장음표시 사용
341쪽
suidquid illud est in morientibus, quod eum gravi sensu adimit sensum, pete Diaterque tolerando, auget meritum patientiae, non aufert vocabulum poenae . ita cum ex hominis primi
perpetua propagine, procul dubio sit mors nascentis poena, si pro pietate , iustitiaque Rem tuae , fit gloria renascentis: is, cum sit mors
pereati retributio, aliquando impetrat, ut nuhil retribuatur peccato et Idcirco autem humani generis miserias, & calamitates, dicit magis esse dolorem medicinalem, quam sententiam ranalem; quia clim dolor mede-
cinae tendat in bonum aegrotis sententia autem pqnalis a judice lata in malum, & detrimentum damnati; idcirco calamitates illae dicuntur medicinales , quia per eas homo Deo satisfaciens sibi viam parat ad laticitatem aeternam; ac subinde illae cedunt in bonum, non in damnum patientis. Urient: Calamitates illae non possunt emesatisfactoriae, nisi inflibantur sub ratione 'rae: sed ita non est, nisi dumtaxat materia- Iiter; quippe cum tam peccatoribus, quam justi sicatis , ac innocentibus, a Deo tribuantur 3 calamitates autem respectu innocentatium, & eorum quibus donatus est uterquercatus pinnae, & culpae, non possunt habere rationem poenae, &supplicii: igitur, &c. Distinguo minorem '. Si calamitates illae non infligantur ob culpam , concedo et si sic, nego: certum est autem ejusmodi calamitates hominibus justificatis a Deo praescribi obtorum peccata remissa , ut etiam fatetur
Calvinus ipsis justis tribuens illud Psalmi
Eo. Editabo in virga iniquitates eorum, is, in verberibus peccata eorum: at animadversio , virgT, verbera, poenas proprie dictas significant, ac subinde volens Calvinus cogitur admittere penam, ultionem, ac vindictam esse adhuc peccato remita superstb
Precato veniali non debetur poena aeterea per se, nee per accidens. Haec est Doctoris loco su p. laudato n.6. ubi ait: Dico M ergo , quod peccato veniali , sive hic Puniendo, suc in inferno, sive alibi,
,, non debetur nisi paena temporalis, nec ,, per se, nec per accidens: quia secundumis le est talis ostensa, quae secundum se pu-H Ditur per temporalem pqnam suffcien- , , tem. Nec est inconvenien , pq nam debitam is veniali habere terminum in inferno: quia
nitentiae impositae explens, & ante totam ..expletam recidivans in mortale, & in is illo mortali decedens pro parte Pqniten- istiae residua explenda solvet pinam in in- fernor sed nonnisi temporalem; quia ex is quo in remissione peccatorum priori com- mutabatur debitum p*nae aeternae in de- bitum poenae temporalis, nunquam iste est si
debitor pro illis, nisi pqna temporali , & per consequens pqna totali soluta , erit liber ab istis. Non tamen in inferno is est redemptio illius, scilicet peccati, pro is quo iste est damnatus; quia pro illo de-
bitum p*nae aeternae nunquam fuit Com- mutatum in debitum pgnae temporalis r ,,& ideo semper manet illud debitum , si numquam potest esse illa poena tota si
Quibus verbis Doctor constanter affr-mat pqnam veniali peccato debitam non
esse aeternam nec per se, nec per acciden
sed determinari ex natura sua, & finiri completo passionis, seu satispassionis termino. Quod utique probat ex receptissimo
apud Theologos axiomate , nempe quod Deus semper punit citra condignum, bi praemmiat ultra eondignum: Sed peccato veniali ex natura sua sola debetur pgna temporalis gula, inquit num. 3. Cum charitate non statebitum pqnae aeternae. Nam si cum charitate staret obligatio ad pqnam aeternam luendam. simul aliquis esset dignus vita aeterna, Ac psna aeterna; siquidem quisquis habet charitatem dignus est vita aeterna: quod utiquβimplicati nullus enim potest esse dcbitor pqnR pro illo an stanti, pro quo est ordiis natus ad gloriam: quia tunc ponet stare gloria, & pqna aliqua: sed cum charitate stat
peccatum veniale, non tantum deletum post actum, sed etiam actualiter commissum, ut probat Doctor n. q. Quia , inquit, Peccam tum mortale excedit improportionabili- ter in ratione malitiae quodlibet pecca- ritum veniale : infinita enim venialia si si essent, non aequarentur uni mortali in is ratione ostenta 3 quia nec omnia illa aver-
terent a fine ultimo, sicut unum mDrtam stile: ac subinde rena secundum justitiam tacorrespondens mortali peccato, impro-
portionabiliter , & in infinitum exce- ridit pinam debitam veniali 3 non qui- odcm secundom intensionem : quia quae- Itbc pqna secundum intentionem , finite e sedit, vcl exceditur ab alia '. n
342쪽
33A Tract. I. Disip. II. Art. I. Sect. III. Quaest. III.
, ergo excedit secundum extensionem & durationem; & consequenter non debe-
Confirmas Doctor num. S. Esto, inquit, ,. quod simpliciter secundum rigorem Deus puniret usque ad condignum , omnino injustum esset poenam aeternam infligere pro illo, cui secundum se debetur poena temporalis: sed peccato veniali sola temporalis poena debetur; quippe cum ejus malitia longc minor sit, quam peccati mortalis 3 ac subinde minori poena est plectenda . Nec obstat quod conjungatur cum mortali. Quantumcumque enim
' conjungatur alteri , inquit Doctor, hocta non facit istud in infinitam exire gra- vitatem, & genus culpae venialis: ergo, si nec juste ipsi correspondet poena in infinitum excedenS.
Reponunt Themista cum Caietano , quod peccato veniali per se non debeatur alia pq. na, quam temporalis, sed per accidens deberi poenam aeternam, ex conditione subjecti, de ex ejus conjunctione cum mortali: Quia, inquiunt, peccatum veniale non judicatur in damnando seorsim, sed conjunctim cum mortali, cui debetur poena aeterisna; ac proinde cum subiectum, nempe hoemo damnatus destinetur ad pq nam aeternam luendam ratione peccati mortalis, easdem etiam luere debet ratione venialis . Vertim contra : DignitaS pqnae , seu reatuS , non oritur ex conditione subjecti , sed dumtaxat ex praevaricatione legis, &praecepti: igitur peccatum ex se veniale exstatu & conditione sublecti, non meretur scenam aeternam.
Reponunt secvnao, non deberi quidem
poenam aeternam peccato veniali, ratione
subsecti solitaric sumpti, sed quatenus est
in subjecto habente etiam peccatum mortale F ac proinde meretur poenam aeternam ex conjunetione , & concomitantia cum mortali. Verum conita subtiliter urget Hiquaeus: Nihil, inquit, infert novum debitum poenae, quod non aggravat peccatum in rati, ne peccati quia puccato, qua peccatum est, Commensuratur pgna, & debitum ejus: sed Peccatum mortale, propter quod damnatur quis ad infernum, di poenam perpetuam, neque est cii cumstantia peccati venialis, aut iaciens ullo modo ad malitiam ejus: ergo, dic. Probatur subsumptum, quia peccatum
mortalc potest esse disparatum, multis annis praecessisse veniale, aut subsequi sine
ullo ordine unius ad alterum , in esse , operari, cognitione, intentione, ut maniis festum est: nihil autem aggravat malitiam, nisi quod est circumstantia operis, materiae, aut operandi et ergo neque poena aggravatur i sed veniali ex ordinatione legis, & natura sua debetur sola poena te mispotalis, & terminabilis: ergo, &c. Confirmatur. Poena debita veniali temporalis in hac vita non augetur ex conjunctione ad mortale in hac vita: ergo neque p*na eadem augetur in altera vita ex consoristio ad idem . Cosequentia manifesta ex paritate. Antecedens line controversa. Conis firmatur secundo, quia pgna venialis quoad intensionem in interno non crescit: ergo neque quoad durationem . Consequentia patet, quia non videtur ratio cur magis crescat extensive, quam intensive, sive consideretur in ordine ad subjectum , sive in ordine ad vindicativam justitiam Dei, quae lege expressa est: nam sicut ex justitia p*na debita veniali secundum intensionem est Ievis respective ad poenam mortalis( sicut ipsa culpa levis est ita ut quicumque excetius ultra terminum statutum esset gravis, & non secundum justitiam; ita etiam terminum habet poena eadem secundit mdurationem, ut spectata lege, dc secundum se lit temporalis: ergo ex conjuinctione cum mortali in inferno non protrahitur ultra illum terminum durationis, sicut nec intenditur ultra terminum proportionatum. Ita requaeus.
Objicies primi et Quodcumque peccatum est offensa Dei: sed omnis Dei offensa meis
retur poenam aeternam : Tum quia omnis offensa Dei meretur an nihilationem: ergo a fortiori digna est poena aeterna , quae longe minus malum eli , quam an nihil alio :Tum quia peccatum commistum contra Deum , offendit personam infinitam ; ac subinde habet malitiam infinitam, & consequcnter dignum est poena aeterna . Nego minorem, nec- non&duas illius probationes , quae omnino falsae sunt. Prima quidem: non enim offensa Dei meretur anni-hilationem, nisi quatenus avertit ab ultimo fine, qui enim sese removet a Deo omniumentium principio, meretur abire in nihilum: haec autem aversio non fit per veniale, sed dumtaxat per mortale . becunda pariter
probatio deficit; quippe, ut diximus agendo de peccati gravitate, neque etiam ipsum
343쪽
mortale peccatum est infinitae malitiae 3 quia gignitas, aut malitia non sumitur absolute a persona ostensa, aut objecto in quod tendit quantum ad qualitatem , sed etiam ex modo , quo attingunt objectum , qui utique modus, sicut & potentia , a quibus actus peccaminosi eliciuntur, finita
Obilaus seeundo: Quamdiu manet culpa,
semper remanet poena 3 quia reatus poenae dicit insevarabilem connexionem cum culispa; siquidem statuitur contra inordinati nem culpae : sed reatus culpae semper manet in inferno: igitur etiam remanet poena luenda.
Nego maiorem, de illius probationem distinguo: inseparabilis est connexio poenae cum culpa inferi s ita quod nemini debeat infligi poena in ultionem, nisi propter poemnam admissam, concedo: in facto esse , nego: Nec enim poena luenda semper praesupponit Culpam praesentem in eo, qui poenam luit.
Nam plerumque subditi, & filii plectuntur pro peccatis Principum, & Parentum, licet ipsi prorsus innocentes sint. Insuper, peccatis etiam remissis per Poenitentiam virtutem, aut Sacramentum, Plerumque debetur poena temporalis in satisfactione: igitur non est talis connexio in facto eue inter poenam , & culpam i neque CX natura rei, neque secundum exigentiam iustitiae punitivae, si potna sit terminabilis ex lege, sicut est p*na temporalis debita peccato mortali remisio,& veniali etiam perseveranti. UrgebiI: Damnati non tantum permanent in peccato veniali praeterito, & in facto esse , sed etiam de novo in eo sibi com- Placent; adeoque continuo actualiter peccant : igitur continuo debent pqnam luere. Probatur consequentia authoritate S. Fulgentii lib. de fide ad Petrum, ubi loquens de damnatione daemonum , ait: Pari itaque Angelorum, quae solo bono beata fuit, voluntaria prorsus ammone discessi, aequitatis supernae audirio initium suae damnationii , in tria aversione voluntatis invenit: ut non aliud esset incipere iam puniri, quam uius beatifica bovi dvectione destitui: quam Deus in aeterno sic totam praerapii remanere supplicis , ut
etiam ignem ei aeternum praepararet: in quo omneI isti praevaricatores angeli , nec mala possent unquam voluntate carere , nec paraea 3sea Permanente in eis iniustae aversionis malo, permanet etiam justa retributionis aeterna damnatio. Quibus verbis significat, idcirco malos Angelos continuo puniri, quia continuam habent perversam voluntatem. Respondeo primo, non constare , utrum damnati habeant novam complacentiam in peccato veniali praeteritob hoc enim videtur moraliter impossibile, maxime si sint multa peccata : quoniam intellectus , &voluntas in illis urgentibus pqnis vix pose sunt ad illa attendere. Dico secundo, quod etsi remaneat illa complacentia , non tamen damnatus propterea meretur novam pqnam , ut docet Doctor in a. dist. . q. I. ubi ait: Sicut praemium is substantiale in primo instanti, in quo ali- ,squis Angelus est beatus, est determina- ,, tum'. nec ex tunc crescit, quia actus boni, is qui sequuntur, non sunt meritorii, licet ,, sint boni 3 ita etiam in Angelo damnato, ,sin primo instanti suae damnationis deter- , minatur ad certam poenam , quae non , crescit intensive 3 nec tamen erunt mali is actus ejus, quos elicit, impuniti, sicut rinec boni Angeli boni actus erunt irremum Mnerati; illi quidem boni actus includun- tur in primo actu, quia procedunt ex per- resectione actus beatifici; sed quantum ad ,, accidentale praemium, quod possunt ha- , , bere, quilibet actus est labi praemium: ita etiam isti mali actus, quos elicit damna- ,stus, includuntur in prima poena , sibi tacertitudinaliter determinata, & quilibet, Hsicut posset habere poenam accidentalem, ta& propriam, habet seipsum pro pqna . GJustisti Domine, s inquit Augustinus lib. ,, confessionum &ita est , ut tibi sit rena isomnis peccator c Textus genuinus; ius tasisti, & sic est, ut pena sua sibi sit omnis ,, inordinatus animus lib. I. Confessi cap. is Potissima enim & maxima p*na est Pridi rivatio maximi bonit qualis est formaliter si in actu malo, malitia culpae peccatorem ,, avertente a Deo si uitur de actu mota tatali 3 Crescet ergo pqna eorum in m- Πfinitum extensive , sicut & malitia, & ,,
neutrum intensive. DEt j obiicias, quod secundum malum ,, est actus demeritorius: ergo correspon- det sibi propria p*na. Respondeo, etsi concedi possit esse cul- ripa, non tamen proprie demeritoria; quia Mnon elicitur a viatore, cujus solius est me- Mreri, & demereri, qui magis proprie Po- istest dici esse actus damnatorius, live ,, damnati: sicut ex alia parte actus Beati, talitat sit acceptabilis Deo, non tamen pro- ,,
344쪽
s, pric est meritorius, sed imagis actus bea-h tisicus, vel actus Beati, vel ex beatitu- dine procedens. Huc usque Doctor . Esto itaque damnatus continuo peccet, non tantum mortaliter, sed etiam venialiter per complacentiam in peccatis venialibus praeteritis 3 dico per hanc complacentiam non mereri novam aliquam poenam; sed, si ita velis, haec complacentia seipsam habet pro poena, & illa pinna est aeterna, ii peccatum est aeternum. verum de hacrina non intelligitur nostra astertio, sed tantiam de ea, quae distinguitura reatu cui pae, & propter illum infertur ; quae utique crescere non potest in statu damnatio nis, clim actus in eo statu eliciti, quamvis mali, tamen non sin demeritori . Odietes tertio: In inferno nulla est re-dcmptior igitur neque ulla psnae solutio.
D mguit antecedeni Doctor, num.f. quantum ad debitum pynae aeternae pro pecca-cato mortali non remisso, nec commutato
in debitum pinae temporalis, concedit: s.cut enim semper manet illud debitum, sic etiam pena solvenda nusquam finem accipiet: quantum ad debitum synae tempora lis luendae pro veniali, vel pro mortali di missio , negati Cum enim justitia Dei vj n dicativa poenas peccatis Proportionatas infligat , non debet infligere pinnam aeternam pro veniali, cui temporalis tantum debetur. Urgebis: Non potest remitti poena temporalis, nisi absoluta fuerit satisfactio pro eo luenda: sed in inferno nulla est satissa etior ergo etiam nulla pinnae peccato de bitte cessatio. Distinguo minorem : Nulla est satisfactio reconciliativa, concedo, vindicativa, nego. Fateor equidem, quod si per satisfacti,nem intelligatur reconciliatio hominis Deum offendentis cum Deo offenso , qua recipiatur in ejus amicitiam, & gratiam 3 verum est nullam esse talem satisfactionem in inferno, sicut nec remissionem, & reconciliationem damnati cum Deo I est tamen satisfactio , quantum ad justitiam vindicativam quae exigit aequalitatem psnae ad peccatum secundum praescriptionem legis, & voluntatem Dei legislatoris qui statuit, ut etiam in inferno sit poenarum diversitas secundum diversitatem peccatorum, ut colligitur ex
illo Apoc. 13. suantum glorificavit se , bin deliciis fuit, tantum date illi tormentum, is
dum mensuram delicti erit bi plagarum morat.
Iustabis : Satisfactio etiam punitiva non fit, nec absolvitur , nisi divina interveniente misericordia, & propter merita Christi D. sed misericordia non intervenit in inferno , ubi dumtaxat saevit divina justitia, neque ibi prosunt Christi merita, ubi nulla potest esse satisfactio etiam vindicativa .
Nego majorem et Haec enim dumtaxat requiruntur ad satisfactionem reconciliativam; nec enim misericordia intervenit ex parte creditoris, quando debitor ei tantum impendit, quantum debet: neque Christus D. offert sua merita pro satisfactione vindicativa, sed dumtaxat pro reconciliativa lest enim mediator, de propitiator: in quo Deus reconciliavit, sive quae in coelis, sive quae in terris sunt , ut ait S. Paulus ast Rom. s. &ad Hebraeos Io. Omnis egos tisfectio reconciliativa est per Christum- , non autem rigorosa , quae est purus effectus Justitiae, & legis vindicantis peccata, cui satisfit per exhibitionem Passionis, quae
natura sua terminatur, non interventu , aut intuitu Mediatoris, aut operum ejuS,
sed ex statuto , & pacto Legislatoris sio
Utrum*qualiter opera meritoria per peccatum, mortificata virtute Paenitentiae revivistant.
Notandum primδ, opera, quae homo in
ordine ad finem supernaturalem potest elicere, esse in quadruplici differentia; alia enim sunt viva, quae ex principio vitali , gratia scilicet, & charitate oriuntur: alia sunt mortua, quae ex genere suo, & pro-rio objecto sunt quidem bona; sed quia uni ab homine existente in statu peccati mortalis , idcirco omni vitae spiritualis
principio carent : aliqua vero sunt mortiis fera, quae videlicet privando animam gratia, ipsi mortem inferunt; gratia enim se hanet ad animam in ordine ad vitam suis pernaturalem , sicut anima se habet ad corpus , quantum ad vitam naturalem , nam, inquit S. Augustinus serm. S. de verbis Domini et Sicut anima est vita corporis S animae vita est Deus et fui expirat corpus, cum animam emittit, ita expirat anima cum Deum amittit. Alia denique dicuntur opera mortificata , quae ex se Iicet bona
sint, quatenus a gratia, & chai itate fuerunt elicita, Per subsequens peccatum dicuntur
345쪽
mortificari; quia videlicet impediuntur, ne habeant vim , & essicaciam promovendi
homines ad vitam aeternam. Dicuntur autem mortificata, metaphora ducta a mem-bi is coi poris animalis ; quae mortificata appellantur , dum praepediuntur ab exercitio
Notandum serando, duos praecipuos esse Poenitentiae effeetus, nimirum remissionem. Pecca Lum, & meritorum reviviscentiam: UrimVS ci convenit directe, & per se: alter vero per concomitantiam, de per acciden, siquidem Poenitentia per se ordinatur ad diluenda peccata , quibus, expunctis , &remotis, opera prios mortificata reviviscunt, , di iterum jus habent ad praemium aethmae beatitudinis eis ex Justitiae titulo mercedis ldubitum, quemadmodum enim cum aderis
. terit se Ioui a Iustitia sua , feceris ini
quitates secundum omnes abominationes, quas operari solet impius , inquit Deus per EZechiciem c. d. omnes Iustitiae eius , quas F cerat , non recordabuntur: in praevaricatio-- ne , qua Megbarica ut est, is, in peccato suo, . quod peccavit, in ipsis morietur . Hoc est opera meritoria, quae pri iis exercuerat, nullius erant momenti apud Deum, in ordine ad praemium gratiae, & gloriae et Sic , cum averrat se impius ab impietate sua, quam operatus est , O feerit iudieium, im sustulam, ipse animam suam vive abii ; ait Dominus ibidem v. aT. Nec animam dumtaxat , sed etiam opera prilis mortificata per salutarem Poenitentiam vivificat . ut apparebit ex di- cendis in prima conclusione. Notandum tertio, Jus ad gloriam competere homini duplici titulo, videlicet titulo haereditatis, & titulo mercedis . Titulus tae- reditatis fundatur in gratia sanctificante per
quymessicimur consortes divinae naturae,
A adoptionem filiorum recipimus; si autem si, is, haeredes, haeredes quidem Dei ,
is c. aic Apostolus r. titulus vero mercedis
fundatur in bonis operibus in gratia, &ex gratia factis , supposita Dei promissio.
ne, ac praevio pacto Dei ut docet Concilium ridentinum se n. s. c. I s. ubi ait, Bene operantibus 'sque in finem, im in Deo sperantibus , proponenda est vita aeterna, 'Ianquam gratia filiis Dei per Iesum Christum misericor iter promissa; es, tanquam merces ipsius inifromissonis ipsorum operibus , is, meritis fide ter reddenaa. Advertendum insuper, hominem justificatum suis bonis operibuS , non solum mereri augmpntum gloria, sed gralyn Ib:pl. Tom. X.
etiam gratiae , ut expres,e definit Conci lium Tridentinum sen 6. can. 32. Quaeritur ergo an reviviscens per poenitentiam, recipiat eamdem gratiam deperditam, & ipsad eosdem gradus gloriae. Circa cujus quaestionis resolutionem qu druplex potissi mum occurrit Authorum sententia. Prima est Alensis p. . q. ST. & S. Bonaventurae in QI'. t.2. q. i. quos sequum
tur plures Recentiores nempe quod depe dita per peccatum gratia non rcstituitur per Poenitentiam, nisi juxta gradum Contriti nis poenitentis 3 ita quod si Contritionifactus sit fer venti sti mus, gratia restituetur in ampliori gradu: si vero actus ille sit remisius,
minor concedetur gratia, sicque non alio modo opera mortificata volunt reviviscere, quam quia idem praemium essentiale , quod gratiae per Contritionem collatae correspondet, pluribus titulis conferatur, nempe intuitu Contritionis praesentis, & meri inrumantecedentium; licet sit concedendum praemium accidentale, nempe maius gaudium propter opera meritoria ante peccatum elicita. Seeunda sententia est Ochami in . q. 8. nec non & aliorum Nominalium docentium, quod homo virtute Poenitentiae reviviscit non
solum ad gratiam , & gloriamCorrespondentem Contritioni praesenti sed insuper ad tot gradus gratiae; nec non in jus ad tot gradus gloriae, quot habui stet per merita praeis cedentia, si non fui sient mortificata. Tertia est S. Thomae J.p q.88. art.3. θ' S. quam sequuntur plures ex ejus discipulis asserentibus quod resurgens a peccato recipiatnovum aliquem gradum gratiae, & consequenter jus ad novum gloriae gradum essenatialis , ratione praecedentium meritorum rnon tamen recipiat totam gratiam, quam habebat antequam peccaret. suarta denique sententia est Doctoris, di . 22. n.y. docentis merita mortificata per Poenitcntiam reviviscere quidem quoad jus ad eumJem gradum gloriae ipsis debitum ante peccatum, non autem ad majorem gratiam: ita quod reviviscentia illa sit ad gloriam re pondentem meritiS propriis; non autem ad gloriam respontentem gratiae. Tria itaque hic sunt statuenda : Primum, quod revera opera mortificata reviviscant per Poenitentiam: Ircuiaum , quoa reviviscant quantum ad gloriam essentialeio debitam, non autem quantum ad accidentalem: Tertium , quod non redeat eadem
346쪽
338 Tract. I. Disp. II. Art. L Sect. III. Quaest. IRCONCLUSIO PRIMA.
REvera opera meritoria , per pereatum
mortiscata , revivistunt per Paenitentiam. Haec est communis apud Theologos, qui hanc assertionem adeo certam existi.
mant i oppositum eue erroneum censeant.
Probatur primo authoritate Scripturae sacrae, maxime ex illo Exechielis r8. ubi testatur Deus: Si impius egerit Paenitentiam ab omniubi peccatis suis quae operatus est, is e odi rit omnia naerepta mea, b feerit iudicium,
iustitiam, vita vivet, is non morietur. Om- . nsum iniquitatum e us, quin operatus est, non
rem aber , in pistitia sua, quam operatus est, mimet. Et infra: Convertimini, Ov a te Paraeirenetiam ab omnibus iniquitatibas vestris , , non erit vobis in ruinam iniquitas. R Cordaretur autem Deus iniquitatum & peccatori esset in ruinam iniquitas. si propter illam privaretur in aeternum effectu ac tructu meritorum praecedentium: igitur, &c. Id ipsum probat Hugo Cardinalis ex illis Te his Hieremiae cap. a. Ree datus sum tui miserans ad stentiam tuam, Oe charitatem ae sponsatinnis tua . Quid enim, isqvit, est Deum miserantem recordari adolescentiae,' charitatis nostrae, quam priora opera in charitate facta , & peccato mortificata oblivioni non tradere Eamdem veritatem insiluat IoeI, VI. ubi
Deus ait: Reddam Dinis annos, qvG comedit
exsta, , bructas, , rubigo. Quem textum expendens S. A mbrosius, scribit: Pamnitentia es res optima, quae gmnes derctuarevomet ad perfictum et illudque oraculum
omnes alii M. Patres sic interpretantur maxime S. Hieronumus, ut Deus fgnificare voluerit, ae redditurum mercedem,&praemium honorum operum , quae Iocusta, & bruchus,& rubigo peccatorum consumpserat.
Probatur insuper ex Apostolo ad GaIa- eas g. Tanta passi estis De eausap si tamen fine eausa. Quae verba sic explicat S. Hier nymus: Sine causa passus dicitur, qui post Iabores ob Christum suscertos Iaditur in Peccatum: at non rerdit illos, si redeat ad pristinam fidem , & ad antiquum stindium. Et Anselmus. Sine causa passi estis,
si in hoc errore perseveratis 3 non autem sine causa, si respiscatis. Verum evidentius hanc veritatem confirmat Apostolus Hebr. . ubi
ait: Confidimus de vobis, dilecti mi, meliora, , viciniara salutia tametsi ita sequimar , non enim iniustus Deus , ut oblivistatur operis v stri, doctionis quam osten ii ire nomine imur, qui ministrastis Sanctis, e ministratis, nempe egentibus Christianis. Quibus verbis Ap
stolus solatur Hebraeos, quos prius terru
rat, dicens: Impo bile effres, qui semel ist minari sunt ,'procasi sunt, rursus renovari ad
Paenitentiam: ipsos, inquam, consolatur, dicens et Deum benigne circa eos acturum, si a peccato per Poenitentiam resurganis quom niam priora eorum bona opera compensabit praemo vitae aeternae . Ut etiam expIicat Comcilium Tridentinum ASG cap. io, ubi ait: me igitur ratione sustineatis hominibus, Deaec tam gratiam perpetuo emservaverint, fve amissam recupermerint, pro flenda sunt Apostoli verba et Abundate in omni opere b re , scientes quod labor vester non est is vis in Domino ; non enim est iniustus DraF,
P e. Quibus verbis sanificat Concilium duo
hodii num genera esse monenda I unum quiadem eorum , qui gratiam servaverunt , quiabus proponenda sunt Apostoli verba, I. ad Corinth. I . abundetre in omni opere bono intuitu proemii repromissi laborum: alterum eorum, qui gratiam amissam recuperarunt s ad quos spectat locus posterior Apostoli ad Hebraeos. Prohatur etiam Canelusis ex Tridentino ibid. nam post Iaudata verba , subjungit et NibiI ipsis summatir amplius esse eredendum est, quominus plene, illis quidem operibus, quaris Deo sum facta, divinae Legi pro issus Diata statu satis misse , im vitam aeternam se
tempore. , si tamen in patia decesserint , eo sequendam vere promeruisseeenseantur. Idem statuit Can. 3 2. Si quis dixerit .... ipsum iustisatum tanti operibus, quae ab eo per Dei gratiam, is Iesu Christi meritum , rabs v,
vum membrum est, fiunt non der) mereri austmentum ratiae, vit m aeternam, ipsius v tae aeterna, si tam, in gratia deraserit, eo secutionem, atque etiam Foriae augmentum
anat, fit. Quibus omnibus Concilium tagnificat tres requiri Conditiones, ut opera nostra sint meritoria, & vitam aeternam consequamur . Nimirum ut sint opera hominis justificati, ex gratia, & auxilio Dei, &ut, qui ea iecit, in gratia decedat: at merita mortificata duas habuerunt priores conditiones ante peccatum, Tritiam veroo, tinent per Poenitentiam , per quam recupiunt habitum gratiae sanctificantis , cum qua homo potest c vivis excedere. Probatur denique ratione , quam subministrat
347쪽
strat Doctor, diti. 22. n. S ubi docet re i- viscentiam opus esse divins misericordi g, non tantum quatenus Deus liberaliter triabula auxilium effcax ad vere penitendum sed etiam in quantum Deus voluit semper eis pr*mium retribuere, nisi adsit indispositio recipientis propter novam culpam. Ex quibus sic argumentari licet : causa carenSaliquo suo effectu praecise propter impedimentum, debet illum effectum consequi, statim ac illud impedimentum aufertur 3 sic lapis fune suspensus, ne cadat in terram , statim praecllo fu ne ineam labitaret sed merita per rubsequens peccatum tanquam per impedi. mentum praepediuntur a consequendo effectu, nempe ab habendo jure ad vitam aeternam: igitur ubi per Poenitentiam illud impedimentum tollitur, reviviscere debent ad
ipsum jus, quod priushabebant ad gloriam. rere confirmat Doctor num. I. Est , inquit, ad proposum honum exemplum Iuristarum ,
quod a levi remanes aliquod Di , eui tamenaeoae remaneto vel non comperit actio propteratiquod impe meritum. Ita habenti lora merita in aereptatione iuvim, mort Fata tameae per peccatum mortale, remanet totum sui, quod correspondet illis meritis ad vitam aeternam 3 sed Aon remanet actio , quamdiu i
se es inimaeus et , si perpetuo fit inimieus , rassat icta actis: rassante autem illa inimiratia
contracta per Amum Precatum mortale , non
edit minuum ius, sed competit actio serendum aus antIulim. Quibus verbis Doctor egre- sic explicat quomodo peccator quanquam inimicus Dei, nihilominus ratione operum meritoriorum Prius elicitorum habeat adhuc
aliquod jus ad beatitudinem debitam illis
honis operibus titulo mercedis; licet eam de jure non possit a Deo exigere quamdiu in peccato permanet, quia eo in latu est illa indignus, cum sit inimicus Dei et ubi autem ei Teconciliabitur per poenitentiam, tunet ratione juris Prioris, incipit habere actionem, seu rus expostulandi eam aeteris
Diras primo: Quod omninoPerit ac moritur , non potest reviviscere: sed bona opera per subsequens Peccatum, omnino pereunt, &Aestruuntur: igiturser Poenitentiam reviviscere non possunt: Maior constata patitate Xationis; .idcirco enim peccata per Poenitentiam dimissa non redeunt, quia omnino per eam extinguuntur ac destruuntur, Ialtem quoad reatum culpae . Minor etiam
constat: qua ratione enim Deus Mechiel. I S. v. I . dixit: tam everterit se impias a impietate stia, quam operatai est , i , Iudicium , is iuclitiam, animam suam vim Fcabit 3 eadem ratione ibidem v. II. assi mat. Cum amerterit se Iustus a Iustitia sua.
cy fuerit iniquitates serandum amres abomina tioneI, quas Uerari s et impius, nunquidvivet 3 omne. iustitiae eius, quas fecerat, non recordabuntur 3 in praevaricatione, qua praevaricatui est, is inprecato suo, quod precavit, inimi morietur: igitur sicut peccata semel dimissi per poenitentiam non redeunt; ita nec bona opera semel mortua per subsequens peccatum postmodum reviviscere possunt is Neto maiiorem, necis non re majorem tialius probationis, & rationem disparitatis profert Doctor n.' Primo quidem ex Parte clivinae milericordiae: Quia, inquit . bona issemper vivunt in acceptatione supera- , , bundantis bonitatis, &misericordiae dia is vinae, di semper esset eis praemium re- ,, tribuendum , nisi esset indispositio reci- ,, pientis propter novam culpam 3 secus est Hautem de malis, & peccatis, quae et ta- Iiter eximuntur; ita quod nec in intel- is lectu, vel voluntate divinaremaneant in Hordine ad vindictam, quando semel per istaenitentiam expuncta sunt, Mneundo eamdem disparitatem repetit eae taparte Iustitia divina: Peccatum enim, an- quit, non remittitur, nisi ad mimis de- ,,
bitum Poenae aeternae commutetur in de- bitum poenae Lemporalis 3 qua Commuta- tione facta, nunquam regulariter remitti- ,,
tur illa culpa, misi illa poena solvariar ,, in se, vel in dena aequis alenti, de per is consequens remisso peccato mortat in se is primo, &in poena tua soluta, poli nihil is iuris remanet, per quod ab isto sit exigen- ,, da poena aliqua ero illo peccato. Non est is ita veto de operibus meritoriis; nam stmeritum aliquod vita .aeterna .dignum s nunquam dinitas ista ad bonum aet-- num Commutatur secundum Iustitiam Ain bonum temporaleligitur nunquam ,, expirat illud ius, quousque bonum aeter- num sit solatum: sed illud non solvitur is in viatore, dum est viator: ergo semper tamanet illud jus, tamen extinctum Per ,,
peccatum mortales quia tunc non comm ,,
petit sibi executio juris sutis Non .est igi- ,, tur simile de remunctatione meritorum is mortificatorum, de de reditione Peccat istum remssiorum non solum Proper MDei misericorcuam , quod utique verum .,
348쪽
,, est : sed etiam propter istam iustitiam, , commutantem ibi aeternum in tempora- si te non sic autem hic, nempe quantum H ad bona opera mortificata. Instabis: Ita se habent mala opera in ordine ad punitionem , & vindielam, quomodo bona ad remunerationem, & mercedem: sed ex concessis mala non reviviscunt in ordine ad punitionem: ergo nec bona in ordine ad mercedem. H Negat maiorem Doctor: & rationem dista paritatis hanc profert, quod mala pos-H lunt puniri temporaliter, & suffcienter, ,, si poena aeterna sit commutata in tem-H poralem: sed bona merita non possunt si praemiari suffcienter per talem tempo-
, , ratem commutationem, nec per conse
H quens, nisi ipsum praemium aeternum in si se sit collatum, quod nunquam fit via. se tori, & ideo semper manet jus sibi sal-- vum ad glotiam , quam acquisivit peris illa merita. Ponunt etiam aliae rationes disparitatis assignari: Prima quidem, quia Deus pronior est ad benefaciendum, & miserendum, quam ad puniendum , & insuper ipse est
Author meritorum, non vero peccatorum: unde non mirum, si merita per peccatum mortificata maneant in acceptatione divina , , sublato peccato, quod impedit eorum e sectum , reviviscant: peccata vero remissa non maneant in intentione divina, ut persequens peccatum mortale redeant in se formaliter quoad culpam, vel poenam aeternam , Secunda, quia remissio peccatorum est principaliter opus Dei; mortificatio autem meis ritorum praecedentium est hominis : homo autem sua actione non potest evacuare sirm-pliciter opus Dei;quamvis impedire possit, ne opus illud sibi prosit , & ideo per pecca
tum frequens non potast praecedentium peccatorum reminionem expungere: potest au-lcm sua actione evacuare, quod per ipsum factum est: & ideo potest mortificationem praecedentium meritorium per merita sequentia cum gratiae auxilio penitus evacuare. Tertia denique, quia Scriptura aliter loquitur de meritis, & de peccatis: nusquam enim ait merita hominis justi post lapsum aboleri, projici in profundum mari, , & similia, quae dicit de peccatis per poenitentiam remissis. Dices seeundo: Eo modo se habet peccatum ad opera meritoria: quomodo morS,& animae separatio ad hominis corpus S
nam, ut diximus in praecedenti quaestione,
sicut vita corporis consistit in umone animae cum ipso L ita vita animae , & virtutum consistit in unione ipsius animae cium Deo per gratiam: sed corpus mortuum non potest reviviscere citra mira cutiam; imur nec absque miraculo possunt opera mortificata reviviscere. Distinguo majorem: Secundilm aliquam comis parationem , concedo: nam, ut mors impedit motum, & enectus , ac operationes corporis: ita peccata bonorum operum fructum, & eminum praepediunt: secundum perfectam similitudinem, nego: nam opera in charitate facta non mortificantur ex se, sed ob impedimentum superveniens ex par
te operantis 3 colpus autem moritur securim
dum se, prout principio vitae privatur.
OPera mortificata virtute paenitentiae reis vrviscunt semper, quantum ad gloriam
essentialem: non autem quantum ad acciden talem tantum. Haec est Doctoris loco supra laudato , num se. Diaria it et Universaluter euicumque merito debetur non tantum
aliquod praemium accidentale, sed etiam essem
Probatur Conclusio ex Concilio Tridentino supra laudato, ubi ait. Proponenda est si vita aeterna, &tanquam gratia filiis pet-,, Christum Jesum misericorditer Promis Hsa & tanquam merccs ex ipssus Dei ,, promissione bonis ipsorum, operibus , ,,& meritis fideliter reddenda; porro me Gces bonis operibus non est tantiim accidentalis , sed essentialis, quae debeat iis prinponi, qui recupetraverint amisiam Dei gratiam: hi aulcm sum, in quibus opera puccato mortificata reviviscunt per poenitentiam: igitur, &c. Probatur ratione; uia opera mortificata ideo per poenitentiam reviviscere dicuntur, quod sublato peccato recuperent essicam clam eum ad vitam aeternam perducendi , qui haec opera fecit: ea quippe vivificari nihil aliud est, quam ad gloriam acceptari Tr gratiam: at aeterna vita non innuit so-um accidentale gaudium , sed enentia leproemium: accidentale gaudium cnim est potius appendix aeternae vitae , quam aeterna vita. Deinde , bona opera iesiituuntur invitam, quam prilis habucrant; sed vita est substantia rei , non autem aliquod accidenset
349쪽
ergo si metita reviviscant in ordine ad vi. tam aeternam, indubie reviviscunt ad Proemium substam tale. Dretque, reviviscere dumtaxat ad gloriam accidentalem, seu ad accidentale proemium est tantum conferre jus ad speciale gaudium propter opera mortificata: sed istud non est speciale ipsis operibus mortificatis, sed etiam mortuis ante poenitentiam elicitis ; siquidem Beati gaudium accidentale habebunt de operibus bonis mortuis, id est, in statu peccati mortalis elicitis: cum horum intuitu forte Deus
dederit illis Spiritum compunctionis , &poenitentiae. Enim vero plerumque Deus invitatur ex illis operibus, saltem de congruo ad largiendum gratiam, qua ipsi peccatores ad poenitentiam alliciantur 3 ac subinde ratione illorum operum habebunt Beati , cur gaudium accidentale percipiant.. Porro haec nedum vera sunt de meritis eximiis, sed etiam de remissis, ut Drobat D stor, n. H. ubi cum dixi sici, gloriam correspondere non solum gratiae sub titulo haereditatis, sed etiam meritis sub titu H so mercedis , subdit : Haec via . tenenso gradum es lentialem gloriae correspondere
se merito, contonat Scripturae, quae in mul-n iis locis istam sententiani divinae justitiae,,. asserit, quod reddet unicuique secundumis opera sua, in Rom. a. nusquamis autem habetur, quod reddet unicuique
is secundum habitum suum. Et consonatia observantiae legis divinae, quia secundo mo ipsam utile est continue, quantum Fose,, sibile est, opera meritoria Exercere,quam-M Vis rentisia, adeo ut per illa non llatim M augeatur gratia 3 quia correspondet lin- in cceptatiotarum Dei determinatusta gradus gIoriae: nec adco expedit salva-M rc gratiam, quantum opu5reiuisium ag
n re , per quod non auget ser gratia ; quiata cili iste remita aetas non habeat majo-M rem gratiam peri opuS suum , quam ilia te dormiens, in quo salvatur gratia sine tali opere , non tamen frustra iste agit, ncc in nullo excedit illum , qui
dormitat, imo per illud' quod agit, jam
si dignus est aliquo aeterno bono, quo non
nec Doctor, quibus docet gloriam correspondere non solum gratiae habituali, sed ctiam melitis, idque non tanctim eximiis honis opetibus, sed etiam remissis quamvis proxime non sit quis dignus gloria , Misi ratione gratiae sanctificantis.
Unde infert primo , quod aliquis dignus majori gloria, loquendo de eo in Miloria, quod correspondet meritis, & de asigno non propinque; sed remote, puta a secundum jus, sed suspensum, damnatur, ip& alius dignus multo minori gloria, isto D modo salvatur, sed hoc ideo est, quia il- ,s te alius dignus est propinque, quia ha- ss bensius non suspensum; dignus est etiam dis ad illud aliud in gloria correspondens i, gratiae, ad quod non est ille damnatus ,s dignus , & nulli datur correspondens
meritis sine correspondente gratiae. 3s
Si etiam illud correspondens merito is est ejusdem rationis cum corresponden . Die gratiae, & per quodcumque meritum , augetur istud in divina lacceptatione 3 , igitur meritis finitis correspondebit tan- tum gloriae, quantum est illud correspon- dens gratiae. Aliquis ergo in gradu deter- ,, minato habens illam, salvaretur, &ha- ,, bens omnia ista, sed mortificata , dam- naretur. Damnatur igitur dignus, sed Hiremota dignitate, de hispensa, & sic di- gnus multo majori gloria, damnabitur, H& dignus dignitate propinqua multo mi- nori salvabitur. Nec mirum , quia ini- ,. mico dum est inimicus, quaecumque bo- ,, na praeterita non susticiunt ad proemium is
I risecundo, quod illa, quibus respon- ridet magnus gradus gloriae, dum sunt mor- ,, tificata , non eosIunt mereri; minimam is gratiam: alioquin qui cecidisset a multis is meritis, jam meruisset, ut resurgeret ab il- ,,
Io Iapsu per primam gratiam sibi propter ,,
ista merita conferendam, Nec tamen Crem di,
do , quod merita mortificata omnino
nihil faciant in acceptatione divina ad ,, primam gratiam dandam huic lapso, quia ,i etsi secundum sti ictam justitiam, iste ini- micus Dei non sit dignus de propinquo is
ad aliquam gratiam, di gloriami tamen ,, excellens misericordia .Dei propter praecedentia merita, Ii t mortificata, citius , dat gratiam ad resurgendum. Unde sistacut credo quod per initor gradiis . Ca- ridit propter majorem ingratitudinem, ita is credo quod, caeteris paribus citius re- ,, surgit propter benignitatem, merita prae- udieta ad noc aliqualiter acceptantem . Unde aliquando audivi de viro priuS rivalde perfecto, & postea profundi inc is
lapso , cum propter facinora sua esse si morti adsudicatus, miteri cord illime visita- isto
350쪽
., to perfectissima poenitentia sibi subitori inspirata est. Istud debet bene allicere
si quemlibet ad semper meritorie agendum M pro vitibus, quia uve mansuruS, sive Ia-M Psurus sit, non erunt in oblivione t M taliter coram Deo. Haec Doctor.
Quibus significat primo , quod operibus remissis debeatur gradus gloriae 3 sicut &ferventioribus: Deuudo , quod illud debitum sit dumtaxat remotum, si attendantur opera illa seorsim a gratia lanctificante, siquidem gloria proxime non debetur nisi ei, qui cum gratia sanctificante e vivis excedit; Unde contingere potest, quod quis habens Pura merita mortificata in acceptatione divina reservata, damnari possit: si nempe in statu peccati mortalis e vivis excedat; ac pr inde quod damnatus propter illa opera mortificata habeat jus remotum ad gloriam 3 et Contra vero aliquis adultus cum minori jure ad gloriam poterit salvari, si nempe hahens dumtaxat merita remissa moriatur in statu gratiae sanctificantis. Tertio, quod opem ramortificata quantumvis plura, & eximia, non possint prodeste ad promerendam primam gratiam de condigno; sed tantom de
Congruor cum enim illa opera mortificata semper vigeant, & maneant in acceptatione divina, Deus eorum intuitu allici, &moveri potest ad confercndam illam primam gratiam, ut videlicet ea merita reviviscere possint per conversionem peccatoris, &sic Proemio aeterno sibi debito donari.
DR es per paenitentiam non reviviis
scere , nec reparari gratiam deperditam. aec videtur esse Doctoris in A. dist. 22.2 .s.& IO. ait enim. Dico quod praescindendo illud in gloria, quod respondet meritis, O illud dieatur B, ab illo quod respondet gratia, is illud dieatur a. sorte a , excedit B. quando iste resurgit, quia omnia priora meris ea Dimant in Dei are tatione, redit sibi ius, O, dignitas ad totum B sed a non redii nitus, o, dignitas : ideo reviviscunt merita , sed non reviviscit prior gratia , quia prius
habita, b, stud or satis eonsonum linitiae ,
quia gratia fit tantum donum Dei: merita avisum erant aliquo modo opera hominis. Et ideo
illa sunt semper salva in aereptatione Dei:
gratus vero non, ut propter eam ordinatur ad
aliquod praemium 3 Ied tantummodo per eam fi nune habet eam.
Quibus verbis Doctor sanificat primdgloriam homini deberi duplici titulo, nempe ut haereditas ratione gratiae sanctificanistis . velut merces ratione bonorum operum,
ita quod ut merita habeant ius proximum ad gloriam, suffciat status gratiae sanctificantis actualis; nec ad id opus est, ut etiam praesens adsit gratia sanctificans , cum qua illa opera meritoria fuerint elicita. Unde fieri potest, ut homo cum ampli ribus meritis, & minore gratia sanctificante obtineat majorem Dei fruitionem, quam ille, qui aequalem gratiam haberet, & min ra meritas quia videlicet meritum fundat titulum proprium respectu gloriae distinctuma titulo gratiae habitualis, ut colligitur ex Scriptura, quae pluries testatur gloriam esse repromissam bonis operibus. Sic ad Rom. a. sui reddet uniemque seeundum opera eluI et Ad Rom. . vers. q. Ei qui operatur merceFNon imputatur feeundum gratiam , sed secuη- dum debitum. Hebraeorum 6. vers. Io. Non evim iniustas mur, ut obhviseatur operis D stri. Ecclesiis. v.i3. Omnis misericordia farier Deum unievique serandum meritum ope rum suorum. Et alias tapillime hujusinodiphrali utitur Scriptura . Tota Seriptura divina, inquit, Scotus in Repori. sultimae editionis dist.2I. q.unica
D.8. clamat, quantitatem praemii eorrespondere operibus meritoriis , non habitibus: nam
seeundum Nilosophum l. Ethic. s. per habitum non distinguitur miser a sellae, dormient a vigilante: in Ismbolo autem dieitur , quod qui
bona egerunt, isunt in vitam aeternam.
Enim vero promissio regni facta est homini, non propter habitus , sed propter
operas Si vis ad vitam ingredi, serDa ma data, ait veritas Christus Matth. I s. v. IT & Matth. s. v. 3. Beati pauperes sparitu , quo iam ipsarum est regnum caelorum i , Ergo opi s ratione sui acceptatur a Deo ad vitam aeternam, & non soldm ratione gratiae quamvis non acceptetur , nisi gratia adsit.
Posito, ait Doctor supra in Repori. quod opus meritorium posset esse fine gratia aereptumi ut quod actus ex genere actus esset acceptus Deo, adhuc eorre pondet sibi primium , t gloria essentialis: quia quodiset tale opus esset
meritoriam, remunerabile vita aeterna, i
per consequens cuilibet gradui operis merit rii, correspondet gradus in praemio , is maiori gradui meriti maior, is, intensior gloria , b, retributio : modo tamen ad hoc, quoa ope