decennarius seu decem limes de persectio numerorum ; de ideo dum nobis novem retinemus , de Deo decimum damus,