장음표시 사용
201쪽
eontra mentem Ecclesiae volistis adhibere patrinos eosque veros . .
Quae autem pro eontraria sentanua proponuntur argumenta facile submoventur. Ad primurn quod attinet utique ex adductis probationibus patet, quod mandans licet physio baptietatum non suscipiat, teneat, sustineat, levet, tangat, tamen haec praestat in aruer, quatenus alius nomine ipsius eumdem suscipit ac tenet. Quod secundum argumentum spectat, respondetur, quod cognati spiritualis, cognationi naturali comparatur quidem quoad actionem personae, quae ad utramque necessario requiritur, legali etiam comparatur, quoad vim dirimendi matrimonium a lata omnino disparitas est, si de procuratore loquamur naturalem quippe cognationem per procuratorem contrahi est impossibile in legali ipsa lexi specialiter fieri velai secus autem est in cognatione spirituali, cum istam per procuratorem eontrahi a mandante non prohibeant canones, et ipsa consuetudo approbet atque confirmet. Quod tertium denique argumentum respicit, nsgatur paritas qui enim, mandante Parocho, Baptisma conseri, illud non alieno nomine, sed nomine proprio, et ut minister Christi conseri contra varo procurator insaniem e sacro sonte suscipiens, eumdem suseipit non suo, sed mandantis nomine. Quaerim' potest, quis cognationem spiritualem contrahat, quando communitas aliqua, puta uiritas, Collegium , sirini munus per procuratorem expleverit Respondemus, quod hoc in casu eam cognationem non contrahi communitas, prout communitas, vel universitas est, quia cum tantum sit persona ficta et incerta, ipsa est huius cogna-
202쪽
tionis penitus incapax; certe etiam, ex firmatis in praecedenti quaesito, hanc cognationem non contrahit procurator, si baptizatum levare intendat nomine communitatis, vel nomine proprio An vero hanc ipsam spiritualem cognationem contrahant singuli de communitate, in disputationem adducitur Amrmativam sententiam docuit Abbas ea ratione, quod dispositio concepi in communitatem, quando actus competere nequit ipsi communitati, re luatur in singulos, ne dispositio ipsa reddatur frustranea ex cap. 16 de seni excom in 6. At plurimi contra opinantur nec singulos de communitate spiritualem hanc cognationem contrahere, siquidem, inquiunt, Tridentinum non admittit plures patrinos, nisi ad summum unum et unam in baptismo igitur contra mentem Concilii sieret, si singuli cogn/tionem contraherent; cumque nec
procurator communitatis in casu contrahat, consentaneum erit eam a nemine contrahi. Quo autem contra Sacrorum Canonum instituta nihil fiat, aut numquam in patrinum eligi debebit communitas, aut si sorte eligatur, constituenda ab eo erit particularis aliqua persona, quae baptigatum levet, iussu communitatis, sed nomine proprio Rationem autem Abbatis nullius momenti esse arbitramur, siquidem caput ab eo allegatum habet locum in delictis, ne ea maneant impunita, et sententia iudicis careat effectu unde ad materiam, de qua agitur, trahi nullatenus potest. Quaeritur ' an is, qui in casu necessitatis insantem de sacro sonte levat, quia nullus alius patrinus haberi potest, cognationem spiritualem contrahat Respondemus assirmative, quia vere levat, aliunde autem ius non distinguit inter levantem cum ne-
203쪽
cessitate, et levantem sine necessitate. Idem assi mandum de eo, qui in casu necessitatis insantem baptigat. Etenim et hic cognationem spiritualem contrahet. Si tamen in casu necessitatis prolem propriam et quidem legitimam baptigaret, aut levaret, nullam cum uxore sua contraheret cognationem, prout desinivit Ioan Vlli, can. 7, caus. 30 q. l. An vero si prolem legitimam, extra necessitatis casum, scienter baptizaret, et levaret, privaretur hodie iure coniugalis debiti petendi, inter se disputant doctores, quorum rationes perstringi Schmalggrueberi. 3, 3 li de Cognat Spirit. n.
26 et seq. Verum sententia assii mativa verior, ac communior in iure dicenda est, eo quod ex cap. SI vi 2 de cognat Spirit descendii. In praxi praevaluit opinio ubique recepta, quod si alter sine necessitate propriam prolem vel levaverit de sacro sonie, vel etiam baptigaverit, hanc cognationem coniraberet cum altero, quae coniugii usum impediret, saltem donec rdinarius dispensasset, s ait 'Giral-di loc. it. p. 1, ecl. 703. Diximus supra prolam proprium et quidem egitimam; qui enim casu etiam necessitatis, concubinae suae, imo et cuiusvis alterius mulieris silium baptigaret, eamdem valide ducere non posset in uxorem, abSque praevia dispensatione Agitur enim in hoc casu de cognatione antecedenti, quae vere inhabilitas est. Cognationis quippe spiritualis vinculum pro iis solummodo sublatum est, qui proprios eosque legitimos filios in casu necessitatis baptizant, aut levant, quia sermo est de cognatione superveniente.
Quaeri 10 potest, quo iure cognatio spiritualis
matrimonium dirimat Certum est, non natur8li, aut divino, sed ecclesiastico dumtaxat iure matri-
204쪽
monium dirimere; idcirco impedimentin hoc ab Molesia potest dispensari et tolli. Re quidem vera, in monumentis priorum Ecclesiae saeculorum nulla huiusce impedimenti apparent vestigia; sana impedimentum a iure naturali aut divino descendens constat prioribus saeculis non suisse ignotum illaetram accedit validissima ratio, quia nempe impedimentum illud, quod Ecclesia vel exterulam, vel
pro nutu restringere potest, certe non est ture naturali, aut divino constitutum. Iam vero huius indolis a naturae comperitur impedimentum cognationis spiritualis . siquidem Melesia illud tam late diffusum pro nutu, seu potius pro sapientia temperavit, partim illud auferendo, partim illud restringendo, ut vidimus. Evidens proinde sit, quod impedimentum hoc ab Ecclesia pendeat, et ab ea possit relaxari. Unde sequitur infideles eo interae non obstringi, nec fideles eo detineri cum taptizati parentibus infidelibus, siquidem cognatio
oritur tempore baptismi eonati, ita ut, si eo tempore orta non sit, oriri deinceps nequeat. Duo adhuc observanda hic sunt. 1 est, quod is, qui carnaliter cognovi personam, eum qua spirituali cognatione iungitur, si dispensationem obtinere velit, non modo cognationem, sed et crimen patratum in supplicatione exprimere debet. 2. est, quod bo impedimentum perpetuum est, et Pr inde non cessat ob mortem personae, ob quam cognatio contracta suit Ratio est, quia iura abaesule hoc impedimentum statuunt, nec ullus textus reperitur, qui ad casum superstitis eius personae,
illud limitet. Verum est, quod in linea Obliqua impedimentum cognationis legalis temporale sit, quia sequuta emancipatione illud cessat. At haec
205쪽
in ea legali cognatione specialis est exceptro, quae cum millibi savia oon'periatur in cognatione viariinali illud o sequitur , quod impedimentum
dirimens inde exortum perpetuum sit. Caeterum, ut quis rite ac recte patrini munere langatur, plura requiruntur, de quibus passim
morales Theologi Coni. Rev. Thhol. 4r. 5 t. 1 p. 385 Corresp. de Rome 1863 p. 207, et Analesta I P. ser. 8, coli. 1706. Illud tamen speciale
est in sacramento confirmationis, ut Patrinus ipse quoque antea fuerit confirmatus, alias nullam eo trahet cognationem, prout constat, tum ex deci S. G. c. in una Lucen. 13. Iun. 1654, t. 15 docr. p. 358, tum ex pontificali Romano, tum etiam ex Can.
in Baptismo 10 de Cons dist. 4. Nequit paether in
dubium revocari, quod nullam contrahat cognationem patrinus non baptizatus, qui in tem e sacro sonte suscepit. Cum enim per Baptismum in Loelesiam ipse ingressus non sit, ecclesiasticis legibus nullo pacto obstringetur. Restat, ut de multiplicitate uium impodimenti reseramus verba Cl. De iustis de Mai. lib. c. 5 n. 43 cat sicut cognatio carnalis ex multiplici gradu augetur, ita haec spiritualis quia sialis alterius prolem invicem suscipiat, vel ex diversis sacramentis, nempe Baptismi et Confirmationis eumdem, vel alterum eiusdem personae silium quis suscipiat, duplicabitur cognatio at siquis plures eiusdem personae successive filios in
eodem Sacramento teneret, non augeretur cognatio, sicut nec consanguinitas augeretur ex copulaeum eadem mona furies repetita . . . . et propterea strius Curiae ita se habet, ut si quando petatur dispensatio super compaternitate, susticist
206쪽
exprimi, quod orator oratrieis prolem, ex alio viro Susceptam , tenuit, denotando expresse per illud verbum prosem quod , quotcumque suerint filii quos orator tenuit, unicum insurgit impedimen
Ad consulendum fidei et incolumitali coniugali, ad praecavenda adulteria et caedes coniugum, atque in iustissimam horum criminum poenam Ecclesia provido sane decreto constituit, ut intellanti flagitii complicas matrimonium dirimeretur: videlicet constituti, ut dirimens matrimonii impedimentum esset: ' coniugis homicidium 2 homicidium cum adulterio 3 adulterium cum promissione futuri matrimonii 4 adulterium et matrimonium, vivente coniuge, cum adultera alientatum. Haec quatuor criminum genera, quae de iure ecclesiastico matrimonium dirimunt, singillatim percurramus.
Quod ad primum attinet, eaedes coniugis impedimentum dirimens matrimonii est, cum ab utraque parte in eum finem procurata fuit, ut secum nuptias inire possent. Quare ut impedimentum prodeat, tria postulantur: I. Ut tam vir, quam mulier in mortem coniugis physice aut moraliter, consilio nempe aut mandato concurrant. II. Ut ex mutua eorum machinatione innocens vere obierit. III. Ut mortis machinatio eo animo patrata sit, ut post innocentis obitum duo compli ces matrimonium inter se inirent. Ex quo sequitur, ut si quis intorficiat maritum alterius coniu-
207쪽
gis, ut eam in uxorem ducat, validum inter utrumque iniri poterit matrimonium, utpote quod nullis legibus reprobatum constet. Sunt tamen non pauci exabeologis et canonistis, qui latentur optandum esse, ut Ecclesia hoc etiam in casu impedimentum dirimens statueret. Homicidium autem cum adulterio coniunctum, quod alterum criminis genus est, ut impedimentum dirimens pariat, tria quoque requiruntur: I. Ut alteruter etiam absque ulla alterius adulteri participatione seu conspiratione sit vera, seu hJsica, Seu moralis, causa homicidii. II. Ut ex tali machinationstinnocens interierit. III. Ut mortis machinatio ab alterutro adultero stat ex animo nuptias cum altero contrahendi. Tertium criminis genus, quod matrimonium, iuxta novam disciplinam, dirimit, est adulterium cum suturi matrimonii promissione, sive haec ante, sive post perpetratum adulterium iniercedat. portet autem P Ut nuptiarum promissio, et adulterium , vivente coniuge fiat, de qua vide
tant doctores, an necesse sit, ut promissio et adulterium , durante eodem coniugio concurrant, an
potius sufficiat si concurrant in diversis coniugiis. Petrus, ex gr. martius Catherinae, vivente Catherina, absque ulla promissione suturi matrimonii, peccavit cum Theresia defuncta deinde Catherina duxit Annam, ea 14e ducta, absque novo adulterio nuptias promisit Theresiae poterunt ne post Annae mortem Petrus et Theresia superstites matrimonio copulari, vel potius non poterunt ob impedimentum criminis ex promissione et adulterio promanans Negativam sententiam tuentur non-
208쪽
nulli, quia tune verifieatur Petriam, dum coniuga-lus esset, et matrimonium promisisse, et eum ea,
em illud promittit, ad alterium perpetrarae, quod dumtaxat a SS. cmonibus requiritur. Alim tameneontraria placet sententia ut adalterium, ac promissio in eodem matrimonio oncurrant, validi ribus quidam rationibus exposcunt , quis cap. 1 et sin de eo qui duxit in Mat. satis clare requirere videntur, ut adulterium et futuri matrimonii promissio simul sub eodem matrimonio concumat, quia etiam SS. canones impedire voluerunt ne quid contra vitam leolimi coniugis attentaretur; iam vero, inquiunt, sola suturi matrimonii promissio, quae in secundis nuptiis cum Anna fuit laeta Theresias non praebet landamentum sufficiens metuendi uxoriet-dium , alioquin haec promissio ab omni adulterio seclusa pareret impedimentum criminas, quod salsum est; adulterium vero, quod vivente prima uxore rammissum est, non impellii ad inserendam secumda uxori mortem P Ut promissio sit seria, et
secundum communiorem sententiam pura, ex e
Sa, et absoluta, aut altem ante legitimi coniugis morim purificata, et ab altera parte verbis aut signis exterioribus anceptata Leges enim poenales strictam interpretationem admittunt, proindeque de voea promissione intelligi deboni. Promissio cotDditionalis, honmis ac possibilis, quamdiu suspensa manet, et ab incerto futuro eveni pendet, non habet rationem vera promissionis. 3' Ut adulta .rium sit utrinque formale, hoc est, ut utπque adulter, dum adulterium perpetrat, sciat anerius coniugium altero enim illud ignorante, non est locus huic impedimento. Hinc ex gr. si viter adulterium perpetrans ignoret virum, cum quo
209쪽
peccat, esse coniugatum , adulterium huiusmodi non erit impedimentum dirimens, ut expresse habetur cap. 1. De eo qui dux in matrim. Itemque si ambo coniugati sint, risuis autem alterius coniugium noverit, non oritur impedimentum, eo quod
ex uuaque parte uni eidemque matrimonio iniuria non inseratur. 4'' Ut adulterium ipsum perseeium
Quartum iisdem erinunis genus est, cum quis legitimo viverae eoniuge matrimonium per verba o praesenti contrahere atieniat cum persona oum qua adulterium perpetravit tune enim etiam deiuneis adultine viro aut assisteri uxore, nubero invicem nequeunt, irritumque essat matrimonium, si nuberent. Duo autem eoncurrere debent
ut crimen hoc nuptias dirimat L Ut matrimonium cum primo coniuge validum merit II ui primum hoc matrimonium , alteri parti innotuerit. Cum impedimentum huiusmodi non naturais lege, nec iure divino positivo dimiaitivum sit, sed sola colastasile M tale, sequitur infideles eo non dei neri, licet postea convertantur ad fidem, ei post baptisma locum habuerit unum ex iis, quae ad iinpedimentum requiruntur. Si vero ex complicibus alter sit fidelis et alter infidelis, et illa posita sint, quae impedimenta inducunt, nullum dubium , quin impedimentum existat, si fidelis posuerit, absit vero, si infidelis praestaverit. Ex dieiis patet impedisentum criminis multiplex esse adeoque consessarius sedulo aecurateque considerare debet, umdonam multiplieatur, de qua re potest e terre an de Burgi domat n. 137, 150, et de disp. n. 26
210쪽
Cultus disparitas hoc loco significat eam religionis diversitatem, quae in e fidelem baptizatum et
insidelem non baptigatum intercedit, et est aut an&cedens, si baptigatus matrimonium cum infidelicon. trahat, aut superveniens, si alterutra pars infidelis odiadem convertatur De hac, quae non dirimit, sed dissolvit, quibusdam in casibus, matrimonium, sermo erit, ubi de insolubilitate matrimonii. Nunc de illa, quae nullum reddit matrimonium agendum est. Ex hoc itaque impedimento, si Turca vel IIebraeus, aut alius quilibet Baptismo non regeneratus mulierem christianam duxerit, aut contravi baptigatus mulieri non baptigatae nupserit, nullum atque irritum erit matrimonium Potissima autem huius impedimenti ratio est, quod, levato ad dignitatem Sacramenti matrimonio, dε-
deceat ipsum a fidelibus iniri cum infidelibus, qui
nullius Sacramenti capaces sunt. Huc accedunt periculum tum subversionis coniugis fidelis, tum pravae educationis filiorum, aliaque gravissima incommoda, quae Tertullianus graphice describit lib. 2 ad Uxorem cap. 2. lim tamen inter cultu dispares matrimonia valida habebantur: tale fuit S. Caeeiliae cum Valeriano, S. Clottidis cum Clodovam, et S. Monicae matrimonium cum Patritio viro ethnico, ut Augustinus ipse testatur. Hoc siquidem impedimentum non a iure naturali, Vel divino prosectum, sed a iure tantum ecclesiastico invectum esse constat inter omnes quin imo iure