장음표시 사용
461쪽
xt r. Jo. q. fui non dil git manet in morte:
igitur ad justificationem etiam cum Sacramento, non lassicit Attritio concepta ex
metu gehennae; sed requiritur affectus, &motus charitatis.
Distinguo anteeedens: Requiritur Dei dilectio actualis, aut habitualis, concomitan S, aut subsequens, concedo; sola actualis, &Praevia: nego. verum quidem est , quod
non positi fieri peccatoris iustificatio sine
Dei amore, & charitate habituali, quae a gratia sanctificante non distinguitur; sed non absolute requiritur, quod actualis, & formalis Dei amor ipsam justificationem praecedat, dum peccator eam obtinet per Sacramentum: vertim ad id suffcit amor Dei habitualis, seu charitas, quae est forma hu-
jusmodi justificationis, per quam videlicet Peccator fit Dei amicus, & ipsi gratus. Ita
Voctor ejusmodi auctoritates solvit dist. Id..2. n.2O. ubi ait: suod sine amore Dei MAIus consi uitur veniam, potes ibi accipi venia, non tantum pro paenitentia , sed pro fine Paenitentiae ,-ita eum intemgimus , quoa per Irinitentiam aequiritur venia, is illa venia est, quando quis per gratiam acceptatur ad amicis etiam aemissam.
ei dico S. Augustinum loqui de Dei dilectione, quae proveniat non ex affectu Charitatis, sed ex affectu spei: ad quam utique Dei dilectionem conducit ille gehennae memtus, nullus enim vero attritus gehennam timet, nisi quatentis est privativa aeternae Dei possessionis, ac subinde quando dolet de pcc-Catis propter metum gehennae , dolor iste terminatur ad Dei dilectionem; non enim timeret gehennam, nisi quatenus est privativa possessionis Dei, neque doleret de hujusmodi privatione, nisi Deum diligeret; nam
tantus est dolor in amittendo, quantus est
amor in possidendo: igitur vera Attritio semper habet adjunctam loci dilectionem ex affectu spei, si non explicite, & formaliter ,
saltem virtualiter, & implicite. Dices Tertio : Cum lex Evangelica longe sit praestantior lege veteri, etiam praestantius requirit remedium ad obtinendam peccati remissionem : ubi enim lex est perfectior, ibi gratiae consequendae media debent esse praestantiora; sed Contritio strictcium-2ta, quae fuit medium necenarium ad Consequendam gratiam in veteri lege, est medium praestantius Attritione, seu Contritione imperfecta: igitur haec etiam neces-
Distinguo minorem: Contritio perfecta est
praestantior Attritione, si consideretur le-cundum entitatem, concedo : si spectetur per ordinem, & habitudinem ad finem &effectum, ac modum procurandi finis & e fectus in Sacramento Poenitentiae , nego ilicet enim Contritionis natura, & virtus sit praestantior, & perfectior Attritione, si secundum se spectetur: unde potest extra Sacramentum ad justificationem perducere , quod Attritio non potest: Attritio tamen juncta Sacramento ,. tam potest ad justitiam,& gratiam ultima te disponere, seu perducere, quam ipsa Contritio; nimirum ad ipsam gratiam, quam Poenitentiae sacramentum ex oeere operato producit in poenitentibus et aa hanc enim requiritur solum ut tollatur
obex malae voluntatis ad creaturam conversae; Attritio autem juncta bacramento potest id cffcerc; quare dicitur aequivalcnter ultima dispositio , quanquam ad gratiam ex opere operantis producendam iri bacramento Contritio stricte sumpta perfectitis disponat, quia majus est hominis meritum, quam Attritio. Diras quarto: Plurimi e gravioribus Theologis, maxime vero Doctores Seraphicus , & Subtilis , aperte docent , Attritionem non lassicere cum Sacramento ad remissionem peccati l quia non excludit voluntatem peccandi. Primi namque Seraphicus
quod absque dubio timor servilis est donum spiritus sancti: Et ratio butius est , quoniam Nut donum Dei est nosse , sive eredere st nas futuras, pro eo quod mi es quaedam rarias Lluminatio is directio: sie donum Dei es illa,
paenas aeternas refugere , , timere , pro eo quod ex tali dono est quaedam eordis emolhtio, b, fluxus concupiscentialis rfrictio, is, in hac quaedam recti,atio. Et propter illum timoremeest homo h pereatorum perpetratione , licet non omnino cesset a voluntate. Nam subdit: Voluntas peccandi manet in habitu, b radice , quia deformitas es circa umentem. bi- militer Doctor Subtilis in d. dist. m. quaest. tinica, ubi agens de Poenitentia, quae tautum fit in extremis vitae, ostendensque eam esse dubiam , hoc probat variis rationibus , maxime vero auctoritate S. August. dicentis, Oportet non solum timere Iudicem, sed diligere , arbitrii enim libertatem quaerit , ut dolere possit commissa , non necessitatem l charietatem , non timorem , igitur ex eorum sententia dolor conceptus ex
462쪽
metu gehennae non sufficit ad remissi
Nego antecedens s Et ad Seraph. Doct, rem dico, illum per voluntatem peccandi, quam dicit manere in habitu, & radice, nihil aliud intelligere , quam peccatum habituale, sive maculam quae remanet post
praeteritum actuale peccatum, quae non expellitur per timorem servilem , nisi accedente Sacramento, ac subinde poti iis per Sacramentum , quam per timorem illum ,, pellitur, ait enim q.2. Cum dico timori rem servilem, duo dico, videlicet ipsumis habitum, quo anima disponitur ad ti-- mendum Deum, ut punientem eos, qui praevaricantur , di ulterius nomine ser-,, vitutis importatur deformitas peccati , quae annexa est illi habitui in eodem homine, ratione cujus ille homo dici-,, tur esse servus peccati , & timor in eois existens, dicitur esse timor servilis. Per hunc etiam modum, clim dico ali- , , quem timere serviliter . duo dico: vide-,, licet aetum ab illo habitu egredientem, si & voluntatis servitutem , sive deformi-- tatem comitantem. Sed attendendum ,
is quod hoc potest esse dupliciter: aut ita ,3 quod deformitas illa voluntatis conco- se mitetur quantum ad habitum; sic potestis esse, quod aliquis serviliter timeat, &- tamen motu illo non peccabit; quia si ex A cogitatione pinnarum aliquis abhorret osse fendere Deum, hoc potest esse praeter pec-
catum octuale. Si autem concomitatur in se actu, quamvis ipsum timere de se non sit., malum, tamen ratione deformitatis actua-,, Iiter annexae depravatur. Sicut aliquisqui
timet scenas , dc timendo dolet , quod ri tales poenae infliguntur pro culpa . &,, actu etiam concupiscit peccare, sinone
se set illa poena, & hoc modo serviliter est
,, peccatum, di malum. Hoc autem nonia est semier, cum quis movetur timore seris viti: alioquin per usum illius doni magis se homo a gratia elongaret, quam praepa- ratet, quod plane falsum est . Ita Seraph. Doctor, unde concludit: Et ideo conce-- dendum est, quod usus timoris servili sym,, test esse bonus, licet non sit bonus bo. nitate meritii sed magis bonitate praepa-- rante, vel ordinante ad meritum , quae vi simul stat cum peccato. Unde dc ratio-M nes, quae hoc ostendunt , concedendae M lunt. cauapropter respondens ad primum,
M ait; Illud vero, quod primo obiicitur in contrarium, quod in timore servili vivit Avoluntas peccandi, & quod dolet de eo, si quod lex vetat, dicendum quo illud ver- tabum Augustini non intelligitur , quod is semper, quando timet, doleat actu, & si similiter quod voluntas peccandi semper Hsit in actu, sed hoc dicit , quia manet in is
habitu, & radice: licet autem voluntas risit per Deccatum deformata, & regnet in ea malus amor: potest tamen aliquando semoveri ad aliqua bona opera in genere , is vel ex circumstantia, per aliquam gratiam is gratis datam non committendo culpam , M&c. Igitur censet Seraph. Doctor, dolorem peccati propter gehennae metum, seu Attritionem, posse excludere omnem actualem affectum, & voluntatem peccandi, quam vis per se non sit sufficiens ad removendum peccatum habituale, seu deformitatem illam,& maculam , quae remanet in peccatore transacto actu peccaminoso , nisi illa Attritio
jungatur Sacramento Poenitentiae.
ad. Dodorein subtilem reboaedeo, dici posset
Primo eum ibi agere maximc de Poenitentia quae extra Sacramentum sufficiat ad salutem , ad quam procul dubio requiritur amor Dei , sive Contritio charitate perfecta . Secundo
dici potest quod, si sermo sit de Ponitentia,
seu de dolore Poenitentiae juncto Sacramento Poenitentiae, illa verba oportet non solum inmere iudicem, sed alligere , non tam significant aflectum charitatis quam spei; ut colligitur ex sequentibus : non igitur timeat pa
nam qui paenitet, sed adiuetur pro gloria: Anxiari autem pro gloria, nihil est aliud quam
timere privationem beatitudinis, & aeternae haereditatis, quae per peccatum deperditur,& per poenitentiam restauratur. Porro haec animi anxietas ab alia virtute oriri non poetest, quam a virtute spei; ac subinde neque S. August. neque subtilis Doctor , per dii ctionem aliud intelligunt quam affectum spei. Potro Attritio habet hunc assectum , is quidem nemo potest peream timere gehennam; quin pariter habeat displicentiam v luntariam, quod peccaverit, quia peccando amisit sus ad haereditatem sibi repromissam: quae utique displicentia tendit in Deum saltem mediate; quippe clim Deus sit objectiva beatitudo, quam recuperare sperat poenitens. Quod autem Doctor non de alio dolore quam Attritionis loquatur, quando videlicet poenitens in extremis suscipit Sacramentum Pinnitentiae, apparet ex his quae
subjicit, n. P. ubi ex dictis colligit: suoa
463쪽
infirmo lam ad artieulum istum deducto suadendum es, ut secundum 'am Hisbiluviem
laboret ad paenitentiam orainatam, ut stilicet non obstante dolore vel timore , utatur ratione
quantum potes, is nitatur habere displicentiam voluntariam propter finem debitum , scilicet proptor Deum, On renitatur malae inelinationi habitus, is delectationum praesentium; es, laboret ad dispheentiam quantum poterit habere, licet brevem , is, ne in desperationem mittatur , extollenda es sibi misericordia, proponendo sibi exemplum de latrone icto , euius
fuit pareitentia sera, sed non sera Indulgentia.
Quidus verbis Doctor veram, diminutam, ac imperfectam rationem , & doctrinam haud dubie traderet, nisi sic intelligendus esset, quod velit ad justificationem extra
Sacramentum requiri amorem amicitiae , seu charitatis perfectae , cum Sacramento vero lassicere amorem concupiscentiae sive dilectionem minu, perfectam 3 quam utique charitatem , sive potius spem dissicile est peccatorem habere in extremis, probat; quia, ut mox dicebat, sui usque tune fuit
impaenitens non videtur tunc extorquere a s
P o displicentiam notam , nisi timore poenae imminentis, praesumitur enim, be. Et recte quidem dixit, praesumitur , quia accidere potest contrarium 3 licet valde sit timendum hujusmodi peccatorem retinere adhuc
internam complacentiam peccatorum praemteritorum, nec- non & conditionalem ac
feetum peccandi, si periculum mortis non immineret , &c. Urgebis: Ut Poenitentia sit salutaris, debet esse simpliciter voluntaria: sed ex D ctore ibidem , Poenitentia, quae fit in extremis solo metu gehennae, non est simpliciter voluntaria et igitur, &c. Major Constat. Minorem vero sic declarat Doctornu. s. ad hoc , inquit, quod displicentia valeat, is fit ordinata , oportet quod pt debite
circumstantionata , , maxime circumstantia
Fnii, is principii actrui principalis , ut scilicet set voluntaria propter Deum , sed difficile
es tune habere actum se cireum tantionatum: quia qui usque tune fuit impaenitens, non Di, tur tune exsorquere a seipso displicentiam novam, nisi timore paenae imminentis: praesumitur enim , quod si remotus esset a paena, sicut pr/uF, non extorqueret a seipso illam dispheentiam, sicut nec prius: Tum, quia aliquia
pliciter involuntarium videtur causa sius di-iplicentia di, nam expectario mortis Didetur cauia istic disse cretia, illi autem est involunt
ria , is quod non fit, nisi eae suppositione euo
iusdam itrvoluntarii, non est simplieiter voluntarium, sicut non omnino volunturte pro lauquis merces in mare, si non proiicit, nise , suppositione cujusdam perielitationis, quam no let : saltem quod non es , nisi sie inmolant
rium, non est multum ace tum alii, nee m tum videtur tropter amorem eius factum. Ita
Doctor, quibus significat Poenitentiam ex
metu mortis conceptam, non esse voluntariam, nec Deo bratam: ergo multo minus voluntaria erit Poenitentia Concepta
propter metum gehennae , qui longe maior est quam metus mortis; quia gehennamajus infert damnum , quam mors natum rati, i ac subinde majorem metum incutit:& consequenter magis minuit rationem voluntarii in eo, quem ob ejusmodi metum peccasse poenitet.
Respondeo, in voluntarium dici tripliciter. Primo mado pro eo, quod nihil omnino habet de voluntario : Secundo modo , pro eo quod plus habet de voluntario , quam de involuntario : Tertio modo pro eo quod sit in- dependenter ab omni circumstantia, quae actum impediret: quod autem fit ex metu, esto non sit simpliciter voluntarium primo modo est tamen voluntarium simpliciter secundo modo. Porro Doctor intelligendus est de voluntario primo modo, ut colligitur ab exemplo, quod ipse proponit, & repetit ex projiciente merces in mare: illa namque proseelio est simpliciter voluntaria , quia procedit a voluntate essicaci projiciendi eiusmodi merces cum suffcienti cognitione circumstantiarum; tametsi habeat aliquam rationem admixtam in voluntarii, & fiat contra inessicacem inclinationem istius voluntatis , quae nollet ejusmodi periculum adesse, ut sal vas, de integras merces haberet: unde illa projectio est simpliciter voluntaria ex parte operantis, licet non sit simpliciter voluntaria ex parte obsecti, sed tantum propter circumstantiam imminentis periculi et igitur displicentia peccati metu gehennae , etiam dicenda est voluntaria simpliciter hoc secundo modo, tamen dicitur in voluntaria secundum quid, non quidem propter limplicem complacentiam peccatorum, seu affectum peccandi , si periculum gehennae
a beniet; haec enim conditionalis voluntas eo set peccaminosa, quia ex oblecto suo est mala: sed dicitur involuntaria secundum quida nolitione illius periculi, quod utique renitens nollet adeste: simpliciter autem, & abso-
464쪽
Iute displicent peccata, non tantiim externa, sed etiam interna rum alioqui non posset peccator imminens gehennae periculum evadere. Hinc magna est diversitas inter projectionem mercium in mare, & Attritionem : nam ut quis evadat imminens naufragii periculum , lassicit illa externa mercium projectio et ad
evadendam autem gehennam, necessario requiritur detestatio omnium peccatorum non solum externorum, sed etiam internorum ;unde potest aliquis periculum naufragii evadere , tametsi habeat hanc conditionalem voluntatem non projiciendi merces , nisi
periculum urgeret et Attritus autem non
potest habere hunc conditionalem affectum, non detestandi peccata, nisi gehenna immineret, quia noli potest gehennae pericu, tum evadere, nisi omnem omnino a nectum peccandi excludat.
me obstat , quod ibidem subjiciat Doctor,
illam detestationem, quae habet admixtum aliquid in voluntarii, non esse multum acceptam, & gratam Deo; fateor enim, quod Atti itio ex se, & seorsim a Sacramento , non sit multum Deo accepta, nec possit Deccatorem in Dei gratiam restituere. Quoci autem sit ea Doetoris sentcntia , apparet ex his, quae docet dist. I . quaest. . n. . ubi l
quens de remissione peccati post Bapti cmum commissi per Sacramentum , & s, ne Sacramento , dicit , quod dum quis Iustificatur per Sacramentum, recipit illius effectum, scilicet gratiam poenitentialem :Non quidem ex merito, inquit, quia dispositio
interior non erat sufficiens per modum meriti ,
sed ex pacto Dei es ientis Sacramento suo adessectam illius, ad quem instituit Setcramentum
alioquin non appareret, quomodo Sacramentumrinuentiae esset secunda tabula , si nunquam per. ipsum, ut Sacramentum es, posset Recuperari secunda gratia amissa, sed tantum per attritionem, tanquamper praeviam dispassionem, is per Contritionem tanquam per dispositionem completivam: Igitur ex mente Doctoris Attritio susticere potest cum Sacramento ad justificationem, etiamsi parum secundum sciit Deo accepta, Sc grata ..
C X his sequitur primo , quod ut Attri-
C. tio iussiciat cum Sacramento ad justificationem, debeat esse supernaturalis 3 ita
namque desinit Concilium Trid. Psi i .
c. ubi an :. Astrium m non saeum non facere hominem hyocritam , is magis peccatorem; verum etiam donum Dei esse, is Spiritus rimpulsum. Unde si T. 6. can. 3. definit: Si quis dixerit, sine praeveniente Spiritus sanctus inspiratione , atque eius adiutorio , hominem credere, sperare, aut pcnitere posse , sicut oportet, ut ei iustificationis gratia conferatur , anathema sit. Quod etiam testantur Scriturae sacrae oracula, quibus Deus sibi triuit hominis poenitentiam: Sic EEechiel
Auferam a vobis eor lapideum de carne oris stra, b, dabo vobis eor carneum et Et Threis norum Converte nos Domine ad te , ,eomertemur. Hinc Lucae 2a. Conversus Dominus respexit retrum is egressus foras Petrus flevit amar3. Quae verba sic expendit S. Ambr. Quos Iesus respicit , plo' ,, rant delictum, negavit Petrus Christum , ,,& non flevit, quia non respexerat Do- , minus: negavit secundo, Ac non flevit, is quia adhuc non respexerat Dominus et is
negavit tertio , respexit Jesus, & ille fle- rivit amarissime. Quapropter Concilium si
Arausc. secundum Can. q. decernit , per S. Spiritus infusionem , & operationem , in nobis fieri non tantum, ut a peccat purgemur, sed etiam ut purgari velimus rpurgationis autem a peccato volu ntas est
Attritio, vel Contritio et igitur censet Attritionem non posse esse salutarem , nisi sit supernaturali auxilio Dei Concepta. Dices: Attritio concepta naturae viribus ex metu pinnarum Inferni, quas divina fide credimus, est supernaturalis , utpot quae motivo supernaturali concipitur, sica Attritio supernaturalis ad peccati remissionem lassicit: ergo, &C. Diclinguo maiorem : Super naturalis Obj ctive tantum, de materialiter, ut ea fides, qua credunt haeretici Trinitatem divinam . de Incarnationem Verbi , concedo 3 formaliter ex objecto fot mali, & edicienter ex influxu caulae produccntis Attritionem cujusmodi requiritur ad gratiam peccati remissivam , neg . Dices secvnao: Detestatio peccatorum ab-MIuta, non hypothetjca tantiirn, Ac ine ficax , ad pecca hi remissionem suffcit: sest Attritio concepta naturae viribus potest esse detestatio peccatorum essicax, & absoluta: ergo, dico
Distinguo maiorem: Si fiat ex gratia Dei ,
concedo: ex natura, nego: nam ex Arau
ticano secundo Can. . sivi per naturae DC -r m, aliquid eluere passe confirmat, soli
465쪽
tem pertinens, absque illuminatione, binoi, ratione S. Spiritus, haeretico fallitur spiritu ,
intelligens Dei vocem in Evangelio dicem iis et Sine me nihil potestis facere. Dires tertio: Doctor subtilis in q. p. Id.
q. a. n.Iq. aperti, docet dolorem de pecca. tis naturae viribus conceptum, lassicere ad obtinendam remissionem peccati : igitur non censet Attritionem necessario debere esse supernaturalem. - Patet antecedens: agens enim de dolore
praevio ad remissionem peccati tanquam di- positione necessaria, ait: Ad hujus intelle-M ctum, sciendum, quod peccator in pec- catis existens eo modo, quo dictum est in
,. praecedenti O ar. I. peccatum manere post ,, actum, potest ex naturalibus cum com-
muni influentia considerare peccatum is commissum, ut ostensivum Dei, de uti, Pontra legem divinam, & ut aversivum
M a Deo, & ut impeditivum proemii, de ut ,, itiductivum supplicii,&sub multis talibus, rationibus: & potest voluntas ipsum sub M aliqua illarum rationum, vel sub multista illud peccatum sic consideratum detestari, & ille motus potest continuari, & intenta di ante infusionem gratiae. Potest etiam ista
,, detestatio esse totaliter circumstantionata
is circumstantiis moralibus debitis: non estis enim verisimile, quod necesse sit propter
peccatum istud remanens, actum quem ,, cumque circa Peccatum commissum esse ,3 defectivum in aliqua circumstantia morali.,, Iste autem motus dicitur Attritio, de est
,, dispositio, live meritum de congruo adri deletionem peccati mortalis 3 quae sequio tur in ultimo instanti alicujus temporis , ,, in quo tempore ista Attritio duravit. Ita Doctor, ex quibus liquet, eum velle, quod voluntas propriis viribus sine speciali auxilio Dei possit elicere actum Poenitentiae ultimo dispositivum ad gratiam.
sequentias, & ad Doctoris auctoritatem dico, eum per ly (m naturalibus cum communi influentia) non significare actum elicitum ex propriis viribus naturae , & sine omni auxilio supernaturali, sed actum informem; hoc est, qui non informatur charitate, dc gratia habituali: ibi namque Doctor inquirit, an dispositio praevia informis suffciat ad remissionem peccatorum. Sic nam; M ait: n. I S. De secundo principali, scili-- cet an poenitere, ut actus virtutis , requi-
.. catuI ad deletionetm Peccati: Dico, quod
non ut actus unius determinatae virtutis et is Secundo, quod non ut actus cujuscumque is virtutis genitae talis, vel talis indifferen- terr Et tertio, si ut actus simpliciter per- se, circumstantionatus, nunquid ut for- rimatus, vel sufficit ut informis Cui po- stremae quaestioni sic re pondet. De ter- , tio dico, quod, actum aliquem humanum H requiri ad deletionem peccati, potest in- ,
telligi dupliciter , vel ut dispositionem si
praeviam, velut concomitantem: Primo is
modo lassicit actus informis , imo sem- ,. per est informis , quia dispositio prae ia ,, ad peccati deletionem est semper line ,, gratia, & charitate cujus solius in- ,, haerentia, & inclinatione ad actum, di- ,,
citur actus formatus: Secundo modo di- rico, quod requiritur actus formatus: nam is in illo instanti, in quo deletur Pecca- ,, tum, charitas inest, & per consequens , ,, si actus requiritur ut concomitans , rem isquiritur ut formatus, me Doctor. Ex quibus apraret, quod dum n. . sequenti ait, intellectum ex naturalibus cum communi influentia poste considerare peccatum ut offensivum Dei , de voluntatem peccatum sic consideratum posse detestari ister is ex naturalibus, tantum excludit gratiam habituaIem, non vero actualem praevenientem, ac concomitantem, quam alibi ad veram Poenitentiam , & justin cationem necessariam esse asserit 3 maxime vero in I. di M. n. ubi ait, quemlibet peccatorem
salvari polset suis, inquit ,potest Deus eum
sua gratia praevenire, sec. Et dist.2O. q.unis ait: esse opus Dei , homini Paenitentiam fructuosam inspirare. Et dist.22.ar. 2. ait: Deum
propter merita moriscata citius dare pratiam
ad resurgendum , ,e. Quinimo in hac ipsa
dist. Ia. eadem q. a. n. ao. hoc ipsum aperte
satis signifieat Doctor et respondens enim ad auctoritates, quas sibi ipsi objecerat, nempe quod charitas necessaria sit ad remi sionem peccati, ait: Istae auctoritates omnea unam habent responsionem, quia Paenitentia ,sive actus, sive virtus, sid est habitus non est vera quantum ad finem c extrinsecum
Paenitentiae attingendum sine charitate, emisos, quod dicit secunda auctoritas de Paenitentia fructuosa. P nitentia enim (attende amsolute potest innasci ex naturalibus hominis ,
sed non fructifera , hoe es , fereaei fructam cimo ut fructuosa, est in ultimo instanti. D ctor autem sibi contradiceret, si m. I . assereret Poenitentiam fructuosam poste tu sci
466쪽
38 Tract. I. DispII. Art. III. Secta. Quaest. IR
ex naturalibus r igitur non est verisimile , quod per lue ex naturalibus excludati auxilium gratiae actualis , aut concomitantis 3 sed tantum significare vult, ad veram Attritionem, quatenus est dispositio necessaria cum Sacramento Poenitentiae ad justificationem percipiendam, non requiri, quod
illius actus procedat ex gratia habituali
sanctificante, Collige straudo : Attritionem , accedente virtute Sacramenti, posse fieri Contritionem aequivalenter: quippe cum eumdem obtineat esse um, quem haberet Contritio elitra Sacramentum, quo sensu Doctor dist. q,2. n. I S. docet, Attritionem sui mutatione fieri posse Contritionem adveniente gra- tia, ait enim: Etsi manet idem motus con-M tra peccatum in esse naturae, & moris,qui
, , prius fuit Attritio, in illo instanti fit con-,, tritio et quia in illo instanti fit conco-,, mitans gratiae , & ita actus formatus , ,, quia habens secum charitatem, quq est forma actus, ut hic loquimur. Ibi tamen o- ,. portet distinguere signa naturae, inter a-,, ctum, ut est talis mellit naturae, & moris, , , & inter charitatem, & inter actum, ut ,, est formalis: quia in primo signo naturaeta est ibi actus talis 3 in secundo pharitatis; in ,, tertio actus formatus a charitate jam inclis, nante, & inhaerente, & sic Attritio fit,, Contritio sine omni mutatione reali ipsius actus. Hoc est ex actu informi fit actus for-mptus: non enim vul Doctor, quod Attritio, quae est detestatio peccati ex motivo
spei possit fieri Contritio, seu peccati dete- satio ex motivo charitatis . Hinc facile intelligitur, quid intendat idem Doctor in o.
dist. q. q. . ns. dum ait: Concedo , quod ,, ante perceptionem dignam Poenitentiae, M oportet suscitari veIsimpliciter, &tuncta per Poenitentiae Sacramentum , non de-,, ietur peccatum, sed gratia, quae infuit , H augetur, vel suscitari secundum quid , H scilicet ut habeat aliqualem displicen-M tiam de peccatis, & propositum caven- di de caetero, & velit suscipere bacra-- mentum Poenitentiae, in quo Attritio fit
M Contritio, id est, in quo, sive per quod, H imperfecta illa , sive aliqualis displicenia tia, confert gratiam sanctificantem,quam si sine Sacramento contulisset Contritiose charitate perfecta. Attritio ergo in Sa-,, Cramento fit Contritio , quoad aequiva-- Ientiam, sive quoad effectum, non quo-- ad entitatem, Collige tertio: Attritionem extendi debere ad omnia protius peccata mortalia, quia unum mortale non potest remitti sine alios ac proinde cum Attritio sit necessaria ad remissionem peccati mortalis, etiam necessum est, quod Attritio ad hoc Sacramentum requisita tendat in omnia mortaliaNuodque poenitens qui se disponit ad impetranis
dam veniam in hoc Sacramento, omnia mortalia i altem generatim , & virtualiter detestetur , eorumq; omnem a fleelum abjiciat. Utrum autem Attritio etiam tendere de beat in omnia venialia, non ita convenit inter Theologos; plures namque id assirmant,
negant vero caeteri. Sententia tamen negativa mihi probabilior apparet: Tum,quia non est necesse de eis peccatis poenitentem dolere, de quibus necessarium non est confiteri et sed ad obtinendam veniam in Sacramento Poenitentiae non est necesse confiteri H cata venialia . ut docet Concilium Irid. sesLIq. c. . ubi cum dixisset: Omnia mortalia, quae memoriae occurrunt, necessario
esto confitenda , subjicit: Non venialia, qui bus a gratia Dei non excludimur Win quae frequentius labimur, quamquam recte, is ut, liter citra omnem praesumptionem in confessione dicamur, qvoa piorum hominum usus demonstrat; taeeri tamen citra eulpam, multisque aliis remediis expiari possunt. Tum, quia unum veniale remitti potest sine alio et ac
subinde non est necessie quod quis de singulis Attritionem formet, sed suffcit quod de aliquibus doleat , ut videlicet dolor ille
sit materia necessaria ad confectionem hujus Sacramenti.
Dices: Qui non dolet de omnibus venialibus a se confessis, proponit aliquid
pro materia Sacramenti Poenitentiae, quoHrevera non potest illius esse materiar igitultantum abest, ut possit veniam obtinere, quin imo novum peccatum committit. Antecedens patet; siquidem illud est materia Sacramenti Poenitentiae, quod per Sacerdotalem absolutionem solvi debet 3 quemadmodum illud est materia Sacramenti Eucharistiae , quod per verba consecrationis
debet consecrari: igitur quemadmodum peccaret graviter, qui hostiam papiraceam cum triticeis apponeret consecrandam , sic etiam graviter peccaret, qui confitendo pe
cata venialia proponeret aliqua, de quibus non doleret, quia proponeret pro materia, quod revera illius materia esse non potest, defectu doloris, Nego
467쪽
Nego a tu ense Ille enim qui manifestat aliqua venialia in Confessione . de quibus
non dolet, non proponit illa pro materia Sacramenti Poenitentiae 3 sed dumtaxat ejusmodi venialia peccata exponit cum illis , de quibus dolet, vel ut inde majorem humiliationem, & confusionem habeat, vel ut evidentiorem suae conscientiae notitiam suo Confessori exhibeat; non secus ac habitus vitiosos, & peccandi occasiones , ac tentationes occurrentes solet proponere. Unde ad antecedentis probationem nego paritatem .& ratio disparitatis est, quod hostia papiracea cum triticeis exhiberi non possit in mi sta,
nisi sollim ut consecretur, & ut materia transsubstantiationis capax , qualis tamen capax non est; necessarium vero non est, ut omnia venialia , quae manifestamus in Confessione , proponamus ut Sacramenti materiam: ea quippe non confitemur necessario, sed ea proponimus ad humiliationem
confusionemque nostram, & malorem nostri status notitiam aperiendam bacerdoti , ad consilium habendum, sicuti propensiones naturales, occasiones , tentationes , evsimilia, quae non sunt peccata , laudabiliter in Confessione Sacerdoti detegimus. Dires secundo: Qui non atteritur de venialibus omnibus, quae confitendo manifestat, facit formam Absolutionis falsam, &Sacramentum irritum, &falsum ex parte, prout ei detrahit idoneam Absolutionis materiam, & Iegitimum effectum: graviosime igitur peccat, Nego antecedens: Quia formae hujus, Absolvo tera peccatis tuis, sensus est, ab iis quae cum dolore, debit ue proposito confecius es: ergo non est irritum ex parte Sacramenti, quia nihil deest ei necessarium ad valorem , & fructum, si confessus sit poenitens unum veniale, licet non habeat tantiim
effectum , quantum habere posset, si dolorem de singulis haberet. Unde consultum esse debet poenitenti, ut dum Confessioni faciendae
praemittit examen suae conscientiae, dumque lingula a se commissa peccata recogitat, etiam ad singulorum recordationem , dc memoriam eliciat dolorem , ac detestationem, quo nempe esticacius ac melius disponatur ad percipiendum Sacramenti estetium.
Colligi denique, saluberrimum esse, ut it te, qui fieri solet per Attritionem, dolor confessionem antecedat 3 qui enim de suis peccatis atteritur, longe distinctius, & accura-thi S, ac etiam maloi i cum animi devotione,
ac praeparatione ad gratiam, & Absolutionem Sacramentalem peccata declarat: non
est tamen absolute necessarium, ut ille doloris motus, & aflectus Confessionem praecedat, sicut constat ex communi praxi fi
, qui existimant se debite recepisse Absolutionem Sacramentalem, dummodo ante illius susceptionem atterantur. Hinc Confessarii , ubi exceperunt poenitentium peccata, eos adhortantur, ut de ipsis do. Ieant, cum proposito imposterum non peccandi : hoc autem foret inutile , istaque praxis vergeret in ipsius poenitentis damnum, in Sacramenti irreverentiam , si dolor iste necessario praemitti debuisset Confessioni faciendae: igitur , &e. Necessarium tamen est, quod ipse Attritionis dolor Sacramentalem Absolutionem praecedat; ctim enim illa Sacramentalis A solutio feratur per modum sententiae judici is, quae necessario supponit accusati nem rei: accusatio autem cum sit voIuntaria, debet habere concomitantem , aut saltem subsequentem dolorem poenitentis,tanquam
dispositionem praeviam , idcirco Sacerdos non potest poenitentem absolvere , quin prius peccata per Confessionem declaraverit, & de iis doluerit 3 maxime cum haec sententia sit reconciliati va peccatoris cum Deo ac subinde poenitens debet esse paratus ac dispositus, ut in Dei gratiam redeat : hociautem fieri non Potest, quin peccator ea execretur, ac dctestetur, quae ei fuerant in ca sit , cur averteretur a Deo. Haec autem det uatio fit per modum Contritionis, vel Attritionis: igitur motus ille, & ancelus doloris necessario debet antecedere Sacramentalem
Absolutionem. Ex quibus colligitur , quod quoties absque ejusmodi dolore quis contatetur peccata, invalide absolvitur, & d, bet iterum de illis peccatis confiteri. Collige denique, Attritionem posse demniri: Attritio est animi dolor , is, detestatio de commissis peceatis eum proseo to non peccandi
de eaeteros spe ac petitione venia ex mot Do supernaturali, conceptus , Des ex metu gehennae , vel ex turpitumne pereati eum atava
Dei di Gione. ad virtutem spei spectante. Cuius utique definitionis, seu descriptionis particulae omnes constant ex dictis: Primo namque dicitur animi dolor ae detepatio de peccatis commissis cum proposito non pereandiae cinero, in quibus convenit cum Contritione perfecta, quae eosdem pariter ch
racteres habet. Additur eum spe ac petitione
468쪽
eeniae 3 qui enim debite atteritur . sperat veniam a Deo obtinendam, & illam exorat. Sequitur ex motivo supernaturalis qui enim doleret de pecoatis ob motivum pure naturale , non haberet suffcientem dispositionem ad veniam, & gratiam sanctificantem obtinendam. Caetera adduntur, ut di- singuatur insa Attritio a Contritione perfecta, quae habet pariter spem veniae consequendae, & concipitur ex motivo supernaturali: sed dumtaxat ex affectu charita
vis, & dilectionis Dei propter se.
Confessionis nomen idem proprie signifi
cat, ac alicujus rei vel secretae, vel incognitae priuatam aut publicam , spontaneam aut coactam declarationem ac manifestationem. Unde triplex in Scrip. sacra distinguitur Confessionis genus; alia enim est confessio Professonis, alia laudis , alia denique aecusationis. Prima est , qua quis publicc ac constanter profitetur aliquam veritatem, maxime quae spectet ad Dei gloriam i sic Christas ta ait Mat. Io. sui coU- silebitur me emam hominibus , constebor Onego eum coram Patre meo. Hinc Apostolus ad Rom. Io. Fidei professionem , confes sionem appellat, cum ait et tarde creditur
ad iustitiam , ore autem consesso si ad sal em . Unde qui Christi Dona. fidem libererofitentur, Confessores solent appellari.ecundo, recipitur pro laude , seu gratiarum actione, sicque confiteri Deum, est ipsum laudare 3 ita Ps. Ii . Confitemini m. mino , quoniam bonuI. S. Mat. D. & I.ucae IoChristus Dom. Patrem divinum alloquen ait: Confiteor tibi Pater Domine caeli, temrae: Tertio, significat peccatorum manifestationem, & declarationem, lic Psal. 3I. Confitebor adverbum me injustitiam meam Domino . Mat. So. Omnis regio circa Iordanem exibat , O baptietabatur ab eo in Iordane , confitentet precata sua . Jacobi s. Confitem, ni alterutrum peccata vestra. Haec praeclare observat S. August. in Psay. Confesso, inquit, gemina est , aut peccati , aut laudis .
suando nobis maee est, in tribulatiombus confiteamur preeata nostra. Luando bene , in exaltatione iustitiae eonfiteamur laudem Deo et fl- Consessone non simus. Et simus in Psy confessio qairim duobui modii acripitur in sera.pturis. Est Confesso laudis , quae pertinet ad hominem, es Consesso gementis, qua ad P
nitenturm pertinet eius qui eonfitetur. Confitentur enim homines, qui laudant Deum 3 eonfitentur eum accusant se , es, nihil dignius facit lingua. Here puto, quod ipsa sint vota, de quibus dieitur in Psi Rediam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. Hinc ser. 8. do verbis Domini, expendens haec Christi taverba , confiteor tibi Pater , &c. ait et Si irarateor, Christus iarit, a quo sive est omne pereatum , non solius est confiteri pereatoris ,
sed etiam aliquando laudatoris, Confitemur ergo sive laudantes Deum, ne accusantra nosmetipsos. Da est utraque rans o , ne cum tere rebendis , cui non es sine peream 3 sive cum illam seu i , qui non potest habere pera
Confessio peccatorum rursus duplex estralia quae fit l)eo, alia quae fit homini: Prima est, qua peccata nostra agnoscentes cor nostrum coram Deo effundimus confitentes ac detestantes ad hanc lassicit locutio cordis; quia Deus scrutatur corda 3 pertinet autem potitis ad Contritionem, quam ad confessionem. De hac Regius Propheta: Desectum meum cognitum tibi Pei: Dixi: Confitebor auersum me iniustitiam meam Domino. Confisio, quae fit homini, est ea , qua homini labiis, vel alio signo externo
manifestamus peccata nostra. Haec rurius dunlex: bacramentalis,&non Sacramentalis . Haec polirema multiplex salia civilis, qua homo coram Iudicibus sua confitetur peccata; sic Josue Acham alloquebatur: Da gloriam Deo, es confitere, atque indica mihi, quid feceris. Josue A Alia latisfactoria, quae fit ad placandum proximmum, eumque nobis reconcilia ndum, si vitio nostro laesus fuerit. Alia consolatoria,qua peccata nostra in sinum hominis effundimus, consolationem ab eo percepturi. Alia deniqs consiliat ia, qua peccata nostra raudito ac sapienti viro confitemur, ut ejus ore erudiam mur ad ea subigenda . re corrigenda . Has omnes confessionum species admi tum haeretici. Confessio Sacramentalis est accusatio peccatorum suorum apud Sacerdotem , qui auctoritatam habet , ut per eum virtute clavium remittantur et apud Graecos haec dicitur Exomologesis quod etiam nomen apud Latinos translatum est , quamquam hac vox usurpata sit pro universa Poenitentiae actione , non autem pro sola
469쪽
Apud sacros autem, & Ecclesisticos Austores, Confessio interdum usurpatur, non tantiim ad significandam delicti proprii
manifestationem; feriim etiam totam PCenitentiae , seu Satisfactionis actionem , ut optime declarat Tertullianus lib.de Poeni tentia cap. s. ubi cum dixisset: Tantum relevat Confesso delictorum, quantum dissimulatio m- oggerat ; Consessio enim Satisfactionis eon hum , dissimvlatio contumaciae et paulo post
ri subdit , Is actus (confesso qui magis Grae-
,, co vocabulo exprimitur, & frequenta-M tur, exomologesis est, qua delictum D ri mino nostrum confitemur, non quidem ,, ut ignaro, sed quatenus Satisfactio Con-,, fessione disponitur, Confessione Poeniten-n tia nascitur, Poenitentia Deus mitigatur. s, Itaque exomologesis prosternendi, &hu-,, mitificandi hominis disciplina est , conis versionem injungens misericordiae illicem. H De ipso quoque habitu atque victu man-,, dat, sacco, & cineri incubare, corpusta sordibus obscurare, animum moeroribus,, dejicere, illa quq peccavit tristi tractione
M mutare: caeteriim, Pastum, dc potum pura M nosse,non ventris,scilicet, sed anim*causa: M plerumque vero jejuniis preces alere, inges, miscere, lacrymari, di mugire dies no-,, etesque ad Dominum Deum tuum, Pre ,, byteris advolvi,&charis Dei adgenicula-,, ri, omnibus fratribus legationes depreca-,, tionis suae injungere. Haec omnia exomolo,, gestis, ut Poenitentiam commendet, ut de
M periculi timore Dominum honoret , ut l,, in peccatorem ipsa pronuntians pro Deiri indignatione fungatur, & temporali ac flictione aeterna supplicia, non dicam fru-ri stretur, sed expungat. Cum igitur provol-- vit hominem, magis relevat: cum squali-- dum facit, magis mundatum reddit: cum H accusat, excusat, cum condemnat, abis
solvit. In quantum non peperceris tibi ;,, in tantum tibi Deus, crede, Parcet. Porro quanta sit Confessionis dignitas,& virtus, quam desiderandus, & admirandus ejus fructus, aperit imprimis Tertullianus cap. 8. de Poenit. Tantum relevat Confessto deliciorum , quantum dissimulatio exaggerat . Et paulo poli initio cap. s. Exomo gesses, qua iliactum Domino nostrum confitemur, non quidem ut ignaro , sea quatenus satis,
factio Consessione disponitur, Consessione Paen
tentia nascitur , Paenitentia Deus mitigatur . Deinde multis exagitat pudorem crimina sua publicc confitendi: p. aecipuum autem argu-Fraclen Ibeo . Iom. X. i mentum ab utilitate petit Confessionis .& reticentiae damnis . Ubi poenitendum est , definit miserum, quia factum est salutare. M
serum essecari ,-cauteris exuri, is pulveris alicuius mordacitate cruciari. Tamen qus per insuavitatem medentur, is emolumento raratioris essensam sui excusant, is praesentem iniuriam superventurae utilitatu gratia comis mendant. Postea aliam eorum Oojectionem
diluit: suid si praeter pudorem , quem poti
nem putant, etiam in commodo corporis reis
Formident &c. Origenes homil. 3. in Levit. Confessionis virtutem demonstrat duobus his Scripturae testimoniis: Die tu iniquitates tuas prior, ut iustiferis. Psal. 3I. Dixi, pr nuntiabo adversum me i, iustitiam meam, ista remisisti impietatem eordis mei. Ex quibus statim colligit: Vide ergo, quia pronum
tiare precatum, remigionem peccati meretur. Praeventus enim diabolus in accusatione , --tra noI accusare non poterit: Ei s ira nostri simus accusatores proficiat nobis ad salutem . Homilia autem l . eumdem Psalmi locum interpretans , subdit et Si enim hae fereri mus , , revelatierimus pereata nostra non solum Deo, sed is, his qui possint mederi vulier, bus nostris, atque precatiI, delebuntur peccatanastra, &c. Similiter Chrysostomus Homil.2o.
in Genesim: si Leefuit, si voluerit ad Comst ilionem facinorum festinare, is Medico se
dere ut ulcus , is, omnia dicere eum dilige tia , facile sua merata emendabit . Confesso enim praeteritorum, est absolutis delictorum. S. Pacianus paraenesi ad Poenitentiam multis agit adversiis eos, qui pudore, ne Peccata sua enuntiarent cohibebantur. Peccator timebit, peccator erubescet, perpetuam vitam
praesenti pudore merearis , clerenti manugDomino, vulnera male tecta subducet 3 Et habet aliquid , quod in illo erubescat, qui Dominum iasit , ,e. atque ideo qui fratributpeccata sua non tacet, Ecelesie lacramis aciutui , Christi preribus abso vitur. S. Ambrosius epist. 3. Saepius pudorem crimina confi- tendi a peccatoribus avertere tentat, veluti magnum salutis acquirendae impedimentum, tandemque concludit: ulos itaque sanavit, in quibus simplicem, is puram reperat consessionem, ni, malignum, nihil fraudulem tum. Et initio enarrationis in Psal. 32. Plurimum suffragatur reo verecunda Consessio , , paream , quam defensione non possumus , pudore sub vamus. Capite vero Io. lib. de Poenitentia adversus eumdem Confessionis pudorem urgens: Hoc erra in Ecclesia faeere
470쪽
sa Trin.I. Disp. II. Art. III. See .II. Quaest. I.
fastidis, ut Deo supplices, ut patrocinium tibi ad Deum obseerandum sancta plebis requiras,
tibi vibit est , quod pudori esse debeat , nisi
non fateri , cum omnes simul pereatores, ubi ille laudabilior, qui oumilior, ille justior , qui abiectior . Istius virtutis fundamentum explicat lib. a. de Cain , & Abel cap. o. Confessopinarum compendium est. Inde in iudieiis sae-
eularibus impositi equuleo, torquentur negantes,
O, quod quaedam tangit Iudicem miseratio eonfitentis. Est quaedam in peccatis verecundia , b, P nitentiae portio crimen fateri , nee derivare culpam, sed recognoscere mitigat u-
diram pudor reorum , excitat autem pertinaria denegantium. Et serm. Io. in Ps. II S. Didicisti eor esse mundandum, disce quemadmodum mundes . Mundat hane sontem iustificatio legitima , hoe est , .consesso peccatorum . Denique publicanus ille , qui peccata propria fatebatur iustificatus magis de tempto , quam
S. Augustinus hom. ia. libri So. Homiliarum. Deus noster, quia pius est, is miser,
rari vult ut ea confiteamur in hoc saeculo, ne pro illis confundamur postmodum in futuro . Si enim nos eonfitemur , ille parcit, si nosognoscimus , ille ignos eit. Et enarratione in Ps. . ad hoc exigit Confessonem, ut liberet hvmilem . ad Me damnat non confitentem , ut puniat superbum . Trissis esto antequam conmearii, confessus exulta , iam sanaberis. Nam confitentis conseientia saniem colligerat is apostema intumuerat, cruciabat te, requiescere non sinebat. Adsibet Medieus fomenta verborum , O aliquando serat , adhibet med inale
ferrum in correptione tribulationi . Tu agnosce
Medici manum , conflare , exeat in Confessime, is, defluat omnis sanies . Iam exu ta , iam laetare , quod reliquum est facile
sanabitur . Similia habent caeteri SS.Patres, Ut constabit ex hujus See ionis decursu, quibus
aperte constat, quanti facienda sit Sacramentalis haec peccatorum accusatio, quamque ab omnibus Christianis sit aestimanda . Nihilominus, ut boni, & aequi suntosores, &impugnatores linetici, mirum esse non debet, quod modis omnibus hanc salutarem Confestionem exagitent . Primo namque in Concilio Constantiensi lasL8. extat damnatus v victefi hoc Articulus septini 1s. Si homo debite fuerit contritus , omnis confessio
exterior est sibi superflua SesL I s. damnatur liber ejusdem v vi cleri , dc Joannis Hus ,
ubi Iegitur : Grais est , s formidabile ,
Prestiterum audire confessionem populi modauo Latini utuntur . Secundo , Lutherus inisteri. de Consessione, de Sacramento E
charistiae , triplicem distinguit Confessionem. Prima est Confessio fidei, quam Deo
facimus: Secunda est charitatis, quae fit ad proximum et Tertia , inquit, auricularis , quam Papa mandavit, eaque fit eoram Saraia te , eam Deus non praecepit, verum Papa ad eam coegit homines. Hanc tamen eamdem auricularem Confessionem bonam este docet ibi. dem duabus de causis: Primo, quia inconfessione pq nitens audit verba absolutionis sibi soli dicta ex ore Ministri Ecclesiae, quibus
verbis videtur docere Absolutionem Ministri esse declarativam, non vero praeticam Secundo, quia p*nitens consilium,& consolationem percipit ex tali confessione. Idem Lutherus lib. de capti v. Babyl. haec habet :Confessio, Gn Satisfactio egregia facta sunt o
cina tueri. Et infra: Occulta confessio , quae modo celebratur, etsi probari ex Scriptura non possit, miro tamen modo placet , im utilis .imo necessaria es, nee vellem eam non esse
imo gaudeo eam esse in Melesia Christi, eum sit
ipsa afflictis conscientiis unicum remedium oriae solum detestor, eam eonfessionem esse in t rannidem, On expositionem Pontificum reaeaciam.
In assertione octava Propositionis : Dic , inquit, mihi, ubi praeceptum est de venialibus confitendis Saeerdoti, quo iure, qua Scripturae auelaritate Papa praecipere potest venialia ad conjessiovem pertinere Et infra : tivos Dbile esse , ut omnia mortalia peccata cognoscas, evidentis limum est. In astertione nona Propositionis : Ita est cruentissima , qua hactenus, tot miseras conmentias torserunt omnium, singulorum peeratorum discussionibus, cum pro se non habeant, nee tota quisdem ictius Scripturae rarannide propria , braconera importabilia hominibus imponentes. Confestio Augustana docet, Absolutionem privatam in Ecclesiis retinendam e se, quamquam in confessione non sit necessario delictorum facienda enumeratio ,
est enim sui illi placet) impossibilis enumeratio omnium delictorum, iuxta illud tDelicta ques intelligit pCalvinus lib. 3. Institui. cap.3. s. q. De confessione, inquit, fuit semper ingens pugaea inter Canonistas , es, Theologos scholasticoa ,
his contendentibus mandari divino praecepto consessionem , illis reclamantibus, Ecelesoj- eis tantum constitutionibus praecipi, in eo vero certamine insignis Theologorum impudentiat appa-