장음표시 사용
41쪽
E poenitedi maior debet esse pilla: causa autequare de Peccatis panisendum est, est quia oi sensua sunt Dei , cum ergo maius pecca tum magis sit Dei os sensivum, sequitur de illo ei te magis P cnitendu, non qua liscunq; iniensio poenitentiae sussicit.
τ.Lnulla intensio certa etiam citra sumnaufrad ii est in pnia necessaria ut ad gratia va- eat, sed quaiulibet remissia gradualiter sit, lassicit,modo est cax sit in eo, quod essicacia admittit.Probatur coclusio, quia si esset certa intesio necessaria,aut esset ratione preteepti Dei obligantis nos ad certam pixiii tentiae,seu doloris intensionem,aut ratione iustitiae punitiuae dictantis poenam culpae debere proportionari,aut ratione iuris naturalis obligantis nos Deo ostenso satisfacere,& pro maiori ostensa mapis Sc. sed nullum horum videtur dicendu.Non Primum, quia non dabitur tale Praeceptum, cum intellimoniis scripturae,ubi a nobis poenitentia exigitur,non fit metio de graduali inten
sone actus, sed vel simpliciter eXigitur 'enitentia, vel exigitur ex toto cordet sed in neutro colligitur exigi certam intensionem F citra summa,ut patet ex dictis. Tum etiam, quia irrationabile omnino esset praeceptu,
quo quis obligetur ad aliquid , de cuius adimpletione certus esse non possit: cum ergo homo nullo modo citra reuelationem
Dei potest certus esse ad quantam intensionem gradualem in poenitendo peruenit , ut constat,sequitur.Adde et dato praecepto denem Dei sinὸ poenitensa sormali remitti, Gpotest etiam persolum sacramentum secundu multos similiter tolli, potest deinde per Opera alia meritoria a poena peccato debista liberari. Itaque non est homini iniuncta maior iustitiae punitius executio,il ea quam Deus a peccatore exigit, lite aute est de comniissis poenitere ex vera Dei dilectione, ad quam illico culpae comisIae condonantur,iti homo intensione, aut seruore addideriti proderit illi ad remissionem poenae,etiam si talis intenso,&seruor ab illo non exigatur.
M - - etiam videt dicendu tertium,scilicet 'li ratioe iuris naturalis teneehc mo ad sub certa intensione poenite tu , ut scilicet Deo ostenso satisfaciat auia ut supra dictum est, quis ius necessariὰ obliget ollendentem ad satisfaciedum ossenso,in pr senti aute non Deo alia satis semo debita est,nisi quam ipse exigit, di statuit: ac proindecsim in lege sua,nec poenitentiam sub certa intesione exigere, neq; statuisse legatur, novideo quare homines huiusmodi iugum peccatoribus imponantitanquam eisdem necessarium, etiam si alioqui salutare sit.
ctas.Ad primu duo supponitivnum i Deus IseXigat a peccatore poenitetiam de comissis essὶcacE, quod in falsum est,quia illa pnia, qest odire incatu comissum,seu nolle homi nε peccasIe, est de impossibili cognito esse tali, quod sub volitione efiicaci non cadit, ut supra dictu est,si aut aliquid est in poenitentia,quod esssicacia admittat, es positi,
sub certa intensione poenitendo,deqoho- postmodum vitandi 'cata , idi forma 'mo certificari non potest, ex consequenti ter, vel in dilectione Dei, artualiter contetu.
esset dicendum,quod tenetur homo ex toto in hinia si oris,o ἔν
conatu poenitere, doniensissime, alioqui exponeret se periculo omittendi praeceptu de poenitendo,quod esset incidere in sententia dura supta citata, nec satis probabilem. Jo - etiam videἱ dicendii secundum,et scilicet sit necessaria certa intesio ratione iustitiae punitiuae:quia uanuis hoc
apparenter diceretur, Saere, in casu, quo esset statutum, aut necessarium peccatorem
in seipso perviam solum poenitentiae illam iustitiam exequi, S per solam viam poenitentiae debitum pro peccato soluere, non Secudum quod supponit est, et essicacia amas voluntatis requirit certa intensonem gradualem,ci in non itast, ut alias probauimus, sed eissicacia voluntatis in hoc stare videtur, qudd vult aliquid obtinere, vel ero curare per modum indicatiui,q volivo,si talis est,quat unuis remissa gradualiter sit, sufficit mouere ipsum volente ad inqui redum media ad id,quod clytat necessaria. Alia a rem,qui ad id non susssicit,non dicitur enicas,etiam si multu sit intensa,qualis est velleitas,seu aetiis desderij per modum optatiui,aut coditionalis per modii subiumui, ae
tame ita est, stante lege ordinata, qua state, proinde intesio gradualis imperiines vid potest viator, vel hic soluere,vel pona debi- ad e scaciam,vei ininicaciam voluntatis. tam ad purgatorium remittere, colentus ali Λ I secundit ex dicti spatet resposio, et quali gratia,per quam culpa illi remittatur, ratio fundat se in falso,scilicet et cohaec autem culpa potest per solam dilecti missa est peccatori tota iustitiae exequutio in teipso,
42쪽
A in seipso,qua pervia poenit Ptiae debeat in se
punire peccata.Falsuna etia esl,l teneat magis intense de uno peccato, qua de alio po nitere, cuius ratio clara est ex dictis:quia te. ductis ad memoria omnibus peccatis commissis, non est necessaria quod de singulis
singulas eliciat contritiones, seu poenitentias:sed unico actu poenitentiae,quo illa omni, oblata detestatur propter Deum, satisfacit praecepto de poenitendo, Sota per eundem actusque intese de omnibus simul poenitet,d 'let:queadmodu concedi solet, si quis eodeam, diligat Deia,&proximum, letque intense,id est actu sque intenta utruq;
diligit,Deii scilicet Screaturam: nec inlloc Peccat:sed pcepto charitatis satisfacit, Sineretur. Pro quo videtur facere Hierony. qui laudatPaulude lioc,l minima peccata Pla gebat, sicut magna,vi refertTho. ubi supra. A I tertium dicedis, ii ratio probat magis esse unu peccatu vit adu, Sodie dum, qua reliquum, magis inq, non intensiue gradualiter, sed prelative ut se dixerim
intensiue non:quia unico odio unius intensionis possum sine peccato diuersa peccata odire,etiam si in grauitate disserant: praelative aute secus est. Sicut patet in dilectione opposita, unico quide actu unius intensio-- nis possum Deum,&proximum amare sine V peccato:debeo tame Deum proximo in diligedo praeserrritaliter, ut si opus sit ab alterius amore recedere, potius debeo ab amore proximi,quam ab amore Dei recedere,cthoc est Deum plus, aut magis praelative diligere. Sic etiam in odio peccatorum, quae quanuis etque intense gradualiter odio na-beantur, unum tamen magis dicitur odio Itaberi pralative:quia si oporteret in alterum eorum incidere deberet homo potius eligere fugam, tum illius,quod grauius est. Et in hoc sensu videtur Thom. procedere in hac materia, quando de contritione loquitur,d die dolore maiore, dicitiinore peccati respective ad alios dolores.
per hoc patet ad ultimii, fateor em i, ubi est maior causa poenitedi, scilicet maioroffensa, debet este maior poenitentia , non quidem Eadualiter, sed maior praelative ad lensum dictum. Et si velit peccator via poenitenti soluere: quod pro peccato debet,si pro singulis peccatis debitum
Diuere vult,debet intesius poenitere de grauiori peccato, quam de leuiori: liberum ta- me sibi est hac via pro peccatis ad integrum Lusiacere. Veru quantum ad remissionem culpae attinet,satis est, si vere poeniteat pro- Cpter Deum vere dilectum, etiam si huiusmodi poenitentia gradualiter remissa sit. PRaesupposito ergo non es le necessarium
intensissime pre nitere ab lute, nee ce tam intensionem poenitentiae este necess ii in absolute, cum quantalibet ponitentia quant unlibet remisia pradualiter iussiciat ad gratiam, emet dubium, an salieni respective debeat esse sumnia pornitentia, hoc est,an debeat esse intensoriquam dolor de quacunque alia re. Et consormiter ad ea,quae dicta sunt, dicendum,qudd loquendo ὀe intensione, aut magnitudine graduali, non oportet panitentiam, seu displicentiam de peccato commisse esse intestorem,
quam sit displicentia de aliis rebus. Id patet, quia intensio certa poetiitentiae, non
cadit liab praecepto: ideo potest quis praecepto de p nitendo satisfacere per poenitentiam quantula libet remis lana, ac proinde, sue intensius, sue aeque intense de aliis rebus displiceamus, satisfacimus praecepto poenitendi. Praeterea eodem actu potest nobis displicere peccatum, d literius rei amissio, iseu patris, aut amici mors, quoad modum eodem actu possimus Deum patre, anticu amare, ct tunc aequὰ intente di se
Plicebit peccatum, Scinois patris, aut ami Uci, idque sine peccato. Praeterea displicentia de aliquo mensuratur, seu proportionatur amori de opposito, Scita non magis tenemur odire peccatum,quam teneamur di ligere Deum: Deum autem n5 tenemur ab solui aut respective diligere intensius gra- dualiterquam patrem, amicum, aut rem aliam creatam,ut alias in tractatu de charit te probauimus,igitur.
poenitentiae praelativae, ut supra,tunc verum est quod tenemur magis de peccato poenitere, seu dolere, quem
de aliis rebus. Quemadmodum econtra te
nemur masis dili sere Deu praelatiue,quam alias res,talitervi si nobis daretur optio alterum ex his eligere, stilicet a Deo per peccatum separari,aut alterius rei cuiuscunque iacturam pati, potius esset secundum elisendum, quamprimum, d Joc est Deum summe , Ssuper omnia diligibilia diligere
appreciatiue,seu praelati urita peccatu iumine, Ssuper omnia odibilia praelative odire.Et in hoc sensu intelligo doctores,qui di, cunt elle nobis necessarium Deum magis
intense diligere: quam quodcunque aliud,
43쪽
Ε vi li intense,non ad gradum,sed ad modum diligendi referatur, etiam si sint qui ad gradum intensionis id referant Sc. DE quantitate etia poenitetiae quoad durationem est idem dubium, an scilicet, ut valida sit Poenitentia cordis, debeat per tempus aliquod cotinuari, d yicebatur cuSco.quὰdsic,cuius positione quistione pricedenti tetigimus.Scoti ratio haec esse vid tur: quia piata cordis est dispositio necessaria ad peccatorii remissione,ium ex his Micta sunt, tum etia quia alioqui dispicile ei let excusare,quin Deus sit personaru acceptor, hune iustificas, liumn 6,si nulla ere parte ipsorum dispositio requiratur. Cit igitur dispositio ad formam,debet ipsam sormam
Praecedere, t eX naturalibus patet, quod calor pi scedit inductionem formae ignis. Iaitur necesse est peccatorem per tempus aliquod praecedens inductionem charitatis, ac peccatorum remissione poenitere. Quantuautem sit huiusmodi lepus,quo debeat poenitetia continuari,abhoie sciri non potest.
, . scilicet s pnia vera sit,ct in Deum vere dilectu relata,uprimu a peccatore habetur,consequitur reminsionem,& gratia .ld probatur, primo, quiae Deus pronior est ad miserendum, qu ni ad' puniendu,sed ut homo Dei indignationem
incurrat,satis est,se peccado a Deo auertar, Suprimum se auertit, gratiam eius amittit , ad cuius amissionena, non opus est huiusmodi aversionem per tempus continuar alioqui in illo temsere simul quis morialiter peccaret,& esset in gratia Dei, quod est
absurdu.lgitur pari forma,' primunt peccator se ad Deum vero corde coveriit, admittitur ad gratia Dei absq; vlla mora teroris. illacouersio ad Deusquὰ1 cci V , bona est, ac laudabilis in primo instanti,quo primum liabetur, ac si
per hora continuetur,quandoquidem ex solo temitaristra ita,nullam videtur bonitate acquirere,sed eam ex obiecto habet,& fine, bis circunstantiis conuenientibus, ac proinde quis valeat continuatio poenitentiae ad maius praemium, aut pleniorem veniam consequendam,in se tam & per essentiam,aeque bona est momentanea,sicut continuata,&per consequens in primo instanti erit Deo grata, d accepta.
si necessaria est temporis V Γ LEVUM 1iliora in poenitedo, ob id scilicet essetirecessaria,ut Deo ossenso satissifaciamus,sed tunc sequit , quia quanto quis GPlura contra Deum csimisit,aut quanto grauius contra Deum peccauit, tanto deberet magis poenitentia continuari ad impetrandam gratiam, Jta si pro uno mortali necesse est poenitentiam per horam continuare, Pro duobus oportebit eam in duplo continuare, S pro quatuor in quadruplo, disse
consequenter, S ita poterunt toties peccata
replicari,quM non susuciat homini ad gratiam per totam vitam in poenitentia perni nere,quod est absurdum,S erroneum.
'ri peccatorem usum rationis habetem, cui invita sit praeclusa via salutis, tun libet ad Deum toto corde cosugiar. . Patet hoc, quia eX quo necessaria est certa teporis mora in poenitendo ad impetranda gratiam,sit exempli gratia una hora, demus peccatorem esse in extremis, qui per naturam viuere una hora integra non potest, &tunc se toto corde ad Deum couertar, sequitur in casu intentum. Si dicas, non esse in- conueniens illatum ob culpam ipsius hominis,ut si teneamus cum Gre. scha, quod actus a voluntate libere elicitus naturaliter per tempus aliquod continuatur,d adium Dei homo eliciat, a quo per naturam restire Per tempus certum non possit, iam in il-
Io tempore est illi praeclusa via salutis. Sed hoc paruvalet, tum quia illa opinio, quae ponit liuiusmodi naturalem continua
tionem actus voluntatis,non est omnino vera,vt alibi deduximus, tum etiam eo dato,
non est simile cum praesenti casu: nam illo admista, si pro tunc est clausa via salutis illi homini odienti Deum, ideo est, quia voluntate habet ligatam, Silia peditam, ne possit
naturaliter pro tunc ad Deu per amore conuerit in nostro autem casu secus, ut constat me diligere, oc vere dec
missis propter Deu poenitere,& pro Deo, dc Christo martyrisi pati,& ernaliter damnari. Patet,si toties,& taliter cotra Deu peccauit homo, , sit sibi per horam integra n cessarid poenitendum,aut per duas horas, dc anteq tempus necessarid poenitendi copleatur,pro Christo, & fide eius patienter a tyranno occidatur. Si dicas in casu desectu continuationis suppleri per martyriu,qua rotam, vel ibitur sufficienter ille deseruis suppletur solum per martyrium aetii succeptuni,vel etiam per martyrium in voto, seaeivicaciproposito mentis :& primum irra
44쪽
A clonabile est, quia voluntas pro facto reputatur, si essitare sit, ut est omnium vera sententia, nec opus exterius valet eΚ parte operamis, ad aliam gratiam gratum racientem Pr eream, ad quam interior essicax voluntas valet, ct ita quamprimum quis habet voluntatem e vicacem patiendi pro Christo summe dilecto, antequam actu martyrium sustineat, valet sibi huiusmodi voluntas ad gratiam, ac si actu pateretur, d Joc dato, equitur intelum nostrae conclusionis,quod scilicet non est necessaria temporis mora ad obtinendam gratiam Dei peramim voluntatis essὶcacem,ciliat igitur poenitentia sit actus essὶcax in ea parte, qua ess caciam admittit lex dictis Uparet, sequitur. Pr terea V temPo-A I pretiitedo ad impetrandam veniam, & gratia,igitur Pe cabit homo non cotinuando poenitentiam cordis,tempore, quo est sibi necessarium se in gratia reponere:d etam incertus sit quantὀ tempore debeat continuare poenitentia, an per horam, an 'er duas, peccabit, si non Ionso tepore continuet, quia alioqui es nil te periculo permanendi semper in eis de Peccatis. Et certὰ sicut irrationabile est dicere,hominem este obligatum sab poena pec-- eati nolui ad certam poenitentiae intensionem, de qua homo certus esse non potest,
quata scilicet sit sibi sub praecepto data, ita
non minus est irrationabile dicere, homine teneri sub poena peccati ad certam moram temporis in poenitendo,cum aeque incertussi, quanta sit sibi necessaria. supra citato,de poenitetia.dis .s.c alis. ubi aut.Quatulacunq;,&quatvlibet breui tempore gesta poenit etiam,mus no respuit, nec exiguae conuersionis patitur mercede perire. Vbi necessitatem intensionis simul,&continuationis in poenitedo excludit.Iuxta illud Ezechi. Quacunque hora inremuerit Pecca tor,no recordabor amplius. Vbi m sus nec essitas continuationis, ora temporis excluditur.Pro quo iacit exemplum de latronesumptum, statim enim et veniam peccatorum a Christo postulauit, audire meruit, idq; sndinora aliqua. Hodie mecumeris in paradi . Pro quo etiam Paulus sa- . cit dicens: Nemo potest dicere, Dominus
Iesus, nisi in spiritu sancto. I tur qprimum
quis vere Christum ex corde verum Deum
agnoscit,habetaratiam Spiritus sancti. Neqscit enim tarda molimina spἰritus sanctus: Csed sine mora his,qui vere ad Deum confise giunt, quales sunt,qui veram habent poenitentiam,veniam largitur.Pro suo facit.cap. Multiplex.de poenitentia.dilun. r.&.c.Conuertimini.vbi dicitur. Si cor nostra undique a malo ad Deum vertitur, mox suae conuersionis fiuctum meretur.
Motiuum Ruxe scoti parum valet,
tum quia cc li no requiratur dispositio ex parte i eccatoris tempore praeuia,n O ideo mcluditur necessitas dispositionis, saltem concomitantis:d adeo nulla est personarum acceptio, si huic peccata remittuntur,&non illi: si hunc poenitet,&no illum. Tum etia,quia esto Deus pro suo boneplacito vellet hunc iustificare, Sao illu, omni dispositione ex parte hominis seclusa,n5veniret Deus de acceptione personaruarguendus. Sicut enim secundu eunde Sco. Deus pro voluntate sua hunc praedestinauit, on illum, Caus praedestinationis nulla o parte praedestinati datur causa, sic etiam dat Deus gratiam priuenientem,quq auxilium speciale dici solet huic, ut conuer- , . tatur, Sao illi, ut ait Paulus. Quibus vult, miseretur, & quos vult, indurat. Sic etiam hunc trahit adlidem, Millum. Nec quaerendum est, quare hunc, ct non illum tra- Dhatio ait Augustinus, tractans illud Christi.Nemo venit ad me, nisi Pater meus tra-κerit illum, d clamen nemo in his potest
Deum tanqua Persent acceptatorem arguere,scut nec figmentum potest dicere ei, qui Adram.' se finxit,cur me finxisti sic. ille igitur venit de acceptione personarum arguendus, qui contra iustitiae debitum virum alteri praestri, vel qui ob causam indebitam unum alteri anteponit,vid et Iacob.in sua Cano nica. Quod etiam dicebatur dispositi nem ad formam debere tempore praecedere ipsius rinae inductionem, verum est de dispositione iniasviciente, qualis est caliditas remissa: si tamen dispositio illa ius)ciens est ad sormae inductionem, nulla opus est mora in eius inductione, ut quamprimu caliditas est lassicienter intensa, illico forma introducitur.Et quamprimum species coloris oculum pertingit,eissicitur vino. Cilna ergo poenitetia vera,qualis dicta est, sit ad fratiam sussiciens dispositio, ideo secum ii tim sinὰ mora habet gratiam concomitantem: ad qua ipsa poenitentia disponit,&pretula est, si non tempore,saltem natur u praesippositione.
45쪽
E Ed adhuc superest dubium, supposito, li nec sit necellaria certa prenitentiae intensio,nec eiusdem per tempus aliquod continuatio,ut apud Deum valida sit, an salte sit necessaria intensio, seu continuatio liuiusmodi, ad laocmprenitetia cordis sit contritio. Respondeo.Dubium lioc quirit, in quo differant attritio,& ntritio:&occurrit triplex modus diciat. bidam enim dixerutinuod disserunt penes magis,& minus intensunt, putantes se id ad mentem Tliom. dicere cuipse in quarto de contritione tractans dicat:poste poenitentiam de commissis este adeo paruam,qudd non sufficiat ad contritionem. Sic videntur tenere Ricardus,similiter Adrianus,qui dicunt poenitentiam, nisi ex toto voluntatis conatu fiat, ad gratiam minime sufficere,& per consequens
nec ad rationem contritionis. Cotra nunc
modum stat ratio: quia gradualis intensio impertinens videtur este ad hoc,quia poenitentia sufficiat ad gratiam. Nam aut illa poenitetia habetur propter Deum summe dilectum efficaciter, aut non.Si primum,in quocunque gradu laabeatu siue intense, siue remisso, si uicit ad gratiam, ut in dictis patet. Si secund v,in nullo gradu quant libet in-F tenso susscit ad gratiam, ex quo sinὰ dii ctione summa ipsius Dei, nemo valeat gratiam consequi,ut supra probauimus. quδ lidadmcteia docto I IO LU diti, uncti dictum non sit, apparet. Dia si penes maiorem, aut minorem intensi ne disserrent attritio, ct contritio, nil igitur obstaret,quo min' attritio per sui intensionem fieret contritio, cu tamen Thom .dicat supra desse no poste,cum specie disserant secundum eum hi duo actus. Cum ergo ibidem loquitur Thom. de paruitate, aut magnitudine displicentiae, no de
his loquii absolute, & in se, sed res muri ita scilicet,qudd displicentia de peccatis debet este magna per coparationEad alia, i nobis displicentivi per eius mempla patet. ait, attritione,&Δec uncius parte sinis, quia scilicet cotritio est displic&tia de comissis propter Deum summe dile mattritio vero est de c5missis displicere ob altu sine m, scilicet, vel timore poenae, vel amore honesti Etsecudum hoc, ait Gabriel, quod attritio non potest fieri contritio, haemotus ratione. ia quando attritio sit contritio,vel variatur circussantia sinis, vel n5.
Si secundil, igitur sicut amis voluntatis pia
mum,igitur variatur obiectum voluntatis, Sper consequ&variatur amis voluntatis, Scisa non est idem amas numero,qui prius erat attritio, Spostea est contritio. hunc modum stat ratio:quia
elici rus volutatis habet pro obiecto omnes suas ciresistantias,&ita variata circii statia, variatur obiectum, Sper coseques variaturae iis ipse Hoc aute prssuppositum videtur falsum: nam stat intentionem, & electionem esse amis voluntatis diuersos numero, quoru primus tendit in finem, S secundus in medium ad finem illum ordinatum. Vnde Aristo. ait,accidere sue intentionem esse recta,electione existere vitiosa. Sicut etiastat fruitionem, S usum voluntatis este diis uerses actus,quod in patria ita est e manis stum est: nam sistitio patriae semper manet eadem,usus autem no ita. Vnde patet quod saepe datur elemo ex intentione causaliter procedens,quae non habet pro obiecto finε ipsum in quem tendit intentio. dato, apertu est hunc modii secu dd delicere in eo,quod ait, attritione no posse fieri cotritione. Nam data displicentia de comissis ob finem conuenien- Hiem , seu licitum,estra tamen Deum, potest illac5tinuari, perueniente Des dilessione, quadoquidem non repugnat eundem acta Luccessive in diuersos fines dirio, siue de exterioriami loquamur, siue de interiore. Propter id enim quodamia accidit, non oportet ipsius amis substantiam destruit a cidit autem displicentis de commissis, quddsit, aut non sit in Deum relata, ac proinde de non relata in Deum, potest fieri relata cita de attritione set contritio.
contritio Aiserunt eX parte obieeti sic, scilicet quia contritio sit de omnibus commissis visplicere, attritio vero sit de quibusdam: sed non de omnibus displicere, Irranente in voluntate complacentia de ali tuo peccato, aut proposito ab aliquo tali non recedendi. Et tunc consequen ter dicunt attritionem non poste fieri contritionem cuspecie, aut sestem numero h lusinodi actus disserant ratione diuersitatis obiectorum. Ad id mouentur, quia alti tio est fractio non integra, contritio vero est integra in minutissimas partes diuisio, seu fractio,quod eo modo,quo dixi, veri sicant.
Hoc tamm contra comunem doctorum sente
46쪽
A sent Iam dictimi esse con stat, in eo, quod
omnes tenent, attritionem actum esse numanuis ad gratiam insuffcietem: actus autem,quem hi attritione dicunt,includit iniquam complacentiam,aut iniquum mentis Propositum, ut Patet.
disserui attritio& cotritio, v cotritio est vltima, &susici s dispositio ad gratia, nec si-nd gratia esse potest,ut ait Tli'. Ico.&Ricar. Sciteri. Attritio verdest insufficies ad pratiam dispositio, donsorinis elle potest. Hicitii sustici enita,vel in lassicietia est,quetncit huiusmodi actus disterre, idq; quantii
ad rationem contritionis, attritionis, seu quantum ad nomen. Quae autem sit poenitentia in re, qu.ae ad gratiam susscit,& qui non,iatis Imperius declaratum esse puto:illa enim poenitentia, quae propter Deum summiue dilectum habetur, est quae ad gratiam sussἰcit, quae autem sine huiusmodi Dei dilectione est, non ita suis est, a illa prima
est dicenda contritio, secunda vero attritio. Inde sequitur impertinentem esse poenitentit huiusmodi intensionem gradualem, aut eiusdem per tempus cotinuationem ad hoc, B quod sit,uel non sit contritio. Nec placet in praesenti Caietani sententia dicentis. Posse contritioneni esse in Amadad tempus,&mouetur ad id dicendu ex hac ratione, quia si contritio sine cliaritate esse non possetis queretur,l Posset nobis este euidens in via, nos charitatem habere loquor de charitate inius probat. Quia nobis euidens est, nos dolere de commissis propter Deum summὰ
a nobis dilectu cum proinsito efficaci hos l-
modum semper a peccatis abstinendi, &hoc est in revere conteri, igitur euidens este Potest nobis, nos vere est e contritos, & per consequens, nos esse in charitate insula. Verum haec ratio nil probat aliud, nisi talem nos habere cognitionem de hoc, quodes nos in charitate esse, qualem cognitionem habemus de hoc, quod vera contritici susscit ad habendam charitatem.De huius modi autem sus acientia, non euidelia, imo nec fidem reuelatam habemus, sed opinionem, aut humanam fidem in ratione, S t
opinione Sco.de necessitate eosnuand; pee Ctempus aliquod ipsam poenitentiam, si prodesse debeat ad gratiam,consentiat, quae tamen supra est improbata.
eande numero seri cotritione, uipposita p-nta differetia, i. s. in siisssicietia, vel in insit Gscientia ad gratia cosistat, na actus volui tis,qui semelest insissicies ad gratia, sta te eade legrino potest esse issicies,si em semel esset sufficiens,sem secundu eande lege esset susticiens,utc5stat. Si obiicias de poenitentia prius habita, d SLypter Deu,
quae postea c6tinuetur,& in Deu reseratur, eade numero manens prius erat uti ritio, ut costat,postea vero sit cotritio,ex quo sic relata iam sufficit ad gratia.Respondeo. Prius
erat attritio,fateor, postea verbi cilm reserri in Deum incipit, est contritio, id nego. Quia si homo ille postea gratiam assequit, novi solius displicetiae dat ea assequit, sed virtute dilectionis Dei de nouo aduenietis, ideo illa eade displic tua, Jpri' ad gratia iro susiiciebat,etia postea no est sufficies sola: sed cudilectione superueniete.Hoc dixerim supposito quod sustici etia ad gratiam sit de
ratione,seuco notatione contritionis, secus o
tamen si susscientia huiusmodi ellet a significatione nominis cΚtranea. v I etia corollariu veru est, loqueti
IUUIM do de attritione, sin re ipsa 'ς cle differt a contritione,ut si es, cu poenitet
de commissis inessicacitertii,pponit postea abstinere per quada velle itat aut si de commissis poenitet,cu Ppposto postea au eccato ia5 recededi, tales attritiones insust icietes csistat easdesivero no posse cotriti Oes fieri, cures de specie in specie ira sire non possit.
iinξ posse certii esse de se ipso,an vere c5i, si, quod dictit ipse veri ricat hac ratio-stimoniis scripturae sundatam: sed noli inde edui euidenter deo uetam,nullo isitur modo sequitur, quod Caietanus infert, nec verum
eme puto quod ai ,scilicet huiusmodi contiitionem in re habitam, posse esse informembinis i polle fieri Armatam, nisi cune.Quia nemo potest de se certus esse, et deoibus, ct singulis peccatis suis poenituerit,
aut poeniteat, cu nemo certo sciat, quot numero peccata comiserit, iuxta id suod scripta est delicta quis intelligit. Vbi contritio , P id, ne ipse accipit,pro pocnitentia de omnibus ingulis peccatis ab homine commissis. Nostaine non E ipsum contritionis distinguetes dicimus, si de ratione formali contri- .iionis sit sufficietia ad gratia: ita, ut cotritio sit dolor de peccatis Ppter Deu cGnotando, .m ad gratiaiusviciat,veru est dictum praeta
47쪽
si rem, loquendo de certitudine euidentis.aut fidei secus de certitudine morali,aiir Probabilis coniecturae. Si tamen contritio de suo formali, praedictam su facientiani non importet , sed dolorem de coni missis propter Deum super omnia dilectum cum proposito euacaci postmodum a peccatis abstinendi falsum est dimini Lutheri,imo stat hominem certum esse certitudine euidentiae,seco tritum esse,ut satis de se conflat.
ri quando sit peccatori necellarid agenda pomitentia:& occurrit Prima dubitatio, an qua inpri mum potest de commis irai sentientiam agere , teneatur ad id. Pro parte assirmaritia alguitur. Primo ex dicto comuni, qui se periculo peccandi exponit,
peccat:iuxta illud Ecclesiast.ι Qui amat periculum peribit in illo, talis est quem non Pi nitet commissi qprimum potest ob periculum in aliud peccatum cadedi, iuxta illud Gregorii:Peccatu, quod per pniam non di-F luitur, moX suo pondere in aliud trahit. Secundὁ ex eo, Q habetur Eccli. s.Ne di Dieras conuerit ad deu, nec disseras de die in diema cito venit ira Dei, Scit imit vindicia. Tertio iacit quod dictum est ad angelum Ephesinum.Age pniam: sinaut venia tibi
cit0,d movebo candelabrum tuum de loco suo. Similis etia seritetia dicta est ad angelu Pergamesem. Apo.2. Quarto, homo tenetur no ella Deo inimicus ullo vnii tempore, cum id niavimὰ in pernicie hominis ipsius cedat hoc est in moriem animae: igitur flaut tenetur homo in Dei inimicitiam non incidere ita etiam si in eam inciderit,tenetur statim ab ea exire, qsiquide non minus noceat
animi in Dei inimicitia incidere,q in ea permanere, aut citra. Osiriliai,quia ql ab rat mori o,aut vulnere lethali,nili statim curauerit adhibere remediu, tu potest, cesset
sibi causa mortis inistere . iuxta illud Sym- mariti papt,no gradis disseretia et lethii inferas,vel admittas. Morte em lamentit, vide infli re, qui hanc, o in potest, non eX cludit. Et habetur. 8; .distinet Igitur qui potest se a morbo peccati liberare, cuper poenitentiam possit, nisi illico id faciat, peccat. Quint ὀ,si proximo laesione, aut damnualiquod intulim', tenemur, cumprimu se sumus,debitum illi siauere. Quod enim si. Gneterminii fixione debetur, stati in soluere
oportet,ut iura pro lamat,ut in debito pecuniario ex furto contracto exemplariter patet, scilicet quia tenemur illud stlatim solii re,d gestituere igitur,cum eX Peccato conmtra Deum commisse ortum sit debitum poenitendi, nec sit a Deo terminus aliquis praefixus, sequitur, quod obligatio poenitendi currit,ut stitim nos 'miteat. Confirmatur hM: quia si frater habet aliquid adue sus nos,necesse est absque dilatione eius re
conciliationem cluaerere, adeo ut nec munus
ad altare liceat offerre, priusqua fratri reco-ciliati si erimus,ut habetur Matth.s.igitur a sertiori, cum Deus ob culpam in eum commissam habeat aliquid aduersus nos, tene mur eidem v primum postiamus recciciliari. nec aliter e per pniam. Sexto,si licitum esset piatam diserre scirier,&volutarie, sequitur,e similiter esset licitu velle, limoi yniae dilatione ad lepus,& excosequenti esset licitum pro illo tepore velle carere Dei gratia, ct amicitia, hoc aut videt falsum, cu sit coto Praeceptum negativum de non odio prosoquendo seipsum. Sicut enim velle proximo,
quod Dei gratia, 'micitia careat, est illu in nita hoc ipsum, sibi psi velle, est seipsu is odiisse: i 1le autem seipsum, aut Prox imii, est contra prsceptum negativum,quod semper, S pro semper obligat git. Et consequΘtia prima patet. Si a quod nobis uestum est operari, est etiam licitum velle operari:& quod licitum est nobis non facere, similiteriicitum est nobis velle non fac re. Si dicatur licitum esse id quod illatum est, ad tempus velle nobis,aut proximis,nec hoc est proprie nos, aut proximos odister quia cum hoc stat, ludd optemus nobis, &proximis finalem, mernam salutent C
tra, sicut optare mortem et emam,Pr imo,
aut nobis, est verὰ ad semper illuni odiste, Scontra charitatem in proximum habendar ita Optareproximo mortem spiritualem ad tempus,est illum ad tempus odisse, tra citaritatem in illum habendam, alioqui licitum ellet velle proximo quod ad idpus surciam, vel aliud vitium exerceat: nam cum liac volitione simul stat,quod velimus Pr Nimo aeternant, finalem salutem. I oppositu tamen est plurimoru sen- , t tetia: dixit Caietanus, triplicia esse praecepta,quaeda affirmativa, quibus achiis aliqui iubentur,quaedam negativa, quibus actus prohibent, quNavero negatio, Qui bus
48쪽
A bus non amas directe, sed permanentia seu
perseueratia in aliquo flatu prohibet. Exemplum primi, de prs opto quo tenemur con-Dteri, coleri ,eleemos nam indigeti dare, &cotra haec directe peccatur omittendo actus iustas.EXeplum secundi, de praecepto quo Prohibemur mentiri, occidere, surari Sc.&contra hic directe peccatur,illos actus prohibitos agendo. Eptu terti j, de praecepto quo prohibemur alienum detinere, in odio Dei perseuerare,aut in peccato alio. Et contra haec priecepta, ut ait, non Peccatur, nisi amis positivus habeatur, seu committatur, quo homo velit in alieni detentione, aut in alio statu malo perseuerare: obligat tamen
huiusmodi praecepta terti j generis ad sta
tim,quia tenetur homo non perseuerare in malo.Praecepta autem secundi generis obligant ad seinp,&pro semper. Praeceptaveris primi generis,non pro semper: nec ad statim obligant, sed tempore determinato. Λ I prorositu, cum pineptu de conterendo,directe a l)rinatiuum sit, Se includispraeceptum negativum de vitando odium Uet,seu de in eodem non perseuerando,concludit, ὀd prsceptum de conterendo,quatenus ammai tuu est, no ad statim,
nec pro semper obligat: sed pro tempore des terminato, puta quando quis est in periculo mortis, aut quando, vel suscepturus, vel ministraturus est sacramentum aliquod:i xta docti Uam Thomae in .q. δ SommunE. Attamen ratione praecepti negati ut de cessando ab odio Dei, quod in omni peccato
mortali includitur, tenetur peci ator ad istatim conteri, de nouo tamen non peccabit per selam non contritionem, nisi amina politiuuelici aliquo velit in tali statu odii Dei
permanere. In qua opinione unum est, quod difficultatem facit, quia videtur dic re,quὀd eo modo tenet quis statim conteri, ut ab odio Dei cesset,quo modo tenet qui statim restituere, quod abstulit, ut a pecca to de detinendo alienum desistat,in quo imnuit non peccare fibrem de nouo,si non statim restituat ablatum, sicut nec si non statim de commissis doleat, excepto , nisi adtupositivo velit rem alienam, aut odium Dei
detinere. Contra, videtur ratio de eo, qui ei ni alienum restituere Potest, non tamen restituit, quJd peccat mortaliter, non solium quia anstulit alienum, sed quia posteactim potest non restituit. Tum, quia non minus damnificamus proκimum, si rem illius eo inuito nobis ipsis retinemus,quam si eandem illi auferamus,ut constat. Igitur Csicut auferre alicui, quod suum est, est peccatum,ita dinetinere, similiter erit precat lini, etiam si non eliciatur actus positivus,
quo velimus alienum detinere.Tum etiam,
uia illud, per quod homo praestat impe-imentum remissioni peccatorum, & gr tiae, est peccatum, tale est alienum non rostituere, iuxta dictum Ausus lini, non remittitur peccatum ; nisi restituatur ablatu.
Et procedit hoc etiam, si post rem ablatam,
volutas se habeat neutraliter, ut scilicet, nec velit, nec nolit positiuὰ alienum restituere cum styssit. Si dicas non esse peccatum n uum, non restituere, secluso nouo actu volutatis restituere noletis,sed antiquia, ct continuatum, parum id ad rem attinet, si dicendum sit nouum peccatum, an antiquit, illo do id concedatur.srei alienae detentore Domino inuito,hoc ipso poena sterna sere puniendum,ultra poenam,quam ob eiusde rei iniustam ablationem meruerat. Et quod iaita sit,apertὰ patet,quia praesupposita iniusta rei aliens acceptione, istat Q postea per solam n si restitutione et iisde rei, homo qui ea detinet,charitate prs habitam amittat,quod sine peccato etiam nouo fieri no potes . Ut si huiusnodi deictor de comitio susici ter contritus, proponat essὶcaciter rem suo domino restituere,iam est ingratia, deinde in oeκecutione ipsa a proposito retrocedar, etianeaaliud omni actu voluntatis secluso, sed voluntate neutraliter se habente, S de restitutione notabiliter titubante, seu vacillate, tunc enim non dubium,eum charitate pro habitam amittere, per solam non restitutionem sine actu volutatis positivo, S est nouum peccatum numero,nec curo, an si ecie ab antiquo disserat,an non.
'ait,praeceptum de colerendo oblisare ad statim, ratione praecepti ne gati uide non retinendo odiu Dei, in quod
ex peccato mortali incurritur. Nam quaero
de quo odio Dei sit hoc intelligeduni,vel de
odio Dei,quo Deus odit peccatore, & vlta re illud, seu illud non retinere, non cadit sub prccepto immediate,&direct quandoqui-ὸd nil nobis p ipi potest, nisi quod in nostra potestate situ est, quale est aliquid agore, aut non agere, siue actus elicitus voluntatis sit, siue imperatus, Deu aute odio nos habere,nec actus nosteres elicitus nec im- Peratus, nec in nostra Potestate immediatdexistes, ut patet. Si vero sit hoc de odio, quo C Deum
49쪽
E Deum odimus intelligendum, qtiaero, vel intelli ed ii est de odio Dei actuali et liabituali, si de actuali,ello it ira sit, ut praecepto
negativo tenemur,nuite Deum odio actualiter lial, ere, huic priecepto satisfacit peccator, si post peccatum conamissum, non amidoleat,nec de illo conteratur, modo Deum actu non odio habeat,ut constat, igitur salsum est,quod ratione huiusmodi pcepit nogativi, de non odiendo Deu actu teneatur Peccator post peccatum statim conteri. Si autem de odio Dei habituali intelligatur,
tunc fallani est,esse praeceptum tale negati' uunt,quo teneamur, Deum nou odire habitualitermam habitus non sunt in nostra potellate secundum se,nisi ratione actuum, dicente Aristo. Ad tuum domini sumus a principio ad fine,no ita habituit. Fallana igitur ei quod prFeptu,de coterendo obligat ad
statim ratione praecepti negativi in eodem inclusi,quo tenenaur,nsi retinere odiu Dei.
teri,aut poenitere de comisso statim, seu u- primu potest,etia si peccatu dimisium non sit.Tum 'uia preceseu de poenitentia est affirmatiuu,as liniatiua autensi obligat, nisi F tepore determinato,ut est omnium doctorii consensus,& patet exemplariter de praecepto de confitendo, ad quod no tenetur homo statim,&de pcepto de baptismo suscipi do, ad quod non tenetur homo qprimu Potest,cum in primitiua ecclesia tepus baptisnai fuerit determinatu, puta in Paschate, S Pentecoste:extra quς tepora bapti Zari quenil absq; necessitate non permittebatur,de consecra.distin. . Ad hunc modii de aliis. Tunc clia, quia non obligamur ad statim reducere proximii post lapsum,quin
possim maioreopportunitate eXpectare,ut Augusti tradit. i. de civi. Dei.c.io. Ergo nec tenemur nosmetipsos statim ad gratiam reducere,cosequetia patet, cu teneamur pro Aimos, sicut nos ipsos ex charitate diligere.
Tum etiam, quia ali is peccator,qui eprimu potest,non poenitet, infinities peccaret, pniam dist. do, cu in omni tepore dilationi, infinita sint partialia tempora, in 'ii libyi ossit poenitere. Deniq; cunec aut horitate, nec ratione covincete doceri possit, Pe catore sub poena noui peccati teneri,ad statini conteri,seu pocnitcntiam agere, voluta
rie videi id esse dictum. Quod autem illud
certo doceri,seu cocludi no posiit,patet seluendo rationes supra in oppositum factas.
Ad primum,quando arguti esse necessa Griu statim menitere ob periculum in aliud peccatu incidedi, dicedit, illud procedere,vbi tale periculu esset,pbabi te,& veri similiter eueturu,qd' ipse homo no post et, si vellet facile euitare, modo autem quis homopniam disseredo,in aliud peccatu possit c
dere, non in erit casus ille talis,que non pos sit, si velit:facile euitare tuc quado cadet. cudo dico Gregoriu procedere de peccat re,qui diu a Deo expectatus, ut Poenitea cotemnit poenitentiam,vt videri potest homilia. ii. super illud Ezechies.si si conuersus iustus secetit iniquitatem. Vbi quaestione
mota, cur Deus omnipotens ossendiculum
ponit ei, quem cecidis te iam conspicit, inquit. Districta sunt omnipotentis Dei iudicia, qui peccatorem diu spectat, ut redeat, non redeunti, dccotemnenti, ossendiculum
ponit adhuc, ubi grauius impingat. Et sequitur,peccatum quippe, quod per poenitentia non diluitur M. Vnde constat,quialloquitur contra peccatorem, qui diu expectatus, enitere corat Enit,talem enim Deus aliquando deserit in peccato putrescere,vn de n tot in aliud peccatu cadat.Sic etia Hieronymus exponit illud Prophetae. Psars Putrueruti prruptae sunt cicatrices meae, Ila facie insipientiae meae. i. qui pia iam facere cotemneba.Modo aut stat peccatore disse re pomitentiam ad tempus absq; hoc, quod nitetia contenat diu expectatus, nec etiaDeus tam seuerus est aduersus euai, qui parum poenitentiam differt ob causam aliqua non iniquam, ut illum omnino destituat, sicut contra eum, qui diu expectariis poe-
dictu,non est verbum necessitatis, sed poti viilitatis,ct consili j,tunc maxime,quado Periculum mortis non imminet pro biliter, quis enim dies mortis omnino incertus non tamen inde semper est probabile, mortem subit seu illicis euenturam, ut si nullus si naorbus, nec pestis,nec bellunt,nec inimiciti nec aliud verisimile periculum. Quod
auteni ait: nam cito venit ira Dei, S. sumet vindictam,ti, cito, non subitaneam, statimq; venturam mortem,sed breuitatem humanet
vitae, finisq; eius incertitudinem significat ideo consulit sapiens,ne de die in diem p nitentiam disseramus, d hoc est,quod Christus admonet in euangelio. Estote Parati,
50쪽
Q ius epit Pi, Ma quos diuina tendebat conanti natio, tenebatur statim cominatione audita poenitere:quia illis speciale de hoc tradebatur praeceptum comminatoriu, quibus Christus ecclesiam suam specialiter comiserat,nec inde sumit nrarguimentum,qudd similiter, quicunque peccator sub nouo peccato teneatur ad statina c6teri seu poenitere. Secundo dici potest iuxta edicta, quod quatucunque tarde veniat nomini mors, sivina vitio, quae Peccato ribus expectatis,&denique non poenitentibus post mortem parata est, dicitur satis ciuto venire una quia apud Deum mille anni sunt,sicut una die tum etia, quia breuis est
vita hominis, ct sicut Denu,&ventus,& flos agri velociter transit, ut lamentatur Iob, Scanit Psalmista. Sed in hac vitae breuitate datur peccatori tempus ad poenitendum, sicut & ad confitendum, sicut S ad baptinnnum suscipiendum, quem ad salutem ii minis constat necessarium esse, scut Sipsaeordis poenitentia.
ita est , quod tenetur homo nunquam fieri. Deo inimicus actu offend)do illum montamen inde sequitur,quita postquam quis fa-n mi, est Deo inimicus,statina tenetur amici tiam eius procurare, nisi tempus necessitatis urgeat, puta si homo sit in periculo mortis, aut velit sacrameta recipere, vel ministiar aut in alio casia,cuo teneatur homo se ad gratiam disponere.Et quando arguitur: nominus est in perniciem salutis spiritualis, in Dei inimicitia pseuerare,qua in Dei inimicitiam incidere:dicendum, id esse fallam, nisi velit homo semper in tali inimicitia permanere. Tunc enim huiusinodi perseuerantia mortale peccatum est, S contra salutem animae, sicut in Dei inimicitiam per os sensam incidere: permanere tamen in Dei inimicitia, seu in peccato secundum reatum tantu, idque ad breue tempus, quousque necessitas urgeat,nullum ei l animae periculum n uum, ut eκ dictis apparet. Ad eonfirmationem de eo,qui morbo aliquo laborat, lienetur statim remedium aalliberer verum est,quando ex dilatione verisimiliter tim tur mors euentura,aut aliud notabile dam- nu, i postea occurri non possit: secus insio aliqua dilatione, nullu tale periculii probabile timetur. In casti autem prestati h mo per peccatum conunissum iam monuus
est,& ideo si nullum est periculum in disse- Crendo suscitationem a morte, non est necessarium,flatim suscitari. Sicut si medicus haberet potestatem sustitandi hominem iam mortuum, non tenetur statim eum lascitare, cum eκ dilata sistitatione nullum immineat periculu Sc. Sicut nec tenemur delinquentem fratrem statim corrigere, sed differre possumus, quando ex dilatione nullutimetur periculum.
di tu iuris de debitis realibus, ex delicto c tractis, non de gratuitis,cuius discrimen est.
Via si aliquid fratri debem', quod, scilicet
vi,vel iniuria,aut dolo aliquo ei de surripuismus, aut eum iniuste damnificanimus, illo inuito fecimus: Sideoqdiurem sibi debitam, eo lituito detinem peccamus actia, noreddendo,ciam possumus, quia semper si mus in mora. In gratuitis aute debitis, qualia sunt,quae ex mutuo, deposito,aut accommodato nascuntur:non ita Domino inuitorem eius retinemus,ideo talia debita non tenemur statim reddere, quousque creditor ipse petat,aut terminus praefixus adueniat. Modo aut siquanuis ex offensa contra Deucomissa mansimus Deo debitores, d yson 'fensa tenemur eidem per poenit etiam talis. Diaceremon tamen ad id tenemur, antequam
ipse exigat,quia Poenitentiam pro Ostiense, non ex natura illi debemus, ut supra dixi, sed quia ipse eam exigit,ideo non est neces sarium eam reddere,nisi quado ipse exigit: ipse autem dominus non eam ad statim exigit, cuna tempus ad poenitendum nobis pro sua benignitate largiri dignetur. AI confirmationem de reconciliatione cum proximo dicendum, quὀd non inde colligitur, quod statim,quod proximuessendimus,lenemur eum adire, Sceidem reconciliari, sed quod non prius munus ad altare offeramus, quam proximo reconcili mur,si scilicet, vesumus nostram oblationε
Deo gratam esse, ut illic dicit glo. Alioqui nil obstat,qu0 minus possimus prFepta aliqua in peccato existetes adimplere, a que
hoc, tuta de nouo peccemus,no in erit meritoria adimpletio.Ita igitur, si volum Deo este statim graii, & eidem accepti,opus est, ut statim eidem recociliemur: non tamen id abistute est sub poena peccati necessarium.' I sextuan quo quaeritur, an sicut liciatum est poenitetia differre, sit etiam