장음표시 사용
381쪽
CN. JuLi AGH D OL in NUIAE An piratica desperationi, quo naν iis pateret accessus. Vide Vosimum , libr. I, in in . Initio satis. Initio septima aestatisci anno Urbis condita DCCCXXXVII , Jesu Christi A. Forte scriptum olim initio VII vel septimae satis,
numerus librariorum errore exciderit. Haec enim astas non eadem est , quae memoratur supra cap. s. Mox enim infra cap. 3 . I sunt quos Proximo anno , unam legi0Πem furto noctis ag-
grupos, clamore debella lis. CAP. XXIX. Ad montem Grampium. Nunci mont Grantibatne , in Scotia , provinciaque Stratherri.
Viridis senectus. Sic Virgilius, Eneid.VI, 3O4.
Iam senior sed cruda deo iridisque senectus. Sua quisque decora Bellica virtutis insignia ac Pratania. Calgacus. In veteri, sabuloso Triadum libro appellatur Galaucis Liennauc Fortissimi hujus viri oratione nihil praestantius habet tum Graeca, tum Romana antiquitas. Omnes dominationis Romanae artes , vitia omnia , mira arte ac brevitate ibi explicat Tacitus. CAP. XXX. Ita proelium atque arma. In hoc rerum statu proelium marma , non fortibus tantum honesta , sed ipsis etiam ignavis necessaria ctutissima sunt. Priores Britannorum pugnae, quibus adversus Romanos varia fortuna certatum est spem alteram ac subsidium praesens habebant in nostris civitatibus, ad quas confugere , in nostris manibus , quae hostem vincere poterant. Nos enim , totius Britanniae nobilissimi, eoque in ipsis penetralibus, nempe ii Caledonia, Ecose, siti, nec servientium Gallorum litora aspicientes, oculos
382쪽
quoque a contactu Romana dominationis inviolatos habebamus. Nos , terrarum ac libertatis extremos, recelsus ipse ac sinus famae Caudacter egregie dictum , ut terrarum ac famae finis exprimaturo in hunc diem defendit. Nunc terminus. Ita libri omnes scriptiis editio At alium verborum ordinem postulat ipse sensius ;& legendum: os terrarum ac libertati extremoS,
recesus ipse ae sinus famae in hunc diem defendit atque omne ignotum pro magnifico egi sed nune terminus Britanniae paret: nulla jam ultrigens, nihil nisi luctus fama , infestiores Romani; id est , fluctibus saxisque feriores. Qua de re plura vide in priore Taciti editione, Tom. IV,
pag. ΙΑ. Et mare. Id est etiam mare scrutantur. Certe Romani mare scrutabantur , cum Britanniam , ac maxime Caledoniam , Peterent.
Soli omnium. Ex omnibus hominibus soli. Omnium ad opes ne referas. Pacem appestant. Inde in scriptoribus tam saepe occurrit pav Romana in nummis PAX PAX
CAp. XXXI. Alibi serpituri Id Romanis cautum, ne in patria turbarent.
Polluuntur. Horum flagitiorum exempla vidimus supra Annal. XIV, 3I. Ρaludibus emuniendis. Viae per silvas ac paludes, O commeatuum facilitatem, emunienda . Vide infra cap. 33. Tales viae Romanae exstant adhuc plurimae in Scotia , quas accuratissime descripsit eruditus ordo , Itinerarium Septentrionale , in tabula Geographica. Quotidie emit. Quotidie emit, tributa solvendo; quotidie pascit, in annonam frumentum suppeditando. Postea cum Romani , versa sertuna,
383쪽
barbaris tributa, quae dona vocabantur, penderent Pariter querebantur, ut videre est apud Salvianum , de Gubernatione Dei, Libr. VI. Dicimus donum e se , quod pretium es, quidem pretium conditionis durissiana ac miserrimae. Omne quippe captiν cum semel redempti fuerint, libertate potiuntur nos semper redimimum, ' numquam tiberi sumus. Ari a nobis Pars magna Scottae montibus horrida.
Trinobantes. De quibus dictum supra Annal. XIV, 31 Femina duce Boudicet Vide Annal. XIV, 3 r. Coloniam Camulodunum , nunc Colchester.
Et libertatem non in praesentia latur . . notro tendamus . . . seposuerit Ita quidem recentioreseditiones : aliter autem veteres libri scripti mediti. Forte scripserat Tacitus : Et in libertatem , non in praedam certaturi, primo statim congressu i-νide istendamus quos sibi Caledonia iro seposuerit. Vide priorem Taciti editionem Tom. IV, Pdg. I s. CAP. XXXII. Pudet dicti Singulariter dictum pro pudet dicere. Plautus tamen Bacch. Acst. III, Sc. I , dixit:
Neque mei, neque tui intus puditum est factis, quae facis. Et Valer Maximus IX, 3 num. 2. Ne relatione familiari , quia dicta fastidienda sunt.
Sanguinem comm0dent Romanorum dominationi vitam sanguinemque commodabant auxiliares Galli, Germani, iritannorum plerique diutius tamen hostes, quam servi; ac proinde modico affectu, fide incerta. Nullae Romanos conjuges Caelibes vulgo erant
384쪽
milites Romani. Vide jam dicta supra Tom. III ,
pag. 4ss. Praeterea in castris Romanis nullus feminis locus. lli parentes fugam. Contra vero , ut apud Germanos, sic apud Britannos, matres, conjugeS hortamina pugnantibus gestabant, cinclinatas labentesque acies nonnumquam restituebant. Vide supra de Moribus Germanorum cap. 7 I. Nulla plerisque patria. Aut nulla plerisque patria est, aut alia, quam Britannia. Nulla plerisque patria erat, quod, ut recte explicat Ill. Huetius , obscuri, vulgo concepti ex scorti m litaribus , in expeditionibus , in viis nati. Pauco numero Frustra vulgo emendatur paucos numeros. Rectes eleganter dictum , paucos
Circum trepidos Crediderim circum redundare;& petitum esse ex sequenti linea Circumspesantes. Neque tegit, neque vulnerat Bene, barbaro dignum Ornatius , sed non melius Livius X 39. Non crisas ulnera facere , per picta atque auratascuta trans ire Romanum pilum, , candore tunicarum fulgentem aciem , ubi res ferro geratur,
Usipi reliquerunt Ut dictum est supra cap. 28. Senum coloniae Veteranis, quos irridens Jerre pappellat, maxime constabant coloniae. Et metalla Quibus fodiendis victae a Romanis gentes insudabant. CAp. XXXIII. Procursu Fulgebant arma, cum audentissimus quisque in pugnam procur
Priorum exercituum terminos. Veteres legati priores exercitus in Britannia bellaverant. At Agricola ejusque exercitus, hos terminos egressi, Caledoniam tenebant.
385쪽
In frontem In speciem mallice en apparen ce. Sic Seneca , Con l. ad Helviam , cap. s. Itaque ego in illis, quo omnes optant , exi stimavi semper, nihil eri boni ne seu quin inania , specioso ac decepturo suco circurnlita inνeni, intra nihil habenti abronti suae Iimile.
Hodie prosperrima sunt. Silvas enim evasisse transisse aestuaria, tantum itineris superast hodie prosperrimum est sed si fugiebant Romani, Oriculosissimum erat. Sed manus , G arma Sic serme Livius , et . Arma tantum ferrumque in dextris , elut solas
reliquias spei suae, intuenteS.CAp. XXXIV. Unam tigionem Nonam legionemri ut vidimus supra cap. 26. Agminis sono. Haec de hominum , quorum, canum agmine intellige. Non siterunt. Ut Romanos oppugnarent. Res, extremo metu. Ita s. Vatic. 3429, Qquidem apte Veteres editiones pro res habent id. Inde Pichen emendavit, ideo extremo metu corpora. Sic res corpora memoravit Livius, clim Romanorum , capta a Gallis Urbe , angusetias describeret nec ullius rerum suarum relicti, Praeter quam corporum , indiceS. Livius V, 42. Quinquaginta annis. Aulus lautius , mox Claudius ipse Imperator , Britannicam expeditionem suscepere anno Urbis condita DCCXCVI; ac proinde ad hunc annum . . DCCCXXXVIII numerantur tantum anni 2. Hic ergo quinquaginta annis idem est , ac ferme quinquaginta
Aut causas rebellandi. Probate moras belli ex locorum dissicultate, causas rebellandi ex incolarum indole fuisse profectas.
Ita disposuit. Hic videtur fuisse utrius e Xe
386쪽
citus ordo. Per acclive montis Grampi iugum
insiligebat maxima Britannorum par primum eorum agmen infra montem : eorum ovinarii
Qequites media campi complebant. Exercitiis autem Romani media acies constabat peditum auxiliis , numero octo millibus : equitum tria millia cornibus affusa post auxilia Agricola stabat pedes ante vexilla : retro legiones Romanae, ante vallum disposita in legionum vallique lateribus, equitum quatuor alae ad subita belli retentae. Exercitus sui ordines diduxit Agricola , ne frons foret angustior. Locus autem pugnae fuit in provincia Strathern, prope locum, qui nunc dicitur irh
os Comeri , Gallice 'Olis de Comerie. Ibi
exstant adhuc duo castra Romana, quae exhibet eruditus ordo , Itinerarium Septentrionale, Tabula V. Neque est quod objiciant castra illa
minora esse, quam ut exercitui Romano sufficere potuerint. Alia retro 3 vicina erant castra, qua ante pugnam obtinebat Romanus exercitus Exstant
quoque , Mea exhibet Cl. Gordon in sua tabuli Geographica. Insigne autem victoriae monumentum fuit ipsa urbs Victori , nunc Abernethy. Non in ipso proelii campo , sed quod commodius& tutius , condita est ad Taum aestuarium, nunc Firth VTa , in eadem provincia Strathern. CAP. XXXV. Citra Romanum sanguiΠem.
Maxima enim Romanorum ducum laus, cura erat hostium audaciam externo sanguine ulcisci.
Coxinarius. Covinarius , auriga erat currus, cujus axis in modum falcis erat recurvus. Inde
Mela II Britanni dimicant non equitatu modo , aut 'edite , erura se bigis, curribus; Gallice armati , covinos ocant, quorum falcatis Maeibu utuntur. Quomodo autem e covinis, aut
387쪽
essedis pugnarent, docet Julius Caesar Beli. Gall. IV, 33. Genus hoc es ex essedis pugnae primo per omne parte perequitant, , tela conjiciunt , atque ipso errore equorum , si epitu rotarum , ordines serumque perturbant , cum se inter equitum turmax in sinuaxere , exissedis de stiunt, pedibus proeliantur. Aurigae interim paullum e proelio excedunt, ut is illi a multitudine hostium premetutur, eaepeditum ad su's receptum habeant. Da mobilitatem equitum , sabilitatem peditum in proeliis prosant ac tantum sit quotidiano exercitatione ejiciunt, ut in decliν ac 'praecipiti ioco incitatos equos sustinere breν moderari, ac sectere per temonem percurrere , in
jugo sisere, , indes in currus citissime recipere
consuePerissi. CAp. XXXVI. Brexibus cetris. Cetrae, scuta erant, sed minora, ac lorea. Vetus Scholiastes ad Juvenalis Satyr XI, 3 o. O x animal minus, qui bubalus, quem muri Uncem νocant: cujus pellis ad citonas , corrige cetras , proficit, scuta
Maurorum inbra. Tungrorum Plurima manent in Britannia harum cohortium monumenta , in quibuS COH. TVNGRO. vel COH I VNGROR NIL Uide eruditui Gordon , oc cit. abula XXXV seqq.
Ad mucrones a manus. Sic olim Germanicus Romanos , cum Germanis prCellaturo , monuerat, ut densarent ictus ora mucronibus quin Terent, Annal. II, Iq. Sine mucrone Carsim nempe pugnabant Britannici punctim ver Romani , qua pugnandi ratione citior certiorque mors venit. ac de re iura habet Vegetius I, 31. Complexum autem armorum Gallice dicimus a glee cum cominus collato gradu hostis petitur.
388쪽
In arcio Vulgo , sed male , in aperto. Franciscus Medicis , vir egregius, in multis deTacito bene meritus , optime emendavit in arcty, ut postulat ipsa orationis series. Sic quoque de
Hispanis, Livius XXVIII, 33, in arcii pugna Romatro aptior, qud Hispano militi futura idelatur.
Et tractis. Melius, , fractis , ut volebat Mu- retus vel potius , pro iratis, ut conjicere licet ex st Vatic in quibus legitur tantum baratiS. Puteolanus conjectura edidit, , tractis Ad rem veteris scripturae vestigia aptius ac propius , Dur ratis. Hoc verbo saepe utitur Tacitus in Annalium mistoriarum libris Victum prostra tumque est primum agmen Britannorum , quod in aequo constiterat, ut modo dictum est cap. sup Equitum turmae fugere. Hic nihil esse vitii sed plurimum Corneliana brevitatis observat Ill.
Ηuetius Scilicet, utrimque pugnam coeperesse' dites fracto Britannorum primo agmine , quod in aequo constiterat, auχilia Romanorum aciem in colles erexere. Interim Romanorum equitum turmae, cum Britannorum ovinariis congressa , eos sustinere non voluerunt , ideoque fugere.
Tunc covinarii, eos secuti equites Britanni, superbi quὁd , fugato Romanorum equitat , ter rorem intulissent , peditum se proelio miscuere. At Romani, qui primum , diductis ordinibus
incesserant, ne circumvenirentur, tunc densatis agminibus , pugnabant , ut acrius resisterent. Itaque neque covinarii, neque equites Britanni eos penetrare potuere: praeterea inaequalibus locis haerebant. Unde minime equestris ea pugnae facies fuit, cum Covinarii equites Britanni, aegre clivastantes , simul cum equorum corporibus impelle- ea Iur , ac saepe vagi currus, exterriti sine recto-
389쪽
2ibris equi, ut quemque formido tulerat , trania versos , aut obvio incursabant. Lollii agminibus Certe emendandum cohortium agminibus Romanos Tacitus minime dixit ho ses. Vel ergo ut volebat Muretus, emendandum no trorum vel quod ob veterem scripturam commodius , cohortium , ut monet Ernestu S. Aut obνios. Transversos , aut obvios equites covinariosque Britannos. CAp. XXXVII. Vacui. Quia pugna expertes. Pugnantium aloe A fronte ad terga transvectae equitum Romanorum alae aversam Britannorum aciem invasere. Caterva armatorum. Jam hostium , id est, armatorum Britannorum catervae paucioribus Romanis terga pnestare. Praefectus cohortis. Sic apud eruditum Gordon, Ioc cit. Tabula XXXV, num 2 memoratur Q. Florius Maternus, pretesectus ohortis primzeTtuagrorum.
V. S. L. M. CAp. XXXVIII. Saepius concitari. Vere observatum a Tacito Hist. II, 4 , homines extremi desperati ne ad iram saepius , qudm in formidinem
Saexisse quossam Talem ferociam notavimus supra de Moribus GermanOIum, capo 7 P. 27 Q.
390쪽
Horestorum. Oresti , nunc Angus , Scotia provincia , inter provincias Strathernin Mernes ,
Circumνehi Britanniam De hac classe Britanniam circumvecta dietum est fatis supra ad cap. 28. Profecta est autem classis ab aestuario a , nunc Firth of Tain, aut e paulo superiore portu , qui nunc dicitur Monti US. Trutulensem portum. Portus ille passim appellatur Rutupensis, aut Rutupinus, nunc Sarid-wic apud Ptolemaeum II, 3 'Pουτουπιαι. Ad hunc portum B. Augustinus, Britanniae Apos tolus, appulit. Vide Bedam, i t. Ecclebia tio. I, 2 s. Fueritne quandoque a Romanis dictus Trutulensis, ubd magna truttarum , Gallice des
Truite , copia abundet, ut ab erudito Britanno audivi, dubito : maxime , cum truttarum nomen neque apud Plinium, neque apud alios hujus aevi scriptores occurrat Rutupinum nomen jam innotuerat , ut patet ex Juvenalis Satyr. IV IqI Rutupinove edita fundo Osrea. Omnis redierat. Nempe classis a Ta aestuario, Firth UTU, maximam Britanniae partem circumvecta , Trutulensem portum , andruic , tenuit inde proximo hoc Britanniae latere lecto Omnis, ne una quidem amissa navi , Taum aes tuarium , aut Bodotriam, Firth of Forth incolumis rediit , ut tum exercitu , tum classe , novarum gentium animi terrerentur.
CAp. XXXIX. Nuper falsum. Hoc anno,
Urbis condita DCCCXXXVII , Domitianus , in Germaniam profectus , ne viso quidem hoste Romam reverterat, triumphaverat. Vide Dion.