장음표시 사용
231쪽
at 4 SECTIO II. DE PROPOSITIONI m
etia in antegreta omni tepore veru suisse albu fore praedicere ceu nihil hoc illo disserat: quodq; exacto tepore uniuerso uerum fuit albii fore affirmare,fieri necesse esse, quae fiunt omnia fieri ex necessitate colligi par esse arbitrabatur. Aduersus hac igit ratione artificiose ad modii p hec insurgens Aristoteles priusqua enunciationes eas declaret quae in futuru tempus, fiunt quomodo eκ necessitate id habeant quod uerum explicent: ac quo pacto hohabeant de iis quae in pret senti fiunt tempore prius di sserit atque a reru natura discrime eoru sumedo,quonia uera oportet oratione rei de qua pronuciatur ex necessitate consona esse duplex
necessariu este inquit: altem simpliciter ac proprie dictu et quod semper ines,subiecto:quasi nec sine ipso collare subiectu possi: ipso nimiru sem p vel secudu infinitu tepus capi edo: ut in aeternis:
ceu cu ex necessitate Sole dicimus moueri aut angulos esse tria-guli duobus rectis ςquales. uel quoad subiectis extiteriri sicut cucalidu esse ignem huc asserimus: aut Socrate esse animal. A lterum non huiusmodi:sed cu hac praefinitione adhibita usque dii praedicatu ab eo qui ita se habere illud dicit vere fuerit δditu:absolute aute non item: seu sempiternu subiectu,seu corruptibile sit. Nam lue a nube seu luna ex necessitate Sole obscurari quoadusqne ob
curatur veris est,no simpliciter.& te sedere ex necessitate uel ambulare usque adeo veru et 1 donec aliquod tibi ex his adest unum: haud uero et simpliciter,seu proprie.ac sempiterne. na neque semper ambulamus,aut sedemus:neque quoad ipsius esse sumus participes. Eadem & meo ratio habetur quod ex necessitate non est . duplex .n. hoc quoque:alterum absolute:ut non esse diametrum comensurabilem laternvel Solem in inime motu cessaret aut igno hunc frigidum non esse. Alterum quousquemon sit predicatu, ut ex necessite no ambulare clino ambulat na uerti hoc absolute non est ted usquequo DO ambulat.quonia fieri nequit ut qui non am
bulat, cu non ambulat,etia simul ambulet. Habesq; in his propositionum penes materias traditam differentiam. Nam quod simpliciter est, necessarium significat, quod simpliciter non est, impossibile .quod uero ea tenus est quoad labiecto. prςdicatum iucumbit, atque no est quoad nε inest,cotingent designat. His distinctis Aristoteles non secus atque in iis quae de rebus proditR sunt, a ueritate inquit orationu haberi necessariis. Quippe ex iis
232쪽
alias ex necesstate esse veridicas p id quod absolute necessariuvocant, in qua libuscunque enuncietur rebus siue aeternis siue corcurptibilibus:siue existentibus, siue non existentibus: velut ea que integra contradictione proseruntur: quale est vel ambulare Socratem: uel non ambulate.hocm. totum uerum sit necesse est,non sist modo,uetu nisi ut si Socrates:& vel calidum esse igne, vel nocalidu. quanqua in talibus prop er reris natura accidat parte alteram expi icite uera esse cCntradictionis, nec contradictione duia Nat integra. Aliae igitur inquit orationes per absolute necessariuid ita habet quod ex necessitate veru profitentur, aliae modo alterorquousqne adsit uel non adsit praedicatu subiecto: ut ex n8cessitate Ambulare,uel ex necessitate no ambulare Socrate. ita naque necesse est uetii habeat orationes,id qd alarmat Aristotiles put natura obtinet eae res quq ab illis indicaturiqua loquidem Morationes sunt interpretes reru: ob idq; iplar si imitatur natura:vt Plato nos ante Aristotele docuit. Sed quid haec ad re 'dixeris: aequona pacto p haec labefactat ea ratio quae tollere c5tine εs. videtur duonia in quia si id qd ex necessitate uera sit p absolute necessariti omnis haberet oratio,merito qui contingens ea occasione de medio tollunt quod cosentaneas rerum euentui orationes de iis pronunciantes quae iam euenere,ex necssitate ueras esse conspiciunt , eas quQque sumerent Crationes quae ante euε-
tum res euenturas esse affirmant uerum ex necessitate obtine-l rezaccideretq; re uera contingens hoc pacto aboleri. At hoci quoniam,uti diximus integre suppetit contradictioni, eius ue -' ro partibus,in quibus,alias inest praedicatum subiecto,alias non
inest,nequaqua praeterea, patet ab iis quod sibi proponunt haudquaquam colligi,id quod ipse exempli gratia necesse est inquit,
omnino cras vel committi uel non committi nauale praelium: non tamen si diuisione facta partem etiam alteram duntaxat contradictionis dixerimus,certo fore omnino pronuuciabimus raut Omnino non fore.Necesse igitur esse constat ab iis orationi-hus quae de contingentibus cnunciant ea aut cm extremorum sublatione indicauit necessarii inquam atque impossibilis:quoru in alterum quod se inper est,alterum quod semper non est appellauit partem alteram definite veram contradictionis haud omnino
haberi:quod propositum ab initio nobis suerat pensitandum: led
233쪽
aut ambas salsitatis ueritatisq; similiter receptrices:uelut eas quet de aequaliter contingentibus enunciant:aut altera prodendae magis ueritati,alteram falsitati assere dat magis idoneam:neque tameaeera τsemper ueram, que salsam perpetuo mendacem. id quod
verbis illis indicauit, NON IAM TAMEN VER AMA V T FALSA M. Planum est autem in eo quod magna ex
parte uocatur contingens,ueram maῖis affirmationem esse,in eo
Q noulam autem ea es affirmatio quae aliquid de ρηoqua fgni ta atque hoc vel nomen es , uel id quod uacat nomine
unum 4utem ibi ac de uno quod in affrmatione es oportet, nomen uero quodq; expers es nominis ante proditum es raminum hoc non homo non nomen uoco sed In nitum nome, quippe unum quodam pacto Nab infinito nomine indicatur. quem admota π no ualent,no uerbused uerbu in nitu, utis uel ex nomine'uerbo:uel ex in nito nomine π uerbo affirmatio omnis negatios conflabit, nulla auis ne uerbo affrmatio est: neque ulla negatio Namque es uel fuit uel erit uel si uel alia quaecunque id genus verba ex eorum quae posta sunt numero habentur.ad igniscant enim tempus .Quo circa prima erit a se Iirmatio atque neg4tio haec es homo:non es homo . De inde es non homo:non es non homo, Rursus es omnis homo:non somnis homo, es omnis non homo:non in omnis non homo eadeer in exterioribus temporibus ratio s.
Cum subtiliter undecunq; ex subiecto ct praedicato cosistentiu propositionum quaru finitii subiectum est prsceptionii conseserit,addit per haec quot quot illae sunt numero: necessario totide alias ex subiecto rursus & praedicato propositiones fieri: uerum non finito 'etiam subiecto existente, sed infinito: Subiectus igitur si uel finitus uel infinitus capiatur: ideq; praedicatus sit,species diuersah eskiet tu alurmationuitu nesationum .predicatus uers
234쪽
alias finitus acceptus,alias infinitus, subiecto eode manete, neq affirmatioes neq; negationes faciet diuersas. Costat.n. si finitus is sit affirmativa necessarω Ppositione esse. sin finitus,negatiua uel negationi potestate aequale.i singularibus,negatione omnino quetam attoni cotradicit. in impraefinitis,negationε rursus omnino, non tamε corradicet e prorius assimationi: sed eam quoque interdu quae illi potest cosonare in praefinitas uero,nec pura qd ad uocε artinet negationε: sed purae taludε negationi ualete. rursus in particularibus uelcύti adice te uel concordat eluelut impiae finitis. in uinuersalibus aut contradicεtε,aut contraria: prout antea disseruimus .Qua de re iure affirmat Aristoteles per solam subiecti differet iapmutar; species id genus contradictionu. C tersi nequis ne fieri quide ex infinito subiecto propterea puter Iropositionems, ut supra explicatu e Junii subiectu piaedicatsiq; unu , ab una propositione haberi oporteat, unu aut no nomine, uersi significatione,idq; infinito non copetit nomini unu .n. id tollens quod a finito declaratur omnibus praeter ipsum congruit idcirco exhibet quoq; philosophus huiusce difficultatis intelligεtiam:nosq; memores reddit in una affirmatione unum esse pret dicatum: ac de uno subiecto praedicari oportere:ostendit': propositionibus quoquaid 1bbesse illis quae ex subiecto inlinito consistunt, cum ait
QUIPPE V N VM a UOD A M PACTO ET AB INFINITO NOMINE INDICA Tu R. ns
que illud quoda pacto superuacue adiecit: sed ut no natura una significa re que admodum finitum ostenderet.Nam illud nisi aequiis uocu sit,uel genere unum significat: uel specie uel numero: quorusinitum est quodlibet.at infinitu non ita uel si ipsum singulariter proferamus dicamusq; non homo:sed communicationem duntaxat eorum inter se omnisi quae praeter id sunt quod a finito significatur:hoc ipso quod ipsorum nullsi id sit quod est illud. ideo sita gulariter quoque infinitum cicit. Porro nomen hoc iure nomininis expers appellauit, ut indicaret priuatiuum ab ipso eius declarari quod a finito significatur nomine. Quonia uero huius nungPrimum nomine carentis meminit subiecti, iure hoc esse illud monet quod prius sub infiniti nominis appellatione tradidit:ubi uerbi quoque infiniti nobis intelligentiam exhibeat. Series autem eo
spicue est dictionis : quanquam inominati subjecti praeceptio
235쪽
isa SECTIO II. DE PROPOSITIO. '
interiecta redditionε multo post facere copulsus est habet.n.huna
in modum, Q V O NI A M AUTEM EA EST AFFIMMATIO QUAE ALIQUID DE QUO EVAM SIGNIFICAT, ATQUE HOC VEL NOMEN EsT VEL ID QUOD VACAT NOMINE. UTIQUE VEL EX NOMl NE ET VEREO. VEL EX INFINITO NOMINE ET VERBO AFFIRMATIO OMNIS NEGATIO QUEC ON STABI T. Floe aute uidelicet de affirma tione dicitur sin, plicissima ex solis subiecto ac praedicato solo constituta,de qua ei quoque in praesentia docere propositum est. Quo fit ut quaerendum minns fit quonam hoc pactoccrirenire uel ex tertio appraedicato consectisqueat affirmationibus: vel cum modo coniunctis: Sed quomodo subnectit his deinceps,nullam sine uerbo non affirmatione solii sed et negatione esse:si ex infinitis verbis negationes fieri acciditi An quod Alexa det inquit respodedii est infinitii & idqd de subiecto uerbsi negat negationeq; efficit; sse eade subiecto quide inuice tame respectu quoda pacto disserre. Itaque hoc quod Do ambulat dico in p seipsum reseratur infinituerit uerbum: ceu quod uelut unii quidda spectetur,parteq; in se significatiua,ut an re proditu,est nulla obtineat, At in negatione quae Socrates n- fuit non ambulat non exacte loqui diceremur,si,non ambulat infinitum uel bu esse uellemus tuerum magis si finitum per se uerbum de subiecto negative praedicari ac per negativam partic la sic ab ipso disiungi ut non ambulat hoc loco non ut unum amplius.sed ut duo capiatur,negatiua nimirum particula discretum a subiccto predicatum esse ostendente. Fortassis vero & illud dici poterit,cum NULLA AUTEM SINE UERBO AFFIRMATIO EST NEQUE ULLA inquit
NEGATIO, uerbi nomen communius de finitio atq; infinito acceptu chi doceat Aristoteles.id quod superius quoque pro inunciatu est,prorsus uerbo opus esse ut enunciativa fiat oratio, idq; nunc data opera in propositionum ex infinito subiecto cosistet tu cotoplatione rursus adiecerat,nequis infinita nomina. sequibus nuc proxime agitur,vel ipsis p se prolata facitas negationi sufficire aibitretur quandoquide imagine etia prae se serunt similis negationibus habendae facultatis: id quod poli apertius tradet. Eo autem confirmado quod ad omne affirmatione ac nega
236쪽
Nonc aliquo dixit esse opus uerbo, subiungit, N A N QN EP s Τ V E L F V IT VEL ERIT. &c. quasi exploratu
fit, neqi a finito,neq; ab infinito nomine,neque uno,neqoe pluribus ab Eluta oratione absq; horti aliquo est inquam vel suit ac similibus fieri. Caeterum animaduertere nobis debentibus, haec quibustum finita tum infinita indiguere nomina ad affirmatione aut negatione facienda uerba esse,ut quae reddita verbi finitione admittunt quod est tempus quodda adsignificare, ab iis ordine, nobis proditς propositionu differentiae tradit, easq; inuicem conferens finito sebiecto utentes anteire iis inquit quae infinitum eum obtinent:quasi simpliciores sint illis,quae aute sub eade specie pronuciatur, primas velut sinaplicissimas esse eas quae ascititia praefinitione carent praefinitarsi co paratione. secsidas, ceu copolitiores illis,quq ascitis ipsas praefinitionibus superariit. Ex iis aute quae psinitioe uacat,no singulares sed impraefinitas capit.ex praefinitione prae ditis no particulare assirmationε,sed uniui sale:quasi eade via delicet in reliquis quoq; propositionibus ratio congruat. Universalis vero affirmationis quq nni tu,qutq; infinitii habet subiectuno proprie negatione ea accepit qua cotradictorie illi perpetuo
repugnat:sed, ut ante exposuimus,quae ancipiti uidetur natura esse,atque cotradicenti cotrariatq;concinere magis tamen contradicenti parem uim obtinet.Tales.n. sunt tum haec, non est omnis
homo: tum illa non est omnis non homo quarti altera idε huic dicit non omnis homo est altera illi non omnis est non homo. Idq; Proprerea quonia haud propositum nunc erat oppositionem contradictoriam rursus trade te propositionum: sed solum significare conflatas ex finitio subiecto propositiones iis pr cedere quae ex infinito gignuntur. Forsitan vero & docere nos Philosopus -- luit, posse eiusmodi quoque propositiones in negationum ordinem referri. Illud porro attendendum,exquisita hic ab Aristotele opposita esse exempla earum propositionum qu et ex subiecto praedicatoq; constituuntur:cum est homo inquit, ct omnis homo : non autem ut supra dixi tu est homo albus ' est homo formosus:quae ex tertio appr dicato propositiones erant atq hoc ea de causa,quod nondum illic absolute tradita erat propositionum earum de quibus agitur contemplatio. quo sactum est ut liberius exemplis sit usus. nunc uelo cum ipsam
237쪽
adamussim ac membratim explicauerit,iure conuenientia propositatum speciei propositionuin accommodauit exempla. Paret etiam ex iis quae recensuimus,non idem finitu raut infinitum nomen esse dicere. atq; praefinitum uel impraefitum appellare. facie enim priora nominibus addita vel non addita negativa partica Ia posteriora praefinitiones constituunt. Hac cnus Aristoteles propositionum ex subiecto piaedicatoq; consistentium commentationem Pr Cuexit,quamobrem nos quoque de iis qua sequuntur ab alio exorsi principio dicamns.
rum quae secunda Sectione continentur, subiecti diuisio in singulares ,particulares, impraefinitas uniuersales. Diuidendum & praedicatum non esse in praefinitum ' linis Praefinitum.Impraefinitas non contradicere.Vbi etiam quo pactonat contradictio habetur. Diuisio simul praedicati in praeterit instans,iaturum. Et materiae in contingens,necessarium, impossibiIe.In quo & non esse contingens tribus probatur rationibus:&esse duabus asseritur.ac resutationes sublationum duarum contingentis. Diuisionis reliquum subiecti in finitum S infinitum.
tertio quoque appraedicato consistentibus.
αVANDO autem ipsum, est, tertium appraedicatur, duobus iam modis opposiitiones dicuntur .id autem intelligi uolo,utes ii us homo. nam ipsum est tertium simul nomen uel verbum in affrmatione pol tum esse aio: uocirca quatuor ob id ipsum eruntiquarum duae ad affirmationem sese ac negatiosnem ut privationes ipse fecundum ordinem habebunt i duae uero nequaqliam. Porro id inquam,nempe ipsum es uel ius o uel non iusio adhaesurum . quamobrem negatis.itas quailior
erunt Enimuero id quod icstur ex infra descriptis hi se inte,
238쪽
EX sVBIE. TANTVM ET PRA EDI. is eligimus, i tu sius homo inius negatio non est iu lus homo. est non iusius homo: huius negatio non est non iuglus homo. issum nanque est boc loco atque ipsum non est iu lo re non in lo adia
cebit. Haec igitur it sint ordine posita, ut in Resolutorijs exsplicatum est.
APUT Libri telliu hinc ausipicatur: quod
de iis esse ,ppositionibns diximus quae ex tertio appraedicato coponuntur. Opus vero & in his est,priusqua ea declaremus quae ab Aristotelo tradunt, inspiciamus is quona pacto illisce propositionibus negationes sacramus ex affirmationibus: tu qua ratione poterimus, iis ea qua couenit diligctia comprehelis, numerii omne illarii colligere. Subiecto igitur affirma tioni insito constructa negative particuIa negatione no effici conspiculi est. si quide nec in iis quae ex subiecto ct praedicato costituuntur,hoc modo negationes fiebant. sed de duabus reliquis praeter subiectii dictionibuεpraedicato ct appraedicato qu stio eli:ut de uel bo iustus atque est utri eotii uox no copulada sit ut fiat negatio. Planii itaque est non praedicato ipsam, sed appr dicato i urageda.Nam qui homo no iustus est inquit,quenda ait non iustii esse homine. qui vero iustus non est homo,iustu homini no inesse pro nunciat. At orationii Enuncialiuarii, ut ante didicimus,quae inesse quidqua dicit,amrmat io est quae no inesse negatio. Atq; in hiscerne a costructa uerbo est negativa particula ratione optima nCgationem confici. Quandoquidem enim ct praedicatus nomen in id genus est propositionibus,ut iustus,nec solus orationem efficere absolutam potest subiecto tun lunctas, quod a opus iis late ueluti vinculo. quod illos necteret inter sese, atque integram orationem perficeret:id quod uerbum est sicit. Erit hoc igitur quod summam in propositione potestatem obtinet, quo si ut a seipso quoque eiusmodi propositionibus appellationem tribuar. eas
nanque ex tertio apprς dicato consistentes vocamus . itaq; tolsiere hoc oportet ut tota affirmatio tollatur: fiatq; negatio. Est ergo negatio homo iustus non est: homo autem non iustus est affirmatio. Verum quoniam negatio quaedam est omnis affirmatio Amryo.in Periher. L
239쪽
nis eadem ratione comperiemus ac uia negatione huiusce seri. cam quae dicit homo non iustus non est . Quapropter duae fiunt hie impraefinitar contradictiones finito subiecto existentet quanquam sola facta una est in simplicibus.Nain praedicatus cum ne- vatiua illic sumptus particula negatione illico faciebat: hic uero species alia est affirmationis, Eadε & in contradictionibus caeteris omnibus ratio est: ut singularibus,angularibusq; diametricis: quae in omni tempore ac materia sumuntur,finitoq; praeditae lubiecto sunt, atque infinito. Plures igitur hae duplo iis erui quae ex subiecto solii c5stant ac praedicato. erant aut duae illa: & leis Ptuaginta,ut ostedimus.quocirca quatuor hae quadraginta sopiacentia erant. simul uero omnes sedecim supra ducentas. His praemissis ea deinceps consideremus quae per supra descriptam orationis set te ab Aristotele produntur: dictaq; obscure hic admodulant,ac per aenigmata: ad prioris uero calce prioru Resolutorioru uoluminis articulate distincteq; tradiatur. unde εt haurientes interpretes ,quae hic a Philosopho perhibetur intelligentiai assequi .luceq; ilis inferre ualuerunt. Cum igitur in iis de quibus in praesentia nobis agitur propositionibu quae fiat impraefinitar c5 tradictiones,alteram simplice uocat Aristoteles: nepe eam quae
s natu habet praedicatum .ut quae hoc ipso simplicior q altera eit. altera infinita: ppterea qm infinitii est illius praedicatu . quaquas alis eius Theophrastus ex transipositione ipsam nominat, Ob ea quam postea causa afferemus. Ergo cu simplices expotuerit,p positiones nimirisi has h5 iustus ε,& ho iustus no e quaerere opae precita putat utra ex reliquis baru assirmativa sequatur:hoz aut oesimul e e uerat ut in sibus simplex uera est affirmatio, ea et q llu senues dicitur,uera omnino deprehedat. Sic nanq;& animal coseques e e homini Ppterea dicimus,qin ubi lio,ibide quoque ue- tu animal est.itaq; sese habente non eam affirmatione quae ex infinito costat praedicato sed eius negationsi reperit.quippe in quo Derum est hoc homo iustus est uerbi gratia Socrates in hoc illud homo no iustus est ementitur:uerum autem fatetur illud homo non iustus non est. Socrates igitur ob id ipsum quod iustus eli,no iustus este nequaquam dici, non esse uero non iustus dici poterite cum ipsum non iustum ab eo tollatur quod illi asset imus non inesse:da eq; iusti negationes unam eius rursus positionem declaret,
240쪽
ea de causa quod capax iustitiae subiectum sit. Cum itaque propositiones in tabella exposuerit, quam nos quoque infra subiunxiis mus,infinitamq; negationem sub sinplici affirmatione statuerit, necessario deinceps infinitam a mimationem sub simplici negatione collocat. ideoq; ex transpositione eas appellauit Theophrastus,quoniam transpositus in tabellae descriptione est ordo illaruestqi nain negatio sub simplici affirmatione constituta: sub negatione uero simplici, affirmat o. uel etiam quoniam finito tiasposito praedicato, positoq; infinito factae sunt. Caeterum quonia limis
plici uerum fatente affirmatione ueram prorsus ex transpositio ne negationem esse compertum est,num etiam ita reciprocat ratio,ut si uera negatio sit indefiniti,uerum omnino simplex amrmatio declareti An minime sed uera in quibusdam prodita inficiatio em salsa simplex affirmatio:ut in iis qui homines prorsus nosunt. Verum itaque est cane dicere non iustum nonee hominem. omnino nanque qui homo non e st, constat hunc neque iustum dici hominem posse,neque non iustum. falsum tamen est iustum hominem ipsum esse enunciare.quamobrem negatio ex traspositione amplior simplici a mimarione erit. Arctior ergo assismatio extra spositione erit negatione simplici. nam si uera in omnibus simplex assirmatio uel negatio est, similiter quoque uel affirmatio ex transpositione uel negatio, ueram autem negationem ex transpositione in pluribus esse simplici amrmatione contalam est,affirmatio ergo ex transpositione uera in caeteris erit,iisq; paucioribus quam quae simplici negatione conprehenduntur. Fingamus exempli causa mille numero esse quae sunt omnia:simplicique affirmatione ex composito uersi in quadringetis proserente, negatio ex transpositione,cum latius eius uetitas pateat,uerum in sexcentis vel bi gratia fateat. Patet igit ex ippositionab' caeteris duab. negatione simplicε uera in sexcentis telius fututa : affirmationε ex traspositione,cu in caetetis quadringentis uerisi praeter simplice aperiat negatione,minus affirmatione simplici fore uniuercilem. Verum sic quidem uti P pterea cogimur quonia mutuo sibi co tradictit impraefinitae s altera illaru in re qualibet uerae e censeamus . Rectius autem fortase,magisque Aristotelis menti coia sentaneum suerit, a rebus comprobare angustiorem negatione
sinplici affirmationem esse eam quae praefinitione earet, atq; in