장음표시 사용
221쪽
ε 4 SECTIO II. DE PROPOSITIO. E R GO N EQUE EST, inquit, NEQUE FIT NEQUE A FORTUNA, NEQUE AB EO QV O D AE a V E ESSE AC NON ESSE Pos
S IT: hoc elf,nihil ergo neque nunc lain siue ut rarius, siue ut aequaliter contingens euenit,neque unquam in posterum euenter. Deinde & communem contingentis omnis abolitionem faciens
addidit. NEQUE ERIT AUT NON E R IT. quippe omne contingens eo differt a necessario eueniente atque impossibili quod necessarium fore duntaxat dicimus,& impossibile solum non foretcontingens autem,vel fore,uel non fore. Nihil ergo neque est ait neque fit contingentium modo. SED CUN
CTA EX NECESSITATE: NEC UTRMLI
BE T. postea uelut causam eam nobis ad memoriam reuocans
qua contingere haec uisa sunt,subdit , A U T ENIM O V IAFFIRMAVIT AUT QUI NEGAUIT VER U S ERIT. Quod si horum alter uerum finite explicabit Propositionem autem contradict ionis alteram,si uerum distincte enunciet,contingentis exitium sequebatur, liquet contingens taaliud ,tum quod eius uelut centrum est utrum libet quod Aristoteles pro omni contingente accepit,ex rerum natura abolitu iri.
Quod si quam obtineret subsistentia, FIERET SIMI LITER AUT NON FIERET. Hoc enim utrumlibet uel esse uel fieri arbitramur QS OD NIHILO MAGIS
HABEBIT. ac sane uerbum habet de eo uidelicet quod factum est,iam qi in essentia existit habebit autem de eo quod facie- dum obueniet dicim us.
ITEM s album nunc est,uerum prius fuit album fore affirmare quamobrem uerum fuitsempe x ijs quodlibet quoactasunt esse aut fore djcere. sim autem esse dicere aut fore sems per uerum fuit,non potest hoc non esse neque non fore.at quod
non fieri nequi impossi bile est non eri quod non feri ol im' possibile,nec se efferi ergo quae erunt uniueis feri es necesia statque
222쪽
Ex sv BIEQ TANTUM ET ORAE DI. 1 ef.itaque nullum erit utrumlibet,nihil ; fortuito . nam si qui quam a fortuna non utis id ex nece sitate fuerit.
Quae supra minus perspicue dicta sunt ut ab acceptis in suturii tempus de quibus agitur propositionibus uerum distincte diuidi
ac salsum probaret,cui ex sese consequens erat nullum contingeriti inter ea quae sunt locum 'relinqui, uult per haec nobis apertius tradere:ac maiore studio ratione deducit. idcirco vel ut ab alio prscipio argumentatione moliens,ITEM SI ALBV M,inquit N V N C EST: ut si infans editus modo sit, uerum fuit pria die dicere album postridie ortum iri insantem. neque id pridie magis qua prius quatoliber tepore. na quae sors haec fueriti )quod
autem semper praedicentes fore vere loquimur,hoc non fore nequaquam potest quemadmodum nec quod esse dicentes uere an Drmamus,noc potest non esse.fieri ergo non potuit quin albus i fans nasiceretur.quoniam uero de ipla quoque in infinito antevcepto tempore facti est diuinatio. O D E N l M, in
quit, NON FIERI NEQUIT, IMPOS SIBILE EsT NON FIERI QUOD NON FIERI EST IMPOSSIBILE, NECESSE EST
FIERI. eoq; promouet ratione,ut quod ipse statuerat, omnia probet necessitate contineri,idq;,ex propositionibus quae magis perspicuae sunt,magisq; concedunturiac tantundem illis ualentia quas transmutantur, Nam ct haec nequit non seri & illa' impossibile est non fieri,eodem peti inent.& Ego impossibile est non fieri cum illamecesse est fieri atq; eodem resertur: quemadmodom dchate impossibile est fieri atq; illa necesse est non fieri in ide conueniunt.magis tamen ab hac impossibile est non fieti utpote euideriore,qua ab illa,necesse est fieri commovemur. Q uapropter Medicus quoque cum uecesse exempli causa aegroto esse, si lanati ue Iit, uenam secari dixerit,quasi rationem quae id cofirmet,magiso promouere ad credendum debeat,subiungi eum namqs impossidile est uena non secta consanescere. Quocirca merito, inquit,dice
bamus. QUAE ERUNT V NivERSA FIERI EST NECESSE NIHILQUE NEQUE FOM
T VI T O, neqs alio cotingentis modo.Caeterii aduersus hac argumctatione diccdum est,quod exitu nunc obtinuit,ac iam facta Ammo.in Periher. Κ
223쪽
est veru non fuisse ante exitu, omnino albu fore dicere . havd.ti. qm id in ipsum eda tepore est depromptu idcirco ex necessaria
ipsum praemolitio e factu esse putandu est. Quapp ex iis a de illo praesagiiit,n5 uerus is erit a necessario fore albu dicit:sed qui torti hoc ipsum contingenter euenturu praenuciat. Hoc si sit costae heri quoq; ut no eueniret potuisse.no n.ipsum contingeter ee euε tum uersi aliter fuisset. Ne ergo qui haec argutant ab eo φ ia euast id q, adhuc expectat iudicent:sed ipsum nondum euasum seruates,quaerant an nec necessario sit euasurum. havd.n . demonstrare
id poteriit,ut post ipse nos aperte Aristoteles docebit. XI
A Τ uero nec neutrum dicere esse uerum dicet:ut neque fre neque nonfre.Nam primum si falsa affirmatio fit, no vera erit negatio:res fosust haec; frmationem accidit veram noesse. Ad haec quoques verumst album essesmul dicere ac magnum ambo si oportet. quo cras fore,cras eriit In uero neque erit c as,neque non erit,utique noninum eris utrumlibete ut praelium naualemam neque committi nauale proeliu , neque non committi oporteret. o uoniam supra ad contingentis abolitionem sumpsit, I pr
positionis de quibus tractatur uerum definite ac falsum dirimi sumpsit autem hoc propterea quod simul uerae esse inter se ne queant,id quod uerbis illis dicebatur,haud enim ambo simul erutin talibus,ac suspicari quis poterat,necesse nequaquam esse simul Meras esse eas .aut uerum falsumq; discernere,quippe ct simul posse mentiri,ob id nunc ostendere nec simul has mentiri propositiones posse instituiti quod no solam nec quicquam ita dicere uolentem ad contingens introducendum iuuat et sed & alioquin fieri neutiquam potest. Nam uel eadem hypothesi ostendetur rε eandem & euenire necessario:& exitum obtinere impossibilem. Itaq; ne hoc quidem dici posse ait singulares contingentesq; P- Pontiones simul inter se in futuro tempore esse mendaces:id qd
uerbis illis indicauit, AT V ERO NEC NEVTRVMDlCERE ESSE VERUM LIcET. quoniam Primum
224쪽
ytiquit contradictionis dignitatem tollemus,a qua Omnes, ut pote euidentissima demonstrationes depromimus. Ad haec autem usu ueniet rem simul eandem neque ideo fore quonia fore illam dicens affirmatio mentitur:& rursus foret quonia fallit negatio quae non fore ipsam pollice tu r.quamobre erit ipsa ex necessitate atq; ex necessitate non erit:quo quid monstrosius ut autem hoc colligat,sumpticulam eam iterii nobis ad memoriam reuocat quet ex orationum inquit ueritate rerum sequi euentum , idq; non in praesenti tempore dutaxat,sed etiam futuro. Si quis enim uere praedicat album cras infantem magnumq; nasciturum, eras nasci oportet infantem ambobus iis quae diximus praeditum.Itaq; suppresso horum consequente, g, res quoque non sint,id ex falsitate sequi orationum quasi id prius iam simul cum hoc praecepto tradiderit,quod omisso consequens est colligit:atq; inquit, SIN
VERO NEQUE ERIT CRA S, NE QV E NON ERIT UTIQUE NON IPSUM UTRUMLIBET.L
sin autem salsae simul id genus erunt propositiones, uel hoc pacto contingens abolebitur.abolebitur uero propterea quoniam simul euenit res necessario,exitumq; obtinet impossibilem.
HAEC igitur alia, incommoda id genus accidunt si asse
mationis omnis ac negationis siue in uniuestibus uniuersalis
terdiue longularibus dicantur,alterum necesse est opposta rum veram esse alteram falsam: nullums; in iis quae sunt sis utrumlibet ed esse eriq; ex necessitate omnia.Ergo nec cosulere opus esset,nec quidqua molirunt si hoc fecerimus futuruillud ob hoc nis ficerimus illud non erit. Nihil enim prohibet
quin re decem ante annorum millibus hic fore hoc affrmaues rit,ille non fore:lit utrum ex ijs uerum dictu tunc fuerit, id ex necessatefit futurum. Atqui nihil hoc refert siue dixerint no sti contradictionem fue non dixerint.num res ita sist habe re compertum est quammis non hic quidquam a si mauerit reneVauerit, Neque enim propterea quod affrmatum uel negas K ii
225쪽
tum sit, erit aut non erit.nec magis decem ante annorum mim
bus quam quantolibet tempore. Q haproptersi itas uniuerse habuit tempore ut nere alteru diceretur,hoc feri necessefuit.
ec quae uni limgula,ita est ut nece sarioseret appetuo habues re. Nam π siquis 're uere a1 rmauit,non potes non feri: πMemper nerumfuit dictu id quod si ritum es fore .
Inspicere ab initio propositum erat an omnis contradictionis quae in suturo capitur tempore veru explicite ac salsum propositiones dividant. Pluribus uero oste sum est huic consequens esse explodi contingetis naturam:cum eueniant alia necessario quaedam impossibilem exitum obtineant:nihilq; in nostra reposirum. est uoluntaterquae posthac absurda esse demostrari oportet, atque euidentiae repugnare. Itaque rationem omne complectes hoc loco Aristoteles,tu propositi ab initio problematis meminit tum quaedam adiicit quae ex eo sequi demonstrauit:eaq; uocat in
comoda:quanuis incommoda esse necdum ostenderit:mmit si cornunibus animorum utes notionibus ac uelut absurdam esse probaturus illico eam rationem quae cotingens tollere conatur.Hae
porro a duplici loco redarguit:atque impossibilia ea nunc ostendit quae ex ipsa consequuntur: paulopost uero & ea criminatur
quae falso ipsa in et sum psit. Q uippe & ipsam per se rem quali pigdita natura sit demonstrare oportuit: atque in natura rerum esse conIingens dicere.eos naque impossibilia comitantur plura qui summouere illud nituntur. constareq; ipsum euidentia deiDonstrat.& praeterea supra dictam rationem inualidam ostMere quae addicere omnia necessitati,contingensq; ex rerum natura tentae exigere. Per haec igitur ea demum tradens impossibilia quae coaringens perimentibus consequentia sunt, si quis Omnem, inquit, contradictionem similiter se omni tempore habere ad uerum LI suinq; diuidendum censeat neque a diametricis tantum angularibus,quas uniuersales uniuersaliter solet nominare,ueram semper alteram definite propolitionum, alteram falsam in omni male ria,sed a singulatibus quoque haberi,ex quo de medio tolli contingens sequebatur,inanem naturae quae consilii nos compotes se
Cit,laborem acculabit.Constat enim si nihil arbitratium sit, som
226쪽
ui frustra de iis intre consilia aggrediamur quae in nostra uoluntate posita sunt: ac simile quid faciamus iis qui quomodo oriatur Sol, aut non oriatur consultant. At vero nos frustra consilio pol lentes a natura factos esse dicere. prorius ratione uacar .na ct hoc ipsum per se geometricis inquit necessitatibus demonstratu est. nihil sustra a natura fieri. atq; euidentia omni certius demonstratione confitetur. Quin & ii ipsi qui omnia necessitate cogunt Contingens exturbant, ipsam ruri s omnino naturam esse fatebutur, quae ut ipsi alui definite omnia atq; ex necessitate,nihil rem re faciat. Quὴmobrem quo pacto ridiculum non sit,& nihil dic: re in nostra facultate relinqui a natura,& nos ab ea de coluitoria ui praeditos fieri: quasi pro nostro arbitratu aliquid agere vel nisagere nobis liceat: Si quis . n.cogitatione quis illam perinde uti atque instrumeto ad actionu exitu dicar,verti nos oportuit re 6debimus a nobis ipsis ad eas actiones esse incitatos ad qs impulit natura:queadmodu usu uenire iis cernimus quae certo ad suos fines tendus itinere,naturae motu agitata . Quo fit ut nos quoq; cuna aliqua in arte quidquam agεtes naturam imitamur,non comem ueconsulendo,si persectam promptamq; artis notitia teneamus, Hit natura imitaturo suppetere est necesse. Ergo si necessitati doer etur omnia, NEC CONSULERE OPUS, inquit, ESSET. NEC QUICQUAM MOLIRI. hoe est actionu principia a
gredi:ut si cogitemus ex Aegypto Athenas nauigare , in portu descendere nequaquam oportet et: nec naue quaerere: nec sarcini Ias importare.nam uel si nitul ex iis curauerimus, necesse nos foret Athenis esse . Deinde modum etiam nobis eum describens
quo agitare consilia solemus, UT SI HOC, inquit, FECERI
NVS, FUTURUM ILLUD EST: HOC NISI FECERIM US, I LLUD NON ERIT. Sun. Pr .
rositum verbi gratia sit eo loci proficisci quo nauigio peruenire ac i umento possis,consulimus uter eligendus magis tit eo perueniendi modus:ac quae utrunq; sequuntur commoda vel incommoda alterum alteri conserendo vicissimq; compensando aestumamus: illum enim qui plus comodi afferre, vel minus uidetur inccmmodUnagis eligimus. Sic uero ct Poeta intellexisse Achillem inquit si in Troia maneret bellumque geret et moriturum sebrcui;atque insignem gloriam adeptuium .sin a bello ducederet,
227쪽
octoq; frui in patria mallet uicturii quidem diu, sed inglorium tatu tu:atque gloriam senectuti praetulisse. Deinde nos rursus eius Comones argumeti quo amoueri c5tinges uidebat, duotii quom dam inquam contradictione praediceti si explicite uerum alteruPronunciare:ac proptereas, locutus ille est euenire qd in costulto effari quis potuisset,argumentum refutare se posse existimans his verbis,sed nihil gestu huiusmodi est: neque de re tanquaeuetura quisquam praedixit,ut etiam ubi uero illi esse concesserimus, nece tario rem euenisse affirmemus hoc positum carpit: atq; non recte dici ostendit. haud enim euenire propterea re arbitrabimurs, ii uere praemoneant f ante eius exitum euenire illam prodidertit: sed cotra Ppter rei natura uera est quae de illa praedicat oratio.Na ut in Praedicamelis quoq; explicatu est, tametsi haec interst reciprocat,rei natura & uera de ipsa oratio non tamen oratiores ut sit facit,sed ut uerax oratio sit in causa est rei essentia. Quapropter si nihil minus habet exitus rei tametsi actu praedicta nolit oratio quae euentura illa esse pollicet, uerae praedictiones erutomnes de iis quae contingenter fiunt si ante euetum vel actu vel potestate enuncientur.hoc autem si ita se habeat, euenit earum quaelibet necessario,nec potuit illa non euenisse.
Q VOD si haec ectye non posbunt, cernimus enim tum a confidendo sum a quopiam agendo principium e se futuram esses in ji omnino quae non emper agunt ipsum posVibile sise
si militer ac non e se in quibus ambo π e se'non esse colit gunt:quamobrem feri etiam atque non feri . Atque ita multa
se habere nobis consticuli sint usis haec uerbi cause diffecas ri potes,nec Assecabitur ed ante deteretur:potes s non diffecarismiliterauud enim illi suppetiisseet antea deteri,ni si non
dissecari potuisse quare o in caeteris rebus faciendis quaecunque per huius modi potesatem dicuntur conflat igitur neque esse,neque eri ex necesstate omnia sed alia 6se utrulibet.nis hilas magis affirmationem uel negationem ueram aut falsam
228쪽
ET SVBI E. TANTUM ET PRAEDI. et crfuisse.Alia magis magnaq; ex parte alterum : quanquam feri
o alterum potes,alterum minime. Cusuperius impossibilia ea nobis tradiderit Aristoteles quae
Continges adimentes comitantur,frustra nimirum deliberare:frustra demum aggredi res agent s. ac quaecuqs iis consequentia Sutut frustra acceptum quibusdam reserre quod nobis opitulenturra ut alios uelut nobis refragantes accusare . si ustra nonnullos ut bonos laudare:uel ut malos uituperare inania quoque esse nomina illa uulgo celebrata, uirtutem ac uitium. ubi enim Iocus dari iis potest, si nihil nostrae uolutatis est:sed nos,ut aiunt illi,adougdam haec agenda ex necessitate ducimur: tuae & a ratione videlicet plane abhorret:&uniuersiam hominum uitam funditus euertunt per haec recta quoque ex ipsa rerum euidentia instituit stin rebus contingens esse,& in quibus sit ostenderer nempe non in sempiternis, ted in solis iis quae ipsum esse in ortu atque interitu obtinent. Quod igitur magnam ad res administrandas uim habeat cosultatio, multaq; ex iis quae sunt nostrae uoluntati debeantur.quae gesta nequaquam fuissent,nisi consilium nos de iis cepissemus,uiasq; iniuissemus illarum e uentus , ostendit a uestis exemplo: quam prout nobis libet, uel scindere possvnius,uel integram atque in conscissam seruare: donec uel utendo ac gestando deteratur,vel et in usum non adhibita reponaturiac spatio temoporis putrescat.constat autem fore ut & in aliis saepe innumeris eaedem rationes conueniant. quocirca perspectum est eorum onantu potestate quae ita fiunt,nobis a natura datam quibus signifi
ca dis Aristoteles, T V M A CONSULENDO T V M AQVOPIAM AGENDO PRINCIPIUM ESSE F V T V-
RUM dixit: communius tunc nomine usus suturi de eo quod nodis euenit,potest autem, nisi quid vetet euenire , p id autem lagendo quopiam dixit,id declarans quod est operationis principia aggredi:qd prius moliri appellabat.Cqterum quibus in rebus
essentiam contingens obtineat,meuiter docuit cum ait, IN IIS
E Ss E co AE NON SEMPER AGUNT.
quod perinde est ac si in iis quae sunt quandoque, alias Vero non sunt dixeris . haec enun cum inter ea quae semper sunt atqne illa quae semper non sunt, media habeantur, quatenus agunt.
229쪽
aca SECTIO II. DE PROPOSITIO N.
prorsus ab iis different quae semper non sunt ut uero no semper agentia dissidebur ab iis que semper sunt, semperq; agur. Quae alit sint no semper a Pelia,breuiter rursus docuit: atq; inquit IN
QUIBUS A M B O ET ESSE ET NON ESSE
CONTINGUNT. hoc est in iis quae in generatione atque interitu sunt. Nam neq; ex iis quodpiam quae semper non sunt agere Mnquam potest. quomodo. n. id queat cui ne esse quidem naturacsicessiti neq; ex iis quae semper sunt p5t aliquod quandoque noagere: quippe si semper sit patet perlicium semper esse : suamq;
ipsius essentiam habere secundum natura . neq;.n. sempiternu esse alioquin posset. quod si semper eiusnodi sit, omnino substantiale actum quendam obtinebit quo iplum semper agere est necessemes uel quouis tempore actus expers maneat,irritam atq; inanem suam ipsius naturam ostendat: atq; ipsum fiustra iis quae sunt an- Numeretur. Quapropter entia illa quae partim sunt et partim non sint,expressit,ab eo quod non semper agant.Competit hoc igitur contingentibus omnibus posse & esse,& non esse. quocirca stante illorum exitum iis posse& fieri ct non fieri c5petet. Sed ex apsis alia similiter ad hoc se habent, ut & sint & non sint:quare ad la quoque ut fiant atque non fiant: ea nimirum quae in nostra preelectione posita sunt,atque utrumlibet uocantur. Alia vel eo magis declinant ut sint ac fiant,uocanturque magna ex parte contingentia: vel ut non sint,neque fiant:ac rarius contingentia DuncuPantur. qme utraque cum significare comuniter uoluisset AI IR
NAGIS MAGNAQV E EX PARTE ALTERUM. xit, QUANQUAM FIERI ET ALTERUM POTEST, AL
TERUM MINIME. Habet enim quod sic vocatur magna ex Parte contingens euε tum ipsum hoc quod magna ex parte nomiiso:cum tamen Bd non euenire,quanuis rarius quam euenire pos-st. Rarius autem contingens. quod non euenire plerunque,euenire tamen etiam porcst,quanquam rarius qua non euenire. Nobis igitur magna ex parte alterum ipsius esse uidelicet ac non esse illud permittens,atqι huic oppositum Se rarius, quod ipsum quoque alterum appellauit, ad id qd est n5 esse ac esse ut lubet acc6modate, dictivi iculis iisdem complexus est ea quae plurimum inret se distant significata contingentis, qudd magna inquam ex Parte, ac rarius euenit. Constat aute ui perinde atque res en -
230쪽
ciationes quoq; de ipsis sese habere ad ueritatem aut falsitatem
NE SEsSE es igitur id quod est 69 qnando est σφ
non est,quando non est,non e se,non tamen nec quicquid est nec esse eji eje:nec quod non est nece se est non eis e,haud enim eiiem id quod es uniuersim,quoniam est,ex necestate Ube: πynpliciter Ube nece ario limiliter π in eo quod non e l. Easdemmin contradistione ratio habeturae se quidem necuse est omne uel non e sse: ore uel nonfore:non tamen diui ponefastu dicere alterum est necesse id uero inqua,nt nece sse est forecsas nauale praelitim,uel non fore. non tamen necese est coms miti cras,neque non committi nauale praelium . committi uero
aut non committi necuse l. allapropter quoniam perinde atque res,uerbesunt orationes, patet quo patio se habent quae ad Atrumliis declinant,admittuntq; contraria,necuse quoque eqse similiter sese habere contradictionem;quod in iis quae nonhmper an aut nonsimper nonsunt usu uenit. anippe hora neμcesse e si partem alteram nerum e se contradictionis aut alsem. non hanc tamen aut illam: sed utra euenerit ac magis sane lies ram ese alteram:non iam tamen,veram aut falsum. Itaqlie exsploratum est necesse nuga esse a syrmationis omni, ac negationis oppositarum alteram heram,alterum falsem esse Non enim istin ji quae sunt se res habet sic in iis etiam quae non sunt:esse auώtem possent vel non ustaverum eo qno disium Hl modo.
Propositum hoc loco est,ipsam,id quod restat, in armam Ostε-dere rationem quae eliminare contingens videtur mihilq; necessarii colligetem .Haec autem inde promouebatur quod ex illi s que iam euenere,ea quae nondum adlunt iudicanda esse censebat. Cuenim lumpserit,si album quidpiam nsic sir,necesse vetum esse illuqui de eo ipsum hod idest esse album dicit:neque nunc modo,sed