장음표시 사용
421쪽
de Confessione: Tertia vero de Satisfactione tam sacramentali, quam Ecclesiastica, seu publica.
De Contritione. Contritionis nomen deducitur a verbo contem, quod utique significat rem duram in minutilismas partes dividere, ut docet Aristolid. Metheorologicon, apposita quidem egregia similitudine: per peccatum enim hominis voluntas, & cor velut induratur, & obfirmatur in malo, jux.ta illud Iob cap. I. Cor eius indurabitur ramis quam lapis, is fingetur quasi malleatoris iveus et unde actus ille , quo haec amovetur durities, & peccatum expungitur, merito a Theologis appellatur Contritis: Hinc Guillelmus Parisiensis Poenitentiam commendat, & describit ab ipsa cordis comminutione et Paenitentia , inquit , est eardiscon'actio ,-comminisse, ac veteris hominis in pulverem redactio. Quam utiquc Contritionis Ethimologiam sic optimc declarat S. Bonav. in d. dist. 16. M art. I. qu. I. ad T. ubi ait: Dicunt aliqui, si quod ideo hoc nomine censetur, quiata sicut unguentum sanativum conficitur ex si multis herbis in mortariolo confractis, sic
M unguentum compunctionis conficitur ex,, herbis peccatorum, quae natae sunt in ter-h ra nostra, ctim conteruntur in mortari
, , lo conscientiae; ita videtur Bernardus su-,, per Cantica dicere. Sed tunc ab hac Conista tritione non diceretur homo contritus,,, sed conterens. Ideo addendum, quod inta hac Contritione tria sunt attendenda, si quod conteritur, a quo conteritur, & ad se quid Contritio terminatur. Quod con-,, teritur est cor peccatoris, quod est tam-,, quam vas fictile repletum veneno pecca-,, ti, juxta illud: Fesaraconum viraum eorum, is ,e. A quo conteritur est duplex mola, M una superitis sursum elevans, & haec estri spes veniae ex consideratione misericordiae.,, Alia mola deorsum, divinae iustitiae. Et de si his molis dicitur: Non acc pies loco piri gnoris inseriorem, &superiorem molam.,, Istud vas ad hoc conteritur, ut emolle. scat, quia durum est. Cor enim durum, male habebit in novillimo. Vel melius,,, ut peccati delectatio totaliter estundatur, id co dicitur Contritio, non fractio. Quia
fractio est in majores partes; contritio in minores, &quando in majores partes est ' fractio, sapor aliquo modo remanet 3 ut '
autem non remaneat, nec sapor, nec um 'ratas, ideo In paries minimas conteritur 'Et haec delectatio totaliter removetur per Upsnam aeternam, & removetur per gra
tiam, & ideo utrobique dicitur Contri. Urio, de Inmena aeterna, secundum illudi VConteretur eum delinquente Antam. Et per vgratiam : Cor contritum , , humiliatum 'Deus non despicies. Sed aliter, quia ibi vconteritur in pulverem, non ut aliud vas ' fiat, quia de impiis dicitur: Non se ire
pii, non se, sed tamquam pulvis, bo Sed vin Contritione gratiae est Contritio ad ' generandum vas novum, &solidum per&lacrymarum, &ia eo vreclc dicitur Contririo , non Attritio, vquia partium tritarum est unio, ut fiat ' vas in honorem secundum illud de Pau. Io. Vas elemonis est mihi. . . si quis emum darent se ab his, erat vas, ,e. Ita Sera. phicus Doctor. Dicitur autem Contritio ' cordis: quia, tequit Catechismus Tridentinus num. 3q. Cordis nomen frequenter saerae litterae pro voluntate usurpant; ut enim a comis motionum corporis principium sumitur ita voluntas reliquas omnes anima vires made ratur, ac regit. Haec autem cordis Contritio primarius eii, ac maecipuus pqnitentis actus 3 necnori
re iundamentum, ac corona caeterorum
numquam enim debite peccata confitere mur, & niteremur frustra satisfactoriis operibus ea expiare, nisi dolorem haberemus de peccatis vitae prioris, eaque per Contriti nem detestaremur. Etenim cali Auctor libri quaestionum veteris, &novi Tes mentiq. p. q. II. corporis membra laesa utique non Eoo colore possunt sanitatis recipere med inam: Sprecatores non possunt peccata sua redimere, my dolorem se erit animus, qui peccaυerit. Quoniam aurem frequcntior esse debet contritionis usus, quippe cum nullum sit temporis punctum, quo praeterita peccata in memoriam recurrunt, quin illico de hisa concipere dolorem debeamus,& illa detestari; idcirco diligentiori disqui-liti'nc examinanda est, ac declaranda ContritioniS natura, virtus, & dignitas. Quod utique pro modulo nostro praestabimus in quinque sequentibus quaestionibus, quarum
prima aperiet quid & qualis sit Contritio Secunda, de quibus esse debeat: Tertia,
422쪽
t Tract. I. Disp. II. Art. III. Sect. I. Quaest. I.
quanta & quamdiu debeat durare; suarta, uis sit ejus effectus: suieta, quae & qualist Contritio imperficia, seu Attritio.
QUAESTIO PRIMA.ctuid qualis fit contritio. Nota'dum primo, Contritionis nomen
in Scriptura sacra idcm significare, ac devastationem, vel exitium i Sic Isaiae si . Vinitas , contritio 3 is fames,=s aeus, quis consuabitur tep ta eremiae G Malum visum est ab aquilone, , contritio magna. Et Psal. I S. Contritio, infelieitas in viis eorum. Apud Theologos vero usurpatur hoc nomen ad significandam displicentiam de peccatis praeteritis, quae utique significatio fundamentum habet in Scriptura sacra 3 nam Psat. So. Cor contritum, is humiliatum Deus non despicies. Et Psal. ImSanat eontritoI corde, is alligat eontritiones eorum. Hinc appellatur etiam cordis humiliatio I Nam, ut mox laudata verba expendit S. Augustinus 3 sui cor non conteis runt, non sanantur, quia est conterere cor, saerifrium Deo spiritui contribulatus ... sui obtriverunt com e Pumiles et suinam non obtriverunt erep Superbi: Contritum sanabitur, elidetur elatum, adhoc enim forte eliditur, ut contritum sanetur: Sanat contritos corde; sanat ergo humiliatos corde, bc. Dicitur pariter amaritudo cordis; quia videlicet peccata reddit amara Ignitentis animo, juxta illud Isaiae 38. Recogitabo tibi omnes annos
meor in amaritudine anima me s. . . Ecce in pace amaritudo mea amarissma. Nominatur etiam Compunctio, quasi cor-
dis punctio: Quia videlicet, inquit Guil-
Iesmus Parisienus tract. de bacramento Pq,, nitentiae cap. S. tunc primo sentiuntur spi- , , nae, & aculei peccatorum, cum Spiritus cor peccatoris infusione gratiae suae vi- vificaverit, ac sanctificaverit; sive quia se tunc in imo coi dis, & in intimum cor. dis infiguntur. Juxta illud quod legi- tur in Psalm. Conversus sum in aerumnata mea , dum configitur spina . Aliquando,, enim ante adventum elus, & vivificam se ejusdem visitationem corde, studio, vel O potius mortificato, & mortuo, nec vul- nus peccati, nec ferrum in vulnere sen- tiebatur , nec aculei peccato, um, necis punctiones ipsorum 3 nominatur autem
is compunctio apud Psalmistam Psalm. q. In rabilibus vestris compungimini: Etay.2. Eis autem auditis, compuncti sunt corde. ,, Vel ita dicitur , quia, inquit ibidem: si Quemadmodum arbores thuris, & mir- rhae sudibus ferreis vulnerantur, & ipsa si
vulneratione velut lacrymatae sunt hu- jusmodi arbores, seu coagulatae; sic com- puncta corda poenitentium, thus devo- tae orationis, & mirrham internae ama- ricationis emittunt. Tandem dicitur Com. is punctio; quia quemadmodum ferro tumi- Dda ulcera secantur , ut inclusum virus is erumpere possit, ita corda quasi scal- npello Contritionis inciduntur, ut pec- Mcati mortiferum virus possit foraS erum- pere. Quare&stimo cordis a Joele Pro- ,, pheta appellata est 3 Convertimini ( in- siquit cap. a. ad me in toto corde vestro, is
in pluvio , , fletu, is, planctu, is scindi
te eo a vestra. DNotandum feeundo, quod cum Contritio spectari possit, vel secundum ipsammet actus entitatem , vel secundum modum , quo actus ipse elicitur , vel juxta principium, a quo elicitur , vel denique se cundum effectum , quem ipsa producit rinde fit quod plures, & variae proferantur Contritionis definitiones secundum varium respectum et Primo quidem quantum ad substantiam , & entitatem actus, definitur a Concilio Tridentino sese. I . cap. Contritio est animi dolor, ae detestatio de peccato commisso, cum proposito non peccandi de caetero. Quae utique desinitio Contritionisci convenit tam ut est actus virtutis, quam ut est pars sacramenti Poenitentiae , iiquidem utroque modo necessario debet esse dolor de peccato commisso cum firmo proposito non peccandi de caetero. Licet quatenus est pars Sacramenti involvat pr*terea propositum confitendi, & satisfaciendi, per quod distinguitur a Contritione quatenus est actus virtutis Poenitentiae , quae ut sc non involvebat olim propositum confitendi , & sati,faciendi , sed tantum voluntatem puniendi, & vindicandi pec
Rationa vero principii dicitur , Dolor Doluntarius puniens quia dolet se commisisse: htenim Contritio cli actus voluntatis nolentis, ac dolentis se peccasse; ita quod si fieri ponet, emcaciter velici peccatum non a se fuisse comminum; Tertio, ratione Uectus dicitur a b. Augustino, Dolor remittenIPrecatumi vel a S. Gregorio; humilitas vj-
423쪽
ritus annihilans pereatum inter spem, is timorem . Tandem ratione mol, quo exercetur, describitur a S. Isidoro . Contritio est eompunctis humilitas mentis eum lacramis Draniens de recordatione peccati , Oi timore sudieii. Porro in prima definitione, quae est omnium praestantissima, tres recensentur actus ad perfectam Contritionem convenien tes, nimirum doIor de peccato commisso,
ejus odium, seu detestatio, & propositum ampli iis non peccandi. Quaeritur autem , in quo potissimiim ex illis actibus ratio foris malis Contritionis consistat, & utrum tres illi actus ad veram, & perfectam Contri-
trionem necessario desiderentur. Cajetanus enim opus c. de Contritione qu. I. Contendit Contritionem essentialiter consistere in actu odii de peccato et ita quod dolor sit tantum illius Proprietas: Dropositum vero non peccandi de caetero ipinas doloris seque-Ia , &effectus. SuareZ vero disp.dsect. I. vult illam esse essentialiter detestationem peccati, quam tum ab odio, tum a dolore peccati vult esse distinctam. Aliqui vero, ut Coninx.dio. I. tit. I. docent, Contritionem consistere essentialiter, tam in actu doloris, quam in actu odii de peccato. Heretici vero hujus temporis cum Luthero vo
Iuni Contritionem esse tantum amorem justitiae, novam vitam, ac prioris vitae emendationem 3 non vero ejusdem odium, displicentiam , detestationem, aut dolorem , ita quod Contritio non importet aliquid acerbum, aut amarum, sed omnia grata, jucunda, aut dulcia 3 unde inferunt dolo. rcm, seu tristitiam facere hominem magis hypocritam , non autem vere poeniten
Notandum teria, Contritionem solito di- elingui duplicem, perfectam lai licet, quae simpliciter dicitur Contritio, de est dolor de peccatis propicr Deum summe dilectum,& unperferiam . quae appellatur attritio , seu dolor de peccatis ex aliquo alio motivo honesto , quod non sit ipse Deus pro-ter se amandus, & quatenus est summum
onum, a quo peccatum mortale avertit;
sciendum enim est, quod aliquis potest detestari peccatum propter varium finem et Primo propter timorem gehennae, quam peccando incurreret : Seeundo propter desiderium gloriae, & stelicitatis aeternae, quam moriens in peccato perderet: Tertio propter amorem virtutis, quam infuscaret, de odium
vitii, quo inquinaretur; suarto ex dilecti ne Dei, quem impense disigit, vel amore
concupiscentiae, Propter varia bona, quae ab eo recipit, vel amore amicitiae, nempe quatenus eli summum bonum infiniic perrectum, de amabile, quod propric est amare Deum propter se. Quaeritur autem in qu nam ex istis motivis consistat ratio formatalis Contritionis. Tria igitur hac in quaestione maxime ocis currunt determinanda et Primum , utrum ad perfectam Contrionem requirantur quatuor illi actus, nimirum odium, detestatio, de dolor de peccato commisso cum firmo proposito non peccandi de caetero , necis non 8c confitendi , ac satisfaciendi: Fracundum , in quonam ex illis actibus formaliter Contritio consistat. Tertium, utrum perfecta Contritio sit aetus charitatis, de amoris Dei for maliter, aut saltem a chariis
O tWr praefati actus requiruntur ad veta
ram, is persectam Contritionem. Haec gitur ex Concilio Tridentino , quod ubi Contritionem definit, Ac explicat , eiusmodi actuum meminit: nam seg Iq. eap. I. loquens de Poenitentia virtute, quae non est peccati remissiua , nisi quatenus est vera Contritio , haec habet: Fuit quidem Paenitentia universis hominibus, qui somortali aliquo peccato inquinassent, quovis tempore ad gratiam , is, iustitiam comessuendam nee aria , illis etiam , qui Baptismi Sacramento ablui petivissent , ut perversitate abjecta , b emendata , tantam Dei osse onem cum peccati odio ,-pio animi dolore det staremur. Ubi ad perfectam Poenitentiam requirit detestationem , odium , Ac dol
rem de peccato. Capite autem q. agens de Contritione, sic ait: Contritio, quae primum locum interdictos Paenitentis actus habet, animi dolor , ae detestatio est de pereato rammis cum promposito non peccandi de ratero . fuit autem quo vis tempore ad impetrandam veniam peccam torum hic modus Contritionis necessarius , ,
in homine post Baptismum lapso, ita aemum praeparat ad remissionem pereatorum , si cum fiducia divinae milierkordiae, is voto praestandi reliqua , conjunctus sit, quae ad rite suscipiendum hoc sacramentum requiruntur . Ubi
duplicem Contritionem delineat, nempe Dd a cama
424쪽
is Trach. I. Disp. II. Art. III. Sect. I. Quaest. I.
eam, quae fit extra sacramentum Poenitentiae, &.cam, quae Sacramento jungitur: ad utramque autcm in nova lege requirit non
solum dolorem, ac detestationem de peccato ; sed etiam vctum praestandi ea omisma, nempe Confessionem, & Satisfactionem quae ad Sacramentalem Absoluti nem desiderantur, Quod autem pariter odium etiam desideraverit , satis liquet ex eo quod ibidem Contritionem , quam in principio dolorem, & detestatione appellaverat, statim post mox laudata verba simpliciter appellat odium: proscribens enim erroneam Lutheri sententiam, ait: Declarat igitur sancta D nodus , hane Contritionem non solum cessa
Donem a peccato ,- iis nemae propositum , is inchoationem, sed veteris etiam odium conistinere, bc. Quod rursus iterum ibidem inculcat: Hinc Can. s. sc definit; Si quis dixerit eam Contritiotem, quae paratur per discussionem, collectionem, is detestationem peccatorum , qua quis recogitat annos suos in amaritudine animae suae , ponaerando peccatorum suorum gravitatem , multitudinem infidelitatem, amissonem aeterna beatitudini, is, aeterna damnationis incursum, cum propo-sto melioris vitae; non esse verum, is utilem uolorem, nec praeparare od gratiam , sed facere hominem sevocritam, magis peccato rem et demum illam esse dolorem coactum , non liberum , ae voluntarium , anato mast . Quibus verbis quamquam Tridentini
Patres praec pue intcnderint , definire contra haereticos nostri temporis , ad veram Poenitentiam non sussicere nudum, ac stea ite propositum mestoris vitae, sive cessatio. Mem a peccato rum nihilominus haud ob. scure insinuant una cum odio, ac detestatione peccatorum, &propolito melioris vi-ue, etiam requiri dolorem de peccato commisto, sive interim dolor ille susensitivus, sive dumtaxat intellectivus , Quando enim Contritio definitur per dolorem, ibi dolor non accipitur praecise Pro ipso doloris actu, neque pro tristitia, quae in passio , sed pro causa ipsius tristitiae , atque doloris, scilicet pro nolitione peccatorum et iam enim tria disterunt , noFilio, tristitia, & dolor; nam notitio est ad iis voluntatis, scilicet nolle peccaue s triclitia vero est moestitia, & Passio . quae oritur ex ipsa nolitione, & voluntatem asticit: dolor au-lcm est passio, quae subjicitur in facultate sensitiva , nimirum illa cordis anxietas quam habet poenitens ex nolitione, de dotestatione peccati. Porro ex his tribus sola nolitio videtur es de esientia Contritionis et
caetera autem sunt ejus enectus. Nam, ut praeclare docet S. Bona v. dist.I6. art. I. quaest. I. ex S. Aug. lib. I . ddicivi. Dei cap. ii. Sicut peccatum perpetratur per consensum, sic e contra de- , ,
letur , & destruitur per dissensum vo- luntatis rationalis 3 & quia distensus ab is ea re , quam impossibile est non esse , , , generat dolorems ideo dicendum, quod is
Contritio est dolor per essentiam . Sed ,, attendendum, quod dolor dicitur dupliciter . Uno modo ipse diuenius volunta- , , iis, alio modo pactio resutians in sen- istientem, vel sensualitatem ex illo disten- , , fu, per quam prorumpit homo in lacry- , ,
mas, & ille dissensus est de essentia Conis is tritionis; sed illa passio est ejus este s. si Haec Seraph. I inst. Unde pr*clarc colligit doctissimus noster Vcga lib. I . de Iustificat cap. 33. Si qui, inquit, sunt qui nollene
quidem patrasse, quae admiserunt, peccata, neque tamen dot dit dolore sensitivo , aut etiam intellectivo de ipsis, ea detestatio peccatorum, absque ulla tristitia, & dolore, ad justificationem sufficeret , idque Constanter Scotus, Almaynus, & alii tradidere E. & valde est hoc misericordiae divinae consentaneum. Nam &apud homi ncs hoo nonnumquam satis est ad redeundum ingratiam cum illis. Nec vcrti in dubium potest, quin jam isti peccatores resipiseant a suis peccatis, & vere eos illorum p iteat . Et quatenus dolor, seu tristitia de peccatis proprie pro passionibus accipiuntur, quae semquuntur ex aflectibus eorum, qui nullatenus vellent acquievisse peccatis , adhibere posthmus fidem nonnullis peccatoribus asserentibus, se non posse dolere de peccatis suis
Potest enim hoc usu venire in dolore sensitivo, ex quo sequuntur lacrymae, propter duram complexionem, vel propter nimiunae alioqui dolorem intensivum . Et non est mirandum, si alia magis sensibilia majorenti causam dolorem, re inpluies nos resolvant lacrymas. Et seeundilm Doctorem subtilen possibile etiam hoc est de dolore inici le- clivo, qui tristitia est, quia neque necessamriosequitur, secundum ipsum, tristitia ex fumga , odio, seu nolitione peccati , licet ut plumrimum conjunista ipsi sit. Unde est illud vulvgatum b. Aug. lib. de Poenit. Sicut Peniteaetiar comes ess dolor, ita latarinae testes sunt Dimi'
425쪽
Quod si, ut assolent aliqui peccatores dicere, de hoc doleant, quod non dolent, di tali dolore sensitivo, vel intellectivo modo simpliciter dicant se nolle peccasse, admitti debent ad Pqnitentiam . Si tamen dicerent se non habere affectum, quo nolint consensisse peccatis, quae admiserunt, quia non possunt talem affectum habere, &eum
affectum more communi dolorem vocent, communibus, & protritis rationibus ex malis, quae sunt in peccatis, pauIatim trahendi sunt, ut nolint ea admisisse. Ficii quippe nequit, ut doleant, quod non dolent de peccatis suis, si dolor accipiatur, ut plerumque fit, pro affectu, quo quis vult non peccasse. Nam is affectus semper subest potestati ejus, qui vere vult eum nabere . Quia vero magis ille pendet ex Dei gratia, de benignitate, quam ex nostra libertate, impri, mis orandus est Deus, ut eum dignetur impertiri: suis enim sui verissime dicit Ber nardus de tripl. miser. sciedet duritiam istam, nisi qui in passone sua tetras exeidit 3 suis da- his cor paenitens, ni a quo est omne datum optimum p Hucusque Vega. Cum autem pro se citet Doctorem Subtilem, libet ejus verba subseribere: Igitur
Scotus A. dist. Id. q. . n. I . in fine sic inquit: M Quandoque ex charitate sive ex contem.
M platione Dei statim inest quasi quaedam deri testatio peccati, de sequitur tristitia ma-M xima, nullo adhuc posito adhu justitiae re-,, spectu illius tristitiae: quandoque autem
is primo inest actus iustitiae s vindicativae
M & intensus in se, & tamen causae proxi-M mae, scilicet intelleetus in considerando, H de voluntas in detestando, non effcaci-M ter moventur ex illo imperio justitiae, foris te quia carent habitibus, qui essent ori n-,, cipia perfectionis in actibus suis. Prose-M quitur enim n. IS. Et licci istae moveanturis quandoque s Dictera intellectus in eo de-n rando, is voluntas in detestando non ta-M men sequitur tristitia: quod elli pollet es,, se propter multas causas, propter hoc est M quanaoque, quia licut intellectus con-M formatur parti sensitivae in nobis, ita des, appetitus intellectivus appetitui senstivo M quantum ad faciliter condelectari, & tri- stari. Cujus ergo appetitus sensitivus non , , est natus tristari, vel dolere, ejus volun-- tas non faciliter tristatur. Ex quo insertri Doctor: Quod aliquis habet maximum a-- ctum Penitentiae primo modo (idest ma-vi ximum actum vindicandi peccatum a se - assen nec Tom. X.
commi ssum te tamen nulIum affectiam is sitistitiae vel modicum; de aliqui sine is
omni actu Pinitentiae primo modo, harum,sbent maximum effectum ejusdem ratio. ssnis cum illo, qui natus est e- erilius MPqnitentiae. Et quod ille effectus sit ma- sajor, vel minor, bene est aliqua excellenis distia in ordine ad deletionem peccati et sed a simpliciter major est excellentia actus ad mactum, ad quos actus sequitur hinc i, i, de tristitia, quia plus delet meritorie pec- ,scatum actus causativus tristitiae, quam ip- a, is tristitia. da
Ergo secundiam Doctorem detestatio peccati s utpote caulativa tristitiae , meritorie potest delere peccatum , esto per accidens nulla tristitia, vel modica sequatur. N que enim verisimile est Deum, qui est P
ter misericordiarum, de qui non vult mortem peccatoris, sed ut magis convertatur, de vivat, requisivisse ad conversionem, de
vitam, id quod non est in libera potestate peccatoris, veluti hic dolor, seu tristitia,
consequens actum detestationis. Caeteriimipsam detestationem esse necessariam. rationaturalis haud obscure dictat, quando novum induit hominem , de mutat statum suum, nisi exuat veterem per displicentiam
aliquam, Ac nisi aliquo modo prior statust pli displiceat; alias enim nulla subest cautala mutandi; imo vix possibile est mutare:
nam natura Ac Mostra, & nostrorum affectuum est, ut tamdiu nobis haereant, quae
semel placuerunt, quamdiu nullo ab eis
dio, vel displicentia dimovemur; & si quae
semel approbaverimus, ea tamdiu censemur robare,& firma, ac rata esse velle, quam-iu non ea melius cogitantes reprobamus, aut retractamus. Ita Vega supra.diras primo: Sicut vere ps nitens doIere deis bet, ita de pudere: at pudor ille non est Confessio, nec Satisfactio 3 ac subinde neque odium, nec detestatio, aut dolor: igitur ad Contritionem requiruntur plures actus, quam supra dicti. Insuper, pqnitens non solum dolere debet, sed etiam gaudere, ut diximus agendo de Pqnitentia virtute sae subinde sicut Contritio dicitur dolor, etiam dici debet gaudium. Respondet ad utrumque Seraphicus Doctor ibidem, quod pudor consequitur ad iadissensum voluntatis, secundum quod is dissi nut a peccato , tamquam a turpii ,, consequitur etiam gaudium, secundum quod ex ilIo dissensu sentit se elongata .
426쪽
i s Tract. I. Disp. II. Art. III. Dct. I. Quaest. I.
- ri a peccato; immediatios autem conse-- quitur passio, quae est dolor; nam ipse H dissensus vehemens a re quam nolumus esse, & tamen est, immediate dolorem M generati quia nempe est dissensus; quia is vero est distensus propter rem turpem,ri generat pudorem l quia vero per illumis dolorem peccator elongatur ab ipsa reri turpi, & infesta, idcirco de peccato din let, & de dolore gaudet. Diras secundo: Dolor est distensus ab his
rebus, quae nobis noIentibus accidunt, ait S. Augustinus lib. I . de Civit. Dei, cap. I . sed Contritio est dissensio 1 peccatis, quae nobis volentibus accidunt: igitur &c. Respondet idem Seraphicus Doctor quod peccatum est voIuntarium quoad delectationem 3 sed non est voluntarium quoad rationem malitiae, & deformitatis, & pce-- nae. Si autem dixerit, dolorem Contritio-- nis non tantum este debere de deformiis ri tate, sed etiam de delectatione: Respon- det, quod ut peccator debite doleat, sucis ficit, quod illud, de quo dolet, sit noliisse tum, pro tempore in quo dolet, non auis., tem pro omni tempore. Caetera, quae ad hanc dissicultatem spectare possunt, jam soluta manent ex his, quae diximus de essentia Poenitentiae virtutis.
Contritio magis proprie eo Rit. in detestatione , seu odio precari, quam in aliis actibus. Pronatur, quia contritio est actus virtutis appetitivae: igitur est aetus voluntatis quatenus detestatur peccatum. Patet antecedens; siquidem Contritio est actualis nolitio peccati; non absoluta, sed conditionalis, ac si poenitens diceret; Si pose sibile esset, nollem me peccasse : sed illa nolitio nihil aliud est formaliter, quam ipsa peccati detestatio et igitur &c. me obstat, quod Concilium Tridentinum
locis in priori conclusione laudatis, ex aequo Contritionem appellet dolorem, ac detestationem peccati; haec enim debent accipi cum debita proportione, & secundum sensum accommodationis; ita quod Contritio essentialiter sit detestatio , dolor autem tantum concomitanter, seu causaliter; quia videlicet clim illa detestatio non sit aliud, quam velle non peccasse, ex quo
sequitur dolor; quia dolor nihil aliud est, quam tristitia, & amictio, seu angustia quaedam, ex eo quod homo videt se fecisse . quod fecisse nolleti idcirco illa detest
tio necessario concomitantem, aut subsequentem dolorem habet . ,
Confirmatur: In eo praecipue constituenda est Contritio, ex quo tamquam rivuli ex fonte emanant alii actus ad perfectam Contritionem desiderandi: sed illi omnes oriuntur ex ipsa peccati detestatione 3 ab ea namque provenit dolor, ut statim diximus et oritur etiam odium, si revela odium illud sit aliquid distinctum ab ipsa detestatione, quod utique non existimo: in voluntate enim circa bonum, & malum, sunt tantum illi actus, oui correspondent passionibus appetitus sen-ntivi: sed odium, & detestatio correspondent eidem passioni, quae appellatur odium, nullusque Ignilosophorum hactenus dixisse videtur, odium & detestationem esse duas virtutes: ab ea pariter detestatione provenit voluntas non peccandi de caetero, &implendi ea, quae necessaria sunt ad obtinendam peccati remissionem 3 qui enim revera peccatum detestatur, habet animum illud amplios non admittendi, & applicandi
ea omnia media, quae conducunt ad illius destructionem; ac subinde ea faciendi quae necessaria sunt ad Absolutionem sacramenta Iem, sine qua in re, vel in voto suscepta, non potest fieri peccati post Baptismum commissi rc missio in nova lege. Diras: Si dolor consisteret essentialiter in detestatione, & odio peccati, cum haec detestatio, & illud odium lint perfectissime in Beatis, seqceretur pariter, quod in iis esset perfectissima Contritior sed hoc dici nequite igitur nec illud. DFinguo maiorem: Si in Beatis talis esset
detestatio, quae ves concomitantem , veIsubsequent cm haberet dolorem dc peccam iis, concedo: secus, nego: Et sic distincta minore, nego consequentiam. Duplex
enim distingui potest peccati detestatio, una quidem generalis, quae diffunditur per
omnes actus cujuscumque virtutiS, maxime vero Charitatis, quae quatenus tendit
in objectum sibi conveniens, aversatur id omne, quod isti objecto opponitur: alia vero specialis, quae maximc tendit in ipsius peccati vindictam, & destructionem. quaeque non est aliud. quam ipsa formalis nolitio positiva voluntatis, qua pinnitens, si fieri posset, nollet peccasse, & dolet se peccasse, prior quid cm potest esse in Beatis, non vero posterior.
427쪽
men serandor In eo praecipue consistit Contritio , quod per se primo optonitur Teccato, & illud destruit: sed id quod
per se primo opponitur peccato, non est illius detestatio, sed dolor, quo videlicet poenitens assicitur, cum dolet se Deum offendisse : igitur Contritio magis consistit in dolore de peccato, quam in ipsius odio , sive detestatione. Malor constat: nam sicut Poenitentia respicit peccatum sub ratione offensae vindicandae , & puniendae, ac compensabilis per actus poenitentis et ita de ejus actus principalis, &primarius, qui est Contritio. Minor vero probatur et Actus, quo homo vindicat peccatum, debet opponi illi actui, quo illud commisit 3 igitur scut homo peccavit per delectationem illicitam , debet peccatum illud vindicare , de Deo satis. facere per actum ipsi delectationi oppo. situm : hic autem alius non potest esse, quam dolor: Nam, inquit D. Augustinus, serm. T. de Tempore: suando sie paenitens, ut tibi amarum sapiat in animo, quod ante dulce fuit is vita, is, quod te prius oblectabat , ipsum te cruciat in mente , iam tunc bene ingemistis ad Deum, im dieis: Tibi s A peccavi. Igitur &c.
Nego minorem: Nam cum peccatum consistat in voluntaria aversione a Deo, primus Poenitentiae motus consistere debet in voluntaria hominis ad Deum conversione:
ac subinde in odio, & detestatione illius, quod a Deo avertat: quae utique detestatio nihil aliud est, quam ipsa nolitio, qua poenitens nollet se peccasse 3 quod cum fieri non possit, exinde exurgit dolor propter ejusmodi peccatum admissum. Hinc fateor equidem , quod dolor si vindicta illicitae delectationis quatenus ille dolor sensualis est; non autem prout est omnino spiritualis, & quid consequens ex prae
Ex his itaque sequitur, illam peccati e
restationem, seu odium esse primarium, ac potissimum Contritionis actum, a quo
caeteri velut a radice pullulant: ex eo namque, quod homo peccatum execretur, inde dolci, quod illud admiserit, & move.tur ad illud destruendum omnibus modis, di mediis a Deo praescriptis 3 ac subinde ad quantocius frequentandam , de faciendam sacramentalem Confessionem, qua possit ejusmodi peccati destructionem, dc verum obtinere. Petes. Utrum adsternectam, integram tam tritionem omnes isti actus detestationis, odii,
loris, propositi non pereandi de eaeterastaram debeant eliri.
I Esna eo , non improbabile videri ,
L . quod suffciat eos virtualiter in i ta formali peccati detestatione contineri. Quod utique probatur; quia si quis ex illis
actibus formaliter elicitus requireretur ail perfectam Contritionem, maxime propositum non Deccandi de caetero: sed ad id la
ficit, quod propositum istud virtualiter includatur in ipsa detestatione effraci, &perisfecta: nam, inquit noster Uega lib. I . de Justificatione cap.3I. Stare non potest, ut alicui displiceant praeterita delicta, quia o fensae sunt Dei, si propositum sit offendendi Deum graviter, aut continuandi offensam aliquam ipsius lethalem. Et nuIIus perfecte resipiscit ab erratis praeteritis, aut vult mutare vitam priorem, quin habeat aliquam illius displicentiam: ita nemo perfectam habet prioris vitae displicentiam, quineam actu, vel virtute mutare intendatis
Mutuo se actu, vel virtute comitantur hi affectus. Et qui sic affectus est, ut vere do.
Ieat de patratis offensis, numquam, eo permseverante dolore, novas admittet 3 imo eas
pro viribus evitabit, & declinare assereret se cupere, si de ea re interrogetur. Quod satis est, ut dicatur habere propositum vi tuale emendandi vitam. Et qui vere in futurum eaS cavere proponit, numquam, eo
stante proposito, in praeteritis sibi acqu&scet, aut complacebit, sed potius, si quis eum percontetur , dolere se dicet de illis admisiis. Et quoniam vix aliquis communiter a peccatis vere respiscit, nisi de detestetur illa, dc ea proponat imposterum vitare, admonendi sunt omnes peccatoreS, cum excitantur ad poenitentiam, ut no
solum priora peccata detestemur, de ab
eorum, & quorumvis aliorum continuatione, de repetitione se contineant, sed de omnia proponant deinceps pro sua virili
Et post pauca addit: Cum his tamen omnibus stat separari posse ab invicem hos este-qus: Et stare potest detestatio praeteritae vitae sine propolito novam aliam inchoandi, Ac propositum novae vitae sine detestatione Prioris . Unde & Patres tamquam duo distinetapoisere cessationem a peccatis, & eorum detestationem. Et experientia constat, nos
428쪽
et o Tract. I. Disp. II. Art. III. Sech. I. Quaest. L
sc aliquando meminisse praeteritorum, ut nihil prorsus de futuris cogitemus: & contra; sic futura prospicere; ut praeteritorum nulla mentem subeat recordatio. Et hoc ipsum ina flectu multo magis potest contingere. Et sve contingat, sive non, de hoc uno modo disputamus, an detestatio admissorum delictorum suffcere possit ad veniam, sine proposito formali numquam amplius peccandi, sicut ex consensu omnium Catholicorum, proximo capitulo ostendimus non suaerere hoc propositum sine detestatione Praeteritorum. Et quidem s prosequitur idem
auctor quamquam commemoratam viam, ut communem, ita etiam tutissimam, &populis semper inculcandam arbitror et tamen dum latius mecum reputo divitias divinae in nos misericordiae, dubitare non possum, o uin etiam aliquando ad solam peccati admisti compunctionem justificentur
Peccatores. Haec ille. Probat autem hanc piam opinionem exemplo Davidis, qui mox justincatus est, ut ex
corde dixit a. Reg. cap. a. n. I S. Peccavi D mino. Statim enim audivit: Dominus quinque
transtulit meratum tuum. Ubi nulla fit mentio propositi emendationis. Et alia plura exempla similia reperies in Scriptura sacra, quae ibidem adducit Vega in confirmationem suae, de nosi rae opinionis. Quod si numquam, inquit ille, Deus ad quantamcumque compunctionem peccatoris peccata dimitteret, nisi actu adiit propositum imposterum cavcndi peccatum , meminissetbcriptura & hujus quoque propositi in illisa quos dicit per suam poenitentiam ja stificatos. Cur enim potius detestationis, quam proposti cessandi a peccatis recordata esset, si utrumque ex aequo requiritur, dc neutrum sne altero sufficis p ita rega Dices: Propositum virtuale non peccandi de caetero, nihil est aliud, quam odium ipsum, & detestatio peccati : Ed Concilium I ridentinum praeter dolorem , dete- alationem, cic odium peccati, requirit vo- eum, ac propositum non peccandi de caetero, dc implendi ea, quae necessaria sunt ad consequendam sacramentalem Absolutionem 3 igitur ex mente Concilii Tridentini, non sufficit propositum virtuale, sed mrmale, & actuale requiritur. Respondeo, idcirco Concilium Tridentinum detestatione peccati, Conjungere Pr Positum emendationis, ut significaret non
me ad persectana Contritioncm. quam,
cumque simplicem displicentiam peccat rum , sed necessariam esse detestationem esicacem , ex qua si peccata futura occurrerent, de tempuS congruum non deesset, illico v luntas prosiliret inaffectum imposterum non peccandi. Quod autem hoc sufficiat, de propositum non peccandi de caetero, vi tualiter includatur in voluntate detestante, ac excludente peccatum, colligitur ex eodem Concilio: Tum quia sese. I . cap.d. t quens de Contritione imperseela, quae Attritio dicitur, ait: Si volantatem Ferandi exesudat eum spe veniae, declarat ( sancta Synodus
non solum non facere hominem is cruam, magis peccatorem; verum etiam donum Dei essse, Spiritus S. impulsum, non adhuc quidem inhabitantis, sta tantum moveRtis, qu paenitens afutus viam sibi adiustitiam parat . Quibus verbis id quod vocaverat propositum non peccandi, cum generatim Contri-..tionem describeret, hic appellat exclusionem voluntatis peccandi, quo sgnificat, eum, qui detestatur peccatum sincere, dccssicaciter ita esse astectum, ut si interrogaretur, an vellet rursum peccare, testaretur so potius velle millies vitam prosundere, quam Deum ostendere mortaliter: qui utique aflectus alius non est, quam virtuale propositum non peccandi de caetero; Tum
quia ibidem Concilium non sol tim requiridpropositum emendationis, sed etiam Confessionis, & Satisfactionis; imo etiam dc Z-ctum spei; sed ad veram, idc persectam Contritionem non requiritur votum explicitum,
Confessionis, nec formalis actus spei: igitur nec votum explicitum emendationis. Haec omnia efficaciter confirmat Vega his, verbis. Potest contingere aliquoS peccatorcs subita morte sic praeveniti, ut memini se quidem possent.peccatorum, quae admiserunt, Ac de eis dolentes, de clamantes: Domine miserere, moriantur antequam quidquam de futuris cogitare, vel statuere potuerint. Numquid igitur, & hi venia carebunt 3 quiZ rigidius 3 quid durius p quid inclementius dici potest Equidem Deus omnes confugientes ad se obviis manibus excipi L, neminem facientem quod in se est despicit, sub ipso mortis articulo cunctis ad se conversis veniam impertitur .. Neque de latrone illo silicii, qui apud Christum in cruci pendentem, sub i psa morte veniam invenit, alia in Evangelistis legimus, quam quae illum testentur, de priorem suam vitam aversa
tum , Q ad Christum humiliter recurrim de usiua,
429쪽
lpsius misericordiam orasse . Nonne etiam ad absolutionem sacramentalem satis sunt quandoque signa certa doloris de Deccatis p Absolvi profecto possunt, & aebent
peccatores , qui articulo mortis praeventi
confiteri nequeunt sua peccata , si explicuerint saltem in specie aliquod peccatum , & signis exterioribus dolorem suum interiorem indicant , etiamsi nullo signo declarent quid in futurum Proponant . Neque disterenda est aliquo modo pro hoc Absolutio . Hucusque vega .
CONCLUSIO TERTIA. UT 'iritu sit per a , b ver3 precati
remissionem mereatur extra Sacramen
tum , aebet detestari peeeatum ex affectu cbaritatis; is habere elaritatis actum formaliter, aut saltem virtualiter, vel ab ea imperari . Haec Concluso duabus maxime partibus
Constat, quarum trima , nempe quod ut Contritio sit perfecta, de remissiva peccati cxtra Sacramentum , debeat elici propter Deum ostensum, & habere annexum votum suscipiendi bacramentum , communis
est apud Doctores Catholicos : siquidem Contritio perfecta in hoc ab imperfecta discrepat, quod haec, quae dicitur Attritio, non tendat in Deum propter se , dc quatenus summum in se bonum est; sed quatenus est nobis bonus , seu prout est nostra ultima melicitas , a cujus consecuti ne removet peccatum, quod detestamur Ihaec vero tendat in Deum diligendum prinpter se, seu quatenus est infinita bonitas, ac summe amabilis , de prout a charitate attingitur. Quod utique docet Concilium Trident. seZIq. cap. . ubi ait: Docet pr
terra ( sancta bynodus etsi Coutritionem
hanc aliquando ebaritate perfictam esse contin- t, hominemque Deo reconciliari, priui quam ac Facramentum actu suseipiatur , ipsam nihilominus reconciliationem ipsi Contritioni sine Sacramenti voto, quod in ista includitur, non esse adscribendam. Illam vero eontritionem imperfectam, quae attritio diei ur , quoniam uti ex turpitudinis pereati confideratione , vel ev
gebenn ,-paeearum metu communiter con
cipitur , , . Quibus verbis Concilium in hoc distinguit Contritionem persectam ab imperfecta, quod illa dicatur charitate perfici 3 quod utique non fit aliter, nisi quia hujus Contritionis actus , vel est formalis
nexum, aut virtualiter eum continet , ac peccatum detestatur quatenus est ostensivum Dei summc diligibilis , sicque saltem mediate tendit in Deum , prout est obj
ctum charitatis et Contritio vero imperfecta, seu Attritio detestatur peccatum, vel propter illius turpitudinem , vel propter malum gehennae, vel quoniam removet a possessione Dei, quatenus nostrum summum bonum est , nostraque beatitudo et
sicque non tendit in Deum ex motivo charitatis, & ex aflectu amicitiae, sed dumtaxat concupiscentiae, qui quidem affectus licet in se vitiosus non sit, ut definit Concilium ibidem 3 tamen extra Sacramentum justificare non potest, quemadmodum Constritio perfecta.
Major est dissicultas de secunda parte hujus Conclusionis , nempe quod Contritionis actus debeat elici a virtute charitatis , aut habere formalem charitatis actum sibi ann
xum, vel saltem eum virtualiter continere. Circa cujus assertionis determinationem tria
Ilex apparet Authorum sententia . Proba-ilior autem nobis videtur ea , quae asserit,
Contritionem posse simul esse actum detestationis peccati, de amoris Dei super omnia, ita quod simul sit formalis amor Dei, Ae formale odium peccati. Nec id mirum videri debet, Quippe cum ejusdem virtutis si velle alicui bonum, & nolle ipsi malum. suta velle Petro sanitatem integram, &noI-e ei infirmitatem aliquam etiam minimam: at velle bonum aliquod Deo, quatenus ipsi bonum est 3 puta quod sit infinitus , aetermnus, &c. quodque ab omnibus creaturis glorificetur. de honoretur , est formalis actus virtutis charitatis; igitur similiter nolle Deo malum, qua ipsius ostensivum est, erit formalis actus virtutis charitatis; ac subinde detestari peccatum , quatenus est malum Dei extrinsecum , dc ipsius ostensivum , poterit esse mi malis actus charitatis, Ae ab ea elicitus. Quod utique confirmatur: nam foris
maliter amare Deum, nihil aliud est, quam optare ipsi bonum aliquod positivum, quam tenus ipsius bonum est 3 ac subinde velle ab eo removeri id omne , quod habet rati ncm mali in ordine ad ipsum; siquidem se quenter carentia, & rc motio alicujus matri longe optabilior est, quam bonum aliquostpositivum, de consequenter idem actus moris Dei poterit simul esse odium peccati, de habere pro objecto formali motivo,
cum Pescati detorinitar m , es malitiam .
430쪽
a et Tract. I. Disp. n. Art. III. Sect. I. Quaest. I.
tum bonitatem divinam , quae extrinsece ab ejusmodi malitia velut inficitur. Confirmari potest haec veritas illis omnibus Scripturae sacrae, ac bS. Patrum oracu- ais, quibus peccati remissio maxime charitati tribuitur . Sic Lucae A Remittuntur ei peccata multa, quoviam dilexit m tum. Ubi sermo est de S. Magdalena, quae stans retro secus pedes Domini Iacrvinis rigabat pedes ejus, & capillis capitis sui tergebat, testabaturque summum de peccatis admissis animi dolorem, & Contritionem 3 nihilominus i psius dilectioni, & charitati tribuitur Peccatorum remissio, ut signum si ciuis di peccati detestationem eamdem fuisse cumactu charitatis, & amotis Dei. hic pariter
Prov. lo. Univir, delicia operit charitas. Et I. Petri Charatas operit multitudinem peccatorum . Et I. Joan. 3. Nos scimus quoniam translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus Fra res .... qui non diligit, manet in morte . Vbi Scriptura non loquitur de
habitu, sed de actu charitatis; siquidem in
illis locis hortatur nos ad actum charitatis exercendum cum auxiliis actualibus , quatenus scilicet ejus intuitu Deus nobis peccatorum remissionem quae fit per gratiam, seu charitatem habitualem Iargiatur. Unde S.Chrysostomus hom . . in a. ad Timoth. post medium: Sicut ignis ubi salvam occumi verit , omnia purgare consuevit, ita b co ritatis fervor quocumque inciderit , omnia se rimat , atque perrumpit , quae divinam segetem demoliuntur , emundat e humum suscipiendis, atque fovendis alte seminibus . Pergit: Ubi charitas est, omnia sublata sunt maia . Et insta et Plenitudo legis est charitas: cuncta nempe stetera, qua pacem perturbant, ubi ebaritas fuerit, solvuntur . Hinc S. Augustinus strin. . de tempore, ait: P nitentiam certam non scis, nisi odium peccati, is amor Dei: Hoc est odium peccati, quod ex motivo charitatis procedit :nam quod S. Augustinus ibi per amorem Dei non intelligat aetum dilectionis ab tela Contritionc dii inctum, apparet ex verbis sequentibus, subjungit enim et suavis sic p nitens, ut tibi amarum sapiat in animo , quod ante dulce fuit in vita, quod te prius silectatat in eo ore, ipsum te crutiat ira men-- : iam tune hexe ingemistis ad Deum, b AELcis et Tibi soli pereavi. . . Ista es, stuli, vera
nitentia, quando sic eonvertitur quis, ut non revertatur, qvando sic pcnitet, ut xon repetat.
Constat autem, quod la efficiendam hujusmodi conversionem, suffciat vera Contritatio ex parte charitatis , absque ulteriori actu distincto dilectionis Dei super omnia. Quam utique S. Doctoris sententiam sic interpretari, & eonfirmare videtur Authorde vera, & falsa Pqnit. Cap. II. cum ait et suem sero paenitet . oportet non solum timere
Deum iudirem, sed is iustum diligere . non
timeatur pro p na , sed ametur pro gloria rdebet enim dolere de crimine , de omni eius praedicta varietate; quod quoniam vix lueet , de eius salute augustinui potuit dubitare, ,e. Quibus posterioribus verbis significatactum amoris , & dilectionis Dei, quem
requirit. ad veram Poenitentiam , eumdem
esie cum dolore seu detestatione peccati gquippe cdm dolorem ipsum dicat lassiceis
re ad salutem . Dices: Idcm S. Augustinus lib.2. contra Cresconium cap.2. ostendit non posse mundari quemquam, quantumvis plures exerceat Contritionis actus , nisi pariter eliciat actum charitatis : Ideo , inquit Donatistas alloquens, vobis non Diaratur mundari, cum ad nos 1 vobis transeunt; quia non denuo baptietantur , quasi sola Baptismo , quem repeti
non oportet, cum idem, atque unus es, homines ab errore mundentur. Cujus contrarium
ut evincat, statim subdit et Mundantur verbo veritatis ab illo, qui ait Joan. I S. Iam vos m&ndi sis propter verbum, quod loeutus sum vobis: Mundantur, is sacri io contriueord F ah illo, de quo dictum est . Psalm. So. Sacrificium Deo spiritus contribulatus , cor contritum, humiliatum Deus non spernit et Mundantur, is, eleemossvis ab eo , qui ait et Lucae II. Date eleem Inam , is, ecce omnia munda sunt vobis: Mundantur ipsa, qua super eminet omnibus, char te ab illa, qui per solum Petrum dixit: Charitas erumperit muLtitudinem peccatorum; qua una si adsiet, omnia illa recta sunt; si autem desit illa , omnia frustra sunt . Igitur ex S. Ausustino actus charitatis, di Contritionis sunt duilincti .
Nego consequentiam et Siquidem non satis constat ex praefat- verbis, de qua charit te locutus fuerit S. Augustinus , utrum de actuali, an vero de habituali: nam continuo subiungit: Haec vero s Charitas unde sit, audi docentem Apostolum: CharitaF, in- quit, Dei adfusa est in cordibus nostris, bc. , Unde merito creduntur , qui extra Ec- clesiam Baptismum Ecclesis perceperunt, is non habere diri ritum sanctum, nisi cum is