장음표시 사용
131쪽
rum dicens, verbi tralere exempli causa prodeuntem porrigentemsi; se pariter cum prolationis longitudine expleri nobis in intelligentiam, ac quasi in longum cum dictionis ex promptu delaram, ubi uerbum totum protulerimus,vel audiuerimus,hrmari ac sisti. uel si quis rogauerit quid agat uerbi gratia Socrates,menteq: ambigua sit lic uelut errante, eo st, cum plura animaduertat, quorum singula inesse illi possunt,nullum id esse quod inest certo inrelligat ,qui respondet, atq; ambulat inquit,vel disputat merem statuisse,atq; ab haesitatione vindicasse & eum qui percontatus est,quasi incerto animo fluctuantem,audita verbi responsione acquievisse Qua obre pronficiatii verbu aperte aliquid significauit: si haec prodito illo gesta sunt. atque alter cum verbum protralit, quidquam effecit.eius. n. qui scisci tatus est mentem sedauit firmauitq;:alter affectus est audiendo:cum acquieuerit. Itaq; signi ficare verba:ex hisce conspicuum est. VERU Μ SIT NE .
inquit, AN NON SIT NONDUM INDICANT.
Per id autem ' sit ne ait,affirmationem:per id quod an non sit negationem: vel magis per id quod sit ne inquit, verum per id se
an non sit falsum declarat. Qui .n. res dicit,ut sunt naturamq; obtinent, vera dicit:qui uti non suot,falsa. Significat igitur aliquid verba inquit,affectum, vel actionem: sed veritatem aut falsitatein nondum indicant.atq; hoc raciocinatione asserendo, subinde in
fert, NE VE ENIM ESSE VEL NON Ess E
NOTA T REI. Est autem haec probatio a maiore, de
eo nimirum quod Verba verum aut falsum non admittant. St. n. primitiva magis Verba ac communiora,& in quae caetera omnia resoluuntur,iplum messe vel non inesse proxime indicantia, cuper se pronunciantur,verum aut falsum nequaquam decernunt, multo minus san. alia verba horum sibi aliquod vendicarint. At si primum st,erit ergo,& secundum. Sumit autem verba illa quet principii magis naturam rcferunt,magisq; communia sunt i & in quae resoluuntur caetera omnia est & non e quΞ esse ac no esse a
pellat:perinde quasi V erba singula in participium atque horum a Irerum,finita in verbum est infinita in non est resoluantur:ut curis rit,currens est valet valens est non currit,currens non est, non valet, valens non est: Haec igitur sic habentia si nullum ipsa perseverum aut falsum indicent,quo consentaneum suerit rationi, quae
132쪽
his posteriora sunt,quaeq; inesse omnino vel non inesse per l, id comunicatione declarant, veri quidquam aut salsi praestare' Porro est vel non est nihil per seipsum veri vel falsi indicare,vel ex se patet sertassea nam v lexcelles est,est vel no est,no est dixerit, horti neutru significauit.') cateium S eodem ' hoc modo probata maiore,quodam quam vel bu est antiquiore petito atque altio-re,id est ente: a quo verbum est unde ipsum non est prodiit. Nam ne fias quidem hoc inquit, quod est nomen quomodo nec deductum ab eo verbum est notam esse rei, hoc est vere rem esse declarare, si solum pronunciatum sit, quod est si per seipsum dicatur. Significat quidem aliquid & verbum est per se dictum smiliterctens. sed horum neutrum licet sexcenties prolatum, ibit ps vindicat ac seppetere dicit veri quidquam aut falli indecet. Sole. n. ut proditu est Θpenumero, compositae ex Nominibus Verbisq; Oratiunias alteri ex iis suscipiendo natura comparatae sunt Horii aute utri .nq;:ens inquam atq; est smplex proculq; ab omni id genus compositione semotum est. Si ergo habent ita sese Auctoris verba ut apuosa imus .neq; enim esse vel non esse nota est rei, expositis:)em q am attulimus solam ea confirmantem reperies.sin ut Porphyrius philosophus scribit non enim ipsius esse rei nota est,uel non esses quanquam progressus in priorem scripturam atque expositionem fertur potest de verbis dictum esse communiter ominbus , nempe fgnificativa quidem illa, uri proditum est, quorundam esse:sed non ueritatis vel falsitatis: ut per haec verba verum fit ne an non sit nondum indicant ostendit. Huius vero rer id causam reddit quod ait, neque enim ipsius esse rei nota est vel non esse .Est autem hoc noti enim si ipsum per se verbum dicatur,quam declar at tem . inesse aut non inesse significat. quod si faceret,iunc per se capax falsitatis veritatisq; esset. Nam qui ambulat diaeit,significauit quidem certam actionem, caeterum de ea neque verum aliquod neq; falsum prodidit:nisi subiectum quodpiam suerit additum cui inhaerens vel non inhaerens ambulate,veram orationem aut falsam confecerit. Itaque verba illa, neque enim ipsius esse vel non esse nota est rei perinde dictu est atque a prolato per te vel bo neque tem esse id est quam significat indica quod facere solet a rinatio meque non elle: quod negatione declaratur. atque haec sunt de omni Verbo communiter ditta. Il
133쪽
ENs SOLUM DIXERIS, vel secundum hanc explamationem nullum capax verbum esse ueritatis uel falsitatis ab eo quod magis videtur probaucrit. Quonam autem pacto demonis strativum hoc fie illius possit,nis per verbi,est medium rur us, quod deductum ab en re commune est,uerborum Omnium Deinceps velo subnectit, NAM IPSVΜ Q v I DEM NvLLUM EST. Nullum autem esse ens dicit, neq; ut significatu carens,laeque Vt aequi uoce praedicatum de rebus: sed nullum est inquit neque Verum, neque salsum . ADSIGNIFICAT AU
TEM COMPOSITIONEM QUI A N D A ΜαViAM SINE COMPOSITIS NON EST
INTELLIGERE. hoc est pars autem fit compositionis: ut ens est dicetis:circa quam compositionem uel rem salsumq; spectatur:quam qui dec5positionem sine compositis id est simplicibus non est conte implari .apertus igitur sensus est, Adsignaticari aurem ab ente compositionen neque ab hoc solum, sed a qualibet similiter quoque simplicium vocum, non eo modo proiianciarum videtur,quo per Verbum adsignificari tempus dicebatur: sed pro eo quod est iuxta aliud quodpiam significare: hoc est cuiquam iunctum alii compositionem indicare iam falsitatis,ant u ritatis capacemqua quidem compositione priora intelligi oportet. Quod si quis hanc adsignificandi expositionern non admittat abeat in Alexandri sententiam:qui per verba illa nam ipsuquidem nullum est ac sequentia: de verbo est disserere rursus Aristotelem dicit, post intersitum sermonem de ente: quasi ne id quidem, ubi ipsum per se proferantur,ueri quidquam significare aut salsi queat:atque ipsum est uel non est eadem enim de utroque
ratio habetur)si per se proseratur ipsunt, ueri quidqua significaro
quidem uel falsi natura ineptu esse dicere: caeterum cum,ut uerba quoque alia,nomen sitfacultatem potissimu quide obtinere entis communicationis priuationis ve significatiuu . .secundo loco dc praedicati cuiusdam cum subiecto copulationis quibus additum, S persectam orationem facit, & vetitatis indicem ac salsitatis. Nam si proxime quoque de subiecto nulloq; praedicetur medio tunc potestate etia est ipsum,sulipsius eu ente notat compleXur ut Socrates est ens vel bum autem non est , diuisionem dcsignat, aut Vtrunque etiam compositionem . Vt enim in libris de Anima explicatum est & is qui aliquid non esse album .isci I. i. PriD ii M
134쪽
sim non esse album subiecto coniunxit.Uerum tradita nobis orationis partium,Nominis inquam,ct Verbi,contemplatione Aristoteles,ad compositam quoque ex iis deinceps Orationem transit,atque ait.
ORATIO nox est fgnificatiua cuius ex partibus aliqu asparata signi cat ut Dictio. uerum non ut Affiirmatio. Hosmo uerbi cause significat quidem aliquid: non tamen 6se aut non Ube sed erit Asyrmatio uel Negatio si quid fuerit addit unerum non una hominis1 1llaba .neque enim in sorex rex significat sed vox nunc el duntaxat.In duplicibus uero aliquid sis gnificat quidem:nt non perse sicuti diximus .
V A M igitur ob causam de Nomine & verbo locutus,non de negatione & asiarmatione,postea de Enunciatione,postremoque de Oratione disputer, ut pollicitus a principio fuerat, sed de iis docen- - do pergat contra quam in huiusce operis exordio ipsorum vi qeiae tradi deberent,enumerationem secerit, prius dictum est.eorum autem interpretationem molientes quae ascita ad proprietate sunt Orationis expriisenda.quod quidem vox,ac siqnificativa sit praeterimus t ut quae aperte admodum fuit & in orationis partium definitionibus iam percepta.Ex composito autem nunc omissum esse arbitramur, tum Velut ex iis not um quae de nomine,ceu quod ex composito consistat,prodita sunt in Verbo autem tanquam simili se modo habente super habitum, tum quasi paulopost rapportune addendum, post consulatum illum qui oppositam orationem,hoc est non postrione, sed natura esse videtur asserere: rsitan vero es perinde quasi a sequente disserentia comprehendatur . Illud autem , CVIVS EX PA R-
TiBUS ALIQUA SEPARATA SIGNIFICAT,
soli articulatae adest voci:quae ex nostro instituto constat. At par
rem aliquam habere significativam, orationem a partibus eius p
135쪽
se absolutis,nomine uerboq; distingui r. quonia illorum neutrius aliqua significativa pars erat: partes vero significatiuae quaedam sunt orationis.nomina inquam & Verba .Porro significat vias esse partes orationis si per se ipsae capiantur, non simpliciter dicti est sed ex pallibus aliqua:ob priuatas nimirum particulas insitas nigationibus, articylossoniunctionesqi: ut cum homo , inquam animal est vel sedet quidem Socrates, Plato vero ambulat. Nam hac partes communius quidem Orationis appellantur :per se auten ipsa si considerentur,significatione vacant. Atq; non hae lim, sed nominum quoque ac Verborum partes,que nihilominus partes esse compositae quoque ea ipsis orationis videntur,significatione omnino carent ut proditum est saepenumero,Has ob res igitur significativam esse ex partibus Orationis aliquam dicit. Significativam vero esse UT DICTIO, SED NON UT AFFIRMATIO inquit quoniam dictio, ut & ante docuimus,vox est simplex cum ceu pars enunciatiuae orationis capi tur . declarat autem in sequentibus aperte hoc Aristoteles cum ait,Nomen igitur aut verbum dictio tantum sit, quandoquidem ei qui sic voce quidquam declarat,non ita dicere licet ut enun- ciet. Quoniam igitur significativas, quasdam habet partes omnis Oratio, hae autem in quibusdam sunt Orationibus voces simplices quas,velut in propositionibus, Dictiones vocari monuimus, in aliis Asfirmationes integrae,siue etiam Negationes, ut in oratione dicente Socrates ledet,& Plato non sedet,partes hae , Socrates sedet,& Plato con sedet,Verum orati Cnes eae quarum partes affirmationes negationes ve sunt, dictiones habent etiam ex quibus illae gignuntur,quae autem dictiones obtinent, non affirmationes omnino aut negationes comprehendunt, Propterea cusignificatiuam eam partem quae semper est in orationibus ostendere pila losophus vellet haec addidit: ne Orationes quasdam ipsae quae partes habent affirmationes vel ne ationes conspicatus, partes sic putares orationis significativas este oportere, ut praediis cari aliquid vel non praedicari de quoquam significent: sed opus csse intelligeres partem orationis, quasi dictricem solum vel declaratricem naturae cuiusquam aut actionis contemplati. Atque illud sortasse quod ex partibus dicit orationis quasdam esse s- nificati uas,non per se intelligendum cst ad articulorum , con- nctionum,iisq; similium differentiam:sed totum deinceps lege
136쪽
dum ,cuius ex partibus aliqua significat ut dictio:quo distinguatur a compositis,partibus,ac iam per enunciatione prolatis: Dinde quas significatiuae partes omnes sint orationis sed aliae distionii modo,atq; in omni oratione ex necessitate spectentur:aliae ritu enunciationum, nec c5spici in simplicibus orationibus possitit:
Vt haec quoque locis aliis omnibus consona sint Aristotelis & statonis:in quibus de partibus orationis, ut quq in nomina loli ac
verba dividantur,praecipiunt:Caeterum admirari minus corium it si nominum partes atque verborum mereri nequaqua arbitrenurui compositae ex ipsis orationis propriae partes nominentur. qtr Ppe in omnibus iis quae exacta. pei sectaq; sunt partes . singulas it' dicare e X proxima integritate consuevimus exiguum Verbi gratia lianum ex nauis decisum gubernaculo vel carina, horum par tu ipioru quide non tame ad naue reserentes appellamus:eode &incaeteris modo quae tu arte tu natura cosistunt. Na syllabas nominamus conexiones solas elemetorti primas. nomen aut trisyllabii
vocamus vel quadrisyllabum: ceu simplex quodlibet ad id reserentes quod proxime ex ipso compositum et Preterea paris e nc minum & uerborum sola pronunciatione,non vi significandi pauetes ipserum: esse centueris. ideo prius quoq; pars eorum nulla , tabiunctρ sit,significativa esse perhibebatur. Quare dc rationunpartes esse atque non esse eaedem dici poterunt: ipsa vero nomi na ct verba,cum non solum pronunciationem , sed significationόquoque orationum sua compositione efficiant, primaq; significativa in obtineat facultatem , partes etiam esse orationis prima merito affirmamus. amobrem & in Cratylo nomen exiguanesse orationis portiunculam prodidit Socrates id videlicet quot comuniter de proprie uocato nomine ist verbo pi edicatur. Si quis Mero quaesierit , quomodo orationem omnem significativa Prqditam esse censeamus particula : tametsi ad Vocativam ainpe latam vel unum nominis unius casum sufficere uideamus, ut in Hector, solvemus si uocationem vel inuocationem uno etiam per hunc casum prolato nomine fieri dicamus t non esse autem Vocativam orationem nisi eam quae sic ex pluribus nominibua ut congestis casibus pronunciatur , ut Atride selix, o fortui a
te, beate, & o Nestor neleiade:atque his similia: si idem non et
nome atque Cratio. 'Verum enim vero cum orationis parten
signi: cativam esse ut dictionem, sed non ut affirmationem dκe
137쪽
rit,non etia neque negatione,quas prospicuum esset, subiunxit. quandoquide qui partes orationis non ut a Urinationes, ed ut sim Plices,voces putat considerandas, ulto minus san illas ut negationes capiedas duxerit:quonia assirmationem quoque nece se est negatione cotineri. Ηςc uero ipi e interpretando ex eplii dictionis
rapit HOMINEM propterea φ ALI Q Vt D SIGNlFICAT QUIDEM inquit NON TAMEN ESSE AUT NON ES
SE ,hoc est non affirmationem,uel negationem,quo planiore quidem reddendo subinde intulit, S E D ERIT AFFIRMATIO
VE L NEGATIO SI QUID FUERlT A D D l T V M,
verbum uidelicet uel alarmatum uel negatum . Quare manifestum ex his quoque est, enunciationis partem quae significatrix est, Dictionem hoc loco Aristoteli,propterea quod significet uocari. Differre autem a simplicibus vocibus orationes significatiuis partibus habendis submonens ait U E R V MNON UNA NOMINIS S Y L LA B A : communiter subaudito nimirum illo SIGNIFICAT A LlQVl Ddictum est enim homo uerbi causa significat quidem aliquid. illi ergo consi tuendum hoc est verum non una hominis syllaba. ΗΟc Vero rursus probans , vocum inquam simplicium partes nullius per seipsos esse significativas,probationemq; hic moliens
ab eo quod magis uidetur , N E Q U E ENIM IN S OREX REX inquit, SIGNIFICAT. SED VOX NUNC EST DUNTAXAT Hoc autem est, quoniam rex per se pronunciatum , regni possessorem notat. cum aurem ceu partem ipsum nominis sorex acceperis , Omnino signincatione uacat . ac nunc sanc quod velut pars consideratur.
uox est lolummodo, nihil ab una differens earum que nequaquam significant. Verum in simplicibus quidem , ut supra quoque dictum est, nominibus significative partes neutiquam suerint: ut in homo uel sorex. Etenim partes huius rex non uelut alii cuiquam iuncta sorex nomen perfecit: sed in nomε quod regni dominum indicat sorte fortuna inciditi idcirco si foricis ut simplicis pars capiatur nominis, ne uisione quidem quidquam declarat. Nemo quippe audito Sorex nomine, in rzgis intelligentiam uenati quemadmodum qui Armipotens uel Hiscocerutis audiuit, intelligentiae non expers manet armorum uel cerui. Sic ergo in simplicibus.In duplicibus uero, uult qui-
138쪽
dem inquit ceterum nihil designat abiuncta,hoc est uidentur quis dem significatiuae e se partes: quoniam,& in iis pronociandis quaedam aperte compositio plurium uidetur, nominum quanuis unatum animi coceptio. tsi res ea sit quae ex ipsis indicatur: re aut e vera nullius & hae sunt significatiuae, si per se ipsae proserantur. Igitur vi semimatim explicem huiusmodi erit argumentum, si quet per se significatiuae lunt voces ut rex cum aliquorum nominum partes evasere, prorsus,ubi a suis totis demuntur, sigmficatu carent, quid de una syllaba hominis putandum est: vel partibus aliis nominum,quq etiam non insumptae in nominibus, significatiuae esse nullius uidentuti haec igitur patent Ex iis vero quae tradita hic sunt Aristoteli oportet colligere,non eam solum quae persectam absolutamq; sententiam explet, sed impersectam quoque orationem uocandam ab eo censeri . nam ct illi quaecunq; prodita sunt
E S Τ autem significativa quidem omnis oratio: non ut insfrumentum uero seriquo modo diritum est,ex composito. enunciatilia autem non omnis ed ea cui ueram competit aut falsi
pronuntiare competit autem non omnibus. Deprecatio verbi:
cause e loratio quidem sed neque uera,neques fa est. Mi so
igitur aliaesunt :quippe quarum coni deratio Rhetoricae mangis aut Poeticae conuenit.at E nunciatiua praesentis ot contems plati Inis. Resellit quedam his uerbis Aristoteles syllogismum , qui nons sitione uidetur orationem sed natura esse demonstrare. Quina ς φ igitur syllogismus Oratio instrumentum est uocalis, inquit, i nobis natura existetis facultatis.ea nanq;,ut pote quod instrum. tum est,quq uolumus inter nos indicamus,omne naturalis facultatis instrumentum,& ipsum natura constat, quemadmodum oculicum nobis instar instrumenta videndi sint potestatis,aures audiendi atque alterius pars quaepia alia non nature sunt,sed artis instrumenIa ergo natura consistir . Oratio,nihil ex nostri Animi molitiones obtinens. Duae itaque cum in syllogismo sint propositiones as
139쪽
sumptς,concedit Aristoteles maiori: quae instrumentorum omne naturalis omnis potestatis natura esse dicit. minorem autem corripit, quae orationem fatetur esse naturalis in nobis facultatis instrumetu. Quodna igitur instrumentu sit vocalis in nobis facultatis,aperiendum est: quoniam naturalis cum sit, eget instrumentis: quo modo Vires alie quaelibet naturae. ac quid ergo ipsius existes oratio postquam instrumentum non esse perhibetur , natura non est, sed posivione. Sunt itaq; facultatis nostrae vocalis instrumenta
Pulmo & Arteria illa φ uocant asperam. haec quidem ut simpliciter uocis .Vt uero articulate ,quaenam sunt naturalis instrumenta
potestatis Lingua:Ρalatum atq; alia quae sic uocalia seu locutoria
instrumenta nuncupantur. Oratio autem opus erit tali horum instrumentorum motu ab illa effectum. idcirco ' neque ut natura stipis oratio necesse est. Nihil enim prohibet quo minus perfecta a naturalibus uiribus opera sint positione: quo pacto in saltationes le res habet.Nam cum naturalis in nobis facultas localis motiost, saltatio quod opus ab ea demanat,positione continetur. licet enim saltatori, tali uel tali ratione manus mouenti Achillem verbi gratia significare: cum alterius alias corporis habitu ac gestu speciem edat, atque eius accidens quodpiam prae se ferat. Irgo quemadmodum loco dimoueri natura comparatum est saltare, positione atque ex composto: lignum natura prouenit et ianua positione construitur ita vocis sormationem quoque naturae acceptam,significationem autem per nomina seu uerba conflatas ex hisce orationis,quae ipsum esse ex uoce incondita & rudi velut mate i ta obtinent, sermam uero a nostra cogitatione sunt adeprae, positioni nec naturae reserimus. Ac videtur sine homo uocifera facultate,quae animariarum in nobis cognoscendi uel appetendi facultatum instrumentum est, praeditus ex natura perinde esse ac brutae animantes. Quod autem significandum utatur nominibus aut uerbis aut ex hisce constitutis orationibus quae non amplius natura sed positione sunt, id prae caeteris quibus ratio deest habere praecipuum : propterea quoniam solus quoque mort-lium particeps est eius Animae quq suapte. industria mouetur, artificioleq: agere potest mi ct in uoce ipsa edenda vis eius orti sex
dignoscatur, lige autem declarant exornatae oratiores m tris uel
sine metris compostae. Pluribus igitur netb s demonstratum est tu orationem,tum eius partes Nomen & Verbum ex pacto cc stare.
140쪽
Verum quoniam ipsa in instrumentum quoque esse a firmamus nominum uel rerum significationis quodna in illud ta iidost quod
ea uelut instrumento utariar dicendum est .ac constat sane cogitatricein esse Animam, nam solius munus huius est oratione uti. Caeterum quodnam pacto cum ex compsito consistat, instrumentum esse naturalis facultatis cuiusquam possit, si cui propter eam regulam quae omne natura esse naturalis facultatis instrumentum mone , mirnm e si e uideatur , rationalem hanc dicemus atque artificcm in nobis uim natura esse excellentiorem ut quae etiam leparabilem ab omni corpore substantiam habeat. Hec autem narrari a nobis quae uel ipsit pulceant siristoteli,declarant ea quae illae
ait calcem secundi Naturalis auicultationis prodidit uoluminis: nepet bruta animalia non ex arte , sed ex natura agere , intellectu orbata, ut pote arte, ex quadam insita nobis ui quae naturam luperet, progrediente. in quibus non arxe, se d natura quadam inquit nidum sibi fingere hirundinem: araneolam telam contexere. Quid enim referre opus est demon strationes illas quae in comentatione de Anima Intellectum esse probant a corpore laparabilem: Nihil itaq; mirandum est,hanc agentem naturae viribus, illarum quoque usurpare instrumenta quae naturalia ex neeessite sunt .atque alia nonnulla ipsa sibi artificialia parare insti uineta ad proprias actiones obeundas. Quemadmodum igitur tuendo corpori hostibusq; propulsandis naturalia instrumenta facultatis loco dimouctis,quae ex natura est manus & pedes adhibet, adhibet aut & arte fabricata gladiu ct hastum,similitet & in articulatura. ed fidiendiq; ratione ac caeteris tum activis tum effectivis functionibus sic & in si nificando utitur quidem Anima naturalibus instrumentis uociferae & locutoriae facultatis Pulmone , Lingua , Palato . Den tibus Labiis , utitur Vero etiam Oratione, eius ve partibus:artificioseqs fabricatur illas atque ex composito, velut futura significandi instrumenta, circaq; naturalem materiam idest uocem ipsarum generationem mollitur: ut gladii,circa ferum:circa lignum gubernaculi Hactenus cum exhibuerit nobis Aristoteles orationis elementa. Nomen inquam & Verbum atque compositam ex hisce dicta n q; cummuniter orationem,cX quibus omne oritur sermonis idioma, deinceps ad Enunciatii iam accidit orationem ,ut ab initio statutum est, contemplanda