장음표시 사용
251쪽
ινή SECTIO III. DE PROPOSITIO.
stos esse omnes dicit uerum profitebitur qui enim iniustus, est nquet hunc esse non sustum. At si iniusti alii sint homines, alii retedium obtineant habitum uera est ea propositio quae non iustos omnes esse indicat: alia quae omnes iniustos asseuerat. Itaq; eade,
uti diximus uel in iis propositionibus accidunt quae in impraefinitis uisitauimuS.
Homo iustus est. Homo iustus non est. Homo iniustus non est. Homo illiustus est. Homo non iustus non est. Homo non iustus est. Omnis homo iustus est. Non omnis homo iustus est. Non omnis homo iniustus est. O mnis homo iniustus est. Non omnis homo no iustus ε. Omnis homo non iustus est.
Nobis vero ' prius tradi ab Aristotele propositionum quas
recensuimus ut in impraefinitis propositionibus coliquetia,cum diceret,quarsi duae ad affirmatione sese ac negatione ut priuationes ipsae secundu ordinem habeburiduae uero nequaqua & ni esse 'in affirmiatonis uniuersalis corradictione adplicularε negationε spectari a nobis eadem uelle , nec aliud quidqua, manifesto indicauit cla subdidit VERUM NON FIT UT PER Di AME
TRUM OPPOSITAE Sl MILITER VERUM PRONUNCIENT, TAMETSi FIAT NONNUNQUAM. Qui
bus uerbis impraefinitarum utique tabellae propositionum ac praefinitarum intelligit differentiam. Accidit enim affirmationes mutuo per diametrum in utraque illarum esse opposi tas: simpliacem inquam ct transposititiam uel simplicem ac priuatiuam. Iamiliter:& negationes. Verum fit in impraefinitis ut& affirmationes in materia contingente simul uerum ostendant.& negationestur quae viribus particulares exaequent. In praefinitis autem , de quibus nuc agit, affirmatione uniuersali & particulari negatione fieri nequit ut uerae affirmationes in quavis materia snt tquanquaueras simul negationes esse in materia sola contingente eueniat quandoquidem nanq ue alii iusti homines,quidam iniusti,nonnulli habitu medio prediti sunt , patet futurum esse ut inscia tiones proposite omnes uerum disserant non omnis hoπoiu-
252쪽
stus non omnis homo iniustusmon omnis homo non iustus. Itaque oerba illa tametsi fiat nonnunquam non eo sunt pacto intelligenda,quasi verae simul eae quandoque sint omitras quae per diametrucollocantur. hoc.n.fieri nequit sed quasi ex iis nonnullae mi negationes,verum simul prout explicatum est,in contingente materia dicernatiquae req; necessaria est,neq; i inpossibilis: atq; haec non statuentem solum aperte inueniemus, Ised ad calcem quoque primi Resolutoriorum demonstrantem Aristotelem: Unde commo-rus suspicari quis posset, soli descriptae impr finit arum rabellae coni renite. non seri ut per diametro oppositae similit cr veni proiiunctent Quippe ibi disseritur,quas impraefinitae negationes alio quoq; praeter asirmationes modo simul quandoq; uerae esse pos- snt. haud enim in subiecto partibus tantum diuersis id quod assimationes faciunt,sed etiam in eodem verum declarant:cum tam εaliud a subiecto id sumpto in primitiva propositione fuerit.Nam de ligno,verbi gratia propositiones has homo iustus non est &iniustus non est & non iustus no est, vere praedicabis: tametsi nulla affirmationum nera in quovis esse praeter hominem queat. Sed cum neque uerba haec tabellae illius describendae praeceptioni adiecerir,effatusq; de prefinitis Philosophus illas incosequεtiis siniliter se se impia finitis habere subiunxerit,Verum non fit ut p diam ctrum oppositae similiter verum pronuncient. nihil nobis aliud intelligendum relinquit,quam descriptarum tabellarum quadam a se tradi in eo differentiam quod non similiter,ut inquit ipse oppositae per diametri4 in iis simul verae sint.Verum nisi oscitanter audieda sint verba Aristotelis.quaerere operae precium esse arbitror, quam ob causam in sola affirmationis uniuersalis ad negationem particularc oppositione similiter sese habere assi met atque in imprefinitis oppositas propositionibus cosequentia. Fortassis igitur quasi in cotradictionibus reliquis tum particularis affirmationis ad uuiuersalem negationem,tum singularium non eadem amplius seruetur sequela. Na in cotradictione siquis & nullos, ne. que affirmationem simplicem priuatiua negatione ostendere uel fusiorem vel contradictiorem licet. Neq; enim si quis iustiis homo est iam nullus erit iniustus .neque si iniustus nullus,iam cuiusquam iustus habebitur. quid enim si habitu omnes essent medio quapropter nihil est 2, ullam a gerere consequentl am conemur,
253쪽
i 6 SECTIO III. DE PROPOSITIONI R
Quod si transposititiis simplices conferas,affirmationes ex negationibus haud uero negationes quoque ex affirmationibus sequi comperies. Si enim non iustus nemo est patet omnem quoque Mparticulatim singulos fore iustos non tamen si iustus est quispia opus iam fuerit neminem esse non iustum. Verum enim uero neque in singularibus dictam inuenies accomodati proportionem is quippe accidit affirmatione simplice transposititiuaq; negatione
in se mutuo conuerti,Socrates iustus est, Socrates non iustus noti est priuatiuam uero negatione utraq; illaru uniuersaliorem ex eo
esse quod in ipso uel medio, si ita supposueris, habitu praedito uera sit. Si quis uero ct in singularibus conuenientia propterea qua diximus propositionum consequentiae seruari existimet, quos asstinatiue indiuidua de nullo ab ipsis alio, neque de sutipsorum parte,cum sint indiuidua vere praedicentur; negentur tamen uere. de quouis alio:ceu cum Theaetetus non est Socrates dicimus:quomodo nec generalissimorum potest ullum re uera assit mari: ne gari nil vetat: cum quantitatis dicimus non est substantia. si igitur has Socrates non iustus non est & iniustus non est uniuersaliores esse illa Socrates iustus est ob id censet, quod in iis quae praeter Socratem lunt, illam exuperent,primum se ct affirmationem uniuersam sumere ut praedicatam intelligat: cui totam conserens negatione in tu pluribus quam illa ueram esse pronunciat. Deinde neque totum hoc negative de Ucquam praedicare Socrates iustus uel non iustus rationem esse. 11 quidem actu subsistentia & iustum simul & iniustum in hominum spectantes multitudine, utrunque eorum merito cum nomine homo tum affirmamus de quibusdam, tum negamus, Indiuiduo tamen nulli cum simul utrunq; liceat impertiri,nomen Socrates de Theaetetore vera inficiabimur. Ac si aequivocum subiecto praedicatum, sit,non esse huno uerbi causiphilosophum illum,aut iustum illum Socratem pronunciando uel apud Latinos pronomine, vel apud Graecos articulo, quod ipsi adiacet proseamus. Porro Graeci sine articulo Socratem iustum non e sic nequaquam dicunt: cum hoc neq; in auctorum suorum usum receptum sit,neq; ratione defendatur. III.
D V K igitur hae oppo thae inter se funt. Aliae autem duae ad ipsum non homo uelut)ubiectum quodpiam,adum mini est
254쪽
EX III. QUOQUE APPRAE. CON. Irri ullus no ho,no es tu lus non bo .est no i us no bo,no est no iussus non homo. Atque plures his no sunt oppostiones. Hae uero seorsum ab illis ipsaepsi ipsis erutuit quae no bo nomine utatur.
Quodna bis herbis prccepti4 tradatur In propatulo est Att.n.
tot et esse in Ppo sitionibus ex tertio praedicato c5positis quae infinito subiecto utatur corradictionesquot in iis erant quq ex finito subiecto eoficiebatur. Duar aut erant ille in specie qua liber P positionum quae a subiecto nominatur: ut singulares , vel indefinitate vel uniuersales,uel particulares.& hepariter duq.quarti erexe-pla opposuit simpliciti atque ex transpositione dictaru . non hoiustus est mon homo iustus tio est.simplices hae sunt ex infinito subiecto. non homo non iustus est:no homo non iustus non est hae' infinitar siue ex traspositione:& ex stibiecto rursus infinito conflare. Ridictio illa, ALIA E AUTEM DUAE AD IPsVM
NON HOMO VEL UT SUBIECTUM QUO DPIAM,
ADI VNCTO, per desectum prolata est. poterit.n. sic inregra explicari, Oppositae uero contra citctiones aliae duae sunt, hoc est ex oppositis propositionibus gignuntur ad ipsum non homo uelut subiectum quod pia in propositionibus sumptu,si ipsi no homo praedicatum uidelicet atq; appraedicatum fuerit additum ac praedicatum uel finitum vel innmtum: appraedicatum vel affirmativum uel negativum. Sumamus igitur hoc pacto ex diuisione propositiones eas omnes quae ex tertio appraedicato confiunt. Necesse est nanque eae uel ambos terminos subiectum & praedicatum finitos obtineant: uel infinitos ambos: uel finitum unum,alterum infinitur idq; bifariam.pIanumq; est quonam pacto. & uel affirmativas esse
has,Vel negati uas:quae enumeratae omnes sunt: meritoq; pronunciare ausus est,plures iis contradictiones nequaquam fore. Dcinis
de persectas propositiones eas quoq; esse docens quae ex infinito constant subiecto, seorsum has ab illis ipsas per seipsas esse inquit,quq nomine non homo tanquam subiecto utuntur: nihilq; illis mitius ob id ad enunciandum obtinere. III.
I N quibus autem est ipsum,nequaqua congruit, ut in uersbo ualere π ambulare idem in iis quod sic ponit facit, Ocyi ips
255쪽
ridia SECTIO III. DE PROPOSITIO N. sum est adhiberetura ut omnis homo valet, omnis hsino n0n Isaael et ualet omnis non hom9,no Ralet omnis no homo. Haud. n. no
omnit ho dicendum est sed iis negatio homirer applicanda. quippe omnis non uniuersale ipsum signi ficat: sed uniuersaliter in
esse. idi: ex hoc patet ualet homo, non ualet homos alet no homo, nan ualet non homo ELe nanque ab iris eo differunt quod non sinat uniuersaliter . Q vapropter ipsium omnis uel nullus
aliud nihil ad igni cant quam de uniuerso nomine uel affirma
tione eri,uel negatione. caetera igitur eade oportet addatur.
Nonnulli qui locu hunc exposuere, per haec uerba dicere Aristotele putarunt, in iis propositionibus si ipsius est vice verbum aliud qdpia habent appraedicatii. ut ambulare. aut valere, velut in his lic, iustus ualet ho iustus ambulat eunde ordine ac consequentiam fieri propositionii qui & in ipsum est appraedicatum habentibus inerat, cu omnino 3c ab Aristotelis sententia , ct ab ipsius
orationis subtilitate aberrent. Neq;. n. nobis apponere uidetur
Philosophus huiusmodi a positionis exupla:neq; pol verbii quod pia aliud praescr ipsum est appraedicatsi fieri. Idq; no solu credendu est Aristoteli:qui tum planu superius solu est ipsum in id genus appraedicari propositionibus dixit tum in Resolutoriis pro nuciat Terminnm esse eum in quem dissoluitur propositio, praedicatum atq ; subiectum subditq; adiiciendo diuidendo ve ipso esse vel non essemeq; de ullo verbo praeter hoc alio mentionem facit: sed α nos in sequentibus,id quod supra etiam sumus polliciti euiderer demo strabimus: ubi quaeret Aristoteles qua do possint ac qua do nequeat praedicatione una efficere quae p se ac leorsum predicantur mutuo coplexa. Alii per haec quaeri existimartitan 'ucadmodu in iis quae verbu est appraedicat si actu habent negat ua particula praedicato nomini, ut iusto,anteposita, no negation e , sed assirmatione ex traspositione,ut ho n5 lustus est facit, sic e t in quibus ipsium est in praedicato verbo potestate comprehenditur,uerbo nimirum illo: ut antea quoque dicebamus, in pecu Iiare illi participium & uerbum est dita luedo,rursus praefixa participio negativa particula no negationem sit, sed transposititiam
256쪽
assirmationem factura . Nam quae his ambulat inquit propositio: idem hanc illi dicere homo ambulans est nemo ambigit. per haec
autem inquiunt quaeritur an homo non ambulans eli aiurmatici rursus ex transpositione sit. hora aule insciatio nuncupandae cuneqi problema dignum, ut arbitror, quaestione sit. quae enim sorte obtingens attributio fuerit,ut hane ho no iustus est a Urmatione, illam uero homo non ualens est negatione nominemus neq; eiusmodi quidquam Aristoteles per ea quae dicit declaret. Fors taciigitur magis ipsis Aristotelis verbis cohaereat,si cu contradictiones dicamus,ex subiecto infinito constitutas, nobis prius in simplicissim is propositionibus quae ex subiecto solum & praedicato conflat tradiderit, per supra autem proxime dicta & in iis quae ex tertio appraedicato c5sistunt:cuq; in quibus id protulit exemplis uerbu eii prius ut praedicatum acceperit, cii dixit est no ho,
, non est non homo: 3c est omnis non homo,non est omnis non homo proximis autem uerbis ut appraedicatum etiam traderer, diceretq; Duae igit hae oppositae inter se sunt: aliae autem duae adipliam no homo, est iustus non homo,no est iustus non homo, est non iustus non homo non est non iustus non homo per haec docere nos instituisse, vel in iis propositionibus quae loco ipsius est uerbum aliud non appraedicatum aliquod nam hoc fieri non posse assirmauimus)sed praedicatum habent,subiecto uero rursus inhiatio utuntur,ea ratione fieri inficiationes,qua& in uerbo est acta praedicato constituebantur. Quamobrem quo pacto negatiua ita illis uerbo est copula da particula negationes iacieba dicebatq;r non est non homo ct non est omnis non homo ita nunc quoque huius ualet omnis non homo hanc asserit non ualet omnis no honegationem esse.Constat autem si & ipsarum re uera efficere negationes uetjmus, eundem nos tum in iis quae uerbum est actu praedicant,tum pro ipso est uerbum aliud quodpiam reponunt,
in utrisque modum seruaturos. Caeterum cum uniuersalis nunc solius meminerit assirmationis quae infinitum obtinet sibiectum, re ualcre uerbum de illo praedicar,quomodo facienda eius negatio sit requirit ut satisfaciente in iis contemplatione,methodum ex saepius proditis nobis exhibeat qua ct in aliis asti mationibus negationes concinnabimus . Id porro nunc Aristoteles videtur theorema exulcerasse,quasi ueritus nequis ad negationem con
257쪽
scienda nihil putet reserre,si negativa particula a subiecto infinito dimoueat,eaq; praefinitioi anteponat. Apte aute id declarat
csi inquit, HAUD ENIM NON OMNIS HOMO DiCENDUM EST i SED NON NEGATIO HOMINI APPLI
C ANDA: hoc est, No enim haec no omnis ho ualet affirmationis illius omnis no ho ualet diceda est negatio:sed ipso no qd negatione utpote negationis efficies appellauit in negatione quoque homini applicandaeut idem subiectiis,quomodo & idem praedicatus in utrisque propositionibus maneat:id quod a contradictorie inter se depugnaturis propositionibus haberi est necesse . Est non homo. Non est non homo. Est omnis non homo. Non est omnis non homo. Est iustus non homo. Non est iustus non homo. Est non iustus non homo. NO est non iustus non ho. Huiusce igitur rei gratia,nempe ut propositionibus ipsum est actu habentibus eas quae facultate illud assumunt similes redderer,contradictionesqi eodem modo in utrisque faciendas doceret,uerbum ualere in ualens participium & ipsum est ditatuere in exemplis ab initio uisus est. Deinde adductus primum ex infinito subiecto propositionum exemplis, ut quae notiora sint, magisq; nos deducere ad eas possint pernoscendas quae ex infinito subiecto componututaeas subiungi r quae conficititur ex illis atqι
infinito uisitur subiecto:de quibus sibi agendii proposuir, quonain ipsis modo negationes ex affirmationibus gignantur.In his autem solum declarat causamq; explicat cur non alio pacto fiant ne ationes, cum uero huius dixerit ualet omnis non homo non il-am no omnis homo ualet negationem appellari oportere,addit
huiusce rei causim,statimq; subiectit, lPPE OMNIS NOM
VNlVERSALE IPSUM S lGNIFlCAT: SED UNIVERSALITER INESSE . quod quid na significet Philosopho, p
supradicta praestitimus,cum pauca haec ipsa uerba exponeremus. Nunc uero perinde acceptum est,quasi eundem oportere in contradicentibus propositionibus subiectum capi indicet:quod noamplius cotingit:cum omnis no ho ualet assiimationem dicimus
258쪽
ab non omnis homo ualet negatione oppugnari.Debet.n. iiDnficiat ione ab iis praedicatum negari de quibus ipsum ashrri alione praedicamus .at hoc in e X posita non facimus negatione. Nam cum uerbum ualere de omnibus non hominibus assirmatio piae dicarit,negat iplum de hominibus dicta negatio. Porro uim hac ab uniuersalibus haberi praefinitionibus ignificarique in uniuersali amrmatione inesse iis omnibus praedicatum quae subiecto continentur : ita uniueriali negatione omnibus non inesse, plane declarauit uisdem propositionibus quas ante alias finito subiecto, alias infinito accepto cum uniuersali praefinitione exposuit, abl-que praefinitione ordine ascribendis:ut omnis praefinitionein indicaret,qua polleriores a prioribus propositiones superantur,il lis praestitisse,ut praedicationem de indiuiduis omnibus faceret subiecto comprehensis:id quod impraefinitae propositiones non habent. uasi uero haec omnis homo non ualet illi nullus homo ualet & haec omnis non homo non ualet illi nullus ualet non homo tantundem significet,iure cocludens inquit, J A M O j
REM IPSUM OMNlS VEL NULLUS NIHIL A Livia ADS lGNIFICANT QvAM DE UNIVERSO NOMI, NE VEL AFFIRMATIONEM FIERI, VEL NEGA
TIONEM. hoc est de omnibus naturae subiecti contortibus uel firmat is predicatum uel negat qui uniue saliter enunciat. Ita que cu in solis his oppositae inter se propositiones discernantur,
CAETER A inquit, EADEM OPORTET ADDANTUR
quibus nos hortatur uerbis ut subiectum terminum ac praedica tu in contradicentibus propositionibus eundem seruemus. V.
QUANDOQ VIDEΜ uero huic omne 6l animul in sum contraria est ea negatio quae nullum iu lum esse animul Agni cat:patet has nec unquam mul ueras,neque in eodem suturas:js oppositas Jore nonnunquam: ut non omne iustum ani, malo quoddam es animal iustum.
Doctutus nos insta Aristoteles uniuersale quanda negationis assirmationi cuidam uniuersa nepe simplicem transposititiae,ditrasposititia simplici comite ee, p haec iure anticipat decerniti
259쪽
quo pacto in P positionibus ex subiecto ac praedicato costructis uniuersales uniuersaIiter,cύtrarias appellauit limulq; metiri inu ce dixit, iis c5tradicetes inter se versi profiteri: ubi Quaobre, in quit,ut uerae simul hae sint fieri neqt: at uero iis oppositas licet quandoq; in eode, ita ianv ct in P positionibus. ipsum est appredicatibus, quas nuc c5sideiadas Pposuit celsere se uniuersales, quecit ea terminos nihil habent discriminis,neq; simul qua doq; ueras inter se eerneq; eas significare q simul cocurrere in eode possunt.
uero iis cotradictorie repugnat,mutuo non unquam cocurrere. p uoce n5nunquam nimiru significans suppetere ipsis in materia sola cotingete ut uerti pronuncient. Nos igit,uti P ditu est, verba
illa NEC UNQUAM SIMUL VERAS , N E U E IN
EODEM FUTURAS distincte audimus: alteraq; in ipsis accipimus verbis,altera in reb.quq ab ipsis indicant. Accidit aut ut haec mutuo conueniat. Na si uerae limul sint orationes, ct que in ipsis praedicant eide simul insunt:& cotra . Costatq; ut uerae simul orationes sint,cam eo,qd res simul existant referri. Alii sane uerbu neq; tametsi bis acceptii superuacuu ee arbitrati,per utrasq; has dictiones, tu simul tu in eo se circii scribi id altat quod Oppositione id genus obsignat propositionum . Nam & simul uerae esse,inquiunt, propositiones ualent quae non in eodem sumtitur: ut omnis homo bipes .nullus equus bipes.& rursus uerae in eode, Mon simul tamen ceu cum omnis homo iustus in aureo, quod uocant,genere dicimus. nullus homo iustus in eo quod ferreum nominant. qua nuis nobis Aristoteles quales oppositas inter se esse velit propositiones inter initia tradiderit: nempe eas quae eiusdem de eodem sunt,& quae haec sequuntur. possitq; temporis mutatio circa singularium naturam spectari: nullum autem in uniuersalibus locum obtineat: nisi sabulosis simus usuri figmentis ad euertenda ea quae plane sunt demonstrata. VI,
PORRO hae consequentes uni, nempe huic omnis est homo non tu ius illa nullus es homo iustus huic autem quis dum iustus homo ol opposta quae non omnem esse dicit non iusum hominem necesse di enim aliquem esse .
260쪽
t Contemplationis principio propositionum illarum quae ex
tertio appraedicato sormant, docebamur,quonam pacto integrae earum contradictiones inuicem sese ordine consequentiaqi haberent: conferebanturq; partes inter sese ipsaru,simplex uniuersalis affirmatio particulari transposititiae negationi, ut illi quae consequitur,eaq; amplior est.aiurinatio uero ex traspositi 5e uniuersalis simplici negationi,ceu modum ad illam eundem obtinenti. Nunc vero propolitiones tradit eas nobis Aristoteles quae quantitatem eandem quidem babent:mutuo uero se consequunt non tota amplius contradictione toti conserenda: sed, ut dictum est,
unius propositionis c5sonaria ad propositionem una spectanda. Huic igitur omnis homo non iustus est consequentem illam esse ait nullus homo est iustus. Huic autem quidam iustus est homo illam non omnis homo non iustus est. Est enim, inquit, manifestia, si uerum hoc sit non omnis homo non iustus est necessario quenda esse homine iustu. Na si falsa illa sit aliquis est iustus h5 nouera haec erit no omnis ho no iustus qd erat suppositu: sed quae culi ac coflictatur omnis no iustus.quamobrem particulares,que admodum uniuersales propolitiones mutuo se cosequuntur. Aristoteles ergo solis n5nullarum inuicem sese cosequentium propositionum allatis nobis excplis,a theoremate dilhessit. At dux ac praeceptor noster deq; nobis benemeritus artificiosas admodum regulas nobis tradebat quibus liceret propositae omni propositioni c5lequentem inuenire. Quandoquidem nanque tum ut r
eae spectantur propositiones,tum partes obtinent, uel ab eo qd in pari bus earu discrimine,uel eo quod in totis ipssis uisitur oppositiones illarum capiebat. Verum partes cum duae sint propositionum, subiectus terminus ac praedicatus,duoaule& circa eas totas ut totas qualitatem ac quantitatem contemplemur, oppositiones propolitionum quatuor modis capi cotingit. Nam si su biectorum nomine eas diuidas, uel finito 1 ubiecto praeditas duces uel infinito,si praedicatorum,uel esse simplices, uel ex tra spositione. Rursusq; si a quantitate diuisiouem facias illaria alias uniuersales esse phibueris . particulares alias, quasdam indefinitas uel singulares. A qualitate affirmationes aliquas, negationes nonnullas. Haec cu ita sint,ad ppositionc respicere Ppolata suadebat
quo pacto in singulis his sele habeat,si inuenire consequentu uel M iiii