장음표시 사용
441쪽
peres fustentavero largius, si charitate , quae
operit multitudinem precatorum , flagravero
ardentius. suis nostrum ita desipit, ut iste homini dieat, Nil tibi ista proderunt imposterum s vade, saltem huius vitae suavitate perfruere Avertat Deus tam immanem sacrilegii dementiam .
Respondeo, his, & aliis similibus Patrum
oraculis, suaderi quidem quod in agenda
Poenitentia peccator consulto adhibeat omnem conatum, &a flectum, non solum, utyro viribus satisfaciat tam pro culpa, quam Pro pqua temporali, quae remissa culpa remanet solvenda, vel in hoc saeculo, vel in Purgatorio, sed etiam ut sit securior, ne forte dum miniis contendit Deo satisfacere , sufficientem satisfactionem non impendat , maxime cum certissimum sit, quod ad deletionem p*nae correspondentis majori culpae, maior requiratur satisfactio, tam interna per dolorem, quam externa per opera
bona, & poenalia . Cum enim pro peccatis satisfaccre possimus, non solum per phnas albitrio, & judicio Sacerdotis pro mensura debiti impositas, sed etiam per caS, quae sponte a nobis suscipiuntur 3 ideo prudenti
consilio monent bS. Patres, ut luxta gravitatem criminum, graviores pqnas pro eis expiandis astumant
Simili modo fit satis Concilio Tridei,
lino ses 2 l . car. q. ubi ait: alius es praete, rea Baptism , is, alius Paenitentiae fructus ;per Baptismum enim Christum induentes nova prorsus in illo efficimur creatura, plenam, integram peccatorum omnium remissionem consequentes: ad quam tamen novitatem , is integritatem per sacramentum P nitentia sine
magnis aesris fletibus, is laboribus, divina id exigente iussilia , pervenire nequaquam popsumus ut merito Paenitentia laboriosus quidam Baptismus a II. Patribus dictus fuerIt . Ubi Concilium loquitur non de rcmistione culpae, sed totius penae, quae gratis quidem dimittitur per Baptismum sed in Penitentia tantum relaxatur per ingentes gemitus, di labores et Unde scu. f. cap. Ig. discrimen pariter assignans inter Poenitentiam, & Baptismum, dicit: In Poenitentia non solum sequiri cessationem a peccatis , & eorum detestationem, aut cor contritum, & humiliatum: Verum etiam eorumdem sacramenta-
m confessonem, saltem in voto, is suo rem, pore faciendam, is Saeerdotalem absolutionem , itamque satisfactionem per se unia, elee-Hobnas, orationes , is aeta pia spiritu is
vitae exercitia, non quidem pro syia aeter quae vel Sacramento, vel Sacramenti Doto una eum culpa remittitur, sed pro poena temporali , quae , ut sacrae litterae docent, non tota semper, ut in Baptismo fit, dimittietur illis . Igitur ne: SS. Patres , nec Concilium exbgunt ad perfectam Contritionem dolorem
intensum, & summum pqnitentis conatum pro obtinenda remissione culpae, sed dumtaxat pro consequenda relaxatione toti uip ae, quae, Femissa culpa, ordinaric superest Iuenda,
obiicies tertior Deus non confert suam gratiam, nis facienti, quod in se est: sed promittit suam gratiam ha nti Contriti nem: igitur ut quis sit vere contritus, debet omnem situm conatum, & affectum adhibere a Respondeo, majorem non esse sic intelligendam, quod ut quis gratiam consequatur, omnem suum conatum ad id debeat impenderer vix enim est inter mortales aliquis, qui ita perfecte operetur, & exequatur, quae sibi piaecepta sunt, quin adhuc praestantiori modo posset id exequi, ii omnem omnino Conatum ad id intenderet: sea dumtaxat hoc sensu est accipienda, quod ut quis gratiam sanctificantein per pqnitentiam a Deo obtineat, debeat ex parte sua
omnia adhibere, quae ad hujus beneficii praeparationem necessaria sunt.
Vel dico , quod ipse debeat facere totum, quod in se est , diligendo Deum magis
appretiative, quam Creaturas, quamvis non
eum intensius diligat. Urgebis. Amor ille, aut dolor appretiativus enervat sollicitudinem peccatorum , Contritionem attenuat : igitur est improbandus. Nego antecedens'. nam peccatores sollicitie ne debent, non sollim de remissione peccatorum quoad culpam, sed etiam quoad poenam; unde cum dolor appretiativus
tantiim condirat ad remissionem peccatorum quoad culpam , paenitens, qui esu modi remissionem obtinuit , debet adhuc satagere , ut per dolorem intensum , Aco ra pgnalia possit pariter consequi re laxationein sqnae peccatis debitae. Obiicies quarto. Ex Catechismo Romanonum. 36. Contruio debet non solum esse m xima , sed Debementissima: at vehementissima Contritio est intentissima; siquidem vehementia dolotis est ejusmodi intensio :: igitur, &C.
442쪽
Mi Pact. I. Disip. II. Art. III. Setst. I. Quaest. Is
Nego minorem: Ibi quippe per velamentissimam Contritionem , nil aliud intelligit Catechismus, quam cssicacem, & actualem ,
non autem ineffcacem, & ignavam; unde statim subdit: omnemque ignaviam, O
socordiam exeludat; etenim in Deuterono mio scit pium est: Cum quaesieris Dominum Deum tuum, invenies eum. si tamen toto corae quaesieris, , tota tribulatione animae tuae. Et apud Hieremiam cap. 2y. siuaeretis me, is invenietis, eum quaesieritis me in toto coris de vestro : on inveniar a vobis, ait DominuI.
Quamquam si id minus consequi nobis liceat, ut perfecta sit: vera tamen & essicax Contritio esse potest; saepe enim usu venit, ut quae sensibus subjecta sunt, magis quam spiritualiae nos adiciant. Quare nonnulli interdum. majorem ex filiorum obitu , quam ex peccath turpitudine, doloris sensum Ca-
iunt. Idem etiam judicium faciendum est,
L lacrymae doloris acerbitatem non consequantur; quae tamen in poenitentia summopere optandae, & commendandae sunt. Unde etiam ad marginem habet hanc notam Contritio et si non tanta, vera tamen est Ex his. sequitur veritas secundae partis, nempe quod Contritio debeat esse dodorum maximus appretiative, vel aestimat, v3, siquidem ex laudatis Scripturae oraculis constat , Deum praecipere peccatori, ut convertatur
ad se ex toto corde, sicut & jubet ut ea conversio. fiat in fletu, & planctu et porro jubet eam. solum fieri secundum affectum; quia flere, plangere, jejunare,. &c. non
est unicuique liberum semper, & possibile,
vel propter naturalem indolentiam, vel pro ter aegritudinem. Insuper jubemur eo mino toto corde conterii, sicut & Deum diligere: nam , inquic Catechismus Trident. num. 3 . Deus summum bonum. es inter omnia, quae diligenda sunt v ita etiam peccatam summum est magum inter omnia, qua odisse debent homines; unde sequitur,. ut quam ob insem Deum summe diligendum e se confitemur , oh eamdem rursus peccati summum odium nos capiat necessa est : atqui tenemur tantalin habere maximam Dei dilectionem appretiative, vel aestimative, Deum omnibuSin amore praeferentes, . malentesque quidvis, aliud omittere quam Deum , aut amicitiam Dei licct ejus. amorem. intensissimum
noni habeamus et ergo. tenemur tantum
odisse peccatum super omniat mala , licet odium re dolorenta summe intensum non
Hinc prosequitur Catechismus. Omnibus
vero rebus Dei amorem anteponendum esse vitavi nec vitae quidem eonservanda cavs S peecare liceat, aperte nos dorant illa Domini verba , Matth io. sui amat Patrem , aut Matrem plusquam me , filium, aut filiam super me, non est me dignus .... Et qui voluerit
animam suam salvam farare, perdet eam: qui
perdiderit animam suam propter me, indeniet eam . Et quemadmodum ( s ancto Bernardo teste nullus charitali finis, is modus praescribitur: quia modus diligendi Deum cs ipsum diligere sine modo; ita peceati de te pationi nullus modus definiatur.
Ratio est, quia dolor ille maximus est
appretiative, quo detestamur aliquid, ut maximum omnium malorum, & super omnia detestandum; de amor ille maximus est appretiative, quo diligimus aliquid . Ut maximum omnium bonorum, super omnia diligendum : atqui dolor in Contritione de peccato a nobis commisso debet esse ejusmodi nullum enim malum peccato mortali majus, aut deterius, cujus detestationem debemus pluris aestimare, quam assecutionem cujusque boni, vel evitationem omnis alterius mali; quia malum est, quod nos. avertit ab ultimo fine .. Dices primδ: Omnis dolor appretiative maximus , est etiam maximus intensive quia quo pluris aestimamus rem amissam se eo maiori conata de illius amissione dolemus dolor enim de re amissa, oritur ex aestimatione, dc amore bonitatis ejus et atqui. Contrit ita non est idolor intensive: maximus; ergo nec appretiative., Nego majorem: Etsi enim ut plurimum intensiva magnitudo doloris oriatur ex eius appretiativa, magnitudine; tamen id absolute necessarium non est: quia magnitudo in
tensiva doloris oriturex parte sublecti, & ex conatu,quo dolor intenditur ast alicujus mali detestationem et appretiativa oritur ex parce objecit, quod super omnia dolo iis oblecta. odio habetur: tapitis autem accidit, ut de re aliqu magis intensive doleamus, de qua mimnuSappretiative dolemus, &e contra: nam.&ipsi saepe Sancti magis intra se dolent de
amissione liberorum, quam de reatui pec catorum: ut acob, qui nolebat admittere 'consolationem super amissionem Josephi i sed illi non habent maiorem. appretiative dolorem dc liberorum amissione, quam de suis peccatis: mallent enim amisisse liberos ,. uuam Deum ostendisse mortaliter. Et in ipsis,
443쪽
rebus corporeis magis saepe dolemus de eo,uod miniis aestimamus r acrior enim estentium dolor, aut ustio digiti, & intenissior, quam lenta febris, aut pcstifera: sed ex ea febri dolor est appretiative major . Patet etiam in amore 3 quia Pater senex saepe filium natu minorem intensiis , &tenerius amat, quam Primogenitum , at hunc magis appretiative: quia majora primogenito vult, facitque bona. Dices serando ; Causa innotescit per effectum; sed in Contritione non cit tantus doloris enectus, acaliorum dolorum 3 nam Iacrymae sunt doloris effietus, de testes :at per Contritionem non effunduntur tot lacrymae, ac in aliis plerisque doloribus, puta ex amissione filiorum, aut opum,ex dedecore, vulnere,& similibu,;ergo dolor Contritionis non est appretiative maximus. Di inguo maiorem: Per effectum proXimum,
dc immediatum , concedo et remotum, dc mediatum, quales sunt lacrymae respectu doloris animae, nego: corporales enim mutationes immediate sequuntur ex passionibus sensitivae partis, Ac ejus affectionibus . Hinc ex dolore sensibili, seu sensibili obje,
elo nocivo, citiiise uunt lacrymae, quam ex dolore spiritali Contritionis. Optandae sunt equidem in Contritis lacrymae: nam ex S. Augustino: Non sunt in te Christianae charitatis viscera, si luges corpus, a quo recessit
nima , nec luges animam, ra qua recessit Deus.
Et sancti Poenitentes lacrymis veniam immpetrarunt a Deo; sine lacrymis tamen potest esse vera Contritio: quia lacrymae non sunt in nostra potetiate: quare debet emodi secta; quia perfectio doloris animi sumitur ex electione: sed electionis in dolore perfectio sumitur ex eo, quod doleamus de re maxime dolenda, detestemurque malum super omnia detestabile, puta
stuom do Contritio detestari debeat peccata .
Notandum primo , Theologos invicem
convenire, quod Contritio detestari debeat omnia prorius peccata ita quod si pqnitens haberet complacentiam in aliquo peccato, ejus dolor, dc contritio omnino foret inutilis: quoniam, ut ait S. Jacobus, sui pereat in uno, factus es omnium reus ;cum enim Contritio sit ultima dispositio ad gratiam sanctificantem . quae obtineti non
potest sine conversione perfecta hominis ad Deum, de aversione ab omnibus quRa Deo removent; idcirco necessum est , quod, quemadmodum per quodlibet peccatum mortale homo avertitur a Deo, ita per Contritionem ab omnibus peccatis revocet animum, ac subinde quod ii Ia detestetur. Idipsum aperte docet Scriptura sacra variis locis, maxime apud EZechielem cap. I iv. 2I. Si impius, inquit, egerit Paenitentiam ab omnibus peccatis suis, quae operatus est , bcustodierit omnia praerepta mea .... vita vivet, is non morietur. Et v. 28. Considerans enim, is
aberiens se ab omnibus iniquitatibus suis, quas
operatus est , vita vivit, is non morietur . Item v. go. Conmertimini, is agite Paenitemtiam ab omnibus iniquitatibur vestris, Os non erit vobis in ruinam iniquitas. Hinc Innocentius II. in Concilio Romano cap. 22.& refertur de Poenit. O. s. cap. 8. Fratres, inquit, nostros Episcopos, is Presisterosa omnemus , ne falsis Paenitentiis Lateorum animas deeipi, is ad infernum pertrahi patiantur , falsam autem Penitentiam esse constat, cum spretis pluribus, de uno solo Paenitentia agitur, aut cum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio . Itemb. Augustinus s vel quicumque
est Auctor lib. de vera, Ae falsa Poenit.
cap. s. & habetur de Poenit. dist. 3. eap. a. Sunt plurei, quos tenuet pereasse, sed non omnino 3 reservantes sibi quaedam, in quibus
lectantur , non animadvertentes Dominum
simul surdum, is mutum a daemonio liberas, Io: per hoc docens nos nunquam nisi de omniabus sanari. Si enim vellet ex parte pereata reservari, habens septem daemonia, manente unoproficerepotuerat sex expulsis . Expulit autem septem , ut omnia crimina simu dielavda Hecret. Legionem autem ab alio dieiens, neminem reliquit ex omnibui, qui liberatum possideret, esevdeni, quod etsi precata sint mille, oporteret de omnibus paenitere. Suadet etiam ratior Tam , quia quando quis detestatur unum peccatum ex amore Dei super omnia; id est, quatenus cst offensa bonitatis divinara se super omnia amatae, ficii non potest, ut similis offensa propter eamdem rati nem ipsi non displiceat, in quocumque o
jecto ipsa repui latur, sive formaliter , Ac expresse, si offensa explicite proponatur, sive implicitc, & virtualiter, si specialiter
non occurrat: Tum, quia eo modo Contritio tendit in peccata detestanda , qu
444쪽
non potest tendere in unum objectum n gando aliud : igitur neque illa peccatum aliquod detestari, si penitens in aliis complaceat: quia est idem omnino motivum in om. Dibus: de sicut non potes servare fidem si neges unum articulum, ita nec habere perfectam Contritioncm , si in aliquo peccato complaceas. Veriim dissicultas est, qualiter hac detestatio fieri debeat, ut tum videlicet necessum sit ad perficiam Contritionem
quod quis in speciali doleat de singulis
peccatis sigillatim; an vero lassiciat ea generatim detestati. Notandum secundo, Doctores pariter invicem consentire, quod si occasio urgeat , de desit tempus, aut opportunitaS recogitandi singula peccata mortalia, ac immineat evidens mortis periculum, lassicit ad perfectam Contritionem, quod detestetur idccata omnia universim, de consulc cogitata: dolor autem de peccati, in confuso, nihil aliud est, quam dolor ille, quo peccator assicitur, propterea quod noverit Deum omn- diste, sine ullo praevio ac praemisso conscientie examine, huncque aut similem efformat
actum, Penitet me Deum ostendine propter summam illius bonitatem, & gloriam, quo modocumque istud fecerim, & habeo firmum propositum non peccandi de caetero,ac ejusmodi peccata confitendi, si opportunitas adsit. Quod vero iste dolor sufficiat in ea angustia, apparet; alias homo ille non haberet medium lassiciens ad salutcm, nec verum e siet, quod Deus toties in
divinis Scripturis inculcat, scilicet quod in
quacumque hora ingemuerit peccator, vita vivet. Dissicultas autem est utrum, inim tempus, Ac opportunitas adsunt, adestque Sacerdotis praesentia, cui confiteri ponit, te-ncatur homo singula peccata tam quoad species, quam quoad numerum distincte in me- moliam revocare, atque ita de eis dolere.
Circa quod duplex est capitalis Auctorum
sententia: Prima quidem Alansis pari. qu. II. memb. 3. art. a. quem plurimi Recentiores sequuntur, affrmantes ad perfectam Contritionem neccslarium clIe, quod pqnitens de singulis peccatis doleat sigillati m. Seeunda vcro sententia est Doctoris subtilis dist. I s. qu. I. n.&. contendentis, ad veram Poenitentiam non esse necene, quod de singulis peccatis
sigillatim fiat Contritio, de batisfactio, scd ad id sui ete, quod ea fiant generatim, de
confuse de omnibus omnino peccatis.
Notandum tertio, quod habere dolorem
seu detestationem de singulis peccatis, contingere possit ac fieri duobus modis: Primo quidem, ita quod cuilibet peccato secundum numerum, vel speciem correspondeat singularis dolor ac detestatio, sicque lociant detestationis actus, quot occurrunt memmoriae peccata commina: Deundo moto potest intelligi, nempe quod praeniisto conscientiae examine, dc peccatis,' quantum pinni tenti libuit, omnibus in memoriam revocatis, unico actu de eis doleat, eaque detestetur generati m. Quaeritur autem, virlimpe nitens sive extra sacramentum' Penitentiae,
sive in illius susceptione, debeat sigillatim, de per distinctos actus singula peccata inmemoriam re vocata detestari, Ac uti um magis dolere debeat de gravioribus, dc inimniis de Icvioribus peccatis.
AD Contritionem perfectam non est Neese se , quod peceator de singulis pereatis fgillatim doleat, ae ea detestetur . Haec est Doctoris loco supra Iaudato, ubi cum diaxinet, non necessario desiderari ad perfectam satisfactionem quod singularis fiat, tam secundum speciem, quam secundum numerum; subvit. Quod secundiim speciem, patet , quia Contritio potest correspondere ,, huic, dc illi: de illa est eadem secundum Hspeciem, maxime si objecta sunt eadem si secundum speciem . Quod secundiim nu- merum, patet, quia Contritio de pluribus is simul in generali, potest una Correspon-,, dere pluribus illis: sed tunc oportet ad is hoc, quod Satisfactio sit totalis, non di- si minuta, quod aliquid eius lassiciat pro is uno peccato, de aliquid pro alio , ali- Hquid, inquam, Ac aliquid, non de par- tibus integralibus in actu; sed de gradi- Obus intensionis, ita scilicet quod sit in is tanto gradu intensionis, quod in longe ominori iudiceret pro uno, de in gradu is quem supperaddit ultra , susticeret pro is
alio . Possunt etiam plures laticii actio- Mnes , vel partiales correspondere uni peccato. Iotales quidem, quia non est ,, peccatum, quod non ponit remitti per Miolam c.ontritionem, de tunc illa sola Hest totalis satisfactio. Potest etiam id cm ,, remitti per Contritionem remisiam, Ac Halias pqnas supplentes imperfectioncm is
Contritionis: Contritio autem intensa is
445쪽
c Iunis ex alia parte , disserunt etiam spe-
se cie , licet sint aequivalentes in acceptata tione divina . Breviter ergo, non Coria respondet cuicumque peccato propria
,, Satisfactio, quae scilicet nulli alii correbri pondeat; nec aliqua alia isti correlaon-,, det, sed cuilibet correspondet satisfactio,, Pro tunc propria , licet alia posset e ,, te propria. Intelligo pro tunc propria, , , vel ut in se distincta, vel ut aliquid vir- maliter inclusum in Sati,factione. me
Doctor, quibus verbis aperte nostram ass,, sertionem explicat. Probatur autem: Primo quidem ex Catechismo Tridentino de Poenitentia num. Io. tibi ait: Maxime hortandi, monendi sunt fideles, ut ad singula mortalia crimina proprium Contritionis dolorem adhibere fluctant : ita enim Eeteehias Contritionem describit, cum ait: Recogitabo tibi omnes annos meos
in amaritudine animae meae. Etenim reis
cogitare omnes annos , es figulatim pereata
excutere, ut ea ex animo doleamus. Sed apud
Erechielem quoque scriptum legimus. Si impius egerit Poenitentiam ab omnibus peccatis suis, vita vivet. Atque in bane sentenetiam Augustinus inquit : Consideret peceator qualitatem eriminis in loco, in tempore, in varietate , in persona . Ne tamen aliquis crederet, haec sic dicta este, quassi forent necessaria ad remissionem peccatorum, extemplo subjungitur : Neque tamen hac in re des. perent fideles de summa Dei bonitate, elementia ; is enim , cum nostrae salutis evidissimus sit, nullam moram ad tribuendam veniam interponit sed peccatorem paterna charitate
eo lectitur , simul atque ille se collegerit , es, universa peccata sua detestatui , quae deinde alio tempore si saeuitas erit , singula inmemoriam reducere, ac detestari in animo ha-deat , ad Dominum se conderierit: ita enim nos per Prophetam iubet sperare, cum inquit: Impietas impii non nocebit ei, in quacumque die eonversus fuerit ab impietate sua. Haetenus Catechismus. Probatur etiam ratione : Tum, quia nihil est asserendum in rc maximi momenti spectantis ad hominum salutem quin fundamentum aliquod habeat aut in Scriptura iacra, aut in Conciliis, aut in ,S. Patribus: at nihil eorum suadet necessarium esIead perfectam Contritionem, quod quis singula peccata per se, & regulariter in memoliam revocet, ac de ipsis doleat: igitur, &c.
Minde, persecta Contritio, & sufficiens
ad remissionem peccatorum , seri potest in instanti: sed in instanti non potest aliis
uis recogitare singula pcccata, ac de eis olere: igitur non est necessaria ejusmodi Contritio lingularis de singulis peccatis. Minor constat. Major probatur: Tum, quia ad veram,& perfectam Contritionem non requiritur temporis diuturnitas , ut diximus iapriori quaestione : Tum , quia pessimi peccatores brevi temporis compendio post untde peccatis suis dolere , & eorum veniam,
ac indulgentiam assecaui, ut constat exemplo latronis cum Christo D. crucifixi: Unde praeclarc Coelestinus summus Pontifex epist.2.
ad Episcopos Galliae cap. a. scribit: Desperet de
elementia Dei, qui eum ad subdemendum morienti sufficere, vel in momento posse nou eredit et Perdidisset latro praemium in cruce ad Christi dexteram pendens, si illam unius horae Paenitentia non iuvisset, eum esset in ycna-nitui G-per unius professonis sermonem habitaculum paradisi, Deo promittente , promeruit : Vera ergo ad Deum come o in ultimispositorum, mente potius est aestimanda , quam rem pore , Propheta hoc taliter asserente: Cum inis gemueris , tunc salvus eris. Nec obstat quod loquantur dumtaxat de homine in extremis constituto: nam si Contritio eo in casu sufficiens sit ad salutem, licet insta manea , nec supponens omnium peccatorum recordationem , & detestationem singularem, quidni pari ratione sufficiens erit quoties peccator propter Deum ostensum peccata sua generatim detestabitur pDenique , pq nitens dum recogitat aliquod peccatum sigillatim , & de eo perfectam Contritionem efformat: vel reconciliatur Deo antequam alia peccata sigillatim inmemoriam revocet, & de eis doleat, vel non , si reconcilietur : igitur caetera peccata ei dimittuntur: fieri enim non potest saltem devia ordinaria, ut homo simul sit Dei amicus,& inimicus: si non rc concilietur, igitur igium tilis est praeced cns Contritio , utpote quae suo frustretur esseetur quod utique dici non potest, maxime cum Contritio ex se sit ultima dispositio ad gratiam sanctificantem , per quam esticimur Dei amici, & constituimur
divinae consortes naturae: igitur ad veram,& pci sectam Contritionem non est necesse, quod fiat de singulis peccatis ligillati m. Neque huic assertioni repugnat Angelicus Doctor, quanquam enim a. p. quaest. II q. art. S., S. part. quo. 8T. βrt. videatur
exigere ad persectam Contritionem, quod
446쪽
38 Trin. I. Disp. II. Ait. III. Sin. I. Quaest. IIT
pq nitens revocet in memoriam singula peccata , saltem subsequenter propter obligationem ea confitendi, quantumvis per Conis tritionem prius fuerint remisia 3 attamen non negat, Contritionem generatim formatam de peccatis susticere ad veram peccati remio
sonem: nam q.28. de veritate art. . ad q. ait: Omnia peccata conveniunt in aversone a Deo ratione cuius gratiam impediunt: unde ad ,-flifationem non requiratur , quod in ipso iu- piseationis momento peccata singula cogitentum sussirit, quod peccator cogitet , se per culpam suam esse aversum a Deo et recogitatio autem
singularis debet praecedere, aut saltem subsequi jusistrationem . Non etiam huic assertioni contradicit Seraphicus Doctore nam dist. Ici. P.2.art.2.q. I. hanc eamdem agitans quaestionem, ait: Di- , , cendum, quod pgnitere de aliquo est du-M pliciter, scilicet in generali, & specia. M li. In generali, quando homo dolet ini, in generali de omni ostensa Dei , quam, , fecit. In speciali, quando dolet de hac, M vel illa. Dico ergo , quod de peccatis
G commissis per 'ignorantiam debet p*nite tere in generali, & dicere cum Prophe,, ta: Delicta iuventutis mes, ignorantias,, meas , . in speciali vero non teneturis pqnitere, sed tenetur sacere, quod in seri est, ut sciat, & peccata recognoscat . ,, Committuntur enim peccata per ignoran tiam suris, & tunc cognito iure cognoscit se peccane, ut Puta qui fornicatus est, ignorans illud elie peccatum . Commit tuntur etiam per ignorantiam facti , dili gentia debita non adhibita, &tunc cognoscuntur Domino revelante, Unde tenetur orare, ut Dominus parcat ei, veIvocatio singulorum'peccatorum in memoriam : igitur &c. iRespondeo cum Catechismo Tridentino supra , nis, & similibus Scripturae oraculis significari utile quidem, ac salubcirimum
esIe singula peccata in memoriam revocare, quantum ad remissionem totius ps nae peccatis debitq, quo enim magis peccator dolet de peccatis propter laesam summam Dei bonitatem, eo etiam dignior fit, cui ejusmodi peccata dimittantur , non solum quoad culpam , sed etiam quoad poenam. Obseries seeundo : Contritio est motus conversionis hominis ad Deum oppositus ipsius aversioni, quae facta fuit per peccatum : sed per quod libet mortale peccatum homo fuit aversus a loco : igitur etiam per singularem Contritionem. &C. Responaeo , quod si argumentum hoc vale
r et , consequens esset, fieri non pone peccati remissionem absque eo quod tot nerentactus Contritionis , quot admisia fuerunt peccata , sicque peccator pIurium criminum reus, instante. & urgente mortis periculo, non posset de tuis peccatis conteri : quod utique negant omnes: igitur ex ejusmodi ar- umento solum deducitur, quod Contritio, ut perfecta sit, debeat heri ex moti vocharitatis, quae est perfecta hominis ad Deum conversio; ac subinde pqnitens per Contritionem suffcienter avertitur ab omnibus peccatis, & ad Deum convertitur. Obiicies tertio , Pqnitcns per Contritionem exercet actum justitiae, per quem satisfaci Deo pro peccatis et igitur tot debent ecte actus Contritionis , quot sunt peccata a Deinde, Contritio est animae medicina, qua sanari debet a peccatorum vulnei e et et gori loquatur tantilin de peccatis non cognitis, si tamen suffcienter significat se nostraeas
revelet. Re Seraphicus Doctor, ubi licet i Oxuplex debet adhiberi , quot sunt pec-
Nego utramque consequentiam 3 Primam quidem , quia per unicam satisfactionem potest peccator in se punire, & vindicare Ieccata omnia a se commina, quemadmo-um reus plurium homicidiorum dicitur suffcientem pqnam luere, cum Pro eis expiandis damnatur ad mortem. Ad secundam eonsequentia dico, non opus esse ad curationem morbi medicina multi- sertioni non refragari . Obiicier primo varios Scripturae textUS, quibus suadetur recogitatio de singulis peccatis tanquam necessaria ad veniam obtinendam: hic Psai. 6. Meditatus sum nocte cum corde meo, exemitabar, is scopebam spiritum meum: Isaiae 38. EEechias Rex de Conti itione ser
monem faciens ait : Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animae mea. EZechielis 8. Si impius egerit P nitentiam ab om.
nibus peceatis suis , ipse an/mam suam viplici, dum una per se lassicientissima est: unicus autem Contritionis actus lassicit ad restituendam antime sanitatem, & ad di- opus est
useabit ; eonsiderans enim , b aDertens se i luenda omnia peccata: igitur non iob omnibus iniquitatibus suis , vivet . Sed i varios Contritionis actus adhibete.
447쪽
COxtritio persecta detestari debet preeata
inaequalia inaequaliter, is magis propria quam aliena . Haec est communis , maxime prima pars , cujus utique ratio est aperta; omnis enim actus consor mari dc-bet, ac proportionari objecto per se motivo i sed peccata in qualia inaequaliter participant ob istum motivum detestationis, quod aliud non est, quam ostensa Dei; igitur major debet ene Contritio de peccatis gravioribus , quam. de levioribus Patet etiam secunda parse nempe quod magis etiam detestari debeat propria peccata, quam aliena , ita ut majori dolore debeat homo astici de peccato mortali , & etiam veniali a se commisso , quam de peccato mortali commisso ab altero ; Patet, inquam, quia peccatum illud est magis detestandum quod magis est cavendum : at magis est cavendum peccatum proprium etiam tantum veniaIe quam mortale alienum. Sicuc aperte docet S. August. lib. de mendacio c. P. ubi ait et Si quaeritur quid horum potius debuit ebi. tare , qui utrumque nou potuit et respondebo Dum peccatum potius , quam alienum blevius potius quod suum, quam gravius quod alienum . Ex quibus concludere licet quod Peccatum veniale etiam minimum , ut est mendacium osticiosum, magis sit detestandum , quam maximum peccatum mortale alienum se
Repones et Charitas magis stimulat ad id faciendum, quod magis cedit in gloriam Der : sed magis cedit in gloriam Dei ,
quod caveatur peccatum mortale quam veniale, a quocumque fiat, igitur charitas magis inclinat, ut fiat peccatum veniale, quam quod permittatur proximus peccare
Distinguo majorem; Charitas ad id magissimulat , quando utrumque a Deo directe Did mathr,. de ipse conducit ad ejus gloriam concedo: quod tantum ad eam conducit in directe, & per accidens , nego , evitatio autem peccati mortalis a proximo commi tendi per peccatum veniale a me iaciendUm , non intenditur a Deoi: Tum, quia peccatum venialc non est medium ordinatum per se ad impediendum peccatum gravius alienum iaet subinde inordinate ad ejusmodii finem assumeretur; Tum , quia Deus vult me maparvam, Ac modicam, quam alienam, quantacumque illa sit: unde malor Deo ex me accedit gloria, ctim quodlibet peccatum caNe quam si peccarem leviter, ne proximus grais vitis Deum ostendati Tum, quia licet pecca tum alienum apprehendatur, ut malu S malum Deli, attamen cum Deus apprehendatur hic,& nunc nolle quod ego peccem venialiter ad vitandum grave peccatum proximi , cumque lex verae amicitiae inclinet omnino ad
non displicendum amico in his, quae ipse rationabiliter, & prudenter vult, inde hi, quod mihi non liceat levius peccatum admittere, ne proximus gravius committat. Tum denique, quia ut S. A ugust. ibidem luculeriter explicat, Si hane peccatis aperimus viam, ut permittamus minora , ne alii maiora committant . lato limite , imo nullo limite , sed convulsis , , remotis omnibus terminii infinito
patio euncta intrabunt.Atque regnabunt .suam
do enim fuerit definitum, peccandum esse homini minus, ne alius peccet amplius , prosectδ, furtis nostris supra cadebuntur aliena: i qua impietas visa fuerit , etiam peior incestis, incesta quoque facienda dicentur a nobis usi eo
modos agi potuerint, ut illa impietas non committatu3 ab aliis . . me sapere quid es aliud,.msi a pere , vel potius insanire 3 A mea quippe iniquitate , non ab aliena, sive in me, Iris ira aliis perpetrata , mihi est cavendet
Urgebis, Licet Sanctorum exempla sectari,
sed aliquando leviora peccata voluerunt ad mittere, ut graviora vitarent in proximo , ut constat exemplo Loth, qui Gen. IO. dicebat Eodomitis, Habeo duas filias, quae necdum cognoDerunt virum, educam e S ad Dosis abutiminis eis ,sicut Dobis placuerit, dummodo viris ictis nihil mali faetatis, igitur &c. Respondet ibidem S- Augustinus , Aliena ille vi' iustus timendo peccata , qua nisi coetentientes inquinare non possunt ferturbatus non attendit suum et quo voluit subdere starlibidinibus impiorum . Mo . ovando in Script ris sanctis legimus, non ideo, quia facta re dimus, etiam faetenda eredamus, ne molemus pr cepta , dum passim sectamur exempla in au viro quia iuravit David se occisurum e e Nabani, i, elementi consideratioue non cit, propterea illum imitandum esse dicemus ut temtre iuremus non esse facturos, quod nora
esse faciendum pocleia tiaeamus p Sed sicut iratum ( Loth timor impulit, ut pro iiivire mlias, vellet se linum (Davidem ut temeregis diligeret propriam sanctitatem 1 tametsi riurarat , ira turbavit - Caeterum , non adeo
448쪽
dissicile erit Loth virum justum excusare ab omni peccato , teste S. Augustino supra, ubi ait : Ni, frie pro definsione hujus
viri in eas se quispiam coarctet angustias, ut dicat, quoniam accipere, quam sacere praestat injuriam pati et hospites autem illi non
erant utique facturi in uriam , sed passuri , maluit vir iustus filias suas injuriam pati , quam hospites suos eo iure , quo suarum dominus erat ,-nmerat non eas peccare si
id feret , quia pereantes potias , quibus non consentirent , sine peccato proprio sustinerent. Denique , non seipsae stuprandas, quamvis pro masculis Aminas pro illis hospitibus obtulerunt , ne reas eas faceret non perpesso libidinis alienae, sed suae eonsensio voluntatis . Nec Pater earum Me in se fieri permittebat , cum hec facere conarentur , quibus hospites non prodebat , quamvis minus mali esset, quod inuro, quam si fieret in duobus. sed quantum poterat resistebat , ne ipsum quoque illius proprius maeularet assensus, quem sibidinosus furor
etiamsi praevaluisset viribus corporis, tamen non consentientem non maculasset alienus . In F-habus autem non peccantibus, nec ipse peccabat , quia non eas necare si opprimerentur
invitae , sed peeeantes ferre faciebat , tanquam si ab improbis, ut sui servi caederenturpiferret , ne hosyites eius paterentur eaedis imiuriam . Hucusque S. Augustinus, excusans factum Loth a peccato, quia solum fuerit permissio minoris peccati ad impediendum majus peccatum . Hinc , ut bene notandum
est , non suasit simpliciter, & absolute Sodomitis stuprum suarum filiarum, sed comis parative dicens: Abutimini eis, fui vobis placuerit , dummodo viris istis mali nihil faciatis . Quasi diceret , si alterutrum velitisfacepe, potios facite quod minus est, quain quod majus est.
1uid fit tant itio imperficta , seu Attritio ,
, quomodo conferat ad remissionem peccati .
N 'tareum primo , Attritionis nomine
I hcologos vulgo significare eam peccati detestationcm, & dolorem, qui fiat, di concipiatur ex aliquo motivo, quod non
sit ipse Deus, quatenus est propter sediligendus, & ut summie sibi bonus , a quo
mortale peccatum avertit. Porro motivum
illuc doloris d lex assignatur a Concilio
Tridentino sec. Id. e. q. ubi cum contriti nem in genere distinxisset in perfectam, Mimperficiam , quorum priorem simpliciter
Contritionem appellat; posteriorem vero nominat attritionem 3 statim subiiciti attritae titur , quoniam vel ex turpitudinis Reeeati consideratione , vel ex gehenna, b penarum metu commaniter concipitur bae. , Ubi duplex assignatur hujus Attritionis generale motivum , nimirum turpitudo pereati ,
gehennae ac se claram metus , ad quae cstemra quaecumque motiva facile revocamur,
nam desiderium beatitudinis, ac metus illius amittendae comprehenditur sub timore gehennae , & renarum: liquidcm nomine gehennae Concilium non tantiim intelligit pq nam sensus , sed etiam pgnam damni , leu carentiam fruitionis , & posscstionis
Dei , quam peccator aeternu incurrerct ,
nisi pqniteret , & admissi peccati veniam
obtineret: idem enim est timere carentiam
alicujus boni, & illud desiderare, & viccversa optare alicujus boni possessionem , idcm est ac illius jacturam, & perditionem timere. Unde timor ille de objecto perdendo, illius oblecti dilectionem importat, &vicissim dilectio timorem . Hinc vulgare illud. Tantus est Geor in admittendo, quantus fuit amor in possisndo . Similiter quaecumque alia malitia , propter quam detest mur peccatum, comprehenditur sub turpitudine peccati, qualis est infamiae nota imcurrenda , non sollim apud homines mortales , sed etiam coram Deo, & beatinium is mentibus, nec non & animae per peiam catum vitiatae horrendae difformitas, lator, horror &C. Notandum secundo, Attritionem, & Con tritionem in hoc invicem convenirc, quod, utraque sit animi dolor, ac detestatio de peccato commisso , cum propolito non pec candi de c(tero; sic enim Contritionem in genere definit Concilium Trident. sesi. I .. cap. q. eum ait: contritio , quae primum i cum inter poenitentis actus habet, est uitia lori ae detestatio de pereato commisso , cum proposito non peccanda de caetere. Conveniunc ra
super , quod utraque si dolor de peccato
propter Deum otiensum: nam Attritio ,.quatenus est medium ad obtinendam veniam in Sacramento Imnitentiae, debet esse dolor de peccato, cum aliquo relaeotu ad Deum: unde infamia mere humana, quae per pecca tum incurreretur, licut di quaecumque planta quatenu& dumtaxat ab hominein iligcio
449쪽
da, non possiet este motivum verae, ac pro-
Irie dictae Attritionis , ut obsetvat Lugo
i m. s. n. Iss. siquidem per Attritionem homo debet converti ad Deum, ut ab eo peccati veniam Cbtineat , virtute Sacramenti Poenitentiae, si vero solus sit dolor de peccato propter infamiam tantilm humanam , vel Propter pqnam ab humano judice infligen- clam, ille actus nullo modo erit conversio ad Deum, quippe non procederet ullo modo ex amore , vel timore Dei, sed ex timore humani Judicii, qui autem non movetur ex timore, vel amore Dei, sed ex timore hominis, ille nullo modo satisfacit Deo ,
nec honorat Deum, nec praefert Deum Creaturae : non enim relinquit peccatum propter
aliquam persectionem , quam recognoscit
in Deo , sed propter potentiam Judicis
creati, vel aliud simile . Requiritur autem in omni vera conversione , quod detur aversio a peccato. & conversio ad Deum; licui in peccato fuit aversio 1 Deo, & converso ad creaturam, quare sicuti converso ad creaturam fuit propter aliquam persectionem cognitam in creatura, ita conversio ad Deum debet esse propter aliquam perfectionem ipsius Dei, ut propter potentiam puniendi, quam timemus, vel propter bonitatem, quam amamus, vel propter superi ritatem , cui obedimus dec. Ubi ergo non movet aliqua Dei pertastio, non datur ps- nitentia, quam Deus exigit, illa scilicet , qua homo cognoscat aliquid in Deo, ratione
cuius non debeat postponi, sed potius pr*ferri creaturae: unde non quaecumque tur
pitudo peccati, & timor pqnae est lassiciens motivum Attritionis, sed quatenus utrumque habet respectum ad Deum . quatenus videlicet peccatum est vel inobedientia , vel irreverentia, vel ingratitudo in Deum; aut quid simile; nam haec omnia fundant turpitudinem peccati, ut peccatum est formaliter , & quatenus dicit oppositionem
cum Deo; quare qui sub hac ratione detestatur peccatum, movetur ab aliqua excellentia Dei, cujus intuitu ad ipsum Convertitur , de ipsum praesert creaturae , quam prius dilexerat plusquam Deum . ConDeniunt tertio, quod utraque annexam habeat dilectionem Dei, tanquam summi boni, saltem virtualiter , qui enim revera dolet se peccasse propicr Deum offensum, necestum est , quod habeat amorem Dei, se item virtualem
in tantum enim dolet se offendi me Deum, in quantum diligit . Conveniunt tandem , quod uterque ille dolor , tam Attritionis
quam Contritionis , ordinetur ad x mi sionem peccati consequendam per Sacramentum Poenitentiae in re , vel in voto susceptum. Notandum tertio: Attritionem, & Contritionem invicem discrepare. Primo quantum ad virtutem , & estectum, nam, inquit Concilium Tridentinum supra laudatum , Contritio aliquandra charitate perfecta hominem Deo reconciliat, priusquam Sacramentum penitentiae actu suscipiatur cum voto illud luscipiendi . Attritio vero extra
Sacramentum Poenitentiae etiam cum voto
illud suscipiendi non lassicit ad peccati veniam impetrandam, ut ibidem docet Concilium; dicens , Quamvis sine bacramento Pqnitentiae per se ad justificationem perduc
re peccatorem nequeat, tamen eum ad Dei gratiam in Sacramento pqnitentiae impetranis
tam disponit . Seeundo , differunt ratione principii ,e quia Contritio elicitur a virtute Pqnitentiae, quatenus habet charitatem annexam, vel ab ea imperatur : Attritio vero provenit a virtute Pqnitentiae , prout habet annexam virtutem spei, quippe dolet de peccato ex metu gehennae incurrendae ,
& timore amittendae beatitudinis , quod utique spectat ad virtutem spei, quq clim habeat pro objecto Deum, ut nobis bonum& a nobis possidendum, etiam tendit in id, quod huic possessioni avellatur , & ab
ea removet, qualis est peccati turpitudo .& periculum gehennae incurrendae. Tertio, differunt ra ione motivi, quia Contritio perfecta elici debet ex amore Dei , ut summi boni super omnia dilecti , & ex affectu charitatis , imperfecta vero debet quidem elici ex dilectione Dei ut summi boni super omnia amandi , non quidem propter se, sed propter nos, seu non quatenus est sibi ipsi bonus , sed quatenus cst bonum nostrum, in cujus possessione stat nostra
aeterna stlicitas, & in cuius amissione summa nostra miseria, & inllicitas consistit. Unde Contritio provenit ex amore amicj-tiae , qua Deus diligitur propter se. Attritio vero provenit ex am dire eoncupiscentiae , qua Deus diligitur propia nos, Ecut bonum nostrum . .
Unde amor spei comparate ad amorem
charitatis dici potest impersectus, is initialis
imperfectus quidem non absolute, sed respective, & comparati vc , quia motivum miniis habet perfectum , quam chari-
450쪽
tas , quae Deum diligit tantum prodier se , & nu lo habito respectu ad bonum adigentis, initialis vero, quia, ut apparebit infra ex S. Augustino, ab ipso amore spei, &timore gehennae promovemur, & provocamur ad amorem charitatis; unde iste timor , & amor ex affectu spei est veluti semen , ac primordium , & initium salutis quando videlicet concipitur ex impulsu Spiritus sancti, nam , inquit Concilium Tridentinum supra laudatum, timor, & amor ille donum Dei est, is, Sobitus sancti impulsus , non actae quidem iubabitantis , sed tantum moven- iis , quo paenitens adiutus viam ad iusitiam
Ex quibus apparet persectam Contritionem ab imperfecta non distingui ratione si rationis, quia diuturnus dolor ad Contritionem perfectam non requiritur, ut jam di-Σimus . Et insuper Ionge di uturnior potest esse dolor Attritionis, quam Contritionis,
cum illius objectum sit quasi sensibile, &e cacius assiciat mentem, quam objectum Contritionis 3 siquidem effcaeliis homines moventur. ad aliquid fugiendum timore Pqnae, quam amore justitiae. Neque etiam Contritio , & Attritio distinguuntur ra- Tione intensiunis ; quippe clim intensus dolor ad Contritionem perfectam non requi-xatur , clim quilibet dolor etiam in gradu remissis elicitus ex supernaturali moetivo charitatis revera sit actus Contritio-DiS : magis autem & minus speciem rei
Non denique Contritio ab Attritione distinguitur, ex eo quod perfecta Contritio
informetur gratia, & cnaritate habituaIi: Attritio vero minimc, quia interdum accidit, ut Attritio eliciatur ab homine susto, di existente in gratia: Contritio vero ab homine existente in peccato producatur. Nec obstat Concilium Tridentinum dicens seis. Id. cap. q. Et si Contritionem hane aliquandoctaritate per am esse contingat , hominemque Deo reconciliare , priusquam hoc Saer
mentum ( Pqnitentiae 3 actu suseipiatur &c.
His enim verbis non significat Concilium , Contritionem semper elici debere ab homine, qui cnaritatis habitum obtineat, alioquin frustra dixi siet ibidem , initio capitis: Contritionis motum sume quovis tempore ad impetrandam veniam peccatorum
necessarium , & in homine post Baptismum lapso demum praeparare ad remissi Nem Peccatorum , etenim qui charitatem
habitualcm possidet, jam peccatorum veniam obtinuit, ac proinde frustra ad cain assequendam praepararetur. Sollim itaque vult Contritionem eam pertastarn censeri , quae elicitur ex motivo charitatis, in quo a Contritione impersecta discrepat, quae ex ejusmodi motivo non elicitur, sed dumtaxat ex motivo spei.
His ita praemissis, duo supersunt hac in
quaestione praecipue determinanda . Primum quidem, utrum dolor de peccatis ex timore gehennae conceptus , sit bonus, & utilis ad salutem. Secundum , utrum Attritio, seu dolor ex metu gehennae, & ex affectu spei elicitus cum bacramento Poenitentiae lassiciat ad remissionem peccatorum.
A Tiritio seu dolor de pereatis ex metu graIL Mn- , aut turpitudine peccati elicitus, es bonus , is, utilis ad salutem. Haec Concluso est de fide determinata in
Concilio Tridentino ses G. can. 8. hi Suc bis : Si quis dixerit gehennae metum , per quem ad miserieordiam Dei de pereatis dolendo confugimus , vel ra precato abstinemus , pe eatum esse , aut Peccatores peiores facere , an thema s. sit sessi Id. c. . definit, doIorem ex gehennae, & pqnarum metu conceptum si voluntatem pereandu exeludat, eum sis v niae, non saelum non jacere hominem hysteri. tam , O magis peccatorem, verum donum Dei
esse , , Spiritus sancti impalpum, non adhue quidem Moabitantis , sed tantum mcventiI , quo paenitens adluius viam sibi ad iustitiam
Probatur primo haec veritas ex Scriptura sacra, quae pluribi timorem servilem commendat: bic Prov. I. Timor Domini principium sapientia , quod utique oraculum SS. Patres explicant de timore servili : is enim est, qui lapientiam inchoat 3 nam filialis illam perficit, de consummat : sic pariter Eccles . a. Dinoae Domini expellit peccatum . Quia videlicet disponit ad justificationem,& expulsionem peccati, ut explicat S. AU-gustinus infra laudatus . Similiter Isaiae 26. Concepimus, quas parturivimus , im peperimus spiritum salutis, non fecimus in terra. Ubi Io. Interpretes legunt: a timore tuo Domine concepimus, bis peperimus virutum salutis, is, pcnitentiae salutaris. Hoc ipsum unanimi calculo docent SSIatres, qui timorem illum commendant, de