장음표시 사용
241쪽
finita nominatur. Nam si quis est non iustus homo,is iustus honon est: non tamen si quisquam non est homo iustus, iam ho quoque non iustus est. quippe in eo qui prorsus homo non est, uera e simplex negatio: infinita amrmario mentitur. Enim uero prior argumentatio,qua uel Aristoteles iple ad finem primi Resolutoriorum uti uidetur, in contradicentibus sibi mutuo propositionibus, id qd ibi supposuit recte Puehetur. in iis ueto quae simul quaesoq; asserere uerum possunt nequaquam procedet. In summa it lud attendendum, impraefinitas in subiecti partibus diuersis dicere quipem simul uerum posse, non secus ac particulares a nobis deprehendit,ut ante explicuimus .verum si de uno atque eodem illas uel actu praedicemus, uel cogitatione,uersi cum eo falsumq;kiuidere iure affirmari. uippe tum eκ iis quae sunt quodlibet: mm ex iis quae non sunt,uel iustum uerbi causa esse hominem necessu est uel non esse. Perspiculi uero est si propositiones de qui bus loquimur hac intelligetitia contemplemur, ueram quoque a nobis ampliorem in ipsis esse atque arctiorem dici praedicatione. quo iin pacto cit animal perhibemus homine uniuersalius pasere. Nihil. n. p hoc aliud significamus,quam in quibus praedicare uerum est hominis nomen, in iisdem praedicari S animal posse: non tamen contra. sic igitur habent hae mutuam consequentiam. Caeterum quoniam propositiones quoque alias in tabellae descripta ne nonullas Artitoteles capit, quae quidem ct iplae simplices sunt, eoq; abiis differunt quae hoc ipsum simplices nuncupantur quod non habitum, sed ptiuationem habeant praedicat ut quales hae sunt, homo iniustus est: homo iniustus non est. Quippe iustum finis quidam ct forma & habitus uel quasi ptrsectio est. ideo liuiplex haec propositio homo iustus est uocatur. Iniustum autem infinitudo ct formae priuatio. proinde priuatiua propositio est ea quae Socrates iniustus est dicit.In his enim priuationem Domino absentia simpliciter formae, non negatione significatam , sed uel
sormae nomine in priuat suam particulam assumente, ut in insuetus inimicus, iniustus atqi id genus uniuersis: uel alio etiam n mine seu contrarioru deterioris,ut in malo: seu neq; contrarit,ut in nudo.& uel eain quae ad formam redire natura idonea sit, coni mirum significatu priuationis qui in Physicis cometationibus tradisus est,ut in musicuimuel nec aptam reuerti,quo modo Iesu
242쪽
EX S VBI E. TANTUM ET PRAEDI. i6ς
in praedicamentis caecitas habere dicebatur. si militer nanq; in si Enificatas Omnibus ratio congruet. Quoniam igitur,id quod prodebamus priuatiuas propositiones inter simplices & eas quae ex transpositione appellatur,statuit medias, has quoque Intueamur quid ad utrinq; latas obtineant consequentiat. si quidem hoc inuento: si lucida nobis Aristotelis dictio deinceps erit: alioqui minime.Itaque compertum est neque harum affirmationem ex affirmatione simplici, sed negationem sequi. tiam qui iustus homo est ,non dicitur quidem esie iniustus uiola esse tamen in ustus per hibetur. Quo fit ut etiam priuatiuarum negatio proposition uinin descripta tabella sua sinplici affirmatione,affirmatio sub negatione constituta sit. Sed utrum quemadmodum in quibus sim plex affirmatio, in iis priuatiua uera negatio est, sic ordine quoqetinuerio sese res habet An nequaquam: li quidem uera in pluribus priuatiua est: in quibus infinitam etiam negationem simplici uniuertatorem affirmatione deprehendimus, hoc est in omnes piaeter hominem effusa in . Haec autem priuatiua inquam negatio non
in iis duntaxat quae praeter hontinem sunt simplicem affitariati nem superat,sed in iis et qui sunt quidem homines, neq; uero habitus, neq; id genus priuationis particeps habentur,uelut illis qui
neq; iustu habitum obtinent,nam iniuiluan. Porro ex iis quae an te prodidimus constat priuatiuam affirmationem minus uniuersale negatione simplici suturam. Ambae itaque inficiationcs tu pii- uatiua, tum infinita simplicem affirmationem sequuntur: ea Ucq ad illam rationem habent, quippe uniuersaliores ambas illa esse ostendimus .Eodem pacto alarinationes quoque ipsarum rationem eandem ad simplicem negationem obtinebunt na ct has illa
minus amplas esse monstra urinus. Deinceps ergo consideremus
an queadmodum simplices sese P positiones habent ad eas quae eX trant politione appellant ut, sic priuatiuae etiam ad ipsas rursus ex transpositione ,ppositiones habeantur. hoc est an quo msi simplex offirmatio negatione restrictior est infinitum praedicatum habente, sic priuatiua quoque negatio particularior quam ea sit. αscut Iatior est simplex negatio quam infinita affirmatio ipsi subiuncta, ita priuatiua quoq; affirmatio. Atqui id econtrario uel si est omne. neq; n. minor priuatiua negatio, ted maior est quam in hinsa,neq; affirmatio maior est affirmati ue,sed minor. Quod
243쪽
is 5 SECTIO III. DE PROPOSITIO N.
Ita se habere capiendo ab affirmationibus argumentationis principio,quandoquidem & notiores sunt affirmationes, ceu magis finitae negationibus,facile ostendemus.Constat igitur in paucio-xibus affirmatione transposititia priuatiuam asstinationem enuciciati. Na si quis iniustus quide est lio, patet huc esse no iustu no tamen si no iustus est quispiam,is quoque iam est iniustus: tum propter habitum medium: tu eius causa quem nondum alterutrius participem esse natura voluit:velut in pueris. Quocirca priuatitia negatio uera in pluribus quam negatio ex transpositione erit.
Etenim in prςdictis quidem habitibus,medio ac puerorum, prinatiua uera negatio est: quonia iniusti homines nolunt:falsa tameitificiatio est ex transpositione: quia uera eius est affirmatio. sunt .n.no iusti homines. Has ob res igitur simplici assit mationi uerba haec minor ambabus in margine alcribemus,sub ipsa nimirum positis negationibus. eius uero negationi maior ambabus nepe sub
ipsa deicriptis. Et tral posititiae negationi maior simplici affirmatione .sppe amplior quam sola illa est inueta .affirmationiq; eius
ut conlequens est minor simplici negatione. Rursus quoque priuatiuae negationi maior etiam sub lequente:quandoquidem maior ambabus hinc inde descriptis comperta est affirmationi auteuidelicet minor ipsam quoque comitante. Quare propositiones ex transpositione rationem eam ad simplices quam priuatiuae hahere exploratum est.haud uero simplices eandem cum priuatiuis ad transposititias obtinere. minor ambabus Homo iniustus non est. maior et subsequente. Homo iniustus non est. maior simplici affirmat. Homo non iustus non est. maior ambabus rHomo iniustus est. minor ipsa quoqἰ comitate. Homo iniustus est . minor simplici negatione. Homo non iustus est Est iustus non homo. Non est iustus non homo. Non est iniustus no homo. Est iniustus non homo. No est no iustus no homo. Est non iustus no homo. Reliquum est igitur ad dictionem accedamus Aristotelis: nihilq; ex supradictis ostendamus frustra a nobis decantatum.
244쪽
APPRAEDICATUR: non quasi tria in propositione praedi
cara esse censeat, tertium uero inter ea locum ipsum est obtinere: sed tertium in propositione praeter duos terminos,subiectu in re praedicatum: secundo tamen α ipsum loco ut praedicetur habere,ac uelut insuper praedicetur. Ergo cum homo iustus est dicimus, iustum de subiecto homine prima ratione praedicamus. qua doquidem hoc de ipso enunciare proposuimus. quoniam uero id subiecto copulatum enunciationi condendae satis non erat,ipsum
est illis additur: quod ea, uti prius dictu est, colliget: superq; de subiecto praedicetur.itaque totum hoc de ipso iustum esse pro
nunciamus .Haud uero est uerbum omnino,quoniam tertium ha
beatur in propositiite, iam et appraedicatur. Qua propter in ea quae Socrates Philosophus,est inquit,praedicatur uerbum est duaraxat,no a sit appraedicatur:propterea quod totum hoc Socrates Philosophus ut unum capitur: ac subdita a Latinis distinctione subiectum fit: vel addito apud Graecos articulo: qui non praedicatis, sed solis uult subiectis coniungit loquimur aute de illo quod sit:necdum perierit. Sed nec quando Sol ex necessitate est diciν mus,ne tunc quidem appraedicatur est vel bum: quanquam sim splex hoc loco subiectum est. sed hoc quod ex neeessitate est inquam,modus est,non praedicatum. Verum de propos tionibus cum modo, cum speciem praeter has aliam obtineant quas nunc Proposuimus,docebit posthac nos Aristoteles. Non simpliciter autem quando uerbum in propositionibus appraedicatur quodpiam dixit: sed quodnam id sit quod appraedicari natura aptum est,exquisite distinxit,nimirum ipsum est solum .quod ita se habore suo deinceps loco demonstrabunus. Quando igitur ipsum inquit est in propositio e tertium appraedicatur,duobus iam modis oppositiones dicuntur propositionum:quae unico modo de prius traditis propositionibus dicebantur . Dein prius quam doceat quonam pacto duplici ratione proserantur, exponit exemplo quando appraedicari iplum est. perhibeatur . quod nomen uel uerbum appellauit. si quidem uel bum est, quasi adsignificet
tempus . nec quidquam prohibet quo minus & nomen vocetur: eo nimirum sensu quo significativas asserebamus uoces Omnes nominam appellatione censeri . Atq; nec ita illatione duobus.
245쪽
iss SECTIO III. DE PROPOSITIO N.
modis oppositiones has dici comprobauit. uerum in praesentia perinde quasi co spicuum id sit pro intellectua lis eius ipsius habitus magnitudine conclusione solam magis Deio quod conclusiotii Consequens est enuncia uit,cum intulit, Q VOCIRCA OB ID IΡ S V M sintelligit autem duobus modis oppositiones proser
ii) HAE QUATUOR ERUNT, quod per desectum Par
tis pronunciatum est,quatuor enini partes,ac propositiones quatuor duarum sunt oppositionum, simplicis,atqi infinito praedicato utentis. Deinceps vero aperte eius quoq; probationem affert quod duobus modis hoc loco dicantur oppositiones quae eodem visitur subiectorquatuorq; earum partes fiantricum ait, POR
RO ID IN QVAM, NEMPE IPSUM EST VEL I USTO, VEL NON IUSTO ADPI AESVRVMi &c.ubi diffe
rentiam ac sequelam propositionum ut in ereposita tabella contemplari operae precium es existimat. Atq; haec sanb manifesta
sint:praeter uerba illa Q UAMOBREM ET NEGATIO
quae hoc indicant,quamobrem& ipsum non est quod negationeticit,uel iusto vel non iusto quemadmodum ipsum est adiacebit. qua de re duas alterum affirmationes,alterum negationes conficiet duas.Caeterum quoniam inter id quod,ut commonuimus,coclusioni consequens dixit,quocirca quatuor hae ob id ipsum et ut& probationem .duas esse oppositiones,quatuorq; earum partes
asserentem, QUARUM DU A E,inquit, AD AFFIRMA
TIONEM SESE AC NEGATIONEM UT PRIUATIONES IPSAE SECUNDUM ORDINEM DICVNTVR DU A E VERO N E co A QV A M . atque atrae
Sphingis uocem ut Lycophronis utar uerbis)imitatur nec pa-Tum explanatoribus facessit negocii, quidnam pauca haec uerba sibi uelle existimabimus i Itaq; per haec inquam ea innui a Philosopho propositionum consequentiam quam toga Oratione demia strauimus. asstrinationemq; ac negatione simplices propositiones non utpote exemplaria nuncupari,quandoquidem transpo-stitias constituunt hae si negatiuas praedicatis particulas adhibuerint. Ex relatis uero quatuor inquam duarum oppositionum Iartibus nam supra dictum est. Onocirca quatuor hae ob id ip- iam erunt. ex iis ergo duae uidelicet partes, propositiones au-sem intelligit ex transpositione, ad affirmationem ac neSatione,
246쪽
hoc est simplices sese secundum ordinem habebunt,idest secundunaturae societatem, ac similitudine rationis, ut priuationes ipsae. hoc est,quem ordinem ac locum,quam ve proportionem priuativae propositiones ad simplices obtinent , quatenus in pluribus
quam illae uel in paucioribns uiluntur , eundem et quae ex transpositione habentur. Duae uero nequaquam inquit,ne pe partes
rursus quatuor illarum. sed quaenam hae fuerint nimirum relique praeter antedictas idest smplices negationes non se secundum ordinem ut priuationes habebunt id quod ipse uoce illa nequaqua paulo ante indicauit,cum dixit, duae uero nequaqua . Sed ad quas non sese habebunt simplices P positiones secundu ordine, ut priuationes ipsael An uidelicet ad reliquas ab iis partes duas quatuor illarum, hoc est ad eas quae ex transpositione appellantur. Naincthoc antea demonstratum est, non quemadmodum habent sese ad trans postitias priuatiuae uero in pluribus quam illae uel paucioribus explicando, ita simplices quoque habere. Nobis igitur ea quae de consequentia anticipauimus propositionum ad dictione intelligenda Aristotelis contulerc.Porro diligenti res interpre- res expositione in quoque huiusce dictionis alia scribere nouimus rquam etia magis aiunt probare: ut quae Ionpe simplicior sit superiore: neq; nos Aristotelis,ut ipsi loquuntur, sententiam uatic mari cogat. Censent.n.affirmationeni ac negationem non simplices
propositiones uocari: sed affirmativam & negatiuam specie ipsa bippositionum. Ex quatuor uero duarum Oppositionum partibus, sinplicis ac triis posititiae, duas illas ex transpositione ad specie ipsam facultat q; sese affirmationis & negationis ut priuatiuae Propositiones ita habere. Sed quomodo se habent illar i Nempe
non simpliciter affirmationes ac negationes, sed totum hoc, priuatiuae affirmationis ac negationis dicuntur. quo pacto 3c mortuus homo,non homo absolute,sed totum hoc:homo mortuus u O at.
Habent igitur sese hoc modo inquiunt trans postitiae ad affirmativam speciem ipsam ac negativa. Haud enim affirmationes simpliciter negationes ve sunt: sed hoc totum infinitae assirmationes, uel negationes infinitae. Reliquas aut Epartes duas,hoc est limplicis oppositionis non perinde se ad affirmativa ac negativa Ipecie habere,qppe affirmati oes has negationesque suapte natura e eposseque sine ulla additione hisce appellari nomini b haec illi. Me
247쪽
iro SECTIO III. DE PRO POSIT IONI P.
uero baud sane exposirip tametsi no parti habeat Pbabilitatis, adducit. Absurdunaq; esse arbitror,cii clamet clara uoce Aristoteries quae hoc loco dillaruntur uelle se ex iis intelligi quae in Resolutoriis de iis ipsis S dita sunt,nos qui ea quae ad supradicta P positions consequentia ptinent euidenter ad modii ad calce primi Resolutori orti uoluininis tradita habemus id quod uel ipsi confiis tetur,ad hqc c5niuere:atque alia Aristotelis plane sentetia augurati. sed ad quid nobis proderit dixeris consequentia prodita nosse propositionus Ad traluptione ea inqua propositionum que in
ratiocinationibus saepenumero fit. Si quis enim iustum esse concesserit Socratem,ergo iniustri non esse,& non iustu non esse mearito dicemus: sin i pluin vero iniustu non eu condonarst, iustumq;
igitur esse sume du putabimus uel no esse non iust si,fatua erit tra- suinptio. potest asit res illi nequaqua luccedere,qui quales propositiones qualibus ampliores sint no prius distinxerit.Caeterii quonia putant nonnulli psectas non lias amplius manere propositiones, i ed praedicari duntaxat,cii inficiationes priuatiuam transposititiamq; in ligno Verbi gratia ueras esse arbitramur affirmationem autem mentiri simplicem respondendu iis est , cum lignum actu in propositione ceperimus, ligntiq; dixerimus iustum esse hominem otii certe hoc hominem iustum esse a nobis praedicatues fiet quide, sed impraefinitam propositionem non etiam manere verum,u in siinpliciter ligno,sore uniuersalem .declaratq; id apud Graecos articulus: qui facultatem uniuersalis obtinet praefinitio nis, ut vero in hoc ligno, singularem. Quod si speciem serue mus propositionis,nec illi quidquam actu addamus , nihil prohibet quominus S lignum ab ipia,& couus, aliaq; sexcenta: in quibus vel mentiri uel uera esse dicitur, potestate comprehendatur. Nam Asfirmatione uelut eam quae homo iustus est sicit, quasi id genus quidpiam esse pronunciet,veram in solis esse hominibus licet,atque iis quidem iustis. mentiri autem in quibus vel subiectus
non congruit, uel prq licatus necesse e. negatione uero ut affirmationi decertantem,in quibus Vera illa sit, esse mendacem uerum
autem annuntiate in quibus illa fallatur. Sic porro insequet ibus Aristoteles huius est albus homo illa est non albus homo negatione non esse ostedet :quonia usu ueniet ut uera esse in ligno depre.
hen datur cum in eo salia sit assit mattin Et veto cum Nireus sor
248쪽
inosus homo est dicimus,no tria a nobis praedicata fieri putanduest.Totum hoc naq; ut unum quid formolum hominem praedicamus de Nireotatq; ipsum est appret dicamus: perindeq; loquimur ac si quis Nireus dicat animal eli rationale mortale. At hoc in solis fieti potest impraefinitis. neq; enim in praefinitis committitur Vt praefinita tota propositio de quoqua praedicetur: quemadmodum impraefinita .quandoquide praefinitione praedicato coniungere ratio nequaqua dictat .neque in singularibus: quonia fieri nequit, ut praedicetur de aliis indiuidua: quo modo nec alia de supremis generibus. Ex hisce uero is: quaestionc illam de cotradictione solvemus.Cum .n.in omni uel uera esse affirmatione dicimus,vel negatione oportere,non utraq; pronunciamus contradictionis omnis partem de quouis praedicari posse uniuersiam: ut has de Socrate Theaetetus sedet:& Theaetetus non sedenaltera tam c ex iis veram esse necessario. si qui de hoc tum in pret finitis, tum in singularibus,ut admonuimus ratione uacat. sed partiti affirmatione in propositionibus ac negatione facientiti, hoc est earu quae affirmariue & negative praedicantur, posse V tranq; de quouis tu ente predicar i,tum non ente atq; cum eo de quo pr dicantur absolutam propositionem conficere. solam tamen illaria alteram necessario uerum fateri:ut sedet,non sedet:album est, album non est. Dictu aute illud in omni de solis iis quae praedicatur uerba fieri indicat: quae si uni omnium cuiqua iungantur, propositionem aberam ueram faciunt alteram saliam. De simplicibus uero affirmationibus compositum praedicatum obtinentibus quaesierit quispiam, qua ratione infinitam in his&qua transposititiam vocant affirmationem cona ituemus: num negativa particula cuiq; praedicatum componentium nominum,an illorum uni applicanda.& hoc quale st: ne ratio sorte distributiva esse videatur . Itaque negativa arbitror particulam, siue omnia per substantiam coposita de subiecto:ut in definitionibas appellentur, siue etiam unum ex iis quod Piam ex accidente ceu cum Socrates homo albus est dicimus,omni ante poni praedicato debere,ut astarmatio qua de quaeritur fiat, ipsin q; particulam ad uniuersum praedicatum ut Vnu nec,ad partem eam duntaxat cui connexa est exaudiendam. Nam qui nominem non irrationale animal esse inquit, uel AEthiopem no
album hominem, is hac in re pei inde loquitur atque ille qui
249쪽
sciete esse no boni Socrate dicit. At haec plant, simplex ε amrmatio: que infinitii quidda hoc est no bonii finito praedicato quod
est scire colungittaeaque de causa simul illi uerax est quae boni sciente ipsum esse pronunciat. quaqua infinita uere assirmatio naqua sinplici cocurrere in eode potest, ut in primo Resolutorior si explicatum est. Eadem in iis omnibus ratio est: in quibus quod Iraedicato additur non quasi subiecto suppetens dicitur:sed ue- ut cuida cius actioni substratύ. Haud . n. idem est dictu Socratem esse bon si,quod est essentiae & scire quod bonii non est nam hoc actionis cuiusqua est indicat lusi: uel esse no Alcibiade,& a mare non Alcibiade. etenim idem esse hoc a Ii quid simul& non hoc nequaqua potest: idem aut e quin simul circa opposita agat negari nequit. qua obro fieri nequaqua coceditur ur ide simul bonus non bonusq; sit at ambo ut simul sciat fieri potest. Quod si hoc homo albus est 'est lio monon albus cocurrere in uice in aethiope, aut allo quopia uno praedicata no possunt,id euenire propterea dicemns,quod albisi,uel nisi homini iungatur de subiecto ct finite Minfinite praedicari aptu natura sit,atque affirmationes duas facere quae cocinere inter se nequeat. Proi sus vero operaeprecisi est attendamus, una contradictione uel oppositione infinitar ad finitam affirmationis considerari ex iis quodlibet quae ad coposita pr dicatione efficienda accepta sunt, nequaqua posse. Neque enim una esse omnino illa potest propositio in qua plura praedicat qassumuntur. Quo fit ut minus miradu sit, quaeda uere ex iis,quaeda falso predicari: ut post plane ostendetur. sed coiti quae cc ponuntur,an uere prςdicentur, intueri per se oportet singula, partiaculares'; hoc mo praedicationes attexere uniuersalioribus; queq; adiunt ex accidente iis quae pet se praedicantur. Qua de re praedicat si in ea propositione que plane est una, uel notiae capitur quod naturam unam declaret:vel oratio id e dubio procul indicans nomini: siue in usu sit id: sue a nominum impositoribus neglectum Rursusq; hanc ob rem recte se habet quod statuimus , negativa omnino opus esse particula, ut infinita negatio fiat, uniueiso predicato anteponi. ac de his satis. Quandoquidem aute scriptu in ' in pluribus esse aiunt exemplaribias ipsium est uel homini uel nahomini adhaesurum, sciendum es quando ita legatur, uerbii homo
id porphiria: philosophu4 tradit non οῦ qua in subie ς'
250쪽
EX SUBIEC. TANTUM ET PRAE DI. t 's
sed uelut praedicatum nos pro iusto uel albo acceptum eine dicturos: ut in prppositione callias homo est pronunciante.
I LSIMILI modo ressis habebit vel si liniuersaliter nos minis affrinatio fuerit: ut omnis di homo in las huius negatio,
non omnis eis homo iusus.omnis est homo non in lus: no omnis est homo non iustus. Ierunt non fit ut per diametrum oppositae militer verum pronuncient.tametsi fat nonnimqliam.
Vult prodita in impraefinitis propositionibus consequetia in
Vna etia angulariu contradictionis omnis & non omnis a nobis
spectari. nempe in hac quoque, simplicibus sumendis ac transposititiis,& priuat suis insuper propositionibus,Vsu Venire ut transposititiae eadem ad simplices quis priuatiuae ratione obtineant, simplices uero non hanc ratione praeterea queadmodu priuatiuae ad transposititias seruet. Nam ct hoc loco sub simplici uidelicet affirmatione contradicto num reliquarum negationes collocabu-tur, haud enim sane affirmationes: )affirmationes autem sub neegatione:rursusq; affirmati5e simplici uniuersalior utraq; erit subiunctarum illi negationum. Quippe si ustii sint omnes hominestum quae iniustos non omnes, tum quae non omes non iustos esse dicit, vera est. si quide ct salsi ut rariti est oppositarum illis affirmationum .duod si nonnulli iusti sint homines. quidam non iusti, dictarum negationum vera est utraq;: salis simplex affirmatio. Quo autem pacto ampliores affirmatione simplici subditae illime gationes sunt,ita & simplici videlicet negatione magis particulares sub illa descriptae affirmat iones deprehenduntur. quo fit ut ad simplices propositiones subiunctarum illis proportio seruetur .nec tamen in his quoq; priorum ad transposititias conuenientia permanet. Nam affirmatio simplex uera in paucioribus ostensa est quam infinita negatio:& negatio susior assit matione. Ex priuatiuis vero negatio rursus immensior transposititia erit nςgatione,& transposititia affirmatione fontractior affirmatio. Hoc porro ita se habere,ea inquam quae de priuatiuis & transposititiis prodita sunt,si ab affirmationibus rursus argumentemur, sac ste demostrabimus. Nam si sint omnes homines iniustu& quς 1 o iu
