장음표시 사용
161쪽
DE AFFIR. NEGAT. ET CONTRA . Ss,
dis prioris eius meminisse quae falsatum descrIptaru priori opposita est, ut prior fallaru enumerata cum verarum depugnet prio re. secundae autem eius quae falsarum obstat secundae, quo rurius fallarum secunda secundae repugnet verarum, eum hac de causaveram Affirmationem verae Negationi necessario praeposuisse. Hinc igitur sese ostendentes habes contradictiones duas: Unam
falsae Negationis ad veram Astirmationem rateram salse Asfirmationis ad veram Negationem. neque praeter has animo complaeti aliam potes. Ob id itaque cum omni Asirmationi aliquam rα pugnare Negationem collegerit,verae quidem falsam salsae, auteveram, eodem pacto ct Negationi omni Asfirmationem. Contra victionem definiuit pugnam Assismationis & Negationis quae veri salsiq; nomine obiacent.Verum quoniam finitio Contradictionis exactam nondum circunscriptionem habet, neque erum sausa quam is Negatio contradictionem ad veram quamlibet Affirmationem facit meque ad salsam quam liber Affirmationem vera quae uis Negatio. O uis enim dicentem Homo bipes non est contradicere illi arbitretur qui Hominem esse animal prodiderite Piopterea.sq, altera vera Asfirmatio sit: altera salsa Negatio vel
qui Homo lapis non est inquit, illi qui Hominem quadrupedem
esse affirmauerit,quoniam sese ex aduerso Ppositiones habeati, merito idcirco addit quas oppositas Asfirmationes ac Negationes haberi oporteat: atque eas nimirum esse quae eodem subiecto tuntur, eundemq; de ipso praedicatum declarati id quod verbis
illis palam fecit, QUAE EIUSDEM DE EODEM
EST. Hoc autem est, Contradicere propositionem inquam Ppositioni eam quae praedicati eiusdem praedicationem facit de eo di subiecto in altera propositione accepto ad quam si contradictio.Pugnat enim propositio illa quae Homo animal non est ait. Homo animal est pronunciant imon autem haec Homo bipes noest. si quidem ambobus terminis communicant illae: hae praedicato distentiunt , Homo quoq; est lapis dicenti, quae Homo lapis non est inquit opponitur,non quae equus lapis non est.si quidem hae diuersis utuntur subiectis. Ne autem satis esse existimemus eundem sola voce subiectum atque eundem esse praedicatum terminum,cuin distinctiones illas quae haec exacte definiui in promPtu habere nos veIit,adiecit. NON AEQUI VOCE AUTEM:
162쪽
FINITIONES ALIAS ADUERSUS MOLE-sT RS SOD HISTA RVM ARGUTATIONEI
ADHIBEMUS. Non enim contradicit is Aiax Hectorisnqulari certamine congressus est pronuncianti, qui non congressisaest singulari certamine Aiax Hectori dicit .ambo enim perin- deo verum falsum proserre possunt: quanuis propositiones iisdε terminis constare videantur. sed ipsis in sola dictione, seu nuda voce .non in significato identitas est,cum smul ueras eas aut simul salias ceperimus. Quod si ubi de utro tandem Aiace sermost explicuerimus, Verbum congredi, aut quod uis aliud de illo &affirmativae ct negatiuae praedicemus, simulq; conditiones alias obser trauerimus,quas deinceps afferemus,alteram ex propositictvibus ueram esse,alteram salsam necesse est. Idem es in praedicato saepius accidit:quandoquidem est & in verbis aequi uocatio. Nam verbum Mando tum iubeo significat,tum etiam maduco. ac pro Pterea ego mando & ego non mando contradimo non est: si in alio significato sumatur.Tum hoc igitur cauendum est nec terminorum alterutrum aequivocum asciscamus t tu etiam ne ad aliud aliudq; capiamus, ob idq; uere affirmari ac negari possit velut si decem plura,& decem non plura esse pronunciemus. constat. n. in numero illo paucioribus ueram esse affirmatione i negationε vero inaequalibus & amplioribus. Item ne secundu aliud & aliud eidem qui insit ac non insitnit si A Ethiops niger & non niger est dicamus mam.niger est cute extima mon niger dentibus. Neq; in alio & alio tempore inesse idem possit,& non inesse: sed definitum & tempus sit quo inesse quippiam uel non inesse praedicamus quippe ualuit Socrates & non ualuit esse uerum potest si aIterum anno uerbi causa proxime exacto, alterum tridie capiatur. Ad haec vero & eodem pacto opus est,quod amrmatur negaturq; praedicatum cape sicere. Eodem pacto inquam, uel in utra que actu propositione .uel facultate in utraque.s quidem assimatio quae cernere inquit dormientem . simul cum negatione vera est
quae non cernere ipsum contendit cum altera. s. in natura: sumatur aptitudine quae,nisi quid prohibuerit, per videndi facultate agat tuin ad eius discretionem qui uim nodum recepit, tum eius qui illam amisit.altera in eo qui tunc per illam non agit. De his
163쪽
D E AFFIR. NEGAT. E T CONTRA . te
ergo disseruit plenissime Aristoteles in eo libro qui sophisticorum inscribitur Elenchorum .exponitqi modos omnes tredecim numero,quibus Sophistae aduertarios minus curiose disputantes fallere conantur:sex qui ad locutionem, septem qui ad lententia pertinent: silue ab ipsis extra dictionein absolute tumuntur.docetq; eorum eonfutationes. At hic cum modi unius.Lab aequivocatione meminerit,qui unus est inter dictionis modos, simili ratione& carieras cautiones omnes nobis obseruandas praecipit: quas ad oppositionem exactain contradicenti um inuicem propositionunecessarias omisit: perinde quasi exquisitam de iis perpensionem nobis tradere tempestiuum non esset. MOLESTAS auteA RGUTATIONES bene admodum dixit SOPHISTA RV M importunas ipsorum interpellationes coti tensionesqu8uze nihil sane operosum habenta.sed iis quibus mens constat perturbationem solum inanemq; distractionem praebent: propterea quoniam in Sophisticis cCnsutationibus demonstrantem interturbant:neque ab iplo uel ab auditore comperiri ueritatem sinunt. Sed quoniam ad finein ea perduximus quae ad Enunciatiuae orationis principia pertinent ab his deinceps aliunde sumspto initio de propolitionibus ipsis conspicemur.
subiecto tantum M praedicato compolit Is.
a VANDO Q VIDEM uero res aliae si ni uniuersales particulares aliae, Vmmersale autem id uoco qs praediocari de pluribus es natura idoneumGingulare quod ineptames.ut Homo exempli causa uniuersale 6i,Callias In Mare.)inubej; aliquid uel non ine se cuiquam interdum uniuersa ulgi andoque uerosngularium enunciare est neces uniuerstiter qu1 iam in uniuersu inessse enunciet uel non inesse, conratrariae Enuntiationes erunt. porro in uniuersii enuncivire F Hi
164쪽
as sECTIO SECUNDA timuersu liter intelligo, sit omnis hom9 albus, nullus homo a Dbus sando nutem in uniuersalibus quidem ron alitem lini σversaliter,non liunt contraritae, tamet si quae indicanthr, contrararia gliandoque e se posbunt. Dico autem non uniuersaliter i nuniuersalibus enunciare, ut est albus homo mon est albus homo. Cum enim sit homo umersale, non tanquam uniuersaliter viis tur erranciatione. quippe nomen omnis non uniuersi te ipsumsα
gn cut sed viniuersaliter inesse.
E C v N D V M libri eaput hinc exordium lumit: quod de propolitionibus vel e nunciationi bus iis esse diximus quae ex subiecto praedicatoq; consistunt.Nos autem prius quam ad auctoris, verborum expositione descendamus,ea quae ad totius capitis cognitionem necessaria sunt opera precium est contemplari. sunt autem haec. Primum quodnam pacto negationes ex hisce efficiamus affirmationibus. Dein quomodo propositiones uniuersas quae ex stibiecto constant &Praedicato su mpsisse poterimus quo nihil vereamur non posse in hoc propositionum genere praeter has aliam esse dicere. Et praeterea quaenam ex ipsis contradictorie oppositae inter se sint . quae
non contradicant re vera cum contrahi cere uideantur. ac qua ra
tione mutuae illarum oppositiones appellandae. Ex affirmatione igitur nega tua assumpta particula negationem fieri liquet. quo autem Assirmationis loco ponenda ea sit, ut Negationem conficiamus, idq; quamobrem,explicandu est.Itaque non subiecto illa aio,sed praedicato costrueda primit quide Ppterea qd potius praedicatu est, uti diximus ac prius subiecto: unde M tota oratio praedicativa nominat. Nobis igitur Asfirmatione tollere atque efficere Negationε volentibus,no negativa particula, quae suo lationis auctor est: parti despicabiliori, sed praest antiori insere da. Si quide& animaliud inmo vero anima torti omniti no quaevis sublata particula tot si labefactauit: sed ex praecipuis aliqua. Deinde quonia affirmatione quatenus inesse qdqua dicit obsignari exculpiq; prodidimus. Hoc uero etia affirmat Ppositio illa quae negativa par-
165쪽
DE AFFIR . NE G ΑΤ. ET CONTRA ax
ticulam subiecto coniunxit. Nam qui no Socrates ambulat dixit non quod est ambulare a Socrate sustulit:quod sanh facere eum oportebat qui proferre instituit Negationem:sed alium a Socrate quempiam inquit ambulare. quomodo ergo huius Socrates ain bulat negatio fuerit:cum neque de eodem loquat subiecto, aliiq;1nesse ambulatione asserat Qua obtenecesse est negativa particiala praedicato duntaxat iuncta Negatione fieri: quo in odo se habet propositio ea quae Socrates non ambulat dicit. Haec ergo no
Socrates ambulat quoniam negatio non esse ostensa est,proposi-rio autem omnis aut negatio est, aut affirmatio , erit affirmatio
Iraedita subiecto infinito. Nome quippe negativa accepta particua infinitum nomen vocamus. iusque negationem hanc eadem ra tione esse inuenimus non Socrates non ambulat: particula negativa ad praedicatum in Affirmatione utique posita . Quare dum circa idem subiectum contradictiones fiunttivna quae ut finito eo Vtiluc:altera quae tanquam infinito. Haec cum ita se habeant, di uisiones dehinc inspiciamus: ex quibus propositionum earum numerus quae ex subiecto constant & praedicato elicere est integit ac contradictiones primum illas quae in iis fiunt numeremus .pa ter. n. plures duplo propositiones contradictionibus futuras. Quandoquidem igitur duos hae terminos tantum propositiones
subiectum praedicatumq; , & complexum praeterea subiecti ad Praedicatum,nec quidquam praeter haec aliud obtinet, diuisiones quoque prorsus ipsarum necesse est aut a subiecto solo, aut a soli, raedicato, aut a praedicati cum subiecto cohaerentia proficisci. coaesentiam autem eam nomino,qua vel semper subjecto praedicatus incumbit:.velut cum Solem dicimus moueri:aut hominem etiasse animal. vel inest nunquam:ut cum stare Solem affirmamus, aut hominem esse pennatum . vel cum inest quandoq; , alias autem non inest: sicuti cum ambulare perhibemus Socrotem aut legere. Enimueroris cohaerentias ii nuncupant propositionum materias quibus curae fuit de harum arte disserere . namq; ex iis esse aiunt Necessariam:alteram impossibilem: tertiam Contingentem . quorum sane nominum causa in propatulo est. In summa cohaerentias has, materias ideo, Vocanda, censuerunt, quod
cum rebus quae subiectae propositionibus sunt simul appareant τ neq; a nostra opinione vel praedicatione: sed ab ipla rς-
166쪽
rum natura desumantur.)lod enim it a se habet ut semper i
sit,necessariam materiam efficeie arbutamur. semper no inest impossibilem.quod uero alternat,ut alias insit,alias secus , contingente. Qitoniam igitur subiacent res propositionibus,ubiq; uero subiectii uel materiam esse,uel matellae ratione ad id obtinera cui subiacet affirmamus,eas idcirco materias uocari dignum exislmarunt. Diuisio itaq; hac ratione a subiecto fit, Subiectus i Propsitione uel singularis est, uel uniuersalis . nec mediu obtinet diuisio.si quide una,uti asserebamus, quae a subiecto significatur, quemadmodum a praedicato ct esse oportet naturam,si una re uexa esse propositio debeat. Hanc porro unam naturam aut de pluribus quibusdam praedicari,aut de solo uno ubiecto necesse est.
Ac si quod uelut subiectum assumptum est ex eorum fuerit numero quae de uno solo praedicantur,ut Socrates uel Plato, singulate Patet Propositionem re . Sin ex iis quae de pluribus appellanetur, ut homo uel animal,uniuersala .neq; praeter haec conat Pr Iositio.Porro si uniuersalis subiectus sit, huc uel suae asci titia Pretauione uel in ea pronunciari est necesse. Dicuntur autem ascitiae Praefinitiones seu graece Prosdiorismi,uelut adiectivae quaedadictiones quae subiectis concinnantur,declarantq; quonam pacto Praedicatum sele ad indiuiduotu.quae lubiecto comprehenduntur multitudine habeat,sive quasi insit siue quasi non insit sumatur. Ideo quatuor quoque numero sunt,omnis oc nullus: aliquis, ct non omnis: suae uniuersales omnis & nullus: particulares totide aliquis & non omnis. Atq; ex uniuertalibus affirmativa altera est omnis r ut omnis homo animal quae subiectis homini indiuiduis Omnibus animal inesse indicati altera negatiua nullus: ut nullus homo pennatus:nimirum significans hominum nulli singulo tum inesse praedicatum. Et pallicularium rursus altera affirmativa aliquis:ut aliquis homo albus: qi Tae unicuiquam inesse ex iis indiu duis praed:catum declarat quae subiecti clicuitu clauduntur negativa altera non omnis: ut non omnis homo iustus: quae ipsius omnis lublatrix est: signficatque uerum non esse individuis omnibus quae subiecto continentur praedicatum copetere. Haud Vero in indiuid ais tantum praefinitiones asci titiae certas distinctiones faciunt : sed si genus forte subiectum sit propositionis, conuenientis speciebus iis potissimvin quae ad genus illud rescrutur z cu qa
167쪽
de ipso praedicatur ,substantiale quidpiam suerita secunda ratione α indi uiduis quae a speciebus illis ambiuntur. si quide nec aliter individuis potest genus in pertiti,nisi per suarum specie tum internemum. Ergo cum omne animal abilantia suoddam animal vo
impartiuntur: illoruinq; beneficio de iis indiuiduis quae sub speciebus colliguntur.Interdu quoq; de solis speciebus enunciati nem facimus. ceu cum dicimus, omnis Quanti species consistetis ex partium suti obtinentibus costate speciesq; est contiuui:aut forma naturalis omnis suam in mundo lubsistentiam habet. Caris
rerum constat accidentia cum & aduentitiam obtineant naturam
ct eidem inesse ac non inesse natura sint apta dictu iri a nobis de individuis praesertim praedicari: quae indiuidua modis omnibustum penes accidentia,tum substantiam mutari natura voluit. non
Proprie vero de speciebus :quae in incorpoream immutabilemq; sui ipsarum naturam ne participes quidem esse eorum possunt. Si itaq; asci titia nulla praefinitio subiecto adhaereat,impr finita Pro P Oiitro graece aproldi istos nominatur:ut homo valet. Quod si Praefinitione aliqua non vacet,praefinita Propositio,graece proodioris metae dicitur.Verum si uniuersalis ea fuerit praefinitio,vniuersalis vocatur: sin particularis. Quatuor igitur nobis oppo sitioitum species in propolsitionibus ex subiecti diuisione in conspectum prodeunt:singularium: quibus non additur praefinitior uniuersalium , siue uniuersalium uniuei saliter: & uniuei salium non uniuersaliter sic enim quoq; eas vocant per id ab aliis discernentes quae perinde atq; hae subiecto uniuersali utuntur, in his Praefinitiones uniuersales sint uniuersalibus subiectis coniunctae joc praeter has particularium sue uniuersalium ut particularium. Habent enim hae particulares praefinitiones subiectis uniuersalibus adhibitas. quo fit ut ita quoque appellentur. Porro differunt eo singulares a particularibus, i in uno quodam finito ct certo
fingulares enunciatione conficiant:ut Socrate. Particulares, etsi
ad unum aliquod respicientes pronuncient, laihil tamen certum si 'nificent: sed in quovis aliquo uerae esse possint:ceu cu dici usaliquis homo iustus est.nihilo enina magis Socratis gratia Verum lac re dicimus,quoniam luapte essentia Praedicata subiectis conetrent substantiam de speciebus absolute animalis omnibus praedicati in nrimis dixeris: volucre de iis quae ipso naturae habilitati
168쪽
assert propositio, quam Platonis uel Aristidis .Propterea singulis
rem recte fini tam Theophrastus nominat particularem infinita. Ac diuiditur quidem singulatis ex aduerso a simpliciter uniuersali:ab uniuersali autem uniuersaliter particularis. talis igitur a subiecto diuisio est ptopositionum.C terum a praedicato dicendum est quatuor species has omnes triplicari. Quoniam enim prςdicatum uerbum sit necesse est tempus autem adsignificari a uerbo docuimus, capiturq; tripliciter Verbum, in praeterito instante, cd sequente,patet ex quatuor a praedicato speciebus ouamlibet uariati tribus modis licere:ve ibi causa si in singularibus dicamus Socrates ualuit: Socrates valet: Socrates valebit. Itaq; ob id in propositionibus duodecim species fiunt oppositionum. Namq; Aristotelem audiemus docentem quandam quoque fieri a temporibus aliquando propositionum differentiam. Quandoquidem vero oppositionum harum duodecim trifariam singulae secundit tres materias capi possunt, harum oppositiones omnes sex & triginta fieri accidit: sinito nimiru subiecto. quibus pares eas numero fieri necesse est que ex infinito subiecto c5ponsitur. Quippe in singulis finito subiecto utentibus si negatiuam subiecto particu Iaaddideris,eas quae ex infinito c5stant efficies. Fiunt ergo duae dc septuaginta oppositiones omnes co tradictionesq; earu Ppositionu quas pesita das P posuimus.Verii posteaqua ipsarii tradidimus numeru cosequcs est deinceps cosideremus quq in enumeratis oppositionibus contradictorie P positi oes aduersae iter se sint,quq cus.& quina inter se respectus ne, corradictorie sint obiacet tu.
qui uero ad c 5prehensa tu in ipsis utraq; propositionii habeatur contradictorie repugnantium. Supra enim sumpsimus Negationem omni esse Affirmationi,& Affirmationem Negationi omni contradictorie oppositam. Singulares igitur contradictorie depugnare apud omnes in confesso est. Quaestionern uero quanda in exhibent 'ille quae in futuro capiuntur tem porerquam infra exponet soluetq; Aristoteles. At de impraefinitis inter eos non conuenit qui de hoc theoremate quidquapronunciarunt. quomodo autem sese verum habeat nequid intelligi,uisi quo pacto praefinitae se habeant inspexerimus : de qui bus nulla aut svir, aut esse potest controuersia quo circa de his
prius a Sendum est. Quoniam izitur Contradictionem finiui-
169쪽
imus pugnam esse Assirirationis & Negationis quae vcrum semper fallium I diuidir,liquet quas vel commentientes ouadoq; propositiones inuenerimus , vel simul verum asserentes, utique nointer se cas contradictorie oppositas a nobis dictum iri. Ergo quae uniuersales ut uniuersales nominantur,quas simul falsae in materia sint contingente, contradictionem facere haud quaquam dicentur. Veruntamen nec particulares contradicere affirmabimns:ut quae simul uerae in eadem sunt materia. tametsi am hae. in caeterarum utraq; materiarum uerum ac salsum secernant.
Verar igitur ambae in materia necessaria sunt Asfirmationes: quae id esse aiunt quod ex necessitate compitit. Negationes salsae quae id tollere contendunt.Contra autem late se habent in ea materia quam impossibileni uocant. verae enim sunt Negationes, quae impossibiles, ob idq; nunquam competes asErunt non incΩ1e .falis Alamationes quae competere id dicunt. Id contingente ambae falsis uniuersales:ambet particulares uere. quoniam quae in ea praedicantur materia, aliquando natura fert inesse subiectis: quandoq; non inesse atq; aliis inesse illorhi,aliis minime,ut omnis homo albus:nullus homo albus ambae hae salta: Amrmatio propter Aethiopas,Negatio propter Scy thas. si ita forte contingat. aliquis homo albus mon omnis homo albus hae videlicet simul
uerae lunt. Qua ergo uniuersales,ut uniuersales minime contradicentes Osfendimus,ccintrarias nancupant.quoniam cotraria chi in
medio carentia eodemq; praedita dividantur, similes hae contra riis medio carentibus propositiones sunt in necessaria impossibiliq; materia . Nam & adest ex necessitate horum alterum subiecto:&har Propositionem alteram ueram obtinent qirq rei quoq; essentiam hac de causa imitatur: quemadmodum essentiet priuationis imago est falsitas. in contingente uero medium possiden-etibus: quorum potest utrunq; subiecto non adesse. Vel , quoniam ulla contraria non satis constat uacare medio: quod ceu conses
sum ii censet sumendum, qui eo quo prodidimus modo propositionum, quae contrariae nominantur,appellationi causam reddunt
magis dicendum est non posse in eodem lubiecto fix ut actu esse contraria, posse aut simul inde abesse. Propositiones itaq; hae cci si mul nunquam uerae sint,quandoq; uero& simul salsae,cotrariaque hac ratione imitentur ,contrarie appellari merito possunt. Dico
170쪽
te etiam licet contrarias ob id nuncopari φ spacio inter se diis
stent plurimo. absunt enim contraria maximo intei uallo a scinia tuo inter ea quq lub eodem genere colliguntur.Sic vero ' ha xum utraq; sese habet ad alteram: si quidem altera lubiecto comprehensis indiuiduis omnibus altera nulli inquit inesse praedicatu Particulares autem Sub contrarias nominant: quasi lub contrariis ipsis constitutas, assectatricesq; illarum. Nam cum Vera altera eli uniuersalium,uerax tunc & subdita illi particularis est propositio:vt quς ceu pars eius est, atque ipsius, ambitu continetur. idcirco Affirmationes quoque, particularem, uniuersalemq; similiter & Negationes uocant Subalternas Particulares igitur ne oppositae quidem inter se esse proprie dicentur. nam quae species iis oppositorum conueniet Quod si contradictoriae his oppositas quaeras, particulares uniuersalibus cum qualitatibus oppositione contradicentes inuenies: hoc est uniuertati Affirmationi parricularem Negationem & uniuet sali Negationi particularem Alfirmationem. Quocirca quae in descripta inserius tabella situm diametricum inter se obtinent angulorum praefinitae propositiones,eae sibi inuicem contradicunt. si quidem hae uerum de fallana perpetuo diuidunt: neq; id ab re, Nam Contrariae & Sub contrariae quali differentes idem retinent quantum. Subalternς quanto dissentientes eodem quali praeditae fiant. Hς uero ambobus Pugnantes absolutam persectamq; inter se habent disserentiam quo fit ut eae simul saliae.aut uerae esse nequaquam possint:Namq; in materia necessaria uerum asserentibus Affirmationibus falsas Negationes esse, contra uero in impossibili, ex supradictis
Perspicuum est,in contigente autem mentiente uniuersiali Amrmatione,particularis negatio, ut que illi contradicit, vera est uniuersaliq; fallente negatione,particularis affirmatio,velut contra
dicens ilis, uerum fatetur. deo simul illis mentientibus, hae simul