장음표시 사용
71쪽
compedibus suis solvuntur, atque in Mertarem. Mndicate , in olemas pinguerique tum sanguinis , monis si partes obvias . propriu- nempe actionis flua sub- .iectum, insinuant easdemque rarefaciunt , ct caeteras quoquo ipsis plus misius admixtas, ita mutant oe alte rant, ut tum vita perpetuari O . & clari usi locutus est citato lib. Cap. 26. n. 22. dicendo singuinis multim intro, quando is laudabilis existit, excitatumque in corde dum esservescit Cms potens , qui tamen quando nimus existit, plus satis adeoque male rarevst sanguis, ubi solet in ardentibus evenire febribus, slergo ex sanguine affervescente excitatur ignis in corde neceste est, ut prius excitetur in san-gtiine per calidarum partium separationem , iquod colligitur ex illius verbis in cap. 27. 3. nimia sanguinis rarefactio ab igne potentiore ex utri que sanguinis servercentia erumpente facta ita 'ut concludendum veniat , ab efferves-eentia immoderata sanguinis . intensum &igneum calorem prOVenire. XXI. Ex quo rationabiliter videntur con-
eludere , , calorem esse proprietatem , Vel effectum ' vel symptoma praeter maturalis effervescentiae. An vero talis calor sit in- eparabilis , nec non , controvertitur lapud aliquos. ' Partem negativam sustinet He montius lib. de febribus cap. I. n. F. ς π Obse
vatione se iuni quas castrenses vocat a sine sensibili, & manifesto ealore invadentium.
Sulpius lib. cit. μ' de febre maligna n. 6.air ipsumque calor mox subsequi , raro quidem magnus , saepius mitior , Meis ut de ipse rix onqueri soleant aegra , ct cap. 27. n. a I. ca
72쪽
Iorem a Febre separabilem ostendit; Et in
Febi ibus vere n alignis, omnes: practici calorem debilem,& a naturali non recedentem observant,ita ut quandoque decipiantur, morte
inopinata se perveniente, ubi salutis certissima spes promittebatur. Et in senibus tapissime
Febres continuae accidunt sine calore, ut observavit Helmontius lib. cit. cap. Ir. & videtur
magis posse confirmari ex eo, quod datur aliqua pars Febrilis paroxismi sine calore manifesto, imo, cum evidenti, & molesto frigore ut patet in Febribus quae cum rigore, horrore,& frigore suas inchoant accessiones : In tali
enim tempore, vere adest Febris, & tamen non est calor, consequenter calor non est a Febre inseparabilis: nec valet asserere , vor in praedictis accessionibus aeuuare , licet partes
externae frigeant, & contremiscant Quia si cor aestuat unde illa profunditas, &pau-Vitas pulsus , instante frigore observata' Estus enim cordis, pulsus elevatos, dc tumgidos essicit , praeter quam quod, talem aestum a corde abesse frigefacto corpore, d cuit Hipp. lib. de sat. dicendo quando igitur corpus cibis expletum fuerit, rum semius quoque
magna copia accedit , diutius immorantibus cibis, qui quidem cum pra multitudine exire nequeant', diutius immorantur : obstructo autem inferiore --rre , in universum corpus flatus percurrunt , ct ad sanguinem refertas corporis partes illapsi, eas refrigerant , at refrigeraris his locis in quibus fontes, ct radices sanguinis continentur per universum corpia horror pen V L perso autem sanguine perfrigerato, totum lustque
73쪽
corpus borror occupat: hanc igitur ob causam primum honores ante Febetes oriuntur, ct quo majore copia, O frigiditate fatus irruperint , ratis quoque rigor con quirer. Ex hac sententia manifestum evadit,
frigus in aecessionibus Febrium , dependere a radice, & sonte sanguinis qilicet a corde) refrigerato, consequenter non potest asseri in ae-cemonibus Febrium,instante frigore cor aestuare. Etsi dicatur eo tempore accessionis in quo adest frigus, non Febrire, contra opponetur GaL Itib. a. dedisser. feb. cap. 3. Ain. lib. . sen. I. Tact. r. cap. 36. Aetius tetrab. 2. sem. I. cap. 72. Celsus lib. 3. cap. 3. asserentes Febres tertianas inopere eum rigore, & si tunc incipiunt,indu-hitatum est etiam tunc Febrem adesse. Ex quibus concludendum videtur, calorem non esse a Febre inseparabilem.
X XJI. Quae si admittantur, prout admitti
debent, cum ratione, experientia, & auctoritate fulciantur, deducitur impossibilitas Antiquiorum, &Recentiorum opiniones concordandi , cum calor in Febre, non sit ei essentialis, ut antiqui voluerunt, nec symptomata,vel effectus inseparabilis ab effervescentia, ut mox ex recentiorum mente dictum fuit. X XI H. His tam erue non obstantibus, asserendum est calorem semper cum Febre conjungi, & si in aliquibus febribus, prout ait Helmon ἀ&experientia ostendit, non reperiatur insignis& excedens calor, est tamen naturali major, prbut mordacitas te acuties caloris manifestat,& inquietudo illa,qua aegri tali Febre laborantes nesciunt loco stare, caloris excessus certos
74쪽
nos reddit, ad calorem enim Febrilem salva dum sussicit, quod sit major naturali, cum laesione operationum, prout est calor ab intensi ne mordacitatem acutiem acquirens, eum operationum laesione conjunctus, vitalium nempe, & naturalium, quae in omni Febre, etiam parva depravantur.
XXIV. Qithd si adhue huic responsioni
non acquiescant, & in medium adducant, F bres sine caloris acutie, & mordacitate, Dico .
quhd etsi in istis Febribus non sit sensibilis excessus caloris in partibus exterioribus, esse tamen cognoscibilem in cavitate cordis, quod sufficit ad salvandum calorem esse inseparabiliter conjunctum cum Febre. Nam ex eo qubdpartes exteriores non incalescant, non valet deducere partes interiores non esse calidas etiam intense, cum non sit novum, nec in schola Medica, nec in praxi, partes exterioreS frigore contremiscere,& internas calore aestuare; internus autem calor in supra citatis febribus, deducitura summa virium debilitate, has Febres concomitante a spiritibus resolutis a malignitate: cujus inseparabile symptoma est subita & extrema virium resolutio, clim non possint dissipari nisi ab aliarum partium consortio separentur, nec separari, nisi prius disgregentur, & disgregati in magna quantitate, debent etiam intense sanguinem calefacere, cum omnia proprio calore incalescentia,qualia sunt potentia calida, a sola partium calidarum dis.sregatione calorem accipiant. Etsi disgregatio
sanguinis fit praecipue in corde , au illius
75쪽
fermento, vel calore, idcirco calor per spiritus, di partes sulphureas adauctus, debet in corde este maxime sensibilis; non redditur vero sensibilis calor in corde conceptus pulsui in brachio , & exterioribus partibus, ob spirituuna segregatorum,paulo post separationem &dissipationem eveniente hoc celerii separatione
ob pravam sanguini dispositionem , consistit
autem in summa sanguinis laxitate, ejus, sontracta a calore cordis,& a fermento extraneo il- Io commixto,vel a causa praeternaturali,extrinseca ob quam spiritus irritare, & detinere non est potens, hinc eis evolatis postquam in corde separati fuerint exteriores partes calore privantur εc ita habemus in corde necessario, ut in sanguine, calorem intensum reperiri, licet non conservetur extra illud, quod satis est ad salvandum, calorem , violentae fermentationis
in corde peractae opera,accensium praeter naturam,esse lymploma illius inseparabile,&ad partes exteriores calorem non dimanare per accidens esse,& haec responsio non soli1m eanusnit doctrinet de fermetatione, sed etiam antiquorsi, eρ entiam Febris in calore cordis praeter natura ponentium, quia a calore cordis acceditur sanguis,cujus calor evaporando ob malam sanguinis dispositionem, vel a maligna qualitate cum spiritu vitali extinctus exteriora membra non attingit,&pravam illam massae sanguineae constitutionem observare licet in sanguine per sectam venam emista, in praedictarum Febrium curatione,qui utplurimum coagulationem non
subit, dc deficientibus,Fibris consistentum illi
76쪽
tribuentibus in vase etiam fluidus remanet, vel coagulata aliqua portione, nigrum lignamen in fundo vasis relinquit. Ad rationem vero de acccessionibus Febrium possent respondere antiqui cum Fernelio lib. . Pariau. cap. I. quod accessiones proprie non debent dici Febris,dcopponere illa verba sententiae Hippoc. sup rius allata' , primum horrores ante Febris oriuntur, quae denotant illam partem a cessionis ab horrore designatam non est e F brem, cum horrores accidant ante Febrem attamen admita talem partem accessionis esse unum ex temporibus paroxysmi Febrilis , & tune nullum adesse calorem , sed post tale tempus sequi, hic rationem symmtomati, vel effectus conservat, debet enim esse prior illud a quo pendet , nempe esse Vescentia quam eo tempore esse nimiam, Minordinatam, pulsus frequentia, & inaequatitas comprobant &si flatum cum esse esce tia non explicatus id evenit quia actio esse vescentiae attingens separationem partium Ca- Iidarum impeditus a causa frigoris sanguinem coagulante ; qua separata calor suscitatus. V de confirmatur calorem esse essectum insepar
bilem ab effervescentia nisi hic impediatur a
XXV. Concludendum igitur calore ex recei liorum mente esse quid c sequens inordinata effervescentiam sanguinis,quae est primu esse tiale Febris,calor vero illi ita conjungitur ut nopossit separari, nec possit reperiri inordinata eL fervescetia saguinis sine calore naturali majore.
77쪽
XXVI. Antiqui verΛ essuntiam Febris Incalore volunt, quem inseparabiliter inordinata effervescentia concomitatur, in quo discon venientia apparens non est tanti facienda, prout a multis exaltatur: re enim attente ponderata, inveniemus, parum inter se dissere antiqui in Febre calorem , & effervescentiam considerant, illum tamquam principium , dc radicem Febrilis essentiae, hanc tamquam eia fectum, es vel ut proprietatem, Vel ramum ab eo necessarib pullulantem recentiores pari ter in Febre agnoscunt effervescentiam, & calorem , primae essentiae Febrilis privi Iegium concedunt: alteri famuli & socii characterem tribuunt, ita tamen , ut ab illa numquam dis cedat, sed inseparabili familiaritatis vinculo conjunctus maneat: hinc patet in Febrili esse tia admitti a recentioribus quicquid ab antia quis conceditur, & solum in eorum ordine differre: non verb re, in qua convenire potest, demonstrari ex eo quod posito per Antiquos effervescentiam esse inseparabiliter conjunctam Cum priter naturali calore naturali non hossunt illum explieitὶ concipere, quin hanc implicite non exprimant, sicuti dato per recentiores calorem esse inseparabilem ab effervescentia, quotiescumque hanc conci pero explicite, illum implicite includant,& sic quocunque m do definiatur Febris , si ve per calorem praeter naturam cum antiquis, sive per effervescentiam inordinatam sanguinis cum recentioribus, semper utrumque exprimitur, unum quidem
explicite, alterum implicite, quod est in re
78쪽
convenire Variato tantum ordine, & sorsan si
istis temporibus, in quibus fermentationis doctrina tantum luminis accepit, ut plus desiderare illi non relinquatur, secticis ima illa antiquorum viverent ingenia , recentiorum d finitionem libenter amplecterentur : At cum eorum aetate in tenebris fermentatio lateret
non eorum culpa sed providentiae decreto quq etiam scientiis dominatur ) si Febrem per effervescentiam definivissent notum, quod erat fermentatio,explicassent,unde cum notus esset, de valde conspicuus sensibus calor,effervescetistice essectus. recth videntur, per calorem, unicuique manifestum, Febrem definiendo. Ad concordandas verb Antiquorum,& Recentiorum mentes, considerandum est etiam ex
eorum dictis quid necessario determinarent, si eorum notitiam habuissent, quam nobis sora, ec studiosa hominum industria tulit.
XXVII. Calorem,quem recentiores ab effervescentia inseparabilem dicunt, in substa tiae praedicamento collocant, illum explicando per particulas igneas, seu sulphureas in sanguine existentes, & motu fermentationis ab otio ad actionem revocatas, & a potentia adactum deductas, particulis in tali statu constia
tutis atque a colore cordis,vel sanguinis accens, totam humoralem massam, & cum ea universum corpus calefieri dc inflammari contendunt. Ρer quod dissentiunt ab eis, qui calorem Febrilem simplicem qualitatem denominant, & fuerunt recensiti Apertori capiten. 8.conviniunt tamen cum descriptis citato loco,
79쪽
& cum Arist. qui lib. . Meteor capite s. scripsit ea esse combustibilia, qua habent meatus susiceptivos ignis,& cum Averr. lib. 2. de anima tex. II . scribente , pinandum non esse quod aqua calefiat, dum aqua pura fuerit aut aerem infrigidari, dum est aer purus , sed hoc accidere propter corpora calida, vel frigida. Er omni-'no conveniunt cum admittentibus elementa formaliter in mixto, pro ut recentimes admi tunt : hac enim stabilita sentetitia, calorem alia cui corpori de novo advenientem debem tu ex .plicare, vel per receptionem eorpusculorum calidorum, seu igneorum ab aliena substantia provenientium , vel a propria separatorum. Elementa vero manere in mixto non est novum in philosophia,& medicina Avic. temo ramentum defliniendo elementa in mixto aetaagnoscit, & cum eo Jacob. de par. Jacob. de Firi. O Rosenen. eius interpretes idem sentiunt .Hs p.
lib. de natura humaria Tex. 2 . Gal. I. de Elem. cap. s. Θ lib. de T. persari misi. & Fei riel. lib. 3. Patholam, Argent. in ara. messic. verga lib. I. mei. cap. I. Aver. θλα cali Tex. 67. Amst. lib. de generatione cap. I, O S. Metapb. cap. s. 3. Cali cap. 3. 9 I. Caeli cap. 7. ct lib. a. de panibus animalium cap. I. 8 cum eo de Gener amne Tex. Pl8. Timari Theor. 8. Thomas de Gargo in sum. Medic. lib. I. Bract. I. I. recentiorea ergo admittendo elementa actu in mixtis, monstra non introd cunt in Medicina, nec aliquid novitatem sapientis dicunt ;& conseq uen ter neque novum
erit calorem propagari per substantiam calidam.
XX VIII. Hujus caloris condition
80쪽
depedenter ab antiquis explicant re tiores. illi enim febrilem, & praeter naturam evaderet per intensionem statu unt prout retulimus pracedenti capire ἡ. I . quod fatentur etiam moderni , ut deducitur ex dictis superius n. I I.or 2 o. nempe per maiorem extra tionem paratum calidarum e substantia sanguinis, illius , ct totius corporis caurem augeri: ouod non differt ab intensione,
quia licuti illa sit per inditionem. qualitati, calidae ad qualitatem calidam, ira haec fit peradditionem substantiae calidae ad substantiam calidam per quam calor intenditur, & ad ig
XXIX. Hinc resolvitur etiam quaestio, an febris a tali inter ne semper proveniat, vel aliquo do fine ea habearar. adhaerendo parti determinantis febrem semper ab intensione caloris dependere , cum eiS quos cieavimus cap. pracedenti 2 . dc resolutio habetur ex Villiscis lib. cap. I . ubi loquendo de febre maligna, pro qua videtur solum facere quaestio, ait
fervescentia ad eundem modum pera tur, ac superfusis putridis dictum est, cum Xero has intensum calorem habere concludat, respectu caloris naturalis, caloris etiam intensionem in malignis admittet , & Sylvius citato lib. cap. 23. idem asserit loquendo de febre maligna n. 6. dum ait, ipsamque calor mons sequi, raro quidem magnus septivi mitior intelligendus est mitior resectu magni , non resectu naturalis ) magnus autem calor, ct mitior riseritu magni, qui fit maior naturali, involuit intenstonem, propterea e X Sylvio , habemus febrem malignam per intentionem ca-