장음표시 사용
181쪽
bum Nam quoniam ea salsa semper est quae omnis praefinitionem
Mirique complicat,termino patet ueram scia per eam esse quae causam mendacii summouet, hoc est uniuei salem affirmativam prae finitionem praedicato coniunctam ut,quae omnis homo non Omne animal dicit.quare huic contrariat quae nullus, inquit,homo no
Omne animal est falsa perpetuo erit. quippe fieri nequit ut uerae simul contrariae sint. At aliquis rursus pra finitio subiecto applicetur.aut ergo aliquis homo omne animal pronunciabimus:ac semper salsa haec est, eam ob causam , qua uniuersalior hac quoque omnis homo omne animal perpetuo mentitur. quamobrect haec semper,cum ab illa comprehenduntur,sitq; ipsi consequens falsa erit. uel aliquis homo nullus lapis uel a Iiquis homo aliquod animal uel aliquis homo no omne animal .atque hae omnes uerae. Superest non omnis praefinitio subiecto copulanda. Rursus ergo dicemus uel non omnis homo omne animat:& haec uera est temper ceu semper falsae illi contradicens omnis homo omiae animal. uel non omnis homo nullum animal atq; haec rursus uera est in necessaria contingentique materia. quoniam. s.falsa in his est quae huic contradicit:ea est omnis homo nullum animal aut nullum album.
uel non omnis homo quidam lapis . constarq; & hanc in materia ueram esse impossibili. quoniam salsa in hac est quae illi eontradicit,nimirum haec omnis homo quiddam lapis.uel,quod reliquum
est non omnis homo no omne animal .atque hanc rursus nunquanon falsam esse contingit:ut quae semper uera hanc tollat: omnis
homo non omne animal.causam uero cur uerum haec perenniter
Prodar, iam praediximus:nempe quoniam uniuersalem affirmatuvam pHfinitionem tollit male ab ea quae omnis homo omne animal dicit praedicato commissammeque ut uera illa sit,in necessaria quoque permittentem materia, in qua subiecto praedicatum necesse est competat.Itaque cum sedecim propositiones percensueti mus,quatuor perpetuo mentientes Invenimus:totidem semper ueras: reliquas ct uerum S falsum nunciare in alia atque alia posse niateria. atque in semper salsis Affirmationes duas: eo cono ueniςntes quatenus omnis praefinitionem praedicato connectunt: differentes uero subiecto coniunctis Afficinaliuis praefinitioribus . eae sunt omnis homo omne animal & quidam homo omne pnimal.duas quoque consortes. Negationes non omnis praefinis
182쪽
tione praedicato adhibenda. dissentientes negati uis praefinitionibus subiecto applicitis inimirum has nullus homo non omne animal di non omnis homo nou omne animal. In semper autem ueris 'duas rursus Assirmationes , quae semper salsis contradicunt Negationibus omnis homo non omne animal & quidam homo non omne animal uel non omnis lapis uel non omne album. Ne gationes duas, quae semper falss Affrinationibus contradicunt nullus homo omne animal & non omnis homo omne animal uel omnis lapis uel omne album .Caeterae omnes, uti dicebamus, &uerae & falsae in alia atque alia materia deprehenduntur, itaque ex iis quae astrinatiuarum alteram piaefinitionem subiecto adhibent,praedicato autem particularem affirmativa duntaxat: pa iticularis in necessaria ac contingenti materia uera , uniuertatis in
sola necessaria inuenitur. quippe in hac sola competere uniuersis praedicatum potest subiecto coprehensis indiuiduis .in reliquis scilicet mentientes.eodemq; in caeteris modo. Verum,quod inspicere ab initio proposueramus, quam ob causam , cum plures sint quae perpetuo mentiuntur propositiones, solam reprobauit eam Aritio teles quae uniuersalem affirmativa praefinitionem utrique termino connectit An in caeteris particularem Affirmatione que quidam homo,inquit, est omne animal ppetuo n etiri propterea plane cernebat quod ab uniuersali contineretur. Negationes a u. rem cor,sentire affirmationibus, quasi per addictas subiecto praefinitiones quoq; ipsae sunt,particularem negativam tollerent pisdicato coniunctam. Sic nanque usu venit ut, si negativa pallicula Vtraq; ab altera tollatur, propositio ruisus in pristina Amrinationem deueniat. Quid enim interest omnis homo omne est animal an non omnis homo est non omne animal proseras ' potestate. n. videlicet omnis homo nequaquam non omne animal est dicimus:Vel nequaquam omnis homo non omne est animal sed omnis
homo omne animal est:atque utrique illam in ferimus quae a principio fuerat omnis homo est omne animal. Vel rursus quid interest homo quidam omne animal est dicere,an nullus est homo no
omne animal l hominem enim iacultate iterum nequaquam non omne animal esse pronunciamus: vel nequaquam nullum hominem omne animal esse: inserimusq; hominem quendam omne esse
animal. Pioinde dictas quoque Negationes licet veris illis sem-
183쪽
per propositionibus refragantes uidere quibuscum salsae etia semper Affirmationes pugnabant. Nam uerae semper illi asarmationi omnis homo no omne animal tum haec omnis homo omne animal semper falsa ob praedicatum Asfirmatio tum haec etiam non omnis homo non omne animal propter subiectum repugnat,quo fit ut mutuo concurrant. Caeterum dicenti quidam homo non omne animal tum haec similiter quidam homo omne anima I praedicati ratione renititur: tum haec quoque subiecti nomine nullus homo non omne animal quamobre hae quoque c5ueniunt. Quas ergo citauimus Negationes, si vim cum Asfirmationibus obtinent eandem qui uuiuersalem semper fallacem Assirmationem 1 propositionum catalogo fra utq; consequentem illi perpetuo particularem Asfirmationem secreuerit,potest iis reliquas quoq; his improbandis,hoc est duas illas Negationes quae .cum distis consonent Asfirmationibus,mendaces & ipsae perpetuo sunt,eiecisse. Est enim attendendum semper salsis semper mentie di caulamu sola omnis praefinitione praedicato commissa suisse inuectas nanq; ipsis inest omnibus actu,uel potestate) eiusq; sublatione uerusemper prodentibus verum fatendi. quippe omnes quoque hae non omnis prefinitionem obtinet praedicato adiectam , uel acturursus, ut quae in iis Affirmationes sunt: uel potosta terut Negationes. homo enim nullus omne animal prcpterea dictu uerum est: quonia omnis non omne est animal .similiter.& non omnis homo omne animal quoniam & particularis non omne est animal. uapropter iure Philosophus a sola omnis praefinitione praedicato deuincta reiectitias fieri propositiones dicit. Constat autem etsi abi cli praefinitione lubiectum capiamus, addito illi apud Graecos articulo,uel ne hoc quidem addito,idem propositionum quae sic fiunt cum iis peccatum sore quae non sine proditis praefini
tionibus dictitur. similem enim haec vim obtinebit, que ho anthropos. i. homo omne animal inquit,huic omnis homo omne animal
hec aut anthropos hoc est homo omne animal illi quidam ho omne animal. Eadem quoq; de causa si singularem subiectum asciscamus,omnis praefinitionem tribuere praedicato quod de tylo dicitur recusabimus. Haud enim potest qui serio ac tanquam uere loquitur Socrates,dicere, est omnis homo. A tq; nec ut uerae semper aut quandoq; fiant propositiones , praefinitionem prR
184쪽
ΕX.sVBIEC. TANTUM ET PRAE DI. io
dieare quampiam Aristoteles censet addendam. Sunt enim omni no semper uerae non minus perpetuo mentientibus deuitandae , is qui prolatas recensere enunciationes absq; superuacua varietate statuerunt: ceu que nec diuersum quidquam in necessaria aut impossibili materia significent:nec nobis conducant ad uerum salsumq; discernendum. Quin nec quae uicissim admittere horum alte aram ualent,praefinitionem habere aliquam debent praedicato adiunctam.Cum enim uim eandem illis obtineat propositio eaq; sine praefinitione praedicatione facit,cur no simpliciores contexe mus loco earii quae superflua quaedam actum unti ut pro illa omnis homo quodda animal uel omnis boino no omne animal hanc omnis homo animal illius uice omnis homo nullus lapis hanc omni, homo lapis non est uel quq hanc simpliciora e sylacerioris naturae enunciatur nullus homo est lapis: Si quidem ct quando ueterii quosdam inuenimus qui particularem a firmatiuam praefinitionem addere prqdicato uidentur,ut cla Aristoteles A nimam ipse Entelecheam quanda nominat, ct Rhetoricem Plato petitia quandam dicendum est uerbum quandam acceptum eius gratia illic fuisse, ut non reciprocare cu lubiecto praedicatu indicarent tuerisi sentis eius ee: ac differentiaru quarunda additione egere, ut subiecto finitione coficiant.Sed quo nUn ipsis inquiunt) rebus Aristotelis conuincitur, si uerum ex pticamus cum omnis homo scientiς omnis capax est dicimus' uniuersabq; praedicato uniuersalem praefinitionem copulamus An q, rei pondendum omnis praefini. tionem non re uera praedicato coniungi. Nam praedicatur id quod sertur de subiecto dicitur autem de homine non scientiam esse illum sed scientie capacem. Quale sit omnis praefinitione huic ue
bo capax adhibita , tunc uera esse posset propositio, uelut si diceremus omnis homo omne est capa X scicitae,utique ratio coargueretur Aristotelis:nunc autem ut uera sit heri neutiquam potest.
Qui enim hoc inquit,non aliud quidqam ait, quam quemvis hominem , omnem esse hominem: Socratum uerbi causa non Socratεωlum esse , sed & Platonem & Alcibiadem , ct alios singulos.
Nam si omnis homo scientis omne capax est, unus, autem Omnium est & Socrates, ergo iis quoque scientiae capax est omne.qua Obrem Socrates ipse,& plato erit : ct Alcibiades :& quandoquidem sunt 2 ii scientiae capaces . nisi enim Socrates ipse &
185쪽
ito a SECTIO II. DE PROPOSITIONI R
Plato & Alcibiades una sit,non erit omne scientiae adhuc capaxe, Ergo uerbum omnis non hoc loco praefinitio,sed pars est praedicari. hoc enim ipsum sertur de homine, cientiae esse omnis capacem. Enimuero verbum omnis praefinitionem no esse praedicati,liquet ex eo quod huic nobis propositioni maiorem aliam propositionem nectentibus, priorisq; huius praedicatum,ipsum inqua scietiae omnis capax esse, alii cuidam quod de ipso praedicatur .subi ctum facientibus, ut conclusionem quandam ex iis colligamus,uniuersalem illi,ceu non habenti, praefinitione addimust uelut si omnis homo, iiceremus,omnis est capax scientiae.omne quod icientiae omnis est capax. rationale est. ergo omnis homo rationalis.
Quanquam si omnis uerbum erat praefinitio quid alia nobis pr finitione opus erat fac quonam pacto licebat duas inter se praefinitiones ordine proferri Uerum nec omnis praefinitionem praedicati esse posse,nec praedicatum scientiam, feci capax compertum esticui cum earum lege propositionum quae in prima figura conficiuntur subiectum in secunda fiat propositione, alias apud Graecos articulum, alias uniuersalem praefinitionem addimus. Universalem ergo affirmativa praefinitionε praedicato adhiberi no oportere,siue subiecto communius predicatum fit,ut in hac omnis homo omne animal siue etiam illi adaequatum,ut omnis homo omne risibile constat ex iis que prodidimus. Nam & in adaequatis terminis non absimilis absuruitas est propterea, quonia qui Omnem hominem omne risibile esse ait, particularem quemlibet Pronunciant hominem eundem esse uniuersis et Socratem exempli causa,quoniam est homo omne esse risibile: id autem est,socrate, omnem esse hominem. Hoc igitur vel ex superioribus patet uerbistin quibus omnis homo omne scientiae capax est dici no posse ostendebamus,nam ct scientiae capax cum homine e Xaequatur Sed quaenam est causa ut ineptum natura praedicatum sita raefinitionis omnis additionem sustinere:cum nullus copulari illi posse videatur ' An quoniam quod affirmative praedicatur,si de subjecto dicatur uniuersaliter, vult semper subiectum siue ut adaequarum uelutq; ipsi quadrans,sive quoque ut excedens complecti;d uniuersalem praeterea indiuiduorum illorum multitudinem quae
subiecto comprehenduntur suo ipsius consortio eam sibi ipsi colli Sare arctuc uniret natura aptum est.Erso quod alamatiuet pro
186쪽
aleatur si cogere vel ea studet quae natura discreta sunt,ut quod prius ipsum multo in sua ipsius simplicitate spectetur omnis autem verbum non unum quoddam sed multitudinem declarat,patet fieri nequaquam posse ut ea inter se coniungantur.Nam uerbum omnis ut supra disserebat Aristoteles,non uniuersale ipsum significatJed uniuersaliter inesse. Cum autem se iunctum id omnino fuerit quod negative de sabiecto praedicatur tunc & de subiecto quaecunque sub praedicatum ueniunt inficiari possumus:atque exempli causa omnis homo nullus lapis est dicere. Sed insartam propositionem instipatamq; faciemus: cum dicere simplicius liceat omnis homo lapis no est atque eo sim plicius adhuc nullus homo est lapis r ne in sublatione affirmativam praefinitionem
CONTRADICΤORI E igitur oppositam affr
mationem negationi inquam eam quae uniuersaliter illi quae nonniuersaliter eidem ine se sigmiscat:ut omnis Homo albus. nutilus Homo albus quidem Homo est albus. Contrarie uero, linis nersalis astismationem uniuersalis negationem tui omnis Homo iustus inullus Homo tu lus. uamobrem ut uerae simul
haesint feri nequit:at ijs oppositas licet quandoque in eodemst
mni ese veras:ut non omnis Homo albus, quidam est Hos
mo albus. Propositionum praefinitam oppositiones hoc loco tradit no
. bis Aristoteles uniuersas tum eas quae in descripta superius tabella. diametricum ambulorum obtinent situm tum uniuersalium uniuersaliter:tum earum etiam uniuersaltu quae ut particulares appellantur Atque angulares quidem quas uniuersales uniuersaliter nominauit, ut quae propositionum alteram uni uersaliter habet uniuersale,contradictorie inuicε oppostas esse ait, hoc est uerum semper ac falsum diuidere, uniuersialem inqua affirmatione particulari negationi negationemq; uniuersalε Particulari affirmationi. Iplas uero uniuersales uniuersaliter pro
187쪽
Oppositiones non etiam contradictorie,sed contrarie mutuo sese Op P ignare propterea,qudd mendaces simul m materia sint contingente: in qua particulares , quas ct Subcontrarias uocant, uerum simul inuicem fateri necesse ust . quoniam tunc uera ex iis latraque est cum contradictorie ipsi repugnas uniuetialis propositio mentitur .quo fit ut he nullo inter te modo praelientur. Haec autem tum ex adiectis a Philosopho patent exemplis :tum ex iis quae prius nos de ipsis prodidimus. Caeterv non Illud ip norandia, Pro antiphaticos in graeco exemplari,idest contradictorie, apophanticos etiam hoc est enunciatiue scriptum inueniri. per hoc nimirum significante,ut Porphylius philosopus inquit, Aristotele, qualis ahirmationis ad qualem negationem oppositionem censeat sumendam nempe eius capiendam esse quq uelut euunctatio est. Siquidem & finita,ut ait uel ba assirmationum nomine , infinita negationum uocari consueueruntiac suspicari quis potuisset: nisi adverbium enunciatiue esset additum Merbalde id genus uocum
oppositione fieri. Ad ea quae sequuntur clarum est magis priori
scipturae consonare.hae enim ratione & contrariae dici poterunt enunciatiue obluctariaquas ceu modo quam superiorum diuerso
oppositas Aristoteles confestim adiecit.
Ir II. Q VAE ERGO uniuersiit; contradictiones uriuerstiter sunt, earum ueram esse alteram aut falsem nece se est. Et
quae in siingularibus habentur: ut albus Socrates est . Socrates non est albus. ιue uero in uniuersalibus, non autem uniues
liter,non uera semper altera, 'se altera est . quippesimul nes
rom est dicere,Hominem esse album, re assum Hominem non
esse:πHominem esse'rmosum G firmosum non esse Hominnem. msi defirmis,es etiam non'rmosus:πsi quid it,non es quo pGideri aute illico propterea pristi ab urdum, quod hec non es albus Homosmulat la fgnificare nullus Homo albus appareat . haec autem neque idem gri cat, neque is
188쪽
Propositionis octo illarum ex diuisione subiecti emanat tu quae contradictorie sibi obstent inuicem quq cotradicere uideatur,nec tame cotradicant,p haec nobis Philosophus traditi dicitq; an gulares inter se diametricas, quas uniuersales uniuersaliter nuncupat, quoia ia uniuersalem uniuersaliter alteram obtinent propositionu,nepe omnis affirmatione cit no omnis negatione:& negationε nullus eii affirmatione aliquis cotradictorie depugnare.& praeterea singulares ut Socrates est albus cum hac Socrates albus non est impraefinitas uero ait,quas & hic uniuersales no uniuersaliter uocauit, non sibi mutuo.contradicere,cum nec uerum semper falsumq; dividant:sed in materia contingente cu particularibus ea de uim obtinentes,esse ueri dicast in qua uerit & ills asserere c5-
periebantur.Quippe ueras simul esse & est albus homo imprifinitam affirmationem,si in scytha quopia uerbi gratia sumatur, &ho albus no est impraefinita negatione, si in quoquam A Ethiope.&est homo formosus in Achille,uel Nireo:& mimosus ho non est in Thersite, Haec itaq; sic pronunciante Aristotele: reclamatibusq; illi claris uiris ac mihi ueneratione prosequendis, par utiq; fuerit nos qui ueritate rebus cuctis amiciore simul ac magis uel eda duximus, id quod uel ipsi facere nobis suadent theorema non sicco ut aiunt, pede praeterire:sed tum Aristotelis sententia scrutari,qua imprefinitas simul ueras ella propositioncs ceset:tu quae ab iis comemorantur qui cotra atque ille de ipsis statulit S ad hec
quoq; natura ipsam rerii ct harii ipsaru p se propositionum facultatem inspicere ut ubi contrarias cognouerimus rationes, easq;
res de quibus sermo est, ipsas per se contemptauerimus, ueritate de iis exactius diiudicare ualeamus. Aristoteles igitur,qd ct prius dicebamus:idem sonarecti particularibus impret finitas arbitratur affirmatione affirmationi megatione negationi. id e nanq; homo
est albus dicente, quidain homo albus est proserenti indicare. αqui non est albus homo illi qui homo quidam non est albus uel
non omnis homo albus est enunciate. eaq; de re particulares quae in materia simul uerum deferunt, deserunt autem in contingente,imprcfinitas quoque in hac mutuo conuenire. An uero pro positionibus re uera de quibus agimus uis haec constet consideremus et atq; a notione quapiam de iis communi diiudi cationis exordium summamus . Impraefinitas proposuiones
189쪽
materis rationem ad pr finitas habere omnes confitemur. hae siquidem acceptis pr finitionibus,que formis proportione respondent praefinitas ceu quiddam ex utroque consciunt. Quoniamissit r materia, ut quae est informis,sormam adeptis inserior omnibus est,ad eorumq; deteriora nec dum expressam distinctamq; formam obtinentia, uetur oscuriore ui praedita, neque iplam et- lentia multum superantia propius accedit, patet impraefinitas ne-icesse quoq; esse propositiones tantundem prefinitarum deterioribus ualete: Itaque contemplemur que deteriores esse ex praefinitis propositionibus dicendae. atqiidem sonare iis imprennitas affirmabimus. Praefinitarum affirmationum particularis uniuersali dubio procul inserior est. propterea imprefinitam affirmationε particulari affirmationi uiribus exaequari est necesse. De negationibus uero mutuo digladiantur Interpretes. ac qui Aristotelem sequuntur,particularem uniuersali deteriorem esse aiunt quippe in Oppositione ea propositionum quς per quantitatem fit , dignius uniuersale esse particulariciu affirmativum negativo in ea quae Pqualitatem obitur. Alii vero deteriorem particulari esse uniuersalem asserunt. quoniam non solam in his propositionibus quanti ratem, sed cum cύtradictorie qualitatis coplexu accipimus:cuius sane interest qualitatis rerum subsistentiam abolere. Particularis igitur negatio cum uniuersalem duntaxat affirmationem summouere contendat,possitq; particulari interdum affirmationi ut in contingentibns conuenire nam non omnis albus homo est & quidam homo est albus simul uerum profitentur) si per uniuersalem negationem significatio nequaquam potest ulla lubsistentiae relici
qui, per particularem uero non expertes manemus particularis
cuius iam subsistentiae intelligendae ,constat inquiunt deteriorem esse uniuersale negatione particulari negatione oportere. Enimuero hςc ita se habere,atque impretfinitam negationem uniuersali negationi,si ut perfecta propositio sumatur, uiribus parem e sse,non omnis aiunt. Auctor νm usus alius duntaxat,sed i ple quoque palam facit Aristoteles,qui pluribus suorum uoluminum to cis impiaefinitam negationem pro uniuersali usurpat ceu cum uult fieri non posse ut motus ipse per se sine rebus quς moueari r ur sit,pronunciare,non est motus inquit praeter res ipsas, ac sine prae finitione negationem facit, perinde atque si diceret, ubi a rebus
190쪽
rebus discesseris nullus est motus:non aurem non omnis.& cum sensum nullum esse praeter quinque illos velit asserere,non est,inquit praeter illos quinque alius sensus. ergo cum non est homo . etiam iustus dicimus, idem,illi. proferimus nullus homo est iustus.
Ouod si quis Anytum putet subaudiendum , ut non est homo iustus Anytus uel no est Aethiops albus ho negationeq; impraefinitam hanc non est homo iustus idem illi non omnis homo iustus est pronunciare arbitretur, ct hanc non est albus homo illi non omnis homo est albus primum quidem non amplius, inquiunt,p- sectam esse propositionem sinit deinde nec ea seruabit quae Aristoteles de negationum cum affirmationibus oppositione prodi-dir.eae enim inter se oppositae censebantur quq eundem subiectu, praedicarumq; eundem capiunt:cum dicebat,Eam poro opposita esse in quam quq eiusdem de eodem est:non aequi uoce, autem ct quascunque id genus praefinitioves alias aduersus molestas Sophistarum argutationes adhibemus. Si uero iustus homo est dice- te affirmatione et uerumqs propter Socratem proferente , negationem eius homo iustus non est veram propter Anytum esse arbitraremur,subiectum in negatione aliud ab eo faciemus quod est in affirmatione acceptum nec faciet hoc contradictionem. Qua
propter si contrad ictionis significatum seruabimus,impraefinitasq; uelut psectas propositiones assumpserimus,neque ipsis uelut per seipsas imperfectis singulares subiectos quosdam subaudiendo enficiamus ut in singularium speciem decidant , necesse est inquiunt
impraefinitam negationem uniuersali esse consentaneam. Hoc ergo ita sese habeat, impraefinitaq; affirmando particulari concurrat,ut cum homo,ditimus, quinq; cubitorum est magnitudine ueros enim nos esse hoc dicto arbitramur, uel si solus unus sit qui eo creuerit magnitudinis imprefinitas propositiones contradictorie inter se censet esse oppositas:quo sese modo affirmatio quo que habet particularis atq; uniuerialis negatio. Si quis vero'eliodam magis esse in malis uniuersalem negationem particulari nespatione asserat primum quidem non rerum naturas in Logica facultate inspici,sed uocsi per se ipsarum potestatem ignorat.deinde ne sic quidem poterit consentientes inter se impraefinitas propositiones demostrare constat.n magis eligendam in malis particularem esse affirmationem uniuersali affirmatione eode sensu di-